มหาภารตะ · อัธยายะ 12.311
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.311.1
मानात्वैकत्वमित्युक्तं त्वयैतदृषिसत्तम ।
पश्यामि वाभिसंदिग्धमेतयोर्वै निदर्शनम् ॥ १२.३११.१ ॥
ฤๅษีผู้ประเสริฐ ท่านได้กล่าวว่าความเป็นหนึ่งเดียวนี้อาศัยอำนาจของคัมภีร์ แต่ในข้อนี้ข้าพเจ้าเห็นว่าตัวอย่างที่ยกมาแสดงทั้งสองอย่างยังคลุมเครืออยู่
12.311.2
तथाऽबुद्धप्रबुद्धाभ्यां बुध्यमानस्य चानघ ।
स्थूलबुद्ध्या न पश्यामि तत्त्वमेतन्न संशयः ॥ १२.३११.२ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป ทั้งผู้ที่ยังไม่รู้แจ้ง ผู้รู้แจ้งแล้ว และผู้กำลังรู้แจ้งอยู่ สำหรับการรู้ด้วยปัญญาหยาบๆ ข้าพเจ้าไม่เห็นสัจธรรมนี้ ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
12.311.3
अक्षरक्षरयोर्युक्तं त्वया यदपि कारणम् ।
तदप्यस्थिरबुद्धित्वात्प्रनष्टमिव मेऽनघ ॥ १२.३११.३ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป เหตุผลที่ท่านให้ไว้ซึ่งเชื่อมโยงสิ่งไม่เสื่อมและสิ่งเสื่อมเข้าด้วยกัน เพราะปัญญาของข้าพเจ้ายังไม่มั่นคง จึงหลุดลอยไปจากข้าพเจ้าราวกับว่าดับสูญไปแล้ว
12.311.4
तदेत्तच्छ्रोतुमिच्छामि नानात्वैकत्वदर्शनम् ।
प्रबुद्धमप्रबुद्धं च बुध्यमानं च तत्त्वतः ॥ १२.३११.४ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังคำสอนเรื่องความเป็นหลากหลายและความเป็นหนึ่ง ทั้งของผู้รู้แจ้ง ผู้ยังไม่รู้แจ้ง และผู้กำลังรู้แจ้งอยู่ ตามที่เป็นจริงโดยแท้
12.311.5
विद्याविद्ये च भगवन्नक्षरं क्षरमेव च ।
साङ्ख्यं योगं च कार्त्स्न्येन पृथक्चैवापृथक्च ह ॥ १२.३११.५ ॥
ข้าแต่พระผู้ทรงเกียรติ ขอโปรดกล่าวให้ครบถ้วนถึงความรู้และความไม่รู้ ถึงสิ่งไม่เสื่อมและสิ่งเสื่อม ถึงสางขยะและโยคะ ทั้งที่แยกจากกันและไม่แยกจากกัน
12.311.6
हन्त ते संप्रवक्ष्यामि यदेतदनुपृच्छसि ।
योगकृत्यं महाराज पृथगेव शृणुष्व मे ॥ १२.३११.६ ॥
ตกลง ข้าพเจ้าจะกล่าวให้ท่านฟังอย่างครบถ้วนตามที่ท่านถาม ข้าแต่มหาราช จงฟังข้าพเจ้าในเรื่องกิจของโยคะที่แยกออกมาต่างหาก
12.311.7
योगकृत्यं तु योगानां ध्यानमेव परं बलम् ।
तच्चापि द्विविधं ध्यानमाहुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.३११.७ ॥
กิจของโยคะนั้นคือการทำสมาธิเท่านั้น ซึ่งเป็นพลังสูงสุด ผู้รู้พระเวทกล่าวว่าการทำสมาธินี้ก็มีสองประเภทเช่นกัน
12.311.8
एकाग्रता च मनसः प्राणायामस्तथैव च ।
प्राणायामस्तु सगुणो निर्गुणो मनसस्तथा ॥ १२.३११.८ ॥
การทำจิตให้เป็นหนึ่งเดียว และการควบคุมลมหายใจก็เช่นกัน การควบคุมลมหายใจแบบมีคุณลักษณะ และแบบของจิตที่ไม่มีคุณลักษณะ
12.311.9
मूत्रोत्सर्गपुरीषे च भोजने च नराधिप ।
द्विकालं नाभियुज्जीत शेषं युञ्जीत तत्परः ॥ १२.३११.९ ॥
ข้าแต่จอมนรา ในเวลาถ่ายปัสสาวะ ถ่ายอุจจาระ และรับประทานอาหาร ไม่ควรปฏิบัติสองครั้งต่อวัน ส่วนเวลาที่เหลือควรปฏิบัติ โดยตั้งใจมั่นในสิ่งนั้น
12.311.10
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यो निवर्त्य मनसा मुनिः ।
दशद्वादशभिर्वापि चतुर्विशात्परं ततः ॥ १२.३११.१० ॥
ฤๅษีพึงดึงอินทรีย์ออกจากอารมณ์ของมันด้วยใจ แล้วปฏิบัติเป็นชุดละสิบหรือสิบสอง หรือแม้เกินยี่สิบสี่ไป
12.311.11
तं चोदनाभिर्मतिमानात्मानं चोदयेदथ ।
तिष्ठन्तमजरं यं तु यत्तदुक्तं मनीषिभिः ॥ १२.३११.११ ॥
ผู้มีปัญญาพึงกระตุ้นตนเองด้วยการชักนำ ให้มุ่งไปยังอาตมันที่ดำรงอยู่และไม่แก่ชรา ดังที่ปราชญ์ทั้งหลายได้กล่าวไว้
12.311.12
तैश्चात्मा सततं योज्य इत्येवमनुशुश्रुम् ।
द्रुतं ह्यहीनमनसो नान्यथेति विनिश्चयः ॥ १२.३११.१२ ॥
อาตมันพึงถูกประกอบอยู่เสมอด้วยสิ่งเหล่านั้น ดังที่พวกเราได้ฟังมาเช่นนี้ สำหรับผู้มีใจไม่หวั่นไหว ผลย่อมมาเร็ว ไม่เป็นอย่างอื่น นี่คือความแน่นอน
12.311.13
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
पूर्वरात्रेऽपररात्रे च धारयेत मनोऽऽत्मनि ॥ १२.३११.१३ ॥
ผู้หลุดพ้นจากความยึดติดทั้งปวง กินอาหารเบา ข่มอินทรีย์ได้แล้ว พึงตั้งใจไว้ในอาตมัน ในยามต้นและยามปลายของราตรี
12.311.14
स्थिरीकृत्येन्द्रियग्रामं मनसा मिथिलेश्वर ।
मनो बुद्ध्या स्थिरं कृत्वा पाषाण इव निश्चलः ॥ १२.३११.१४ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมิถิลา เมื่อทำหมู่อินทรีย์ให้มั่นคงด้วยใจแล้ว และทำใจให้มั่นคงด้วยปัญญาแล้ว จงแน่นิ่งเหมือนหิน
12.311.15
स्थाणुवच्चाप्यकम्पः स्याद्दारुवच्चापि निश्चलः ।
बुधा विधिविधानज्ञास्तदा युक्तं प्रचक्षते ॥ १२.३११.१५ ॥
พึงไม่สั่นไหวเหมือนเสาหลัก และไม่เคลื่อนเหมือนท่อนไม้ ตอนนั้นผู้รู้ที่รู้กฎและวิธีการจะเรียกผู้นั้นว่าผู้ประกอบแล้ว (ในโยคะ)
12.311.16
न शृणोति न चाघ्राति न रस्यति न पश्यति ।
न च स्पर्शं विजानाति न संकल्पयते मनः ॥ १२.३११.१६ ॥
ใจไม่ฟัง ไม่ดม ไม่ลิ้มรส ไม่เห็น ไม่รับรู้สัมผัส และไม่คิดปรุงแต่ง
12.311.17
न चाभिमन्यते किंचिन्न च बुध्यति काष्ठवत् ।
तदा प्रकृतिमापन्नं युक्तमाहुर्मनीषिणः ॥ १२.३११.१७ ॥
ผู้นั้นไม่ยึดสิ่งใดว่าเป็นของตน และไม่รู้สิ่งใดเหมือนไม้ ตอนนั้นปราชญ์ทั้งหลายเรียกผู้ที่บรรลุสภาวะธรรมชาติของตนว่าเป็นผู้ประกอบแล้ว
12.311.18
निर्वाते हि यथा दीप्यन्दीपस्तद्वत्प्रकाशते ।
निर्लिङ्गो विचलश्चोर्ध्वं न तिर्यग्गतिमाप्नुयात् ॥ १२.३११.१८ ॥
เหมือนตะเกียงที่ส่องแสงในที่ไร้ลม ย่อมส่องสว่างฉันใด ผู้นั้นก็ส่องสว่างฉันนั้น ไร้เครื่องหมาย ไม่หวั่นไหว และขึ้นไปข้างบน ไม่ไปสู่ทางขวางได้
12.311.19
तदा तमनुपश्येत यस्मिन्दृष्टे तु कथ्यते ।
हृदयस्थोऽन्तरात्मेति ज्ञेयो ज्ञस्तात मद्विधैः ॥ १२.३११.१९ ॥
ตอนนั้นพึงเห็นผู้นั้น ซึ่งเมื่อได้เห็นแล้วจึงกล่าวว่า ผู้สถิตในหัวใจคืออันตราตมัน ลูกรัก ควรรู้จักโดยผู้มีปัญญาเช่นข้าพเจ้า
12.311.20
विधूम इव सप्तार्चिरादित्य इव रश्मिमान् ।
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे दृश्यतेऽऽत्मा तथाऽऽत्मनि ॥ १२.३११.२० ॥
เหมือนไฟที่ปราศจากควันมีเจ็ดเปลว เหมือนพระอาทิตย์ที่มีรัศมี เหมือนไฟแห่งสายฟ้าในท้องฟ้า อาตมันก็ปรากฏให้เห็นภายในอาตมันฉันนั้น
12.311.21
संपश्यन्ति महात्मानो धृतिमन्तो मनीषिणः ।
ब्राह्मणा ब्रह्मयोनिस्था ह्ययोनिममृतात्मकम् ॥ १२.३११.२१ ॥
มหาตมันผู้มีธฤติ ผู้เป็นปราชญ์ ผู้ตั้งอยู่ในครรภ์ของพรหมัน พราหมณ์ทั้งหลายย่อมเห็นอย่างแจ่มแจ้งซึ่งผู้ไม่มีกำเนิด ผู้มีสภาวะเป็นอมตะ
12.311.22
तदेवाहुरणुभ्योऽणु तन्महद्भ्यो महत्तरम् ।
तत्तत्र सर्वभूतेषु ध्रुवं तिष्ठन्न दृश्यते ॥ १२.३११.२२ ॥
ท่านกล่าวว่า สิ่งนั้นแหละละเอียดกว่าสิ่งที่ละเอียด และใหญ่กว่าสิ่งที่ใหญ่ สิ่งนั้นตั้งมั่นอยู่ในสรรพสัตว์ทั้งหลาย แต่ไม่ปรากฏให้เห็นที่นั่น
12.311.23
बुद्धिद्रव्येण दृश्येत मनोदीपेन लोककृत् ।
महतस्तमसस्तात पारे तिष्ठन्न तामसः ॥ १२.३११.२३ ॥
ด้วยสารแห่งปัญญา ด้วยประทีปแห่งใจ ผู้สร้างโลกอาจถูกเห็นได้ ลูกรัก ผู้ตั้งอยู่เหนือความมืดอันยิ่งใหญ่ มิได้มีสภาวะแห่งความมืด
12.311.24
स च मानस इत्युक्तस्तत्वज्ञैर्वेदपारगैः ।
विमलो वितमस्कश्च निर्लिङ्गोऽलिङ्गसंज्ञकः ॥ १२.३११.२४ ॥
ผู้รู้ความจริงและผู้ข้ามพ้นพระเวท เรียกพระองค์ว่า มานสะ ผู้ปราศจากมลทิน ปราศจากความมืด ไร้เครื่องหมาย และมีนามว่าอลิงคะ
12.311.25
योगमेतत्तु योगानां मन्ये योगस्य लक्षणम् ।
एवं पश्यं प्रपश्यन्ति आत्मस्थमजरं परम् ॥ १२.३११.२५ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่า นี่คือโยคะแห่งโยคะทั้งปวง และเป็นลักษณะของโยคะ เมื่อเห็นดังนี้ ผู้คนย่อมเห็นแจ้งซึ่งปรมาตมันผู้ไม่ร่วงโรย ผู้สถิตอยู่ในอาตมัน
12.311.26
योगदर्शनमेतावदुक्तं ते तत्वतो मया ।
साङ्ख्याज्ञानं प्रवक्ष्यामि परिसंख्यानदर्शनम् ॥ १२.३११.२६ ॥
ข้าพเจ้าได้บอกแก่ท่านตามความจริงถึงปรัชญาโยคะเพียงเท่านี้ บัดนี้ ข้าพเจ้าจะกล่าวความรู้แห่งสางขยะ อันเป็นปรัชญาแห่งการนับ
12.311.27
अव्यक्तमाहुः प्रकृतिं परां प्रकृतिवादिनः ।
तस्मान्महत्समुत्पन्नं द्वितीयं राजसत्तम ॥ १२.३११.२७ ॥
ผู้กล่าวถึงประกฤติ ย่อมเรียกประกฤติอันสูงสุดว่าอวยักตะ จากนั้นจึงเกิดมหัต ลำดับที่สอง โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์
12.311.28
अहंकारस्तु महतस्तृतीय इति नः श्रुतम् ।
पञ्चभूतान्यहंकारादाहुः साङ्ख्यनिदर्शिनः ॥ १२.३११.२८ ॥
อหังการเป็นลำดับที่สามจากมหัต ดังที่พวกเราได้ฟังมา ผู้อธิบายสางขยะกล่าวว่า ธาตุทั้งห้าเกิดจากอหังการ
12.311.29
एताः प्रकृतयश्चाष्टौ विकाराश्चापि षोडश ।
पञ्च चैव विशेषा वै तथा पञ्चेन्द्रियाणि च ॥ १२.३११.२९ ॥
นี่คือประกฤติแปดประการ และยังมีวิการสิบหกประการ มีวิเศษหาประการ และมีอินทรีย์ห้าประการเช่นกัน
12.311.30
एतावदेव तत्त्वानां साङ्ख्या आहुर्मनीषिणः ।
साङ्ख्ये विधिविधानज्ञा नित्यं साङ्ख्यपथे रताः ॥ १२.३११.३० ॥
ปราชญ์ผู้สอนสางขยะกล่าวว่า ตัตตวะมีเพียงเท่านี้ ผู้รู้วิธีและกฎเกณฑ์แห่งสางขยะ ย่อมยินดีในทางแห่งสางขยะเป็นนิตย์
12.311.31
यस्माद्यदभिजायेत तत्तत्रैव प्रलीयते ।
लीयन्ते प्रतिलोमानि सृज्यन्ते चान्तरात्मना ॥ १२.३११.३१ ॥
สิ่งใดเกิดจากสิ่งใด สิ่งนั้นย่อมดับลงในที่นั้นเอง ตัตตวะทั้งหลายดับกลับตามลำดับย้อนกลับ และถูกสร้างขึ้นใหม่โดยอาตมันภายใน
12.311.32
अनुलोमेन जायन्ते लीयन्ते प्रतिलोमतः ।
गुणा गुणेषु सततं सागरस्योर्मयो यथा ॥ १२.३११.३२ ॥
ตามลำดับตรงคุณทั้งหลายย่อมเกิด และตามลำดับย้อนกลับย่อมดับ เหมือนคลื่นแห่งมหาสมุทร คุณทั้งหลายย่อมดับลงในคุณอยู่เป็นนิตย์
12.311.33
सर्वप्रलय एतावान्प्रकृतेर्नृपसत्तम ।
एकत्वं प्रलये चास्य बहुत्वं च यदाऽसृजत् ॥ १२.३११.३३ ॥
โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ นี่คือการดับทั้งหมดของประกฤติ ในการดับ สิ่งนั้นอยู่ในเอกภาพ และเมื่อสร้าง ก็นำความหลากหลายออกมา
12.311.34
एवमेव च राजेन्द्र विज्ञेयं ज्ञेयचिन्तकैः ।
अधिष्ठाता य इत्युक्तस्तस्याप्येतन्निदर्शनम् ॥ १२.३११.३४ ॥
โอ พระราชาผู้เป็นจอมกษัตริย์ ผู้ใคร่ครวญสิ่งที่พึงรู้ ควรเข้าใจด้วยวิธีนี้เช่นกัน นี่ก็เป็นตัวอย่างของผู้ที่เรียกว่าผู้ควบคุม
12.311.35
एकत्वं च बहुत्वं च प्रकृतेरनुतत्त्ववान् ।
एकत्वं प्रलये चास्य बहुत्वं च प्रवर्तनात् ॥ १२.३११.३५ ॥
ของประกฤติซึ่งมีตัตตวะตามลำดับ มีทั้งเอกภาพและความหลากหลาย ในการดับ มีเอกภาพของสิ่งนั้น และจากการคลี่ออก มีความหลากหลาย
12.311.36
बहुधाऽऽत्मानमकरोत्प्रकृतिः प्रसावत्मिका ।
तच्च क्षेत्रं महानात्मा पञ्चविंशोऽधितिष्ठति ॥ १२.३११.३६ ॥
ประกฤติ ผู้มีธรรมชาติให้กำเนิด ได้ทำให้ตนเองเป็นหลายอย่างโดยวิธีต่าง ๆ เหนือเขตนั้น มหาตมันองค์ที่ยี่สิบห้าเป็นผู้สถิตอยู่
12.311.37
अधिष्ठातेति राजेन्द्र प्रोच्यते यतिसत्तमैः ।
अधिष्ठानादधिष्ठाता क्षेत्राणामिति नः श्रुतम् ॥ १२.३११.३७ ॥
โอ จอมกษัตริย์ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ยติเรียกพระองค์ว่า อธิษฐาตา ผู้ควบคุม เพราะเป็นผู้ควบคุมเขตทั้งหลายด้วยการค้ำจุน ดังที่พวกเราได้ฟังมา
12.311.38
क्षेत्रं जानाति चाव्यक्तं क्षेत्रज्ञ इति चोच्यते ।
अव्यक्तके पुरे शेते पुरुषश्चेति कथ्यते ॥ १२.३११.३८ ॥
ผู้รู้เขตและอวยักตะ เรียกว่าเกษตรัชญะ ผู้รู้เขต พระองค์บรรทมอยู่ในนครอวยักตะ จึงกล่าวกันว่าเป็นปุรุษะด้วย
12.311.39
अन्यदेव च क्षेत्रं स्यादन्यः क्षेत्रज्ञ उच्यते ।
क्षेत्रमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञाता वै पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.३९ ॥
เขตย่อมเป็นอีกสิ่งหนึ่ง และผู้รู้เขตถูกเรียกว่าเป็นอีกสิ่งหนึ่ง เขตได้ถูกเรียกว่าอวยักตะ และผู้รู้นั้นคือองค์ที่ยี่สิบห้า
12.311.40
अन्यदेव वचो ज्ञानं स्यादन्यज्ज्ञेयमुच्यते ।
ज्ञानमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञेयो वै पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.४० ॥
วาจาและความรู้ย่อมเป็นสองสิ่งต่างกัน และสิ่งที่พึงรู้ก็ถูกเรียกว่าอีกสิ่งหนึ่ง ความรู้ได้ถูกเรียกว่าอวยักตะ และผู้ที่พึงรู้คือองค์ที่ยี่สิบห้า
12.311.41
अव्यक्तं क्षेत्रमित्युक्तं यथासत्वं तथेश्वरम् ।
अनीश्वरमतत्त्वं च तत्त्वं तत्पञ्चविंशकम् ॥ १२.३११.४१ ॥
อวยักตะ (ความไม่ปรากฏ) กล่าวกันว่าเป็นเขตแดน และพระผู้เป็นเจ้าก็เป็นเช่นนั้นตามธรรมชาติของสิ่งนั้น สิ่งที่ไม่ใช่พระผู้เป็นเจ้าไม่ใช่ตัตตวะ (หลักแห่งความจริง) และตัตตวะคือลำดับที่ยี่สิบห้า
12.311.42
साङ्ख्यदर्शनमेतावत्परिसङ्ख्यानदर्शनम् ।
साङ्ख्याः प्रकुर्वते चैव प्रकृतिं च प्रचक्षते ॥ १२.३११.४२ ॥
นี่คือคำสอนของสางขยะ คือคำสอนว่าด้วยการนับ สางขยะย่อมให้กำเนิดปรกฤติ และกล่าวถึงปรกฤติเช่นนั้นเอง
12.311.43
तत्त्वानि च चतुर्विशत्परिसंख्याय तत्त्वतः ।
साङ्ख्याः सह प्रकृत्या तु निस्तत्त्वः पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.४३ ॥
สางขยะนับหลักแห่งความจริงทั้งยี่สิบสี่โดยถูกต้องตามความเป็นจริง และกล่าวว่าลำดับที่ยี่สิบห้าไม่มีหลักแห่งความจริง พร้อมกับปรกฤติ
12.311.44
पञ्चविंशो प्रबुद्धात्मा बुध्यमान इति स्मृतः ।
यदा तु बुध्यतेऽऽत्मानं तदा भवति केवलः ॥ १२.३११.४४ ॥
ลำดับที่ยี่สิบห้าคือตัวตนที่ตื่นรู้แล้ว ซึ่งถูกจดจำในฐานะผู้กำลังรู้ตื่น เมื่อรู้ตนเอง เขาก็กลายเป็นผู้โดดเดี่ยวสมบูรณ์
12.311.45
सम्यग्दर्शनमेतावद्भाषितं तव तत्त्वतः ।
एवमेतद्विजानन्तः साम्यतां प्रतियान्त्युत ॥ १२.३११.४५ ॥
ความเห็นอันถูกต้องนี้ท่านได้กล่าวไว้โดยเป็นความจริงเพียงเท่านี้ ผู้ที่รู้ดังนี้ย่อมบรรลุความเสมอภาค
12.311.46
सम्यङ्गिदर्शनं नाम प्रत्यक्षं प्रकृतेस्तथा ।
गुणतत्त्वाद्यथैतानि निर्गुणोऽन्यस्तथा भवेत् ॥ १२.३११.४६ ॥
การเห็นอันถูกต้องที่เรียกกันนั้นคือการรับรู้โดยตรงซึ่งปรกฤติ เหมือนดังที่สิ่งเหล่านี้เกิดจากหลักแห่งคุณะ อีกสิ่งหนึ่งก็จะปราศจากคุณะเช่นกัน
12.311.47
न त्वेवं वर्तमानानामावृत्तिर्विद्यते पुनः ।
विद्यतेऽक्षरभावत्वे स परात्परमव्ययम् ॥ १२.३११.४७ ॥
แต่สำหรับผู้ที่ดำรงอยู่เช่นนี้ ย่อมไม่มีการกลับมาเกิดอีก ในภาวะของอักษระ มีสิ่งที่สูงยิ่งกว่าสิ่งสูงสุด คือสิ่งที่ไม่เสื่อมสลาย
12.311.48
पश्येरन्नेकमतयो न सम्यक् तेषु दर्शनम् ।
ते व्यक्तं प्रतिपद्यन्ते पुनः पुनररिंदम् ॥ १२.३११.४८ ॥
ผู้ที่มีความเห็นเป็นหนึ่งอาจมองเห็น แต่ในตัวพวกเขาไม่มีการเห็นอันถูกต้อง ท่านผู้ปราบศัตรู พวกเขาย่อมกลับไปสู่สิ่งที่ปรากฏอีกครั้งแล้วครั้งเล่า
12.311.49
सर्वमेतद्विजानन्तो नासर्वस्य प्रबोधनात् ।
व्यक्तीभूता भविष्यन्ति व्यक्तस्य वशवर्तिनः ॥ १२.३११.४९ ॥
ผู้ที่รู้สิ่งทั้งหมดนี้ มิใช่ด้วยการตื่นรู้ของสิ่งที่ไม่ใช่ทั้งหมด พวกเขาจะปรากฏชัดและเป็นไปตามอำนาจของผู้ที่ปรากฏ
12.311.50
सर्वमव्यक्तमित्युक्तमसर्वः पञ्चविंशकः ।
य एनमभिजानन्ति न भयं तेषु विद्यते ॥ १२.३११.५० ॥
กล่าวว่าทุกสิ่งเป็นสิ่งที่ไม่ปรากฏ ลำดับที่ยี่สิบห้าซึ่งมิใช่ทั้งหมดก็เรียกเช่นนั้น ผู้ที่รู้จักพระองค์ ย่อมไม่มีความกลัวในหมู่พวกเขา