مهابهاراتا · أدهيايا 12.312
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.312.1
साङ्ख्यदर्शनमेतावदुक्तं ते नृपसत्तम् ।
विद्याविद्ये त्विदानीं मे त्वं निबोधानुपूर्वशः ॥ १२.३१२.१ ॥
يا خير الملوك، هذا القدر من مذهب السانخيا قد قيل لك. والآن افهم مني، على التوالي، العلم والجهل.
12.312.2
अविद्यामाहुरव्यक्तं सर्गप्रलयधर्मिणीम् ।
सर्गप्रलयनिर्मुक्तो विद्यो वै पञ्चविंशकः ॥ १२.३१२.२ ॥
يسمّون الجهل المتجلي-غير-الظاهر الخاضع للخلق والفناء، أما المبدأ الخامس والعشرون، المنعتق من الخلق والفناء، فهو العلم حقاً.
12.312.3
एकत्वं च बहुत्वं च प्रकृतेरनु तत्त्ववित् ।
परस्परं तु विद्यां वै त्वं निबोधानुपूर्वशः।
यथोक्तमृषिभिस्तात साङ्ख्यस्यास्य निदर्शनम् ॥ १२.३१२.३ ॥
يا بني، وفق هذا البيان للسانخيا كما قاله الحكماء، افهم على التوالي وحدة برakriti وكثرتها، والعلم المتبادل بينها.
12.312.4
कर्मेन्द्रियाणां सर्वेषां विद्या बुद्धीन्द्रियं स्मृतम् ।
बुद्धीन्द्रियाणां च तथा विशेषा इति नः श्रुतम् ॥ १२.३१२.४ ॥
يُعدّ علمُ جميع أعضاء الفعل عضوَ الإدراك، وكذلك سمعنا أن تمايزات أعضاء الإدراك هكذا.
12.312.5
विशेषाणां मनस्तेषां विद्यामाहुर्मनीषिणः ।
मनसः पञ्चभूतानि विद्या इत्यभिचक्षते ॥ १२.३१२.५ ॥
يسمّي الحكماء العقلَ علمَ الخصوصيات، ويعلنون أن علم العقل هو العناصر الخمسة الكبرى.
12.312.6
अहंकारस्तु भूतानां पञ्चानां नात्र संशयः ।
अहंकारस्य च तथा बुद्धिर्विद्या नरेश्वर ॥ १२.३१२.६ ॥
لا شك أن علم العناصر الخمسة هو الأنا (أهنكارا)، وكذلك يا سيد البشر، علم الأنا هو العقل (بُدّهي).
12.312.7
बुद्धेः प्रकृतिरव्यक्तं तत्त्वानां परमेश्वरम् ।
विद्या ज्ञेया नरश्रेष्ठ विधिश्च परमः स्मृतः ॥ १२.३१२.७ ॥
طبيعة العقل هي غير المتجلّي، وبين المبادئ الرب الأعلى. أيها الأفضل بين البشر، المعرفة ينبغي أن تُعرف، والقاعدة تُعدّ الأسمى.
12.312.8
अव्यक्तस्य परं प्राहुर्विद्यां वै पञ्चविंशकम् ।
सर्वस्य सर्वमित्युक्तं ज्ञेयं ज्ञानस्य पार्थिव ॥ १२.३१२.८ ॥
ما يعلو على غير المتجلّي يسمّون المعرفة الخامسة والعشرين. قيل: للجميع كل شيء ينبغي معرفته؛ أيها الملك، إنه يُعرف بالعلم.
12.312.9
ज्ञानमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञेयो वै पञ्चविंशकः ।
तथैव ज्ञानमव्यक्तं विज्ञाता पञ्चविंशक ॥ १२.३१२.९ ॥
قيل إن المعرفة هي غير المتجلّي، والمعلوم هو الخامس والعشرون. وكذلك المعرفة غير متجلّية؛ والخامس والعشرون هو العارف.
12.312.10
विद्याविद्यार्थितत्त्वेन मयोक्ता ते विशेषतः ।
अक्षरं च क्षरं चैव यदुक्तं तन्निबोध मे ॥ १२.३१२.१० ॥
بحقيقة معنى العلم والجهل، بيّنتُ لك ذلك على وجه الخصوص. وما قيل من الباقي والفاني، فافهمه مني.
12.312.11
उभावेतौ क्षरावुक्तावुभावेतौ क्षराक्षरौ ।
कारणं तु प्रवक्ष्यामि यथाख्यातो न जानतः ॥ १२.३१२.११ ॥
قد أُعلن أن كليهما فانٍ؛ وكلاهما الفاني والباقي. لكنني سأبيّن السبب كما قيل، لا لمن لا يعلم.
12.312.12
अनादिनिधनावेतावुभावेवेश्वरौ मतौ ।
तत्त्वसंज्ञावुभावेतौ प्रोच्यते ज्ञानचिन्तकैः ॥ १२.३१२.१२ ॥
هذان الاثنان، بلا بداية ولا نهاية، يُعدّان كلاهما ربّين. ويسمّيهما المتأملون في العلم بالمبادئ.
12.312.13
सर्गप्रलयधर्मत्वादव्यक्तं प्राहुरक्षरम् ।
तदेतद्गुणसर्गाय विकुर्वाणं पुनःपुनः ॥ १२.३१२.१३ ॥
لأنه ذو طبيعة الخلق والفناء، يُسمّى غير المتجلي الخالد. ولإصدار الغونات يتحوّل هذا بعينه مراراً وتكراراً.
12.312.14
गुणानां महदादीनामुत्पद्यन्ते परम्पराः ।
अधिष्ठानं क्षेत्रमाहुरेतत्तत्पञ्चविंशकम् ॥ १२.३१२.१४ ॥
من الغونات ومن الماهات وما يليها تنشأ سلاسل متعاقبة. يسمّون هذا الحقل والأساس، وهو الخامس والعشرون.
12.312.15
यदा तु गुणजालं तदव्यक्तात्मनि संक्षिपेत् ।
तदा सह गुणैस्तैस्तु पञ्चविंशो विलीयते ॥ १२.३१२.१५ ॥
حين تنكمش شبكة الغونات في تلك الذات غير المتجلية، عندئذٍ يذوب الخامس والعشرون مع تلك الغونات.
12.312.16
गुणा गुणेषु लीयन्ते तदैका प्रकृतिर्भवेत् ।
क्षेत्रज्ञोऽपि यदा तात तत्क्षेत्रे संप्रलीयते ॥ १२.३१२.१६ ॥
تذوب الغونات في الغونات، فيبقى عندئذٍ برَكْرِيتي واحدة. وأيها الحبيب، حين يذوب عارف الحقل نفسه تماماً في ذلك الحقل.
12.312.17
तदाऽक्षरत्वं प्रकृतिर्गच्छते गुणसंज्ञिता ।
निर्गुणत्वं च वैदेह गुणेष्वप्रतिवर्तनात् ॥ १२.३१२.१७ ॥
عندئذٍ تبلغ البرَكْرِيتي، المسمّاة بالغونات، الخلود؛ وأيها الفيداهي، لأنها لا ترجع إلى الغونات تبلغ انتفاء الغونات.
12.312.18
एवमेव च क्षेत्रज्ञः क्षेत्रज्ञानपरिक्षयात् ।
प्रकृत्या निर्गुणस्त्वेष इत्येवमनुशुश्रुम ॥ १२.३१२.१८ ॥
وكذلك عارف الحقل، بفناء معرفة الحقل، يصير بطبيعته بلا غونات. هكذا سمعنا.
12.312.19
क्षरो भवत्येष यदा तदा गुणवती मिथः ।
प्रकृतिं त्विभजानाति निर्गुणत्वं तथाऽऽत्मनः ॥ १२.३१२.१९ ॥
عندما يصبح هذا الذات فانيًا، يدرك متبادلًا الطبيعة المتصفة بالصفات، وكذلك عدم صفاته هو.
12.312.20
तदा विशुद्धो भवति प्रकृतेः परिवर्जनात् ।
अन्योऽहमन्येयमिति यदा बुध्यति बुद्धिमान् ॥ १२.३१२.२० ॥
حينئذ يصير طاهرًا بترك الطبيعة، عندما يدرك الحكيم: «أنا آخر، وهذا آخر».
12.312.21
तदैषा त्वन्यतामेति न च मिश्रत्वतां व्रजेत् ।
प्रकृत्या चैव राजेन्द्र मिश्रोऽनन्यश्च दृश्यते ॥ १२.३१२.२१ ॥
حينئذ تبلغ هذه (الطبيعة) الغيرية ولا تبلغ الاختلاط. يا سيد الملوك، بالطبيعة يُرى المختلط وغير المتغاير.
12.312.22
यदा तु गुणजालं तत्प्राकृतं विजुगुप्सते ।
पश्यते चापरं पश्यं तदा पश्यन्न संस्वजेत् ॥ १२.३१२.२२ ॥
حين يحتقر ذلك الشبك من الصفات الطبيعية ويرى الآخر، فعندئذ لا ينبغي للرائي أن يتعلق وهو يرى.
12.312.23
किमहं कृतवानेवं योहं कालमिमं जनम् ।
यदा मत्स्योदकं ज्ञानमनुवर्तितवांस्तदा।
मत्स्यो जालं ह्यविज्ञानादनुवर्तितवानिह ॥ १२.३१२.२३ ॥
لماذا فعلت هكذا، أنا الذي حين اتبعت معرفة السمكة والماء، اتبعت هذا الرجل وهذا الزمن؟ السمكة، من الجهل، تتبع هنا الشبكة.
12.312.24
अहमेव हि संमोहादन्यमन्यं जनाज्जनम् ।
मत्स्यो यथोदकज्ञानादनुवर्तितवानहम् ॥ १२.३१२.२४ ॥
إنني أنا بعينه بسبب الوهم انتقلت من رجل إلى آخر، كما تتبع السمكة الشبكة لمعرفتها بالماء.
12.312.25
मत्स्योऽन्यत्वं यथा ज्ञानादुदकान्नाभिमन्यते ।
आत्मानं तद्वदज्ञानादन्यत्वं चैव वेदयहम् ॥ १२.३१२.२५ ॥
كما أن السمكة بالمعرفة لا تحسب نفسها منفصلة عن الماء، كذلك أنا بالجهل أحسب الذات منفصلة؛ وهذا ما أبيّنه.
12.312.26
ममास्तु धिगबुद्धस्य योऽहमज्ञ इमं पुनः ।
अनुवर्तितवान्मोहादन्यमन्यं जनाज्जनम् ॥ १२.३१२.२६ ॥
العار لي، أنا الجاهل قليل الفهم! لقد تبعتُ هذا مرة أخرى بسبب الوهم، متنقلاً من شخص إلى آخر.
12.312.27
अयमत्र भेवद्बन्धुरनेन सह मे क्षमम् ।
साम्यमेकत्वतां यास्ये यादृशस्तादृशस्त्वहम् ॥ १२.३१२.२७ ॥
ليكن هذا قريبي هنا؛ فمعه يليق بي الاتفاق. سأبلغ المساواة والوحدة، وأكون مثله، وأنا حقاً كذلك.
12.312.28
तुल्यतामिह पश्यामि सदृशोऽहमनेन वै ।
अयं हि विमलोऽव्यक्तमहमीदृशकस्तथा ॥ १२.३१२.२८ ॥
هنا أرى المساواة؛ أنا شبيه به. هو نقي غير متجلٍّ، وكذلك أنا.
12.312.29
योऽहमज्ञानसंमोहादज्ञया संप्रवृत्तवान् ।
ससङ्गयाऽहं निःसङ्गः स्थितः कालमिमं त्वहम् ॥ १२.३१२.२९ ॥
أنا الذي انغمستُ تماماً بوهم الجهل وبالجهل، متعلقاً؛ وأنا غير المتعلق، بقيتُ في هذه الحال زمناً طويلاً.
12.312.30
अनयाऽहं वशीभूतः कालमेतं न बुद्धवान् ।
उच्चमध्यमनीचानां तामहं कथमावसे ॥ १२.३१२.३० ॥
وقد صرتُ تحت سيطرتها فلم أدرك هذا الزمن. كيف أقيم في تلك الحال بين العالي والمتوسط والوضيع؟
12.312.31
समानया न याचेह सहवासमहं कथम् ।
गच्छाम्यबुद्धभावत्वादेषेदानीं स्थिरो भवे ॥ १२.३१२.३१ ॥
كيف أطلب هنا أن أعيش معها معاشرةً على قدم المساواة؟ لحالة الجهل أمضي الآن؛ فليكن الآن ثابتًا.
12.312.32
सहवासं न यास्यामि कालमेतद्धि वञ्चनात् ।
वञ्चितोस्म्यनया यद्धि निर्विकारो विकारया ॥ १२.३१२.३२ ॥
لن أذهب إلى المعاشرة في هذا الوقت، فإن هذا خداع. لقد خُدعت بها — أنا الذي كنت غير متغير، بمن تُحدث التغيّر.
12.312.33
न चायमपराधोऽस्या ह्यपराधो ह्ययं मम ।
योऽहमत्राभवं सक्तः पराङ्भुखमुपस्थितः ॥ १२.३१२.३३ ॥
ليس هذا ذنبها؛ بل هذا ذنبي، لأنني تعلّقت هنا، ومع أني معرِض، دنوتُ.
12.312.34
ततोस्मि बहुरूपासु स्थितो मूर्तिष्वमूर्तिमान् ।
अमूर्तश्चापि मूर्तात्मा ममत्वेन प्रधर्षितः ॥ १२.३१२.३४ ॥
ثم أقيم في صور كثيرة، وأنا غير متجسد بين المتجسدات. ومع أني غير متجسد صرت ذا نفس متجسدة، مغلوبًا بإحساس 'لي'.
12.312.35
प्रकृतेरनयत्वेन तासु तास्विह योनिषु ।
निर्ममस्य ममत्वेन किं कृतं तासु तासु च ॥ १२.३१२.३५ ॥
لكوني مقادًا بالطبيعة (البراكرتي)، فماذا فُعل بي في تلك الأرحام هنا، مع أني خالٍ من 'لي'، بإحساس 'لي' في هذه وتلك؟
12.312.36
योनीषु वर्तमानेन नष्टसंज्ञेन चेतसा ।
न ममात्रानया कार्यमहंकारकृतात्मना ॥ १२.३१२.३६ ॥
لي — وأنا كائن في الأرحام، بعقل فقد وعيه، وذات صنعتها الأنانية — لا عمل لي هنا معها.
12.312.37
आत्मानं बहुधा कृत्वा येयं भूयो युनक्ति माम् ।
इदानीमेष बुद्धोस्मि निर्ममो निरहंकृतः ॥ १२.३१२.३७ ॥
وهذه، إذ تصنع نفسها على أشكال شتى، تربطني من جديد. أما الآن فقد استيقظت، متحررا من الملكية ومن الأنا.
12.312.38
ममत्वमनया नित्यमहंकारकृतात्मकम् ।
अपेत्याहमिमां हित्वा संश्रयिष्ये निरामयम् ॥ १२.३१२.३८ ॥
لطالما كان لي تعلق بهذه، وهي ذات مصنوعة من الأنا. سأفارقها وأتركها، وألجأ إلى السلامة التي لا آفة فيها.
12.312.39
अनेन साम्यं यास्यामि नानयाऽहमचेतसा ।
क्षणं मम सहानेन नैकत्वमनया सह ॥ १२.३१२.३९ ॥
سأبلغ المماثلة بهذا (الروح)، لا بهذه غير الواعية (الطبيعة). ولا أبقى معها لحظة، ولا أتحد بها.
12.312.40
एवं परमसंबोधात्पञ्चविंशोऽनुबुद्धवान् ।
अक्षरत्वं नियच्छेत त्यक्त्वा क्षरमनामयम् ॥ १२.३१२.४० ॥
وهكذا، بالصحوة العليا، استيقظ الخامس والعشرون (المبدأ، البوروشا) وأدرك. وعليه، بعد ترك الفاني، أن يبلغ حال الخلود الخالي من الآفة.
12.312.41
अव्यक्तं व्यक्तकर्माणं सगुणं निर्गुणं तथा ।
निर्गुणं परमं दृष्ट्वा तादृग्भवति मैथिल ॥ १२.३१२.४१ ॥
من يرى الأعلى الخالي من الصفات، وهو غير المتجلي، فاعل الأعمال المتجلية، ذو الصفات وخالٍ منها، يصير مثله تماما، يا مايثيلا.
12.312.42
अक्षरक्षरयोरेतदुक्तं तत्वनिदर्शनम् ।
मयेह ज्ञानसंपन्नं यथाश्रूतिनिदर्शनात् ॥ १२.३१२.४२ ॥
لقد عرضتُ هنا هذا البيان للحقيقة في الخالد والفاني، مفعما بالمعرفة، موضحا على ما سُمع في الوحي.
12.312.43
निःसंदिग्धं च सूक्ष्मं च विबुद्धं विमलं यथा ।
प्रवक्ष्यामि तुते भूयस्तन्निबोध यथाश्रुतम् ॥ १२.३१२.४३ ॥
سأبيّن لك ثانيةً ما هو خالٍ من الشك، دقيقٌ، مُدرَكٌ جيدًا ونقي؛ فافهمه كما سُمع.
12.312.44
साङ्ख्ययोगौ मया प्रोक्तौ शास्त्रद्वयनिदर्शनात् ।
यदेव शास्त्रं साङ्ख्योक्तं योगदर्शनमेव तत् ॥ १२.३१२.४४ ॥
لقد عرضتُ السانخيا واليوغا من خلال شرح الكتابين؛ والكتاب المعلن في السانخيا هو بعينه مذهب اليوغا.
12.312.45
प्रबोधनकरं ज्ञानं साङ्ख्यानामवनीपते ।
विस्पष्टं प्रोच्यते तत्र शिष्याणां हितकाम्यया ॥ १२.३१२.४५ ॥
أيها سيد الأرض، إن المعرفة المُيقِظة لأهل السانخيا تُعلَن هناك بوضوح تام، رغبةً في خير التلاميذ.
12.312.46
पृथक्चैवमिदं शास्त्रमित्याहुः कुशला जनाः ।
अस्मिंश्च शास्त्रे योगानां पुनर्दधि पुनः शरः ॥ १२.३१२.४६ ॥
يقول الحذاقُ إن هذا الكتاب مستقلٌّ؛ وفي هذا الكتاب تعليمٌ عن اليوغات، وعن الزبد مرّةً، وعن السهم مرّةً أخرى.
12.312.47
पञ्चविंशात्परं तत्त्वं न पश्यति नराधिप ।
साङ्ख्यानां तु परं तत्त्वं यथावदनुवर्णितम् ॥ १२.३१२.४७ ॥
أيها سيد الرجال، لا يرى (اليوغي) مبدأً أعلى يتجاوز الخمسة والعشرين؛ أما المبدأ الأسمى عند السانخيا فقد وُصف كما هو.
12.312.48
बुद्धमप्रतिबुद्धं च बुध्यमानं च तत्त्वतः ।
बुध्यमानं च बुद्धं च प्राहुर्योगनिदर्शनम् ॥ १२.३१२.४८ ॥
المستيقَظ، وغير المستيقَظ، والمستيقِظ حقًّا، والمستيقِظ الذي قد استيقظ — هذا ما يسمّونه بيان اليوغا.