Mahābhārata · Adhyāya 12.312
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.312.1
साङ्ख्यदर्शनमेतावदुक्तं ते नृपसत्तम् ।
विद्याविद्ये त्विदानीं मे त्वं निबोधानुपूर्वशः ॥ १२.३१२.१ ॥
O Bester der Könige, so viel von der Sāṅkhya-Lehre ist dir gesagt worden. Nun lerne von mir der Reihe nach, was Wissen und was Unwissenheit ist.
12.312.2
अविद्यामाहुरव्यक्तं सर्गप्रलयधर्मिणीम् ।
सर्गप्रलयनिर्मुक्तो विद्यो वै पञ्चविंशकः ॥ १२.३१२.२ ॥
Das Unoffenbarte, dem Schöpfung und Auflösung eigen sind, nennt man Unwissenheit. Das fünfundzwanzigste Prinzip, frei von Schöpfung und Auflösung, ist wahrlich Wissen.
12.312.3
एकत्वं च बहुत्वं च प्रकृतेरनु तत्त्ववित् ।
परस्परं तु विद्यां वै त्वं निबोधानुपूर्वशः।
यथोक्तमृषिभिस्तात साङ्ख्यस्यास्य निदर्शनम् ॥ १२.३१२.३ ॥
Lieber, gemäß dieser Darlegung des Sāṅkhya, wie sie die Weisen verkündet haben, lerne der Reihe nach die Einheit und Vielheit der Prakṛti und das Wissen um ihre wechselseitige Beziehung.
12.312.4
कर्मेन्द्रियाणां सर्वेषां विद्या बुद्धीन्द्रियं स्मृतम् ।
बुद्धीन्द्रियाणां च तथा विशेषा इति नः श्रुतम् ॥ १२.३१२.४ ॥
Das Wissen aller Handlungsorgane gilt als das Wahrnehmungsorgan. Ebenso haben wir gehört, dass die Unterschiede der Wahrnehmungsorgane so sind.
12.312.5
विशेषाणां मनस्तेषां विद्यामाहुर्मनीषिणः ।
मनसः पञ्चभूतानि विद्या इत्यभिचक्षते ॥ १२.३१२.५ ॥
Die Weisen nennen den Geist das Wissen der Einzelheiten; und sie erklären, das Wissen des Geistes seien die fünf großen Elemente.
12.312.6
अहंकारस्तु भूतानां पञ्चानां नात्र संशयः ।
अहंकारस्य च तथा बुद्धिर्विद्या नरेश्वर ॥ १२.३१२.६ ॥
Ohne Zweifel ist das Wissen der fünf Elemente das Ich-Bewusstsein (ahaṃkāra); und ebenso, o Herr der Menschen, ist das Wissen des ahaṃkāra der Intellekt.
12.312.7
बुद्धेः प्रकृतिरव्यक्तं तत्त्वानां परमेश्वरम् ।
विद्या ज्ञेया नरश्रेष्ठ विधिश्च परमः स्मृतः ॥ १२.३१२.७ ॥
Die Natur des Intellekts ist das Unmanifeste; unter den Prinzipien der höchste Herr. O Bester der Menschen, das Wissen ist zu erkennen, und die Ordnung gilt als höchste.
12.312.8
अव्यक्तस्य परं प्राहुर्विद्यां वै पञ्चविंशकम् ।
सर्वस्य सर्वमित्युक्तं ज्ञेयं ज्ञानस्य पार्थिव ॥ १२.३१२.८ ॥
Jenseits des Unmanifesten nennen sie das Wissen das fünfundzwanzigste. Es heißt: für alle ist alles zu erkennen; o König, es ist durch das Wissen zu erkennen.
12.312.9
ज्ञानमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञेयो वै पञ्चविंशकः ।
तथैव ज्ञानमव्यक्तं विज्ञाता पञ्चविंशक ॥ १२.३१२.९ ॥
Das Wissen heißt das Unmanifeste, und das Erkennbare ist das fünfundzwanzigste. Ebenso ist das Wissen das Unmanifeste; das fünfundzwanzigste ist der Erkennende.
12.312.10
विद्याविद्यार्थितत्त्वेन मयोक्ता ते विशेषतः ।
अक्षरं च क्षरं चैव यदुक्तं तन्निबोध मे ॥ १२.३१२.१० ॥
Durch den wahren Sinn von Wissen und Unwissen habe ich es dir besonders dargelegt. Was als das Unvergängliche und das Vergängliche gesagt wurde, verstehe es von mir.
12.312.11
उभावेतौ क्षरावुक्तावुभावेतौ क्षराक्षरौ ।
कारणं तु प्रवक्ष्यामि यथाख्यातो न जानतः ॥ १२.३१२.११ ॥
Beide werden als vergänglich erklärt; beide sind das Vergängliche und das Unvergängliche. Doch die Ursache werde ich darlegen, wie sie überliefert wurde, nicht für den Unwissenden.
12.312.12
अनादिनिधनावेतावुभावेवेश्वरौ मतौ ।
तत्त्वसंज्ञावुभावेतौ प्रोच्यते ज्ञानचिन्तकैः ॥ १२.३१२.१२ ॥
Diese beiden, ohne Anfang und Ende, gelten beide als Herren. Beide werden von den Denkern des Wissens als Prinzipien bezeichnet.
12.312.13
सर्गप्रलयधर्मत्वादव्यक्तं प्राहुरक्षरम् ।
तदेतद्गुणसर्गाय विकुर्वाणं पुनःपुनः ॥ १२.३१२.१३ ॥
Weil es die Natur von Schöpfung und Auflösung hat, nennen sie das Unmanifeste das Unvergängliche. Zur Hervorbringung der Guṇas wandelt sich eben dieses immer wieder.
12.312.14
गुणानां महदादीनामुत्पद्यन्ते परम्पराः ।
अधिष्ठानं क्षेत्रमाहुरेतत्तत्पञ्चविंशकम् ॥ १२.३१२.१४ ॥
Aus den Guṇas und aus Mahat und den übrigen entstehen Reihen. Dies nennt man das Feld, die Grundlage, und es ist das fünfundzwanzigste.
12.312.15
यदा तु गुणजालं तदव्यक्तात्मनि संक्षिपेत् ।
तदा सह गुणैस्तैस्तु पञ्चविंशो विलीयते ॥ १२.३१२.१५ ॥
Wenn sich das Gewebe der Guṇas in jenes unmanifeste Selbst zurückzieht, dann löst sich das fünfundzwanzigste zusammen mit jenen Guṇas auf.
12.312.16
गुणा गुणेषु लीयन्ते तदैका प्रकृतिर्भवेत् ।
क्षेत्रज्ञोऽपि यदा तात तत्क्षेत्रे संप्रलीयते ॥ १२.३१२.१६ ॥
Die Guṇas lösen sich in den Guṇas auf, und dann bleibt eine einzige Prakṛti. Und, mein Lieber, wenn auch der Kenner des Feldes sich ganz in jenes Feld auflöst.
12.312.17
तदाऽक्षरत्वं प्रकृतिर्गच्छते गुणसंज्ञिता ।
निर्गुणत्वं च वैदेह गुणेष्वप्रतिवर्तनात् ॥ १२.३१२.१७ ॥
Dann erlangt die Prakṛti, die von den Guṇas benannt wird, die Unvergänglichkeit; und, o Vaidehā, weil sie nicht zu den Guṇas zurückkehrt, erlangt sie die Eigenschaftslosigkeit.
12.312.18
एवमेव च क्षेत्रज्ञः क्षेत्रज्ञानपरिक्षयात् ।
प्रकृत्या निर्गुणस्त्वेष इत्येवमनुशुश्रुम ॥ १२.३१२.१८ ॥
Ebenso ist der Kenner des Feldes durch das Erlöschen des Wissens vom Feld von Natur aus eigenschaftslos. So haben wir es gehört.
12.312.19
क्षरो भवत्येष यदा तदा गुणवती मिथः ।
प्रकृतिं त्विभजानाति निर्गुणत्वं तथाऽऽत्मनः ॥ १२.३१२.१९ ॥
Wenn dieses Selbst vergänglich wird, erkennt es einander die mit Eigenschaften begabte Natur und ebenso seine eigene Eigenschaftslosigkeit.
12.312.20
तदा विशुद्धो भवति प्रकृतेः परिवर्जनात् ।
अन्योऽहमन्येयमिति यदा बुध्यति बुद्धिमान् ॥ १२.३१२.२० ॥
Dann wird er rein, indem er die Natur verlässt, wenn der Weise erkennt: »Ich bin ein anderer, und dies ist ein anderes.«
12.312.21
तदैषा त्वन्यतामेति न च मिश्रत्वतां व्रजेत् ।
प्रकृत्या चैव राजेन्द्र मिश्रोऽनन्यश्च दृश्यते ॥ १२.३१२.२१ ॥
Dann erlangt diese (Natur) das Anderssein und gelangt nicht in die Vermischung. O Herrscher der Könige, durch die Natur erscheint das Gemischte und das Nicht-Andere.
12.312.22
यदा तु गुणजालं तत्प्राकृतं विजुगुप्सते ।
पश्यते चापरं पश्यं तदा पश्यन्न संस्वजेत् ॥ १२.३१२.२२ ॥
Wenn er jenes naturhafte Netz der Eigenschaften verabscheut und das Andere sieht, dann soll der Sehende, indem er sieht, nicht anhaften.
12.312.23
किमहं कृतवानेवं योहं कालमिमं जनम् ।
यदा मत्स्योदकं ज्ञानमनुवर्तितवांस्तदा।
मत्स्यो जालं ह्यविज्ञानादनुवर्तितवानिह ॥ १२.३१२.२३ ॥
Warum habe ich so gehandelt, ich, der ich, als ich dem Wissen von Fisch und Wasser folgte, diesem Menschen und dieser Zeit folgte? Der Fisch folgt aus Unwissenheit hier dem Netz.
12.312.24
अहमेव हि संमोहादन्यमन्यं जनाज्जनम् ।
मत्स्यो यथोदकज्ञानादनुवर्तितवानहम् ॥ १२.३१२.२४ ॥
Ich selbst bin aus Verblendung von einem Menschen zum anderen gegangen, wie der Fisch aus seinem Wissen um das Wasser dem Netz folgte.
12.312.25
मत्स्योऽन्यत्वं यथा ज्ञानादुदकान्नाभिमन्यते ।
आत्मानं तद्वदज्ञानादन्यत्वं चैव वेदयहम् ॥ १२.३१२.२५ ॥
Wie der Fisch durch Erkenntnis sich nicht vom Wasser getrennt betrachtet, so betrachte ich durch Unwissenheit das Selbst als getrennt; dies lehre ich.
12.312.26
ममास्तु धिगबुद्धस्य योऽहमज्ञ इमं पुनः ।
अनुवर्तितवान्मोहादन्यमन्यं जनाज्जनम् ॥ १२.३१२.२६ ॥
Schande über mich Unverständigen! Ich Unwissender folgte aus Verblendung wieder diesem und irrte von einem Menschen zum anderen.
12.312.27
अयमत्र भेवद्बन्धुरनेन सह मे क्षमम् ।
साम्यमेकत्वतां यास्ये यादृशस्तादृशस्त्वहम् ॥ १२.३१२.२७ ॥
Hier sei dieser mein Verwandter; mit ihm passe ich zusammen. Ich werde Gleichheit und Einheit erlangen, so wie er ist, und so bin ich in der Tat.
12.312.28
तुल्यतामिह पश्यामि सदृशोऽहमनेन वै ।
अयं हि विमलोऽव्यक्तमहमीदृशकस्तथा ॥ १२.३१२.२८ ॥
Hier sehe ich Gleichheit; ich bin ihm ähnlich. Er ist rein und unoffenbar, und ebenso bin ich es.
12.312.29
योऽहमज्ञानसंमोहादज्ञया संप्रवृत्तवान् ।
ससङ्गयाऽहं निःसङ्गः स्थितः कालमिमं त्वहम् ॥ १२.३१२.२९ ॥
Ich, der ich durch die Verblendung der Unwissenheit und aus Unwissenheit ganz mit Anhaftung verstrickt war, blieb, obwohl ohne Anhaftung, so lange in diesem Zustand.
12.312.30
अनयाऽहं वशीभूतः कालमेतं न बुद्धवान् ।
उच्चमध्यमनीचानां तामहं कथमावसे ॥ १२.३१२.३० ॥
Von ihr beherrscht, erkannte ich diese Zeit nicht. Wie sollte ich in jenem Zustand unter den Hohen, Mittleren und Niedrigen wohnen?
12.312.31
समानया न याचेह सहवासमहं कथम् ।
गच्छाम्यबुद्धभावत्वादेषेदानीं स्थिरो भवे ॥ १२.३१२.३१ ॥
Wie könnte ich hier ein Zusammenleben mit ihr als ihresgleichen erbitten? Aus dem Zustand der Unwissenheit gehe ich nun fort; jetzt möge ich fest werden.
12.312.32
सहवासं न यास्यामि कालमेतद्धि वञ्चनात् ।
वञ्चितोस्म्यनया यद्धि निर्विकारो विकारया ॥ १२.३१२.३२ ॥
Ich werde zu diesem Zeitpunkt nicht zum Zusammenleben gehen, denn dies ist Täuschung. Durch sie bin ich getäuscht worden — ich, der Unwandelbare, durch die, die Wandel bewirkt.
12.312.33
न चायमपराधोऽस्या ह्यपराधो ह्ययं मम ।
योऽहमत्राभवं सक्तः पराङ्भुखमुपस्थितः ॥ १२.३१२.३३ ॥
Dies ist nicht ihre Schuld; diese Schuld ist die meine, denn ich haftete hier an, und obwohl abgewandt, nahte ich mich.
12.312.34
ततोस्मि बहुरूपासु स्थितो मूर्तिष्वमूर्तिमान् ।
अमूर्तश्चापि मूर्तात्मा ममत्वेन प्रधर्षितः ॥ १२.३१२.३४ ॥
Danach verweile ich in vielen Gestalten, formlos unter den Gestalten. Obwohl formlos, wurde ich ein verkörpertes Selbst, überwältigt vom Gefühl des „Meinen“.
12.312.35
प्रकृतेरनयत्वेन तासु तास्विह योनिषु ।
निर्ममस्य ममत्वेन किं कृतं तासु तासु च ॥ १२.३१२.३५ ॥
Da ich von der Natur (prakṛti) geführt wurde, was geschah mit mir in jenen verschiedenen Schößen hier, ich, der frei von „Meinem“ war, durch das Gefühl des „Meinen“ in jenen und jenen?
12.312.36
योनीषु वर्तमानेन नष्टसंज्ञेन चेतसा ।
न ममात्रानया कार्यमहंकारकृतात्मना ॥ १२.३१२.३६ ॥
Für mich, der ich in Schößen existiere, mit einem Geist, der das Bewusstsein verloren hat, und einem durch Ichsucht geformten Selbst, gibt es hier mit ihr keine Aufgabe.
12.312.37
आत्मानं बहुधा कृत्वा येयं भूयो युनक्ति माम् ।
इदानीमेष बुद्धोस्मि निर्ममो निरहंकृतः ॥ १२.३१२.३७ ॥
Sich vielfältig gestaltend, bindet mich dies erneut. Nun bin ich erwacht, frei von Mein-Denken und frei von Ichsucht.
12.312.38
ममत्वमनया नित्यमहंकारकृतात्मकम् ।
अपेत्याहमिमां हित्वा संश्रयिष्ये निरामयम् ॥ १२.३१२.३८ ॥
Ich habe stets Mein-Denken gegenüber dieser, einem aus Ichsucht gemachten Selbst. Von ihr scheidend und sie verlassend, werde ich Zuflucht im Heilen und Unversehrten suchen.
12.312.39
अनेन साम्यं यास्यामि नानयाऽहमचेतसा ।
क्षणं मम सहानेन नैकत्वमनया सह ॥ १२.३१२.३९ ॥
Mit diesem (dem Geist) werde ich Gleichheit erlangen, nicht mit dieser Bewusstlosen (der Natur). Nicht einen Augenblick habe ich Gemeinschaft mit ihr, noch Einheit mit ihr.
12.312.40
एवं परमसंबोधात्पञ्चविंशोऽनुबुद्धवान् ।
अक्षरत्वं नियच्छेत त्यक्त्वा क्षरमनामयम् ॥ १२.३१२.४० ॥
So ist durch höchstes Erwachen das Fünfundzwanzigste (das Prinzip, der Puruṣa) erwacht. Das Vergängliche verlassend, soll es die unvergängliche, heile Verfassung erlangen.
12.312.41
अव्यक्तं व्यक्तकर्माणं सगुणं निर्गुणं तथा ।
निर्गुणं परमं दृष्ट्वा तादृग्भवति मैथिल ॥ १२.३१२.४१ ॥
Wer das höchste Eigenschaftslose gesehen hat, das unoffenbar ist, das Urheber offenbarer Werke ist, das Eigenschaften hat und doch ohne Eigenschaften ist, der wird eben so, o Maithila.
12.312.42
अक्षरक्षरयोरेतदुक्तं तत्वनिदर्शनम् ।
मयेह ज्ञानसंपन्नं यथाश्रूतिनिदर्शनात् ॥ १२.३१२.४२ ॥
Diese Darlegung des Prinzips über das Unvergängliche und das Vergängliche habe ich hier vorgetragen, reich an Erkenntnis, wie es der überlieferten Offenbarung gemäß gelehrt wird.
12.312.43
निःसंदिग्धं च सूक्ष्मं च विबुद्धं विमलं यथा ।
प्रवक्ष्यामि तुते भूयस्तन्निबोध यथाश्रुतम् ॥ १२.३१२.४३ ॥
Ich werde dir noch einmal das verkünden, was zweifelsfrei, fein, wohl verstanden und rein ist; verstehe es so, wie es gehört wurde.
12.312.44
साङ्ख्ययोगौ मया प्रोक्तौ शास्त्रद्वयनिदर्शनात् ।
यदेव शास्त्रं साङ्ख्योक्तं योगदर्शनमेव तत् ॥ १२.३१२.४४ ॥
Ich habe Sāṅkhya und Yoga durch die Darlegung der beiden Lehrschriften verkündet; die im Sāṅkhya dargelegte Schrift ist eben die Lehre des Yoga.
12.312.45
प्रबोधनकरं ज्ञानं साङ्ख्यानामवनीपते ।
विस्पष्टं प्रोच्यते तत्र शिष्याणां हितकाम्यया ॥ १२.३१२.४५ ॥
O Herr der Erde, das erweckende Wissen der Sāṅkhyas wird dort um des Wohles der Schüler willen sehr deutlich dargelegt.
12.312.46
पृथक्चैवमिदं शास्त्रमित्याहुः कुशला जनाः ।
अस्मिंश्च शास्त्रे योगानां पुनर्दधि पुनः शरः ॥ १२.३१२.४६ ॥
Kundige Menschen nennen dieses Werk ein eigenes; und in diesem Werk ist von den Yogas die Rede, wieder Quark, wieder ein Pfeil.
12.312.47
पञ्चविंशात्परं तत्त्वं न पश्यति नराधिप ।
साङ्ख्यानां तु परं तत्त्वं यथावदनुवर्णितम् ॥ १२.३१२.४७ ॥
O Herr der Menschen, man sieht kein höheres Prinzip jenseits der fünfundzwanzig; das höchste Prinzip der Sāṅkhyas ist wahrheitsgemäß beschrieben worden.
12.312.48
बुद्धमप्रतिबुद्धं च बुध्यमानं च तत्त्वतः ।
बुध्यमानं च बुद्धं च प्राहुर्योगनिदर्शनम् ॥ १२.३१२.४८ ॥
Das Erwachte, das Nicht-Erwachte, das in Wahrheit Erwachende und das Erwachende, das erwacht ist – dies nennen sie die Darlegung des Yoga.