મહાભારત · અધ્યાય 12.313
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.313.1
अप्रबुद्धमथाव्यक्तमिमं गुणविधिं शृणु ।
गुणान्धारयते ह्येषा सृजत्याक्षिपते तथा ॥ १२.३१३.१ ॥
અપ્રબુદ્ધ અને અવ્યક્ત એવી આ ગુણવિધિ સાંભળ. આ પ્રકૃતિ ગુણોને ધારણ કરે છે, સર્જે છે અને તેમને પાછા ખેંચી લે છે.
12.313.2
अजस्रं त्विह क्रीडार्थं विकरोति जनाधिप ।
आत्मानं बहुधा कृत्वा तान्येव प्रविचक्षते ॥ १२.३१३.२ ॥
હે જનાધિપ! તે અહીં ક્રીડા માટે સતત પોતાને અનેક પ્રકારે બદલે છે; તે જ રૂપોને લોકો કહે છે.
12.313.3
एतदेवं विकुर्वाणं बुध्यमानो न बुध्यते ।
अव्यक्तबोधनाच्चैव बुध्यमानं वदन्त्यपि ॥ १२.३१३.३ ॥
આ રીતે બદલાતાને જાણનાર પણ જાણતો નથી; અવ્યક્તના બોધથી જ જાણનારને પણ જાણનાર કહે છે.
12.313.4
न त्वेव बुध्यतेऽव्यक्तं सगुणं वाऽथ निर्गुणम् ।
कदाचित्त्वेव खल्वेतदाहुरप्रतिबुद्धकम् ॥ १२.३१३.४ ॥
અવ્યક્તને — સગુણ હોય કે નિર્ગુણ — તે ખરેખર જાણતો નથી; પરંતુ ક્યારેક તેને જ અપ્રતિબુદ્ધ કહે છે.
12.313.5
बुध्यते यदि वाऽव्यक्तमेतद्वै पञ्चविंशकम् ।
बुध्यमानो भवत्येष सङ्गात्मक इति श्रुतिः।
अनेनाप्रतिबुद्धेति वदन्त्यव्यक्तमच्युतम् ॥ १२.३१३.५ ॥
અવ્યક્ત એ પચીસમું તત્ત્વ જો જણાય, તો જાણનાર સંઘાતાત્મક થાય છે એમ શ્રુતિ કહે છે. આને કારણે જ અચ્યુત અવ્યક્તને અપ્રતિબુદ્ધ કહે છે.
12.313.6
अव्यक्तोबोधनाच्चापि बुध्यमानं वदन्त्युत ।
पञ्चविंशं महात्मानं न चासावपि बुध्यते ॥ १२.३१३.६ ॥
અવ્યક્તના બોધથી જ જાણનારને પણ જાણનાર કહે છે; પરંતુ પચીસમા મહાત્માને તે પણ જાણતો નથી.
12.313.7
षङ्विशं विमलं बुद्धमप्रमेयं सनातनम् ।
स तु तं पञ्चविंशं च चतुर्विशं च बुध्यते ॥ १२.३१३.७ ॥
છવ્વીસમા, નિર્મળ, બુદ્ધ, અપ્રમેય અને સનાતનને તે જાણે છે; અને પચ્ચીસમા તથા ચોવીસમાને પણ તે જાણે છે.
12.313.8
दृश्यादृश्यौ ह्यनुगतावुभावेव महाद्युती ।
अव्यक्तं तत्तु तद्ब्रह्म बुध्यते तात केवलम् ॥ १२.३१३.८ ॥
દૃશ્ય અને અદૃશ્ય બંને અનુગત છે, હે મહાતેજસ્વી; પણ તે અવ્યક્ત બ્રહ્મ જ, હે તાત, કેવળ જાણાય છે.
12.313.9
केवलं पञ्चविंशं च चतुर्विशं च पश्यति ।
बुध्यमानो यदात्मानमन्योऽहमिति मन्यते ॥ १२.३१३.९ ॥
માત્ર પચ્ચીસમા અને ચોવીસમાને તે જુએ છે; જાણનાર પોતાને 'હું બીજો છું' એમ માને છે ત્યારે.
12.313.10
तदा प्रकृतिमानेष भवत्यव्यक्तलोचनः ।
बुध्यते च परां बुद्धिं विमलाममलां यदा ॥ १२.३१३.१० ॥
ત્યારે આ પ્રકૃતિવાળો થઈ અવ્યક્ત દૃષ્ટિવાળો બને છે; અને જ્યારે તે પરમ, નિર્મળ, નિષ્કલંક બુદ્ધિને જાણે છે.
12.313.11
षङ्विंशं राजशार्दूल तथा बुद्धत्वमाव्रजेत् ।
ततस्त्यजति सोऽव्यक्तं सर्गप्रलयधर्मि वै ॥ १२.३१३.११ ॥
હે રાજશાર્દૂલ, છવ્વીસમું પણ એ રીતે બુદ્ધત્વ પામે છે; પછી તે સર્ગ-પ્રલય ધર્મવાળા અવ્યક્તનો ત્યાગ કરે છે.
12.313.12
निर्गुणः प्रकृतिं वेद गुणयुक्तामचेतनाम् ।
ततः केवलधर्माऽसौ भवत्यव्यक्तदर्शनात् ॥ १२.३१३.१२ ॥
નિર્ગુણ પુરુષ ગુણયુક્ત, અચેતન પ્રકૃતિને જાણે છે; પછી અવ્યક્તના દર્શનથી તે કેવળ ધર્મવાળો બને છે.
12.313.13
केवलेन समागम्य विमुक्तोऽऽत्मानमाप्नुयात् ।
एतं वै तत्त्वमित्याहुर्निस्तत्त्वमजरामरम् ॥ १२.३१३.१३ ॥
કેવળ સાથે મળીને મુક્ત થયેલો આત્માને પામે છે. આને જ તત્ત્વ કહે છે; નિસ્તત્ત્વ અજર અને અમર છે.
12.313.14
तत्त्वसंश्रयणादेष तत्त्ववान्न च मानद ।
पञ्चविंशतितत्त्वानि प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ १२.३१३.१४ ॥
હે માનદ, તત્ત્વોના આશ્રયથી આ તત્ત્વવાન થાય છે, અને નથી પણ થતો. મનીષીઓ પચ્ચીસ તત્ત્વો કહે છે.
12.313.15
न चैष तत्त्ववांस्तात निस्तत्त्वस्त्वेष बुद्धिमान् ।
एष मुञ्चति तत्त्वं हि क्षिप्रं बुद्धत्वलक्षणम् ॥ १२.३१३.१५ ॥
હે તાત, આ તત્ત્વવાન નથી; આ નિસ્તત્ત્વ અને બુદ્ધિમાન છે. બુદ્ધત્વના લક્ષણરૂપ તત્ત્વને તે જલદી છોડી દે છે.
12.313.16
षाङ्विंशोऽहमिति प्राज्ञो गृह्यमाणोऽजरामरः ।
केवलेन बलेनैव समतां यात्यसंशयम् ॥ १२.३१३.१६ ॥
'હું છવ્વીસમો છું' એમ માનીને પ્રાજ્ઞ જેને ગ્રહે છે તે અજર અને અમર છે. કેવળ બળથી જ તે સંશય વિના સમતા પામે છે.
12.313.17
षङ्विंशेन प्रबुद्धेन बुध्यमानो ह्यबुद्धिमान् ।
एवं नानात्वमित्युक्तं साङ्ख्यश्रुतिनिदर्शनात् ॥ १२.३१३.१७ ॥
છવ્વીસમાથી જાગૃત થઈને જે જાગે છે તે અબુદ્ધિમાન છે. આ રીતે સાંખ્યશ્રુતિના ઉપદેશ પ્રમાણે નાનાત્વ કહેવાયું છે.
12.313.18
चेतनेन समेतस्य पञ्चविंशतिकस्य च ।
एकत्वं वै भवत्यस्य यदा बुद्ध्या न बुध्यते ॥ १२.३१३.१८ ॥
ચેતન સાથે ભળેલાં પચ્ચીસ તત્ત્વોની તેના માટે એકતા થાય છે, જ્યારે તે બુદ્ધિથી જાણતો નથી.
12.313.19
बुध्यमानोप्रबुद्धेन समतां याति मैथिल ।
सङ्गधर्मा भवत्येष निःसङ्गात्मा नराधिप ॥ १२.३१३.१९ ॥
હે મૈથિલ, જાગૃત થયેલો અપ્રબુદ્ધ સાથે સમતા પામે છે. હે નરાધિપ, એ સંગધર્મી થાય છે અને અસંગ આત્મા બને છે.
12.313.20
निःसङ्गात्मानमासाद्य षङ्विंशकमजं विभुम् ।
विभुस्त्यजति चाव्यक्तं यदा त्वेताद्विबुध्यते ॥ १२.३१३.२० ॥
અસંગ આત્માને પામીને, છવીસમા અજ અને વિભુ તત્ત્વને, વિભુ અવ્યક્તનો પણ ત્યાગ કરે છે; જ્યારે આ જાણે છે.
12.313.21
चतुर्विशं महाभाग षङ्विंशस्य प्रबोधनात् ।
एष ह्यप्रतिबुद्धश्च बुध्यमानश्च तेऽनघ ॥ १२.३१३.२१ ॥
હે મહાભાગ, ચોવીસમું છવીસમાના પ્રબોધનથી (જાગે છે). હે અનઘ, આ જ તને અપ્રતિબુદ્ધ અને બુદ્ધ છે.
12.313.22
प्रोक्तो बुद्धश्च तत्त्वेन यथाश्रुतिनिदर्शनात् ।
नानात्वैकत्वमेतावद्द्रष्टव्यं शास्त्रदृष्टिभिः ॥ १२.३१३.२२ ॥
સાંભળ્યા પ્રમાણે તત્ત્વથી (આ) બુદ્ધ કહેવાય છે. નાનાત્વ અને એકત્વ આટલું જ; શાસ્ત્રદૃષ્ટિવાળાઓએ જોવું જોઈએ.
12.313.23
मशकोदुम्बरे यद्वदन्यत्वं तद्वदेतयोः ।
मत्स्योदके यथा तद्वदन्यत्वमुपलभ्यते ॥ १२.३१३.२३ ॥
મચ્છર અને ઉમરાના ઝાડમાં જેમ ભિન્નતા છે, તેમ આ બંનેમાં ભિન્નતા છે. માછલી અને પાણીમાં જેમ ભિન્નતા જોવા મળે છે, તેમ.
12.313.24
एवमेवावगन्तव्यं नानात्वैकत्वमेतयोः ।
एतद्धि मोक्ष इत्युक्तमव्यक्तज्ञानसंज्ञितम् ॥ १२.३१३.२४ ॥
એ જ રીતે આ બંનેનું નાનાત્વ અને એકત્વ જાણવું જોઈએ. આ જ મોક્ષ કહેવાયો છે, જે અવ્યક્તજ્ઞાન નામે ઓળખાય છે.
12.313.25
पञ्चविंशतिकस्यास्य योऽयं देहेषु वर्तते ।
एष मोक्षयितव्येति प्राहुरव्यक्तगोचरात् ॥ १२.३१३.२५ ॥
પચીસ તત્ત્વોના આ સમૂહમાં જે આ જીવ દેહોમાં વસે છે, તે મુક્ત થવા યોગ્ય છે, એમ અવ્યક્તના વિષયથી કહેવાય છે.
12.313.26
सोयमेवं विमुच्येत नान्यथेति विनिश्चयः ।
परेण परधर्मा च भवत्येष समेत्य वै ॥ १२.३१३.२६ ॥
આ આ રીતે જ મુક્ત થશે, બીજી રીતે નહીં—એ નિશ્ચય છે. એ પરમ સાથે મળીને પરમ ધર્મવાળો થાય છે.
12.313.27
विशुद्धर्मा शुद्धेन बुद्धेन च स बुद्धिमान् ।
विमुक्तधर्मा मुक्तेन समेत्य पुरुषर्षभ ॥ १२.३१३.२७ ॥
શુદ્ધ ધર્મવાળો તે બુદ્ધિમાન શુદ્ધ અને બુદ્ધ સાથે મળીને વિશુદ્ધ ધર્મવાળો થાય છે. હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, મુક્ત સાથે મળીને તે મુક્ત ધર્મવાળો થાય છે.
12.313.28
वियोगधर्मिणा चैव वियोगात्मा भवत्यथ ।
विमोक्षिणा विमोक्षश्च समेत्येह तथा भवेत् ॥ १२.३१३.२८ ॥
વિયોગધર્મી સાથે તે વિયોગસ્વરૂપ થાય છે. મોચક સાથે મળીને અહીં તેવી જ મુક્તિ થાય છે.
12.313.29
शुद्धधर्मा शुचिश्चैव भवत्यमितदीप्तिमान् ।
विमलात्मा च भवति समेत्य विमलात्मना ॥ १२.३१३.२९ ॥
શુદ્ધ ધર્મવાળો અને પવિત્ર થઈને તે અમિત તેજવાળો થાય છે. નિર્મલ આત્મા સાથે મળીને તે નિર્મલાત્મા થાય છે.
12.313.30
केवलात्मा तथा चैव केवलेन समेत्य वै ।
स्वतन्त्रश्च स्वतन्त्रेण स्वतन्त्रत्वमवाप्नुते ॥ १२.३१३.३० ॥
એ જ રીતે કેવલ આત્મા કેવલ સાથે મળીને ખરેખર કેવલત્વ પામે છે. સ્વતંત્ર સ્વતંત્ર સાથે મળીને સ્વાતંત્ર્ય પામે છે.
12.313.31
एतावदेतत्कथितं मया ते ।
तथ्यं महाराज यथार्थतत्त्वम्।
अमत्सरत्वं प्रतिगृह्य चार्थं ।
सनातनं ब्रह्म विशुद्धमाद्यम् ॥ १२.३१३.३१ ॥
આટલું મેં તમને કહ્યું. હે મહારાજ, આ યથાર્થ તત્ત્વ સત્ય છે. ઈર્ષ્યારહિત થઈને આ અર્થ ગ્રહણ કરો: સનાતન, વિશુદ્ધ, આદ્ય બ્રહ્મ.
12.313.32
नावेदनिष्ठस्य जनस्य राज ।
न्प्रदेयमेतत्परमं त्वया भवेत्।
विवित्समानाय विबोधकारणं ।
प्रबोधहेतोः प्रणतस्य शासनम् ॥ १२.३१३.३२ ॥
હે રાજન, વેદમાં નિષ્ઠા વિનાના માણસને તારે આ પરમ તત્ત્વ ન આપવું. જાણવાની ઇચ્છા રાખનાર, જાગૃતિનું કારણ શોધનાર અને નમ્રતાથી નમેલાને જ આ ઉપદેશ આપવો.
12.313.33
न देयमेतच्च तथाऽनृतात्मने ।
शठाय क्लीबाय न जिह्नबुद्धये।
न पण्डितज्ञानपरोपतापिने ।
देयं त्वयेदं विनिबोध यादृशे ॥ १२.३१३.३३ ॥
અસત્ય સ્વભાવવાળા, કપટી, કાયર અને કુટિલ બુદ્ધિવાળાને પણ આ ન આપવું. પંડિતોના જ્ઞાનને પીડનારને પણ ન આપવું. આવા ન હોય તેને જ તારે આ આપવું; આ સમજી લે.
12.313.34
श्रद्धान्वितायाथ गुणान्विताय ।
परापवादाद्विरताय नित्यम्।
विशुद्धयोगाय बुधाय चैव ।
क्रियावते च क्षमिणे हिताय ॥ १२.३१३.३४ ॥
શ્રદ્ધાથી યુક્ત, ગુણવાન, પરનિંદાથી સદા વિરત, શુદ્ધ યોગવાળા, બુદ્ધિમાન, કર્મનિષ્ઠ, ક્ષમાશીલ અને હિતકારી માણસને જ આ આપવું.
12.313.35
विविक्तशीलाय विधिप्रियाय ।
विवादहीनाय बहुश्रुताम्।
विजानते चैव दमक्षमावते ।
शक्ताय चैकात्मशमाय देहिनाम् ॥ १२.३१३.३५ ॥
એકાંતશીલ, વિધિપ્રિય, વિવાદરહિત, બહુશ્રુત, જાણનાર, દમ અને ક્ષમાવાન, સમર્થ અને દેહધારીઓ પ્રત્યે એકાત્મ શાંતિવાળા માણસને જ આ આપવું.
12.313.36
एतैर्गुणैर्हीनतमे न देय ।
मेतत्परं ब्रह्म विशुद्धमाहुः।
न श्रेयसा योक्ष्यति तादृशे कृतं ।
धर्मप्रवक्तारमपात्रदानात् ॥ १२.३१३.३६ ॥
આ ગુણોમાં સૌથી હીન વ્યક્તિને આ ન આપવું. આને પરમ શુદ્ધ બ્રહ્મ કહેવાય છે. એવી વ્યક્તિ માટે કરેલું કલ્યાણ સાથે જોડાતું નથી; અપાત્રદાનથી ધર્મોપદેશક પણ (ફળ પામતો નથી).
12.313.37
पृथ्वीमिमां यद्यपि रत्नपूर्णां ।
दद्यान्न देयं त्विदमव्रताय।
जितेन्द्रियायैतदसंशयं ते ।
भवेत्प्रदेयं परमं नरेन्द्र ॥ १२.३१३.३७ ॥
રત્નોથી ભરેલી આ પૃથ્વી પણ આપે તોપણ વ્રતહીનને આ ન આપવું. પણ હે નરેન્દ્ર, જિતેન્દ્રિયને આ નિઃસંદેહ તારા માટે પરમ દેય બનશે.
12.313.38
कराल मा ते भयमस्तु किंचि ।
देतच्छ्रुतं ब्रह्म परं त्वयाऽद्य।
यथावदुक्तं परमं पवित्रं ।
विशोकमत्यन्तमनादिमध्यम् ॥ १२.३१३.३८ ॥
હે કરાળ, તને કોઈ ભય ન હો. આજે તેં એ પરમ બ્રહ્મ સાંભળ્યું; જે યથાવત કહેવાયું છે—પરમ, પવિત્ર, શોકરહિત, અત્યંત, આદિ-મધ્યરહિત.
12.313.39
अगाधजन्मामरणं च राज ।
न्निरामयं वीतभयं शिवं च।
समीक्ष्य मोहं त्यज बाऽद्य सर्व ।
ज्ञानस्य तत्त्वार्थमिदं विदित्वा ॥ १२.३१३.३९ ॥
હે રાજા, અગાધ જન્મ, અમર, નિરામય, ભયરહિત, શિવ—આ જાણીને, મોહને વિચારીને, હવે સર્વને ત્યજ. જ્ઞાનનો તત્ત્વાર્થ આ જ છે એમ જાણીને (મોહ છોડ).
12.313.40
अवाप्तमेतद्धि मया सनातना ।
द्धिरण्यगर्भाद्यजतो नराधिप।
प्रसाद्य यत्नेन तमुग्रतेजसं ।
सनातनं ब्रह्म यथाऽद्य वै त्वया ॥ १२.३१३.४० ॥
હે નરાધિપ, આ સનાતન મેં હિરણ્યગર્ભની પૂજા કરતાં પ્રાપ્ત કર્યું. એ ઉગ્ર તેજસ્વીને પ્રયત્નથી પ્રસન્ન કરીને મેં સનાતન બ્રહ્મ મેળવ્યું—આજે તેં મેળવ્યું તેમ.
12.313.41
पृष्टस्त्वया चास्मि यथा नरेन्द्र ।
तथा मयेदं त्वयि चोक्तमद्य।
तथाऽवाप्तं ब्रह्मणो मे नरेन्द्र ।
महाज्ञानं मोक्षविदां परायणम् ॥ १२.३१३.४१ ॥
હે નરેન્દ્ર, તેં પૂછ્યું તેમ જ આજે મેં તને આ કહ્યું. હે નરેન્દ્ર, બ્રહ્મ પાસેથી મને જે મળ્યું તે મહાજ્ઞાન મોક્ષ જાણનારાઓનો પરમ આશ્રય છે.
12.313.42
एतदुक्तं परं ब्रह्म यस्मान्नावर्तते पुनः ।
पञ्चविंशो महाराज परमर्षिनिदर्शनात् ॥ १२.३१३.४२ ॥
આ પરમ બ્રહ્મ કહેવાયું, કારણ કે તે પામનાર ફરી પાછો આવતો નથી. હે મહારાજ, પરમ ઋષિના ઉપદેશથી પચ્ચીસમું તત્ત્વ આ રીતે જાણાયું.
12.313.43
पुनरावृत्तिमाप्नोति परं ज्ञानमवाप्य च ।
नावबुध्यति तत्त्वेन बुध्यमानोऽजरामरम् ॥ १२.३१३.४३ ॥
પરમ જ્ઞાન પામ્યા છતાં, જે અજર-અમરને તત્ત્વથી જાણતો નથી, તે ફરી આવૃત્તિ (જન્મ-મરણ) પામે છે; જાણવાનો પ્રયત્ન કરતો હોવા છતાં.
12.313.44
एतन्निः श्रेयसकरं ज्ञानं ते परमं मया ।
कथितं तत्त्वतस्तात श्रुत्वा देवर्षितो नृप ॥ १२.३१३.४४ ॥
હે તાત, કલ્યાણકારી આ પરમ જ્ઞાન મેં તને તત્ત્વથી કહ્યું છે. હે નૃપ, દેવર્ષિ પાસેથી સાંભળીને તે મેં જાણ્યું.
12.313.45
हिरण्यगर्भादृषिणा वसिष्ठेन महात्मना ।
वसिष्ठादृषिशार्दूलान्नारदोऽवाप्तवानिदम् ॥ १२.३१३.४५ ॥
હિરણ્યગર્ભ પાસેથી મહાત્મા ઋષિ વસિષ્ઠે; વસિષ્ઠ પાસેથી, ઋષિશાર્દૂલ નારદે આ પ્રાપ્ત કર્યું.
12.313.46
नारदाद्विदितं मह्यमेतद्ब्रह्म सनातनम् ।
मा शुचः कौरवेन्द्र त्वं श्रुत्वैतत्परमं पदम् ॥ १२.३१३.४६ ॥
નારદ પાસેથી મને આ સનાતન બ્રહ્મ જ્ઞાત થયું. હે કૌરવેન્દ્ર, આ પરમ પદ સાંભળીને તું શોક ન કર.
12.313.47
येन क्षराक्षरे वित्ते भयं तस्य न विद्यते ।
विद्यते तु भयं तस्य यो नैतद्वेत्ति पार्थिव ॥ १२.३१३.४७ ॥
જેણે ક્ષર અને અક્ષરને જાણ્યું, તેને ભય રહેતો નથી. પરંતુ જે આ જાણતો નથી, હે રાજન, તેને જ ભય રહે છે.
12.313.48
अविज्ञानाच्च मूढात्मा पुनः पुनरुपाद्रवत् ।
प्रेत्य जातिसहस्राणि मरणान्तान्युपाश्नुते ॥ १२.३१३.४८ ॥
અજ્ઞાનને કારણે મૂઢ મનવાળો માણસ વારંવાર પીડાય છે. મૃત્યુ પછી તે મરણાંત એવા હજારો જન્મ પામે છે.
12.313.49
देवलोकं तथा तिर्यङ्भनुष्यमपि चाश्नुते ।
यदि शुध्यति कालेन तस्मादज्ञानसागरात् ॥ १२.३१३.४९ ॥
તે દેવલોક, તિર્યક યોનિ અને મનુષ્ય યોનિને પણ પામે છે. સમય જતાં જો તે તે અજ્ઞાન-સાગરથી શુદ્ધ થાય.
12.313.50
उत्तीर्णोऽस्मादगाधात्स परमाप्नोति शोभनम् ।
अज्ञानसागरो घोरो ह्यव्यक्तोऽगाध उच्यते।
अहन्यहनि मज्जन्ति यत्र भूतानि भारत ॥ १२.३१३.५० ॥
જે આ અગાધમાંથી પાર ઊતરે છે, તે પરમ શુભ સ્થિતિ પામે છે. અજ્ઞાનનો સાગર ઘોર છે; અવ્યક્તને અગાધ કહેવાય છે, જ્યાં પ્રાણીઓ દરરોજ ડૂબે છે, હે ભારત.
12.313.51
यस्मादगाधादव्यक्तादुत्तीर्णस्त्वं सनातनात् ।
तस्मात्त्वं विरजाश्चैव वितमस्कश्च पार्थिव ॥ १२.३१३.५१ ॥
તે અગાધ, અવ્યક્ત, સનાતનમાંથી તું પાર ઊતર્યો છે; તેથી, હે રાજન્, તું રજોગુણ વિનાનો અને તમોગુણ વિનાનો થયો છે.