മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.314
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.314.1
मृगयां विचरन्कश्चिद्विजने जनकात्मजः ।
वने ददर्श विप्रेन्द्रमृषिं वंशधरं भृगोः ॥ १२.३१४.१ ॥
വേട്ടയാടി സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ജനകന്റെ പുത്രൻ ഒരു വിജനമായ വനത്തിൽ ഭൃഗുവംശത്തിന്റെ വാഹകനായ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ ഒരു മുനിയെ കണ്ടു.
12.314.2
तमासीनमुपासीनः प्रणम्य शिरसा मुनिम् ।
पश्चादनुमतस्तेन पप्रच्छ वसुमानिदम् ॥ १२.३१४.२ ॥
ഇരിക്കുന്ന ആ മുനിയെ ശിരസ്സു നമിച്ച് വണങ്ങി, അരികിലിരുന്ന വസുമാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ചശേഷം ഇതു ചോദിച്ചു.
12.314.3
भगवन्किमिदं श्रेयः प्रेत्य चापीह वा भवेत् ।
पुरुषस्याध्रुवे देहे कामस्य वशवर्तिनः ॥ १२.३१४.३ ॥
ഭഗവാനേ, അസ്ഥിരമായ ദേഹമുള്ളവനും കാമത്തിന് വശപ്പെട്ടവനുമായ മനുഷ്യന് മരണശേഷവും ഇവിടെയും ഏതാണ് ശ്രേയസ്സ്?
12.314.4
सत्कृत्य परिपृष्टः सन्सुमहात्मा महातपाः ।
निजगाद ततस्तस्मै श्रेयस्करमिदं वचः ॥ १२.३१४.४ ॥
ആദരവോടെ ചോദിക്കപ്പെട്ട ആ മഹാത്മാവും മഹാതപസ്വിയും പിന്നീട് അവനോട് ഈ ശ്രേയസ്കരമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
12.314.5
मनसः प्रतिकूलानि प्रेत्य चेह नचेच्छसि ।
भूतानां प्रतिकूलेभ्यो निवर्तस्य यतेन्द्रियः ॥ १२.३१४.५ ॥
മനസ്സിന് പ്രതികൂലമായവ മരണശേഷവും ഇവിടെയും നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് ജീവികൾക്ക് പ്രതികൂലമായവയിൽനിന്ന് പിന്മാറുക.
12.314.6
धर्मः सदा हितः पुंसां धर्मश्चैवाश्रयः सताम् ।
धर्माल्लोकास्त्रयस्तात प्रवृत्ताः सचराचराः ॥ १२.३१४.६ ॥
ധർമ്മം എപ്പോഴും മനുഷ്യർക്ക് ഹിതകരമാണ്; ധർമ്മമാണ് സജ്ജനങ്ങളുടെ ആശ്രയം. പ്രിയനേ, ധർമ്മത്തിൽനിന്നാണ് ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ മൂന്നു ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടായത്.
12.314.7
स्वादुकामुक कामानां वैतृष्ण्यं किं न गच्छसि ।
मधु पश्यसि दुर्बुद्धे प्रपातं नानुपश्यसि ॥ १२.३१४.७ ॥
രുചികരമായതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനേ, കാമങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വൈരാഗ്യം നീ എന്തുകൊണ്ട് നേടുന്നില്ല? ദുർബുദ്ധേ, തേൻ നീ കാണുന്നു; വീഴുന്ന പാതാളം കാണുന്നില്ല.
12.314.8
यथा ज्ञाने परिचयः कर्तव्यस्तत्फलार्थिना ।
तथा धर्मे परिचयः कर्तव्यस्तत्फलार्थिना ॥ १२.३१४.८ ॥
ജ്ഞാനത്തിൽ പരിചയം വളർത്തേണ്ടതുപോലെ, അതിന്റെ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ; അതുപോലെ ധർമ്മത്തിലും ഫലാർത്ഥി പരിചയം വളർത്തണം.
12.314.9
असता धर्मकामेन विशुद्धं कर्म दुष्करम् ।
सता तु धर्मकामेन सुकरं कर्म दुष्करम् ॥ १२.३१४.९ ॥
ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനായാലും സജ്ജനമല്ലാത്തവന് ശുദ്ധകർമ്മം ദുഷ്കരം; എന്നാൽ ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സജ്ജനന് അത് സുഗമമെങ്കിലും ദുഷ്കരമാണ്.
12.314.10
वने ग्राम्यसुखाचारो यथाग्राम्यस्तथैव सः ।
ग्रामे वनसुखाचारो यथा वनचरस्तथा ॥ १२.३१४.१० ॥
കാട്ടിൽ ഗ്രാമ്യസുഖാചാരം പുലർത്തുന്നവൻ ഗ്രാമവാസിയെപ്പോലെ തന്നെ; ഗ്രാമത്തിൽ വനസുഖാചാരം പുലർത്തുന്നവൻ വനവാസിയെപ്പോലെയും.
12.314.11
मनोवाक्कर्मगे धर्मे कुरु श्रद्धां समाहितः ।
निवृत्तौ वा प्रवृत्तौ वा संप्रधार्य गुणागुणान् ॥ १२.३१४.११ ॥
മനസ്സിലും വാക്കിലും കർമ്മത്തിലും സ്ഥിതമായ ധർമ്മത്തിൽ ഏകാഗ്രമായി ശ്രദ്ധവയ്ക്ക്; നിവൃത്തിയോ പ്രവൃത്തിയോ ആകട്ടെ, ഗുണദോഷങ്ങൾ നന്നായി വിചാരിച്ച്.
12.314.12
नित्यं च बहु दातव्यं साधुभ्यश्चानसूयता ।
प्रार्थितं ब्राह्मणेभ्यश्च सत्कृतं देशकालयोः ॥ १२.३१४.१२ ॥
എപ്പോഴും സജ്ജനങ്ങൾക്ക് അസൂയയില്ലാതെ ഏറെ ദാനം നൽകണം; ബ്രാഹ്മണർ ചോദിക്കുന്നത് ദേശകാലങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് സത്കാരത്തോടെ നൽകണം.
12.314.13
शुभेन विधिना लब्धमर्हाय प्रतिपादयेत् ।
क्रोधमुत्सृज्य दत्त्वाऽथ नानुतप्येन्न कीर्तयेत् ॥ १२.३१४.१३ ॥
ശുഭമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ നേടിയ വസ്തു യോഗ്യന് നൽകണം. കോപം ഉപേക്ഷിച്ച് ദാനം ചെയ്ത ശേഷം പശ്ചാത്തപിക്കരുത്, അത് പ്രകീർത്തിക്കുകയുമരുത്.
12.314.14
अनृशंसः शुचिर्दान्तः सत्यवागार्जवे स्थितः ।
योनिकर्मविशुद्धश्च पात्रं स्याद्वेदविद्द्विजः ॥ १२.३१४.१४ ॥
ദയയുള്ളവനും ശുചിയും സംയമിയും സത്യവാദിയും ഋജുത്വത്തിൽ സ്ഥിതനും ജന്മകർമ്മങ്ങളിൽ ശുദ്ധനും വേദജ്ഞനുമായ ദ്വിജനാണ് യോഗ്യപാത്രം.
12.314.15
संस्कृता चैकपत्नी च जात्या योनिरिहेष्यते ।
ऋग्यजुःसामगो विद्वान्षट्कर्मा पात्रमुच्यते ॥ १२.३१४.१५ ॥
സംസ്കാരമുള്ളവനും ഏകപത്നീവ്രതനും ജാതിയിലും കുലത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനും ഋക്, യജുസ്, സാമം അറിയുന്ന പണ്ഡിതനും ഷട്കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവനുമാണ് പാത്രമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.314.16
स एव धर्मः सोऽधर्मस्तं तं प्रति नरं भवेत् ।
पात्राकर्मविशेषेण देशकालाववेक्ष्य च ॥ १२.३१४.१६ ॥
അതേ കർമ്മം ഒരാൾക്ക് ധർമ്മവും മറ്റൊരാൾക്ക് അധർമ്മവുമാകാം. പാത്രത്തിന്റെയും കർമ്മവിശേഷത്തിന്റെയും ദേശകാലങ്ങളുടെയും പരിഗണനയോടെയേ തീരുമാനിക്കാവൂ.
12.314.17
लीलयाऽल्पं यथा गात्रात्प्रमृज्यात्तु रजः पुमान् ।
बहुयत्नेन च महत्पापनिर्हरणं तथा ॥ १२.३१४.१७ ॥
ഒരാൾ ശരീരത്തിൽനിന്ന് ചെറിയ പൊടി അനായാസം തുടച്ചുകളയുന്നതുപോലെ, വലിയ പാപം നീക്കുന്നത് വലിയ പ്രയത്നത്താലാണ്.
12.314.18
विरिक्तस्य यथा सम्यग्घृतं भवति भेषजम् ।
तथा निर्हृतदोषस्य प्रेत्य धर्मः सुखावहः ॥ १२.३१४.१८ ॥
വിരേചനം ചെയ്തവന് നെയ്യ് ശരിയായ ഔഷധമാകുന്നതുപോലെ, ദോഷങ്ങൾ നീങ്ങിയവന് ധർമ്മം മരണാനന്തരം സുഖം നൽകുന്നു.
12.314.19
मानसं सर्वभूतेषु वर्तते वै शुभाशुभम् ।
अशुभेभ्यः समाक्षिप्य शुभेष्वेवावधारय ॥ १२.३१४.१९ ॥
എല്ലാ ജീവികളിലും മനസ്സിൽ തന്നെയാണ് നന്മയും തിന്മയും ഉള്ളത്. തിന്മയിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെ പിൻവലിച്ച് നന്മയിൽ തന്നെ ഉറപ്പിക്കുക.
12.314.20
सर्वं सर्वेणा सर्वत्र क्रियमाणं च पूजय ।
स्वधर्मे यत्र रागस्ते कामं धर्मो विधीयताम् ॥ १२.३१४.२० ॥
എല്ലാവരും എല്ലായിടത്തും ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കർമ്മങ്ങളെയും ബഹുമാനിക്കുക. നിനക്ക് സ്വധർമ്മത്തിൽ അനുരാഗമുള്ളിടത്ത് ഇഷ്ടപ്പടി ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കുക.
12.314.21
अधृतात्मन्धृतौ तिष्ठ दुर्बद्धे बुद्धिमान्भव ।
अप्रशान्तः प्रशाम्य त्वमप्राज्ञः प्राज्ञवच्चर ॥ १२.३१४.२१ ॥
അസ്ഥിരമനസ്സേ, ധൈര്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുക. ദുർബന്ധനായവനേ, ബുദ്ധിമാനാകുക. അശാന്തനേ, നീ ശാന്തനാകുക. അജ്ഞനേ, പ്രാജ്ഞനെപ്പോലെ പെരുമാറുക.
12.314.22
तेजसा शक्यते प्राप्तुमुपायः सहचारिणा ।
इह च प्रेत्य च श्रेयस्तस्य मूलं धृतिः परा ॥ १२.३१४.२२ ॥
തേജസ്സുകൊണ്ട് നേടാൻ കഴിയുന്നത്; സഹചാരിയായ ഉപായത്തോടെ. ഇഹത്തിലും പരത്തിലും ശ്രേയസ്സിന്റെ മൂലം പരമമായ ധൈര്യമാണ്.
12.314.23
राजर्षिरधृतिः स्वर्गात्पतितो हि महाभिषः ।
ययातिः क्षीणपुण्योपि धृत्या लोकानवाप्तवान् ॥ १२.३१४.२३ ॥
രാജർഷി മഹാഭിഷൻ ധൈര്യമില്ലായ്മയാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീണു. പുണ്യം ക്ഷയിച്ച യയാതിയോ ധൈര്യത്താൽ ലോകങ്ങൾ നേടി.
12.314.24
तपस्विनां धर्मवतां विदुषां चोपसेवनात् ।
प्राप्स्यसे विपुलां बुद्धिं तथा श्रेयोऽभिपत्स्यसे ॥ १२.३१४.२४ ॥
തപസ്വികളെയും ധർമ്മിഷ്ഠരെയും വിദ്വാന്മാരെയും സേവിക്കുന്നതിലൂടെ നീ വിപുലമായ ബുദ്ധി നേടും; അങ്ങനെതന്നെ ശ്രേയസ്സും നേടും.
12.314.25
स तु स्वभावसंपन्नस्तच्छ्रुत्वा मुनिभाषितम् ।
विनिवर्त्य मनः कामाद्धर्मे बुद्धिं चकार ह ॥ १२.३१४.२५ ॥
സ്വഭാവസമ്പന്നനായ അവൻ ആ മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മനസ്സിനെ കാമത്തിൽനിന്ന് പിൻവലിച്ച് ധർമ്മത്തിൽ ബുദ്ധിയെ ഉറപ്പിച്ചു.