Mahābhārata · Adhyāya 12.315
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.315.1
धर्माधर्मविमुक्तं यद्विमुक्तं सर्वसंशयात् ।
जन्ममृत्युविमुक्तं च विमुक्तं पुण्यपापयोः ॥ १२.३१५.१ ॥
Aquello que está libre de dharma y adharma, libre de todas las dudas, libre de nacimiento y muerte, y libre de mérito y demérito.
12.315.2
यच्छिवं नित्यमभयं नित्यमक्षरमव्ययम् ।
शुचि नित्यमनायासं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.३१५.२ ॥
Aquello que es auspicioso, eterno, sin temor, eterno, imperecedero, inmutable, puro, eterno y sin esfuerzo: vos sois digno de explicarlo.
12.315.3
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
याज्ञवल्क्यस्य संवादं जनकस्य च भारत ॥ १२.३१५.३ ॥
Aquí te relataré una historia antigua: el diálogo de Yājñavalkya y Janaka, oh Bhārata.
12.315.4
याज्ञवल्क्यमृषिश्रेष्ठं दैवरातिर्महायशाः ।
पप्रच्छ जनको राजा प्रश्नं प्रश्नविदांवरः ॥ १२.३१५.४ ॥
El rey Janaka, Daivarāti, de gran fama y el mejor de los que conocen las preguntas, preguntó a Yājñavalkya, el mejor de los sabios.
12.315.5
कतीन्द्रियाणि विप्रर्षे कति प्रकृतयः स्मृताः ।
किमव्यक्तं परं ब्रह्म तस्माच्च परतस्तु किम् ॥ १२.३१५.५ ॥
Oh sabio brahmán, ¿cuántos sentidos hay y cuántos principios de la naturaleza se declaran? ¿Qué es lo no manifestado, qué es el Brahman supremo, y qué está más allá de eso?
12.315.6
प्रभवं चाप्ययं चैव कालसङ्ख्यां तथैव च ।
वक्तुमर्हसि विप्रेन्द्र त्वदनुग्रहकाङ्क्षिणः ॥ १२.३१५.६ ॥
El origen y la disolución, y asimismo la medida del tiempo — oh el mejor de los brahmanes, vos sois digno de hablarme de ello, a mí que deseo vuestra gracia.
12.315.7
अज्ञानात्परिपृच्छामि त्वं हि ज्ञानमयो निधिः ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि सर्वमेतदसंशयम् ॥ १२.३१५.७ ॥
Por ignorancia te pregunto, pues tú eres un tesoro de sabiduría; por eso deseo oír todo esto sin duda.
12.315.8
श्रूयतामवनीपाल यदेतदनुपृच्छसि ।
योगानां परमं ज्ञानं साङ्ख्यानां च विशेषतः ॥ १२.३१५.८ ॥
Escucha, oh protector de la tierra, lo que preguntas: este es el conocimiento supremo de los yogas, y especialmente de los Sāṅkhyas.
12.315.9
त तवाविदितं किंचिन्मां तु जिज्ञासते भवान् ।
पृष्टेन चापि वक्तव्यमेष धर्मः सनातनः ॥ १२.३१५.९ ॥
Nada te es desconocido, y sin embargo deseas saberlo de mí; responder cuando se pregunta es el dharma eterno.
12.315.10
अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्ता विकाराश्चापि षोडश ।
आसां तु सप्त व्यक्तानि प्राहुरध्यात्मचिन्तकाः ॥ १२.३१५.१० ॥
Se declaran ocho naturalezas primordiales y también dieciséis modificaciones; de ellas, siete son llamadas manifiestas por los pensadores del espíritu.
12.315.11
अव्यक्तं च महांश्चैव तथाऽहंकार एव च ।
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ॥ १२.३१५.११ ॥
Lo no manifiesto, lo grande, y asimismo el sentido del yo; tierra, aire, éter, agua, y como quinto, la luz.
12.315.12
एताः प्रकृतयस्त्वष्टौ विकारानपि मे शृणु ।
श्रोत्रं त्वक्चैव चक्षुश्च जिह्वा घ्राणं च पञ्चमम् ॥ १२.३१५.१२ ॥
Estas son las ocho naturalezas primordiales; escucha también de mí las modificaciones: el oído, la piel, el ojo, la lengua, y como quinto, la nariz.
12.315.13
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च ।
वाक्च हस्तौ च पादौ च पायुर्मेढ्रं तथैव च ॥ १२.३१५.१३ ॥
El sonido, el tacto, la forma, el sabor y el olor; asimismo, el habla, las dos manos, los dos pies, el ano y los genitales.
12.315.14
एते विशेषा राजेन्द्रा महाभूतेषु पञ्चसु ।
बुद्धीन्द्रियाण्यथैतानि सविशेषाणि मैथिल ॥ १२.३१५.१४ ॥
Estas son las cualidades particulares de los cinco grandes elementos, oh señor de reyes; y estos órganos de percepción, oh Maithila, poseen sus propias cualidades particulares.
12.315.15
मनः षोडशकं प्राहुरध्यात्मगतिचिन्तकाः ।
त्वं चैवान्ये च विद्वांसस्तत्त्वबुद्धिविशारदाः ॥ १२.३१५.१५ ॥
Quienes meditan sobre el camino del alma llaman a la mente el decimosexto; así lo dices tú y los otros sabios versados en la comprensión de la realidad.
12.315.16
अव्यक्ताच्च महानात्मा समुत्पद्यति पार्थिव ।
प्रथमं सर्गमित्येतदाहुः प्राधानिकं बुधाः ॥ १२.३१५.१६ ॥
De lo no manifiesto surge el gran yo, oh rey. Los sabios llaman a esto la primera creación, la que procede de prakṛti.
12.315.17
महतश्चाप्यहंकार उत्पद्यति नराधिप ।
द्वितीयं सर्गमित्याहुरेतद्बुद्ध्यात्मकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.१७ ॥
De lo grande, oh señor de los hombres, surge también el sentido del yo. A esto se le llama la segunda creación, y se dice que tiene la naturaleza del intelecto.
12.315.18
अहंकाराच्च संभूतं मनो भूतगुणात्मकम् ।
तृतीयः सर्ग इत्येष आहंकारिक उच्यते ॥ १२.३१५.१८ ॥
La mente, producida por el sentido del yo, tiene la naturaleza de las cualidades de los elementos. Esta es llamada la tercera creación, la nacida del ahaṃkāra.
12.315.19
मनसस्तु समुद्भूता महाभूता नराधिप ।
चतुर्थं सर्गमित्येतन्मानसं चिन्तनात्मकम् ॥ १२.३१५.१९ ॥
De la mente, oh señor de los hombres, surgieron los grandes elementos. Esta es la cuarta creación, la mental, cuya naturaleza es el pensamiento.
12.315.20
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च ।
पञ्चमं सर्गमित्याहुर्भौतिकं भूतचिन्तकाः ॥ १२.३१५.२० ॥
El sonido, el tacto, la forma, el sabor y el olor: los pensadores de los elementos llaman a esto la quinta creación, la material.
12.315.21
श्रोत्रं त्वक्चैव चक्षुश्च जिह्वा घ्राणं च पञ्चमम् ।
सर्गं तु षष्ठमित्याहुर्बहुचिन्तात्मकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.२१ ॥
El oído, la piel, la vista, la lengua y el olfato: llaman a estos la sexta creación, recordada como de naturaleza de mucho pensamiento.
12.315.22
अधः श्रोत्रेन्द्रियग्राम उत्पद्यदि नराधिप ।
सप्तमं सर्गमित्याहुरेतदैन्द्रियकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.२२ ॥
Cuando el conjunto de órganos del oído surge desde abajo, oh señor de los hombres, llaman a esto la séptima creación, recordada como sensorial.
12.315.23
ऊर्ध्वं स्रोतस्तथा तिर्यगुत्पद्यति नराधिप ।
अष्टमं सर्गमित्याहुरेतदार्जवकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.२३ ॥
Surge hacia arriba en una corriente y también de lado, oh señor de los hombres — llaman a esto la octava creación, recordada como recta.
12.315.24
तिर्यक्स्रोतस्त्वधःस्रोत उत्पद्यति नराधिप ।
नवमं सर्गमित्याहुरेतदार्जवकं बुधाः ॥ १२.३१५.२४ ॥
Surge de lado y hacia abajo en una corriente, oh señor de los hombres — llaman a esto la novena creación; los sabios la llaman recta.
12.315.25
एते वै नव सर्गा हि तत्त्वानि च नराधिप ।
चतुर्विशतिरुक्तानि यथाश्रुतिनिदर्शनम् ॥ १२.३१५.२५ ॥
Oh señor de los hombres, estas son en verdad las nueve creaciones, y los principios han sido declarados veinticuatro, según lo transmitido por la śruti.
12.315.26
अत ऊर्ध्वं महाराज गुणस्यैतस्य तत्त्वतः ।
महात्मभिरनुप्रोक्तां कालसङ्ख्यां निबोध मे ॥ १२.३१५.२६ ॥
Ahora, gran rey, comprende de mí, según la verdad de este guṇa, el cómputo del tiempo tal como lo enseñaron los grandes de alma.