ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.315
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.315.1
धर्माधर्मविमुक्तं यद्विमुक्तं सर्वसंशयात् ।
जन्ममृत्युविमुक्तं च विमुक्तं पुण्यपापयोः ॥ १२.३१५.१ ॥
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತವಾದುದು, ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತವಾದುದು, ಜನನಮರಣಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತವಾದುದು.
12.315.2
यच्छिवं नित्यमभयं नित्यमक्षरमव्ययम् ।
शुचि नित्यमनायासं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.३१५.२ ॥
ಯಾವುದು ಶಿವವೋ, ನಿತ್ಯವೋ, ಅಭಯವೋ, ನಿತ್ಯವೋ, ಅಕ್ಷರವೋ, ಅವ್ಯಯವೋ, ಶುಚಿಯೋ, ನಿತ್ಯವೋ, ಅನಾಯಾಸವೋ, ಅದನ್ನು ನೀವು ಹೇಳಲು ಅರ್ಹರು.
12.315.3
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
याज्ञवल्क्यस्य संवादं जनकस्य च भारत ॥ १२.३१५.३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ — ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಮತ್ತು ಜನಕರ ಸಂವಾದ, ಭಾರತ.
12.315.4
याज्ञवल्क्यमृषिश्रेष्ठं दैवरातिर्महायशाः ।
पप्रच्छ जनको राजा प्रश्नं प्रश्नविदांवरः ॥ १२.३१५.४ ॥
ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ದೈವರಾತ — ಜನಕ ರಾಜ, ಪ್ರಶ್ನೆ ತಿಳಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ — ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದನು.
12.315.5
कतीन्द्रियाणि विप्रर्षे कति प्रकृतयः स्मृताः ।
किमव्यक्तं परं ब्रह्म तस्माच्च परतस्तु किम् ॥ १२.३१५.५ ॥
ಓ ವಿಪ್ರರ್ಷಿ, ಎಷ್ಟು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಎಷ್ಟು ಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ? ಅವ್ಯಕ್ತ ಯಾವುದು, ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಯಾವುದು, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಯಾವುದು?
12.315.6
प्रभवं चाप्ययं चैव कालसङ्ख्यां तथैव च ।
वक्तुमर्हसि विप्रेन्द्र त्वदनुग्रहकाङ्क्षिणः ॥ १२.३१५.६ ॥
ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲದ ಲೆಕ್ಕ — ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬಯಸುವ ನನಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು.
12.315.7
अज्ञानात्परिपृच्छामि त्वं हि ज्ञानमयो निधिः ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि सर्वमेतदसंशयम् ॥ १२.३१५.७ ॥
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ನೀವು ಜ್ಞಾನನಿಧಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
12.315.8
श्रूयतामवनीपाल यदेतदनुपृच्छसि ।
योगानां परमं ज्ञानं साङ्ख्यानां च विशेषतः ॥ १२.३१५.८ ॥
ಅವನೀಪಾಲ, ನೀವು ಕೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ. ಇದು ಯೋಗಗಳ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಂಖ್ಯರ ಜ್ಞಾನ.
12.315.9
त तवाविदितं किंचिन्मां तु जिज्ञासते भवान् ।
पृष्टेन चापि वक्तव्यमेष धर्मः सनातनः ॥ १२.३१५.९ ॥
ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯದಿರುವುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ಆದರೂ ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ. ಕೇಳಿದಾಗ ಹೇಳುವುದೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ.
12.315.10
अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्ता विकाराश्चापि षोडश ।
आसां तु सप्त व्यक्तानि प्राहुरध्यात्मचिन्तकाः ॥ १२.३१५.१० ॥
ಎಂಟು ಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಹದಿನಾರು ವಿಕಾರಗಳೂ ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಳನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತಕರು ವ್ಯಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.315.11
अव्यक्तं च महांश्चैव तथाऽहंकार एव च ।
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ॥ १२.३१५.११ ॥
ಅವ್ಯಕ್ತ, ಮಹತ್ತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಹಂಕಾರ; ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಜಲ, ಐದನೆಯದಾಗಿ ಜ್ಯೋತಿ.
12.315.12
एताः प्रकृतयस्त्वष्टौ विकारानपि मे शृणु ।
श्रोत्रं त्वक्चैव चक्षुश्च जिह्वा घ्राणं च पञ्चमम् ॥ १२.३१५.१२ ॥
ಇವು ಎಂಟು ಪ್ರಕೃತಿಗಳು; ಈಗ ವಿಕಾರಗಳನ್ನೂ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳಿ. ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ, ಐದನೆಯದು ಮೂಗು.
12.315.13
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च ।
वाक्च हस्तौ च पादौ च पायुर्मेढ्रं तथैव च ॥ १२.३१५.१३ ॥
ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧ, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಕ್ಕು, ಎರಡು ಕೈಗಳು, ಎರಡು ಪಾದಗಳು, ಗುದ ಮತ್ತು ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಕೂಡ.
12.315.14
एते विशेषा राजेन्द्रा महाभूतेषु पञ्चसु ।
बुद्धीन्द्रियाण्यथैतानि सविशेषाणि मैथिल ॥ १२.३१५.१४ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಇವು ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳು; ಮೈಥಿಲನೇ, ಇವೇ ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು.
12.315.15
मनः षोडशकं प्राहुरध्यात्मगतिचिन्तकाः ।
त्वं चैवान्ये च विद्वांसस्तत्त्वबुद्धिविशारदाः ॥ १२.३१५.१५ ॥
ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹದಿನಾರನೆಯ ತತ್ತ್ವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ನೀನೂ, ತತ್ತ್ವಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಇತರ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.315.16
अव्यक्ताच्च महानात्मा समुत्पद्यति पार्थिव ।
प्रथमं सर्गमित्येतदाहुः प्राधानिकं बुधाः ॥ १२.३१५.१६ ॥
ಪಾರ್ಥಿವನೇ, ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೊದಲ ಸೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರಧಾನದಿಂದ ಆದದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.315.17
महतश्चाप्यहंकार उत्पद्यति नराधिप ।
द्वितीयं सर्गमित्याहुरेतद्बुद्ध्यात्मकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.१७ ॥
ನರಾಧಿಪನೇ, ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಅಹಂಕಾರವೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಬುದ್ಧಿ ಸ್ವರೂಪದ್ದೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
12.315.18
अहंकाराच्च संभूतं मनो भूतगुणात्मकम् ।
तृतीयः सर्ग इत्येष आहंकारिक उच्यते ॥ १२.३१५.१८ ॥
ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮನಸ್ಸು ಭೂತಗುಣ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. ಇದು ಮೂರನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಆದ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.315.19
मनसस्तु समुद्भूता महाभूता नराधिप ।
चतुर्थं सर्गमित्येतन्मानसं चिन्तनात्मकम् ॥ १२.३१५.१९ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಮಹಾಭೂತಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ಇದು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ; ಇದು ಮಾನಸಿಕವೂ ಚಿಂತನಾತ್ಮಕವೂ ಆಗಿದೆ.
12.315.20
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च ।
पञ्चमं सर्गमित्याहुर्भौतिकं भूतचिन्तकाः ॥ १२.३१५.२० ॥
ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧ — ಇವುಗಳನ್ನು ಭೂತಚಿಂತಕರು ಐದನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ, ಭೌತಿಕವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.315.21
श्रोत्रं त्वक्चैव चक्षुश्च जिह्वा घ्राणं च पञ्चमम् ।
सर्गं तु षष्ठमित्याहुर्बहुचिन्तात्मकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.२१ ॥
ಶ್ರೋತ್ರ, ತ್ವಕ್, ಚಕ್ಷು, ಜಿಹ್ವೆ, ಘ್ರಾಣ — ಇವುಗಳನ್ನು ಆರನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಬಹು ಚಿಂತನಾತ್ಮಕವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.315.22
अधः श्रोत्रेन्द्रियग्राम उत्पद्यदि नराधिप ।
सप्तमं सर्गमित्याहुरेतदैन्द्रियकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.२२ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪ, ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಶ್ರೋತ್ರೇಂದ್ರಿಯ ಸಮೂಹ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಏಳನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಇಂದ್ರಿಯ ಸಂಬಂಧಿಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.315.23
ऊर्ध्वं स्रोतस्तथा तिर्यगुत्पद्यति नराधिप ।
अष्टमं सर्गमित्याहुरेतदार्जवकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.२३ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪ, ಮೇಲ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿಯೂ ಅಡ್ಡವಾಗಿಯೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಎಂಟನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಋಜು (ನೇರ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.315.24
तिर्यक्स्रोतस्त्वधःस्रोत उत्पद्यति नराधिप ।
नवमं सर्गमित्याहुरेतदार्जवकं बुधाः ॥ १२.३१५.२४ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪ, ಅಡ್ಡ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿಯೂ ಕೆಳಮುಖ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿಯೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಬುಧರು ಇದನ್ನು ಋಜು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.315.25
एते वै नव सर्गा हि तत्त्वानि च नराधिप ।
चतुर्विशतिरुक्तानि यथाश्रुतिनिदर्शनम् ॥ १२.३१५.२५ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪ, ಇವೇ ಒಂಬತ್ತು ಸರ್ಗಗಳು; ತತ್ತ್ವಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಂತೆ ಈ ನಿದರ್ಶನದಂತೆ.
12.315.26
अत ऊर्ध्वं महाराज गुणस्यैतस्य तत्त्वतः ।
महात्मभिरनुप्रोक्तां कालसङ्ख्यां निबोध मे ॥ १२.३१५.२६ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಈ ಗುಣದ ತತ್ತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳಿದ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿ.