มหาภารตะ · อัธยายะ 12.315
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.315.1
धर्माधर्मविमुक्तं यद्विमुक्तं सर्वसंशयात् ।
जन्ममृत्युविमुक्तं च विमुक्तं पुण्यपापयोः ॥ १२.३१५.१ ॥
สิ่งที่พ้นจากธรรมและอธรรม พ้นจากความสงสัยทั้งปวง พ้นจากการเกิดและการตาย และพ้นจากบุญและบาป
12.315.2
यच्छिवं नित्यमभयं नित्यमक्षरमव्ययम् ।
शुचि नित्यमनायासं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.३१५.२ ॥
สิ่งที่เป็นมงคล เป็นนิรันดร์ ไม่มีภัย เป็นนิรันดร์ ไม่มีวันสูญสลาย ไม่เสื่อมคลาย บริสุทธิ์ เป็นนิรันดร์ และปราศจากความเพียรพยายาม ท่านควรจะกล่าวถึงสิ่งนั้น
12.315.3
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
याज्ञवल्क्यस्य संवादं जनकस्य च भारत ॥ १२.३१५.३ ॥
ในที่นี้ เราจะเล่าอิติหาสโบราณแก่ท่าน คือบทสนทนาของยาชญวัลกยะกับพระเจ้าชนก ข้าแต่ภารตะ
12.315.4
याज्ञवल्क्यमृषिश्रेष्ठं दैवरातिर्महायशाः ।
पप्रच्छ जनको राजा प्रश्नं प्रश्नविदांवरः ॥ १२.३१५.४ ॥
พระเจ้าชนกผู้เป็นกษัตริย์ พระทัยวราติผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ และเป็นผู้เลิศในหมู่ผู้รู้ปัญหา ทรงทูลถามยาชญวัลกยะผู้เป็นฤๅษีที่เลิศที่สุด
12.315.5
कतीन्द्रियाणि विप्रर्षे कति प्रकृतयः स्मृताः ।
किमव्यक्तं परं ब्रह्म तस्माच्च परतस्तु किम् ॥ १२.३१५.५ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้เป็นฤๅษี อินทรีย์มีกี่อย่าง และประกฤติถูกกล่าวไว้กี่อย่าง อะไรคืออวยกต และพรหมันสูงสุดคืออะไร และอะไรอยู่เหนือสิ่งนั้น
12.315.6
प्रभवं चाप्ययं चैव कालसङ्ख्यां तथैव च ।
वक्तुमर्हसि विप्रेन्द्र त्वदनुग्रहकाङ्क्षिणः ॥ १२.३१५.६ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด ขอท่านโปรดกล่าวถึงที่มาและการดับไป และการนับกาลเวลาด้วยเถิด ข้าพเจ้าผู้ปรารถนาพระกรุณาของท่านขอทูลถาม
12.315.7
अज्ञानात्परिपृच्छामि त्वं हि ज्ञानमयो निधिः ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि सर्वमेतदसंशयम् ॥ १२.३१५.७ ॥
ข้าพเจ้าถามด้วยความไม่รู้ เพราะท่านเป็นขุมทรัพย์แห่งความรู้ ดังนั้นข้าพเจ้าจึงปรารถนาจะฟังทั้งหมดนี้โดยไม่มีความสงสัย
12.315.8
श्रूयतामवनीपाल यदेतदनुपृच्छसि ।
योगानां परमं ज्ञानं साङ्ख्यानां च विशेषतः ॥ १२.३१५.८ ॥
ข้าแต่ผู้พิทักษ์แผ่นดิน จงฟังสิ่งที่พระองค์ทรงถามเถิด นี่คือความรู้อันสูงสุดของโยคะ และโดยเฉพาะของสางขยะ
12.315.9
त तवाविदितं किंचिन्मां तु जिज्ञासते भवान् ।
पृष्टेन चापि वक्तव्यमेष धर्मः सनातनः ॥ १२.३१५.९ ॥
ไม่มีสิ่งใดที่พระองค์ไม่ทรงรู้ แต่พระองค์ทรงปรารถนาจะเรียนรู้จากข้าพเจ้า การกล่าวเมื่อถูกถามคือธรรมอันเป็นนิรันดร์
12.315.10
अष्टौ प्रकृतयः प्रोक्ता विकाराश्चापि षोडश ।
आसां तु सप्त व्यक्तानि प्राहुरध्यात्मचिन्तकाः ॥ १२.३१५.१० ॥
กล่าวกันว่ามีประกฤติดั้งเดิมแปดอย่าง และวิการสิบหกอย่างด้วย ในจำนวนนี้ ผู้ที่ไตร่ตรองเรื่องอาตมันกล่าวว่าเจ็ดอย่างเป็นสิ่งที่ปรากฏ
12.315.11
अव्यक्तं च महांश्चैव तथाऽहंकार एव च ।
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ॥ १२.३१५.११ ॥
อวยกต มหัต และอหังการ ดินน้ำลมอากาศ ไฟ และห้าคือธาตุทั้งหลาย
12.315.12
एताः प्रकृतयस्त्वष्टौ विकारानपि मे शृणु ।
श्रोत्रं त्वक्चैव चक्षुश्च जिह्वा घ्राणं च पञ्चमम् ॥ १२.३१५.१२ ॥
นี่คือประกฤติทั้งแปด ฟังวิการจากข้าพเจ้าด้วย คือหู ผิวหนัง ตา ลิ้น และจมูกเป็นที่ห้า
12.315.13
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च ।
वाक्च हस्तौ च पादौ च पायुर्मेढ्रं तथैव च ॥ १२.३१५.१३ ॥
เสียง การสัมผัส รูป รส และกลิ่น ทำนองเดียวกันคือวาจา มือทั้งสอง เท้าทั้งสอง ทวารหนักและอวัยวะเพศ
12.315.14
एते विशेषा राजेन्द्रा महाभूतेषु पञ्चसु ।
बुद्धीन्द्रियाण्यथैतानि सविशेषाणि मैथिल ॥ १२.३१५.१४ ॥
ข้าแต่ราชาผู้เป็นใหญ่ นี่คือคุณลักษณะพิเศษของมหาภูตทั้งห้า และข้าแต่มิถิลา อินทรีย์แห่งการรับรู้เหล่านี้ก็มีคุณลักษณะพิเศษของตนเอง
12.315.15
मनः षोडशकं प्राहुरध्यात्मगतिचिन्तकाः ।
त्वं चैवान्ये च विद्वांसस्तत्त्वबुद्धिविशारदाः ॥ १२.३१५.१५ ॥
ผู้ที่ไตร่ตรองเรื่องอาตมันกล่าวว่าใจเป็นข้อที่สิบหก พระองค์และนักปราชญ์อื่นๆ ผู้ชำนาญในการเข้าใจความจริงก็เช่นนั้น
12.315.16
अव्यक्ताच्च महानात्मा समुत्पद्यति पार्थिव ।
प्रथमं सर्गमित्येतदाहुः प्राधानिकं बुधाः ॥ १२.३१५.१६ ॥
ข้าแต่ผู้ปกครองแผ่นดิน จากอวยกตนั้นเกิดอาตมันผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มีปัญญากล่าวว่านี่คือการสร้างลำดับแรก อันเป็นสิ่งที่เกิดจากประธาน
12.315.17
महतश्चाप्यहंकार उत्पद्यति नराधिप ।
द्वितीयं सर्गमित्याहुरेतद्बुद्ध्यात्मकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.१७ ॥
ข้าแต่ราชาผู้เป็นใหญ่ จากมหัตนั้นก็เกิดอหังการด้วย กล่าวกันว่านี่คือการสร้างลำดับที่สอง มีลักษณะเป็นพุทธิ
12.315.18
अहंकाराच्च संभूतं मनो भूतगुणात्मकम् ।
तृतीयः सर्ग इत्येष आहंकारिक उच्यते ॥ १२.३१५.१८ ॥
ใจซึ่งเกิดจากอหังการ มีลักษณะเป็นคุณของธาตุทั้งหลาย นี่เรียกว่าการสร้างลำดับที่สาม คือการเกิดจากอหังการ
12.315.19
मनसस्तु समुद्भूता महाभूता नराधिप ।
चतुर्थं सर्गमित्येतन्मानसं चिन्तनात्मकम् ॥ १२.३१५.१९ ॥
ข้าแต่ราชาผู้เป็นใหญ่ จากใจนั้นเกิดมหาภูตทั้งหลาย นี่คือการสร้างลำดับที่สี่ เป็นการสร้างทางใจ มีลักษณะเป็นการคิด
12.315.20
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च ।
पञ्चमं सर्गमित्याहुर्भौतिकं भूतचिन्तकाः ॥ १२.३१५.२० ॥
เสียง การสัมผัส รูป รส และกลิ่น ผู้รู้เรื่องธาตุเรียกการสร้างลำดับที่ห้านี้ว่าเป็นการสร้างทางวัตถุ
12.315.21
श्रोत्रं त्वक्चैव चक्षुश्च जिह्वा घ्राणं च पञ्चमम् ।
सर्गं तु षष्ठमित्याहुर्बहुचिन्तात्मकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.२१ ॥
หู ผิวกาย ตา ลิ้น และจมูก ห้าอย่างนี้ที่ห้า ท่านเรียกการสร้างลำดับที่หกว่าเป็นสิ่งที่จำได้ว่ามีลักษณะของความคิดมากมาย
12.315.22
अधः श्रोत्रेन्द्रियग्राम उत्पद्यदि नराधिप ।
सप्तमं सर्गमित्याहुरेतदैन्द्रियकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.२२ ॥
เมื่อหมู่อินทรีย์แห่งการได้ยินบังเกิดขึ้นจากเบื้องล่าง ข้าแต่จอมคน ท่านเรียกนี่ว่าการสร้างลำดับที่เจ็ด ซึ่งจำได้ว่าเป็นเรื่องของอินทรีย์
12.315.23
ऊर्ध्वं स्रोतस्तथा तिर्यगुत्पद्यति नराधिप ।
अष्टमं सर्गमित्याहुरेतदार्जवकं स्मृतम् ॥ १२.३१५.२३ ॥
บังเกิดขึ้นทั้งในทิศเบื้องบนเป็นกระแส และในแนวขวางด้วย ข้าแต่จอมคน ท่านเรียกนี่ว่าการสร้างลำดับที่แปด ซึ่งจำได้ว่าเป็นความซื่อตรง
12.315.24
तिर्यक्स्रोतस्त्वधःस्रोत उत्पद्यति नराधिप ।
नवमं सर्गमित्याहुरेतदार्जवकं बुधाः ॥ १२.३१५.२४ ॥
บังเกิดขึ้นในแนวขวางและไหลลงเบื้องล่างเป็นกระแส ข้าแต่จอมคน ท่านเรียกนี่ว่าการสร้างลำดับที่เก้า ปราชญ์ทั้งหลายเรียกว่าความซื่อตรง
12.315.25
एते वै नव सर्गा हि तत्त्वानि च नराधिप ।
चतुर्विशतिरुक्तानि यथाश्रुतिनिदर्शनम् ॥ १२.३१५.२५ ॥
ข้าแต่จอมคน การสร้างเก้าลำดับนี้มีจริง และหลักตัตตวะถูกกล่าวไว้ว่ามียี่สิบสี่ ดังที่แสดงไว้ตามที่ได้ฟังจากคัมภีร์
12.315.26
अत ऊर्ध्वं महाराज गुणस्यैतस्य तत्त्वतः ।
महात्मभिरनुप्रोक्तां कालसङ्ख्यां निबोध मे ॥ १२.३१५.२६ ॥
ต่อจากนี้ไป ข้าแต่มหาราช จงฟังจากข้าถึงการนับกาลเวลาตามหลักแท้ของคุณลักษณะนี้ ซึ่งมหาตมะทั้งหลายได้กล่าวสอนไว้