มหาภารตะ · อัธยายะ 12.318
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.318.1
पादावध्यात्ममित्याहुर्ब्राह्मणास्तत्त्वदर्शिनः ।
गन्तव्यमधिभूतं च विष्णुस्तत्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.१ ॥
พราหมณ์ผู้เห็นความจริงกล่าวว่า เท้าคืออาตมันภายใน การเดินคือธาตุภายนอก และพระวิษณุคือเทวดาผู้ควบคุมที่นั่น
12.318.2
पायुरध्यात्ममित्याहुर्यथातत्त्वार्थदर्शिनः ।
विसर्गमधिभूतं च मित्रस्तत्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.२ ॥
ผู้เห็นความหมายที่แท้จริงกล่าวว่า ทวารทวารหนักคืออาตมันภายใน การขับถ่ายคือธาตุภายนอก และพระมิตระคือเทวดาผู้ควบคุมที่นั่น
12.318.3
उपस्थोऽध्यात्ममित्याहुर्यथायोगप्रदर्शिनः ।
अधिभूतं तथाऽऽनन्दो दैवतं च प्रजापतिः ॥ १२.३१८.३ ॥
ผู้สอนโยคะกล่าวว่า อวัยวะเพศคืออาตมันภายใน ความสุขเป็นธาตุภายนอก และเทวดาของมันคือพระประชาบดี
12.318.4
हस्तावध्यात्ममित्याहुर्यथासङ्ख्यानदर्शिनः ।
कर्तव्यमधिभूतं तु इन्द्रस्तत्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.४ ॥
ผู้เห็นการนับอย่างถูกต้องกล่าวว่า มือคืออาตมันภายใน สิ่งที่ต้องกระทำคือธาตุภายนอก และพระอินทร์คือเทวดาผู้ควบคุมที่นั่น
12.318.5
वागध्यात्ममिति प्राहुर्यथाश्रुतिनिदर्शिनः ।
वक्तव्यमधिभूतं तु वह्निस्तत्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.५ ॥
ผู้แสดงตามพระเวทที่ได้ฟังมากล่าวว่า วาจาคืออาตมันภายใน สิ่งที่ต้องกล่าวคือธาตุภายนอก และพระอัคนีคือเทวดาผู้ควบคุมที่นั่น
12.318.6
चक्षुरध्यात्ममित्याहुर्यथाश्रुतिनिदर्शिनः ।
रूपमत्राधिभूतं तु सूर्यश्चाप्यधिदैवतम् ॥ १२.३१८.६ ॥
ผู้แสดงตามพระเวทที่ได้ฟังมากล่าวว่า ดวงตาคืออาตมันภายใน รูปคือธาตุภายนอกที่นี่ และพระอาทิตย์ก็คือเทวดาผู้ควบคุม
12.318.7
श्रोत्रमध्यात्ममित्याहुर्यथाश्रुतिनिदर्शिनः ।
शब्दस्तत्राधिभूतं तु दिशश्चात्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.७ ॥
ผู้สอนตามคัมภีร์กล่าวว่า หูคืออาตมันภายใน ที่นี่เสียงคือวัตถุภายนอก และทิศทั้งหลายคือเทวดาผู้ควบคุม
12.318.8
जिह्वामध्यात्ममित्याहुर्यथाश्रुतिनिदर्शिनः ।
रस एवाधिभूतं तु आपस्तत्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.८ ॥
ผู้สอนตามคัมภีร์กล่าวว่า ลิ้นคืออาตมันภายใน ที่นี่รสเท่านั้นคือวัตถุภายนอก และน้ำคือเทวดาผู้ควบคุม
12.318.9
घ्राणमध्यात्ममित्याहुर्थथाश्रुतिनिदर्शिनः ।
गन्ध एवाधिभूतं तु पृथिवी चाधिदैवतम् ॥ १२.३१८.९ ॥
ผู้สอนตามคัมภีร์กล่าวว่า จมูกคืออาตมันภายใน ที่นี่กลิ่นเท่านั้นคือวัตถุภายนอก และแผ่นดินคือเทวดาผู้ควบคุม
12.318.10
त्वगध्यात्ममिति प्राहुस्तत्त्वबुद्धिविशारदाः ।
स्पर्शमेवाधिभूतं तु पवनश्चाधिदैवतम् ॥ १२.३१८.१० ॥
ผู้เชี่ยวชาญในการรู้แจ้งความจริงกล่าวว่า ผิวหนังคืออาตมันภายใน การสัมผัสเท่านั้นคือวัตถุภายนอก และลมคือเทวดาผู้ควบคุม
12.318.11
मनोऽध्यात्ममिति प्राहुर्यथा शास्त्रविशारदाः ।
मन्तव्यमधिभूतं तु चन्द्रमाश्चाधिदैवतम् ॥ १२.३१८.११ ॥
ผู้เชี่ยวชาญในคัมภีร์กล่าวว่า ใจคืออาตมันภายใน สิ่งที่ควรคิดคือวัตถุภายนอก และพระจันทร์คือเทวดาผู้ควบคุม
12.318.12
आहंकारिकमध्यात्ममाहुस्तत्त्वनिदर्शिनः ।
अभिमानोऽधिभूतं तु बुद्धिश्चात्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.१२ ॥
ผู้สอนหลักแห่งความจริงกล่าวว่า สิ่งที่เกิดจากความรู้สึกว่าเป็นตน คืออาตมันภายใน ความถือตัวคือวัตถุภายนอก และที่นี่พุทธิคือเทวดาผู้ควบคุม
12.318.13
बुद्धिरध्यात्ममित्याहुर्यथावदभिदर्शिनः ।
बोद्धव्यमधिभूतं तु क्षेत्रज्ञश्चाधिदैवतम् ॥ १२.३१८.१३ ॥
ผู้เห็นความจริงตามที่เป็นจริงกล่าวว่า พุทธิคืออาตมันภายใน สิ่งที่ควรรู้คือธาตุภายนอก และผู้รู้แห่งเขตคือเทวดาผู้ควบคุม
12.318.14
एषा ते व्यक्तितो राजन्विभूतिरनुदर्शिता ।
आदौ मध्ये तथाऽन्ते च यथा तत्त्वेन तत्त्ववित् ॥ १२.३१८.१४ ॥
ข้าแต่พระราชา นี่คือพิภูติของพระองค์ที่ได้แสดงให้เห็นอย่างชัดเจน ทั้งในตอนต้น ตอนกลาง และตอนปลาย ดังที่ผู้รู้ความจริงได้อธิบายไว้ตามความจริง
12.318.15
प्रकृतिर्गुणान्विकुरुते स्वच्छन्देनात्मकाम्यया ।
क्रीडार्थे तु महाराज शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १२.३१८.१५ ॥
ข้าแต่พระมหาราช ประกฤติย่อมแปรเปลี่ยนคุณทั้งหลายด้วยเจตจำนงและความปรารถนาของตนเอง นับร้อยนับพันครั้ง เพียงเพื่อการเล่น
12.318.16
यथा दीपसहस्राणि दीपान्मर्त्याः प्रकुर्वते ।
प्रकृतिस्तथा विकुरुते पुरुषस्य गुणान्बहून् ॥ १२.३१८.१६ ॥
เหมือนมนุษย์จุดประทีปนับพันดวงจากประทีปดวงเดียว ประกฤติก็แปรเปลี่ยนคุณมากมายของปุรุษะฉันนั้น
12.318.17
सत्वमानन्द उद्रेकः प्रीतिः प्राकाम्यमेव च ।
सुखं शुद्धत्वमारोग्यं संतोषः श्रद्दधानता ॥ १२.३१८.१७ ॥
สัตตวะ ความยินดี ความฮึกเหิม ความรัก การสมปรารถนา ความสุข ความบริสุทธิ์ ความไม่มีโรค ความสันโดษ และความศรัทธา
12.318.18
अकार्पण्यमसंरम्भः क्षमा धृतिरहिंसता ।
समता सत्यमानृण्यमार्जवं ह्रीरचापलम् ॥ १२.३१८.१८ ॥
ความไม่ตระหนี่ ความไม่โกรธ ความอดทน ความมั่นคง ความไม่เบียดเบียน ความเสมอภาค ความจริง ความไม่เป็นหนี้ ความซื่อตรง ความละอาย และความไม่คะนอง
12.318.19
शौचमार्दवमाचारमलौल्यं हृद्यसंभ्रमः ।
इष्टानिष्टवियोगानां कृतानामविकत्थना ॥ १२.३१८.१९ ॥
ความสะอาด ความอ่อนโยน ความประพฤติดี ความไม่ละโมบ ใจที่ไม่หวั่นไหว และเมื่อสิ่งที่พึงใจและไม่พึงใจพลัดพรากจากกัน รวมทั้งการไม่โอ้อวดในการกระทำของตน
12.318.20
दानेन चात्मग्रहणमस्पृहत्वं परार्थता ।
सर्वभूतदया चैव सत्वस्यैते गुणाः स्मृताः ॥ १२.३१८.२० ॥
ด้วยการให้ทาน การข่มใจตน การไม่ปรารถนา การมุ่งประโยชน์ผู้อื่น และความเมตตาต่อสรรพสัตว์ ท่านว่าเหล่านี้เป็นคุณของสัตตวะ
12.318.21
रजोगुणानां संघातो रूपमैश्वर्यविग्रहौ ।
अत्यागित्वमकारुण्यं सुखदुःखोपसेवनम् ॥ १२.३१८.२१ ॥
กลุ่มแห่งคุณของราชัส ได้แก่ ความงาม อำนาจ และการแย่งชิง ความไม่ยอมสละ ความไร้ความเมตตา และการยึดติดกับสุขและทุกข์
12.318.22
परापवादेषु रतिर्विवादानां च सेवनम् ।
अहंकारस्त्वसत्कारश्चिन्ता वैरोपसेवनम् ॥ १२.३१८.२२ ॥
ความยินดีในการใส่ร้ายผู้อื่น การหมกมุ่นในการทะเลาะวิวาท อัตตา และการไม่ให้เกียรติ ความวิตกกังวล และการบ่มเพาะความเป็นศัตรู
12.318.23
परितापोऽभिहरणं ह्रीनाशोऽनार्जवं तथा ।
भेदः परुषता चैव कामक्रोधो मदस्तथा ॥ १२.३१८.२३ ॥
ความเร่าร้อนทุกข์ทรมาน การฉกฉวยสิ่งที่มิได้ให้ การสูญเสียความละอาย ความคดโกง การแตกแยก ความกระด้าง ตัณหาและความโกรธ และเช่นเดียวกัน ความมัวเมา
12.318.24
दर्पो द्वेषोऽतिमानश्च एते प्रोक्ता रजोगुणाः ।
तामसानां तुं संघातान्प्रवक्ष्याम्युपधार्यताम् ॥ १२.३१८.२४ ॥
ความหยิ่งทะนง ความเกลียดชัง และความถือตัวจัด เหล่านี้กล่าวกันว่าเป็นคุณของราชัส บัดนี้เราจะอธิบายกลุ่มแห่งคุณของตมัส ขอให้ตั้งใจฟัง
12.318.25
मोहोऽप्रकाशस्तामिस्रमन्धतामिस्रसंज्ञितम् ।
मरणं चान्धतामिस्रं तामिस्रं क्रोध उज्यते ॥ १२.३१८.२५ ॥
ความหลง และการขาดแสงสว่าง เรียกว่า ตามิสระ ซึ่งยังมีอีกชื่อว่า อันธตามิสระ ความตายคืออันธตามิสระ ส่วนความโกรธเรียกว่าตามิสระ
12.318.26
तमसो लक्षणानीह भक्षणाद्यभिरोचनम् ।
भोजनानामपर्याप्तिस्तथा पेयेष्वतृप्तता ॥ १२.३१८.२६ ॥
ลักษณะของตมัสในที่นี้ ได้แก่ ความพอใจในการกินและสิ่งที่คล้ายกัน ความไม่รู้จักอิ่มในอาหาร และเช่นเดียวกัน ความไม่พอใจในเครื่องดื่ม
12.318.27
गन्धवासो विहारेषु शयनेष्वासनेषु च ।
दिवास्वप्ने विवादे च प्रमादेषु च वै रतिः ॥ १२.३१८.२७ ॥
ความยึดติดเกิดขึ้นกับของหอมและเครื่องนุ่งห่ม กับการเที่ยวเตร่เพื่อความสำราญ กับที่นอนและที่นั่ง กับการนอนกลางวัน กับการโต้เถียง และกับความประมาท
12.318.28
नृत्यवादित्रगीतानामज्ञानाच्छ्रद्दधानता ।
द्वेषो धर्मविशेषाणामेते वै तामसा गुणाः ॥ १२.३१८.२८ ॥
ความเชื่อง่ายด้วยความไม่รู้ในการฟ้อนรำ ดนตรี และขับร้อง และความเกลียดชังต่อธรรมบางประการ คุณเหล่านี้แลคือคุณของตมัส