മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.318
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.318.1
पादावध्यात्ममित्याहुर्ब्राह्मणास्तत्त्वदर्शिनः ।
गन्तव्यमधिभूतं च विष्णुस्तत्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.१ ॥
പാദങ്ങൾ അധ്യാത്മമെന്നു തത്ത്വദർശികളായ ബ്രാഹ്മണർ പറയുന്നു. ഗമനം അധിഭൂതം; അവിടെ അധിദൈവതം വിഷ്ണു.
12.318.2
पायुरध्यात्ममित्याहुर्यथातत्त्वार्थदर्शिनः ।
विसर्गमधिभूतं च मित्रस्तत्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.२ ॥
ഗുദം അധ്യാത്മമെന്നു യഥാർഥതത്ത്വദർശികൾ പറയുന്നു. വിസർഗം അധിഭൂതം; അവിടെ അധിദൈവതം മിത്രൻ.
12.318.3
उपस्थोऽध्यात्ममित्याहुर्यथायोगप्रदर्शिनः ।
अधिभूतं तथाऽऽनन्दो दैवतं च प्रजापतिः ॥ १२.३१८.३ ॥
ഉപസ്ഥം അധ്യാത്മമെന്നു യോഗം വിവരിക്കുന്നവർ പറയുന്നു. ആനന്ദം അധിഭൂതം; ദൈവതം പ്രജാപതി.
12.318.4
हस्तावध्यात्ममित्याहुर्यथासङ्ख्यानदर्शिनः ।
कर्तव्यमधिभूतं तु इन्द्रस्तत्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.४ ॥
കൈകൾ അധ്യാത്മമെന്നു യഥാസംഖ്യാനദർശികൾ പറയുന്നു. കർത്തവ്യം അധിഭൂതം; അവിടെ അധിദൈവതം ഇന്ദ്രൻ.
12.318.5
वागध्यात्ममिति प्राहुर्यथाश्रुतिनिदर्शिनः ।
वक्तव्यमधिभूतं तु वह्निस्तत्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.५ ॥
വാക്ക് അധ്യാത്മമെന്നു ശ്രുതിക്കനുസരിച്ചു വിവരിക്കുന്നവർ പറയുന്നു. വക്തവ്യം അധിഭൂതം; അവിടെ അധിദൈവതം അഗ്നി.
12.318.6
चक्षुरध्यात्ममित्याहुर्यथाश्रुतिनिदर्शिनः ।
रूपमत्राधिभूतं तु सूर्यश्चाप्यधिदैवतम् ॥ १२.३१८.६ ॥
കണ്ണ് അധ്യാത്മമെന്നു ശ്രുതിക്കനുസരിച്ചു വിവരിക്കുന്നവർ പറയുന്നു. ഇവിടെ രൂപം അധിഭൂതം; അധിദൈവതം സൂര്യൻ.
12.318.7
श्रोत्रमध्यात्ममित्याहुर्यथाश्रुतिनिदर्शिनः ।
शब्दस्तत्राधिभूतं तु दिशश्चात्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.७ ॥
ശ്രോത്രം അധ്യാത്മം എന്ന് ശ്രുതിക്കനുസൃതമായി ഉപദേശിക്കുന്നവർ പറയുന്നു. അവിടെ ശബ്ദമാണ് അധിഭൂതം; ഇവിടെ ദിക്കുകളാണ് അധിദൈവതം.
12.318.8
जिह्वामध्यात्ममित्याहुर्यथाश्रुतिनिदर्शिनः ।
रस एवाधिभूतं तु आपस्तत्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.८ ॥
നാവ് അധ്യാത്മം എന്ന് ശ്രുതിക്കനുസൃതമായി ഉപദേശിക്കുന്നവർ പറയുന്നു. രസമാണ് അധിഭൂതം; അവിടെ ജലമാണ് അധിദൈവതം.
12.318.9
घ्राणमध्यात्ममित्याहुर्थथाश्रुतिनिदर्शिनः ।
गन्ध एवाधिभूतं तु पृथिवी चाधिदैवतम् ॥ १२.३१८.९ ॥
മൂക്ക് അധ്യാത്മം എന്ന് ശ്രുതിക്കനുസൃതമായി ഉപദേശിക്കുന്നവർ പറയുന്നു. ഗന്ധമാണ് അധിഭൂതം; ഭൂമിയാണ് അധിദൈവതം.
12.318.10
त्वगध्यात्ममिति प्राहुस्तत्त्वबुद्धिविशारदाः ।
स्पर्शमेवाधिभूतं तु पवनश्चाधिदैवतम् ॥ १२.३१८.१० ॥
ത്വക്ക് അധ്യാത്മം എന്ന് തത്ത്വബുദ്ധിയിൽ വിദഗ്ധർ പറയുന്നു. സ്പർശമാണ് അധിഭൂതം; വായുവാണ് അധിദൈവതം.
12.318.11
मनोऽध्यात्ममिति प्राहुर्यथा शास्त्रविशारदाः ।
मन्तव्यमधिभूतं तु चन्द्रमाश्चाधिदैवतम् ॥ १२.३१८.११ ॥
മനസ്സ് അധ്യാത്മം എന്ന് ശാസ്ത്രവിദഗ്ധർ പറയുന്നു. മന്തവ്യം (ചിന്തയുടെ വിഷയം) അധിഭൂതം; ചന്ദ്രനാണ് അധിദൈവതം.
12.318.12
आहंकारिकमध्यात्ममाहुस्तत्त्वनिदर्शिनः ।
अभिमानोऽधिभूतं तु बुद्धिश्चात्राधिदैवतम् ॥ १२.३१८.१२ ॥
അഹങ്കാരജന്യമായതാണ് അധ്യാത്മം എന്ന് തത്ത്വം ഉപദേശിക്കുന്നവർ പറയുന്നു. അഭിമാനമാണ് അധിഭൂതം; ഇവിടെ ബുദ്ധിയാണ് അധിദൈവതം.
12.318.13
बुद्धिरध्यात्ममित्याहुर्यथावदभिदर्शिनः ।
बोद्धव्यमधिभूतं तु क्षेत्रज्ञश्चाधिदैवतम् ॥ १२.३१८.१३ ॥
ബുദ്ധിയെ അധ്യാത്മം എന്ന് യഥാർത്ഥദർശികൾ പറയുന്നു. അറിയേണ്ടത് അധിഭൂതം; ക്ഷേത്രജ്ഞനാണ് അധിദൈവതം.
12.318.14
एषा ते व्यक्तितो राजन्विभूतिरनुदर्शिता ।
आदौ मध्ये तथाऽन्ते च यथा तत्त्वेन तत्त्ववित् ॥ १२.३१८.१४ ॥
രാജാവേ, ഈ വിഭൂതി നിനക്കു വ്യക്തമായി കാണിച്ചുതന്നിരിക്കുന്നു — ആദിയിലും മധ്യത്തിലും അന്ത്യത്തിലും, തത്ത്വജ്ഞൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയുന്നതുപോലെ.
12.318.15
प्रकृतिर्गुणान्विकुरुते स्वच्छन्देनात्मकाम्यया ।
क्रीडार्थे तु महाराज शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १२.३१८.१५ ॥
പ്രകൃതി സ്വേച്ഛയാലും സ്വകാമനയാലും, മഹാരാജാവേ, കളിയ്ക്കുവേണ്ടി ഗുണങ്ങളെ നൂറും ആയിരവുമായി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നു.
12.318.16
यथा दीपसहस्राणि दीपान्मर्त्याः प्रकुर्वते ।
प्रकृतिस्तथा विकुरुते पुरुषस्य गुणान्बहून् ॥ १२.३१८.१६ ॥
ഒരു വിളക്കിൽനിന്ന് മർത്യർ ആയിരം വിളക്കുകൾ തെളിക്കുന്നതുപോലെ, പ്രകൃതി പുരുഷന്റെ അനേകം ഗുണങ്ങളെ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നു.
12.318.17
सत्वमानन्द उद्रेकः प्रीतिः प्राकाम्यमेव च ।
सुखं शुद्धत्वमारोग्यं संतोषः श्रद्दधानता ॥ १२.३१८.१७ ॥
സത്ത്വം, ആനന്ദം, ഉദ്രേകം, പ്രീതി, പ്രാകാമ്യം, സുഖം, ശുദ്ധത, ആരോഗ്യം, സന്തോഷം, ശ്രദ്ധ.
12.318.18
अकार्पण्यमसंरम्भः क्षमा धृतिरहिंसता ।
समता सत्यमानृण्यमार्जवं ह्रीरचापलम् ॥ १२.३१८.१८ ॥
ഉദാരത, ക്രോധമില്ലായ്മ, ക്ഷമ, ധൃതി, അഹിംസ, സമത, സത്യം, കടമില്ലായ്മ, ഋജുത്വം, ലജ്ജ, ചാപല്യമില്ലായ്മ.
12.318.19
शौचमार्दवमाचारमलौल्यं हृद्यसंभ्रमः ।
इष्टानिष्टवियोगानां कृतानामविकत्थना ॥ १२.३१८.१९ ॥
ശുദ്ധി, മൃദുത്വം, സദാചാരം, അത്യാഗ്രഹമില്ലായ്മ, ഹൃദയത്തിന്റെ സ്ഥിരത, ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങളുടെ വിയോഗത്തിലും ചെയ്ത കർമ്മങ്ങളിലും ആത്മപ്രശംസയില്ലായ്മ.
12.318.20
दानेन चात्मग्रहणमस्पृहत्वं परार्थता ।
सर्वभूतदया चैव सत्वस्यैते गुणाः स्मृताः ॥ १२.३१८.२० ॥
ദാനത്താൽ, ആത്മനിയന്ത്രണം, ആഗ്രഹമില്ലായ്മ, പരോപകാരം, സർവ്വഭൂതങ്ങളോടുമുള്ള ദയ — ഇവയാണ് സത്ത്വഗുണത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളായി പറയപ്പെടുന്നത്.
12.318.21
रजोगुणानां संघातो रूपमैश्वर्यविग्रहौ ।
अत्यागित्वमकारुण्यं सुखदुःखोपसेवनम् ॥ १२.३१८.२१ ॥
രജോഗുണങ്ങളുടെ സംഘാതം — രൂപം, ഐശ്വര്യം, കലഹം, ത്യാഗമില്ലായ്മ, കരുണയില്ലായ്മ, സുഖദുഃഖങ്ങളോടുള്ള ആസക്തി.
12.318.22
परापवादेषु रतिर्विवादानां च सेवनम् ।
अहंकारस्त्वसत्कारश्चिन्ता वैरोपसेवनम् ॥ १२.३१८.२२ ॥
മറ്റുള്ളവരെ അപവദിക്കുന്നതിൽ ആനന്ദം, തർക്കങ്ങളിൽ മുഴുകൽ, അഹങ്കാരം, അനാദരവ്, ഉത്കണ്ഠ, വൈരം പുലർത്തൽ.
12.318.23
परितापोऽभिहरणं ह्रीनाशोऽनार्जवं तथा ।
भेदः परुषता चैव कामक्रोधो मदस्तथा ॥ १२.३१८.२३ ॥
സന്താപം, പിടിച്ചെടുക്കൽ, ലജ്ജയുടെ നാശം, വക്രത, ഭിന്നത, പരുഷത, കാമവും ക്രോധവും, മദം.
12.318.24
दर्पो द्वेषोऽतिमानश्च एते प्रोक्ता रजोगुणाः ।
तामसानां तुं संघातान्प्रवक्ष्याम्युपधार्यताम् ॥ १२.३१८.२४ ॥
ദർപ്പം, ദ്വേഷം, അതിമാനം — ഇവ രജോഗുണങ്ങളെന്ന് പറയപ്പെട്ടു. ഇനി താമസഗുണങ്ങളുടെ സംഘാതങ്ങൾ പറയാം, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക.
12.318.25
मोहोऽप्रकाशस्तामिस्रमन्धतामिस्रसंज्ञितम् ।
मरणं चान्धतामिस्रं तामिस्रं क्रोध उज्यते ॥ १२.३१८.२५ ॥
മോഹവും പ്രകാശമില്ലായ്മയും താമിസ്രം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അത് അന്ധതാമിസ്രം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. മരണം അന്ധതാമിസ്രം; ക്രോധത്തെ താമിസ്രം എന്ന് പറയുന്നു.
12.318.26
तमसो लक्षणानीह भक्षणाद्यभिरोचनम् ।
भोजनानामपर्याप्तिस्तथा पेयेष्वतृप्तता ॥ १२.३१८.२६ ॥
തമസ്സിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഇവയാണ്: ഭക്ഷണാദികളിലുള്ള ആസക്തി, ഭക്ഷണങ്ങളിൽ തൃപ്തിയില്ലായ്മ, അതുപോലെ പാനീയങ്ങളിലും അതൃപ്തി.
12.318.27
गन्धवासो विहारेषु शयनेष्वासनेषु च ।
दिवास्वप्ने विवादे च प्रमादेषु च वै रतिः ॥ १२.३१८.२७ ॥
സുഗന്ധവും വസ്ത്രവും, വിഹാരങ്ങളും, ശയനങ്ങളും ആസനങ്ങളും, പകൽ ഉറക്കവും, തർക്കവും, പ്രമാദങ്ങളിലും ആസക്തി ഉണ്ടാകുന്നു.
12.318.28
नृत्यवादित्रगीतानामज्ञानाच्छ्रद्दधानता ।
द्वेषो धर्मविशेषाणामेते वै तामसा गुणाः ॥ १२.३१८.२८ ॥
നൃത്തം, വാദ്യം, ഗാനം എന്നിവയിൽ അജ്ഞാനത്താൽ വിശ്വാസം വെക്കുന്നതും, പ്രത്യേക ധർമങ്ങളോട് വിദ്വേഷവും — ഇവയാണ് താമസ ഗുണങ്ങൾ.