മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.322
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.322.1
तथैवोत्क्रमतां स्थानं शृणुष्वावहितो नृप ।
पद्भ्यामुत्क्रममाणस्य वैष्णवं स्थानमुच्यते ॥ १२.३२२.१ ॥
രാജാവേ, അതുപോലെ ശരീരം വിട്ടുപോകുന്നവരുടെ സ്ഥാനം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. പാദങ്ങളിലൂടെ പുറപ്പെടുന്നവന്റെ സ്ഥാനം വൈഷ്ണവം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
12.322.2
जङ्घाभ्यां तु वसून्देवानाप्नुयादिति नः श्रुतम् ।
जानुभ्यां च महाभागान्साध्यान्देवानवाप्नुयात् ॥ १२.३२२.२ ॥
കാലുകളുടെ കണങ്കാൽ ഭാഗത്തിലൂടെ വസുക്കളായ ദേവന്മാരെ പ്രാപിക്കുമെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. മുട്ടുകളിലൂടെ മഹാഭാഗ്യരായ സാധ്യദേവന്മാരെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.322.3
पायुनोत्क्रममाणस्तु मैत्रं स्थानमवाप्नुयात् ।
पृथिवीं जघनेनाथ ऊरुभ्यां च प्रजापतिम् ॥ १२.३२२.३ ॥
മലദ്വാരത്തിലൂടെ പുറപ്പെടുന്നവൻ മൈത്ര സ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു. അരക്കെട്ടിലൂടെ ഭൂമിയെയും, തുടകളിലൂടെ പ്രജാപതിയെയും പ്രാപിക്കുന്നു.
12.322.4
पार्श्वाभ्यां मरुतो देवान्नासाभ्यामिन्दुमेव च ।
बाहुभ्यामिन्द्रमित्याहुरुरसा रुद्रमेव च ॥ १२.३२२.४ ॥
വാരിയെല്ലുകളിലൂടെ മരുത്തുകളെയും, മൂക്കുദ്വാരങ്ങളിലൂടെ ചന്ദ്രനെയും പ്രാപിക്കുന്നു. ബാഹുക്കളിലൂടെ ഇന്ദ്രനെ എന്നു പറയുന്നു; നെഞ്ചിലൂടെ രുദ്രനെയും.
12.322.5
ग्रीवया तु मुनिश्रेष्ठं नरमाप्नोत्यनुत्तमम् ।
विश्वेदेवान्मुखेनाथ दिशः श्रोत्रेण चाप्नुयात् ॥ १२.३२२.५ ॥
കഴുത്തിലൂടെ മുനിശ്രേഷ്ഠനും അത്യുത്തമനുമായ നരനെ പ്രാപിക്കുന്നു. മുഖത്തിലൂടെ വിശ്വദേവന്മാരെയും, ചെവിയിലൂടെ ദിക്കുകളെയും പ്രാപിക്കുന്നു.
12.322.6
घ्राणेन गन्धवहनं नेत्राभ्यां सूर्यमेव च ।
भ्रूभ्यां चैवाश्विनौ देवौ ललाटेन पितृनथ ॥ १२.३२२.६ ॥
മൂക്കിലൂടെ ഗന്ധവാഹിയായ വായുവിനെയും, കണ്ണുകളിലൂടെ സൂര്യനെയും പ്രാപിക്കുന്നു. പുരികങ്ങളിലൂടെ രണ്ട് അശ്വിനീദേവന്മാരെയും, നെറ്റിയിലൂടെ പിതൃക്കളെയും പ്രാപിക്കുന്നു.
12.322.7
ब्रह्माणमाप्नोति विभुं मूर्ध्ना देवाग्रजं तथा ।
एतान्युत्क्रमणस्थानान्युक्तानि मिथिलेश्वर ॥ १२.३२२.७ ॥
തലയിലൂടെ സർവ്വവ്യാപിയായ ബ്രഹ്മാവിനെയും ദേവന്മാരിൽ ജ്യേഷ്ഠനെയും അവൻ പ്രാപിക്കുന്നു. മിഥിലേശ്വരാ, ഇവയാണ് പ്രാണോത്ക്രമണ സ്ഥാനങ്ങളായി പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
12.322.8
अरिगनि प्रवक्ष्यामि विहितानि मनीषिभिः ।
संवत्सराद्धिमोक्षस्तु संभवेत शरीरिणः ॥ १२.३२२.८ ॥
ജ്ഞാനികളാൽ വിധിക്കപ്പെട്ട മരണലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം. ദേഹിക്ക് മരണം ഒരു വർഷത്തിനകം സംഭവിച്ചേക്കാം.
12.322.9
योऽरुन्धतीं न पश्येत दृष्टपूर्वा कदाचन ।
तथैव ध्रुवमतित्याहुः पूर्णेन्दुं दीपमेव च ॥ १२.३२२.९ ॥
മുമ്പ് ഒരിക്കൽ കണ്ട അരുന്ധതിയെ ഒരിക്കലും കാണാത്തവൻ, അതുപോലെ ധ്രുവനെയും കടന്നുപോകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. പൂർണ്ണചന്ദ്രനെയും ദീപത്തെയും (അവൻ കാണില്ല).
12.322.10
खण्डाभासं दक्षिणतस्तेऽपि संवत्सरायुषः ।
परचक्षुषि चात्मानं ये न पश्यन्ति पार्थिवः ॥ १२.३२२.१० ॥
വലതുവശത്ത് ഖണ്ഡിതമായ പ്രഭ തോന്നുന്നതും — ഒരു വർഷം ആയുസ്സ് ശേഷിക്കുന്നവർക്ക്. രാജാവേ, മറ്റൊരാളുടെ കണ്ണിൽ സ്വന്തം പ്രതിബിംബം കാണാത്തവരും.
12.322.11
आत्मच्छायाकृतीभूतं तेऽपि संवत्सरायुषः ।
अतिद्युतिरतिप्रज्ञा अप्रज्ञा चाद्युतिस्तथा ॥ १२.३२२.११ ॥
സ്വന്തം നിഴലിന്റെ രൂപമായി മാറുന്നവർക്കും ഒരു വർഷം ആയുസ്സ് ശേഷിക്കുന്നു. അതിതേജസ്സ്, അതിപ്രജ്ഞ, പ്രജ്ഞയില്ലായ്മ, തേജോഹീനത എന്നിവയും അതുപോലെ തന്നെ.
12.322.12
प्रकृतेर्विक्रियापत्तिः षण्मासान्मृत्युलक्षणम् ।
दैवतान्यवजानाति ब्राह्मणैश्च विरुध्यते ॥ १२.३२२.१२ ॥
സ്വാഭാവികതയിൽ വികാരം വരുന്നത് — ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ മരണലക്ഷണമാണ്. ദേവന്മാരെ അവഗണിക്കുന്നവനും ബ്രാഹ്മണരോട് വിരോധം പുലർത്തുന്നവനും.
12.322.13
कृष्णश्यावच्छविच्छायः षण्मासान्मृत्युलक्षणम् ।
शीर्णनाभिं यथा चक्रं छिद्रं सोमं प्रपश्यति ॥ १२.३२२.१३ ॥
കറുപ്പും നീലയും കലർന്ന ശരീരകാന്തിയുള്ളവൻ ആറുമാസത്തിനകം മരണലക്ഷണം കാണുന്നു; പൊട്ടിയ നാഭിയുള്ള ചക്രത്തിൽ ദ്വാരം കാണുന്നതുപോലെ അവൻ ചന്ദ്രനിൽ ഒരു ദ്വാരം കാണുന്നു.
12.322.14
तथैव च सहस्रांशुं सप्तरात्रेण मृत्युभाक् ।
शवगन्धमुपाघ्राति सप्तरात्रेण मृत्युभाक्। ॥ १२.३२२.१४ ॥
അതുപോലെ സഹസ്രരശ്മിയായ സൂര്യനെ കാണുന്നവൻ ഏഴു രാത്രികൾക്കകം മരണം വരിക്കും; ശവഗന്ധം മണക്കുന്നവനും ഏഴു രാത്രികൾക്കകം മരണം വരിക്കും.
12.322.15
कर्णनासावनमनं दन्तदृष्टिविरागितां ।
कर्णनासावनमनं दन्तदृष्टिविरागिता ॥ १२.३२२.१५ ॥
ചെവിയും മൂക്കും തൂങ്ങിപ്പോകുന്നത്; പല്ലുകൾക്കും കാഴ്ചയ്ക്കും പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെടുന്നത്.
12.322.16
संज्ञालोपो निरूष्मत्वं सद्योमृत्युनिदर्शनम् ।
अकस्माच्च स्रवेद्यस्य वाममक्षि नराधिप ॥ १२.३२२.१६ ॥
ബോധം നഷ്ടപ്പെടുന്നതും ശരീരത്തിന് ചൂടില്ലാതാകുന്നതും ഉടൻ മരണത്തിന്റെ ലക്ഷണം; നരാധിപാ, ആരുടെ ഇടത്തെ കണ്ണ് പെട്ടെന്ന് നീരൊഴുക്കുന്നുവോ (അതും ലക്ഷണമാണ്).
12.322.17
मूर्ध्रतश्चोत्पतेद्धूमः सद्योमृत्युनिदर्शनम् ।
एतावन्ति त्वरिष्टानि विदित्वा मानवोऽऽत्मवान् ॥ १२.३२२.१७ ॥
തലയിൽ നിന്ന് പുക ഉയരുന്നതും ഉടൻ മരണത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. ഇത്രയും അരിഷ്ടലക്ഷണങ്ങൾ അറിഞ്ഞ്, ആത്മസംയമമുള്ള മനുഷ്യൻ (…).
12.322.18
निशि चाहनि चात्मानं योजयेत्परमात्मनि ।
प्रतीक्षमाणस्तत्कालं यः कालः प्रकृतो भवेत् ॥ १२.३२२.१८ ॥
രാത്രിയിലും പകലിലും ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവിൽ യോജിപ്പിക്കണം; ഏത് കാലം (മരണത്തിന്) നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവോ ആ കാലത്തെ കാത്തിരുന്നുകൊണ്ട്.
12.322.19
अथास्य नेष्टं मरणं स्थातुमिच्छेदिमां क्रियाम् ।
सर्वगन्धान्रसांश्चैव धारयीत समाहितः ॥ १२.३२२.१९ ॥
ഈ അഭ്യാസത്തിൽ നിലകൊള്ളാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് മരണം ഇഷ്ടമാകരുത്; ഏകാഗ്രചിത്തനായി അവൻ എല്ലാ ഗന്ധങ്ങളെയും രസങ്ങളെയും വർജ്ജിക്കണം.
12.322.20
तथा मृत्युमुपादाय तत्परेणान्दरात्मना ।
स साङ्ख्यधारणं चैव विदित्वा मनुजर्षभ।
जयेच्च मृत्युं योगेन तत्परेणान्तरात्मना ॥ १२.३२२.२० ॥
ഇങ്ങനെ മരണത്തെ സ്വീകരിച്ച്, അതിൽ തത്പരമായ അന്തരാത്മാവോടെ, സാംഖ്യധാരണ അറിഞ്ഞ്, മനുഷ്യരിൽ ഋഷഭാ, യോഗത്താൽ മരണത്തെ ജയിക്കണം; അതിൽ തത്പരമായ അന്തരാത്മാവോടെ.
12.322.21
गच्छेत्प्राप्याक्षयं कृत्स्नमजन्म शिवमव्ययम् ।
शाश्वतं स्थानमचलं दुष्प्रापमकृतात्मभिः ॥ १२.३२२.२१ ॥
അവൻ പൂർണ്ണവും അക്ഷയവും അജന്മവും ശിവവും അവ്യയവും ശാശ്വതവും അചലവുമായ സ്ഥാനം പ്രാപിച്ചു പോകണം; അടക്കമില്ലാത്ത ആത്മാവുള്ളവർക്ക് അത് ദുഷ്പ്രാപ്യമാണ്.