Mahābhārata · Adhyāya 12.323

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

12.323.1

अव्यक्तस्थं परं यत्तत्पृष्टस्तेऽहं नराधिप ।
परं गुह्यमिमं प्रश्नं शृणुष्वावहितो नृप ॥ १२.३२३.१ ॥

Me has preguntado sobre aquel principio supremo que reside en lo no manifestado, oh señor de los hombres. Escucha atentamente, oh rey, esta pregunta suprema y secreta.

12.323.2

यथार्षेणेह विधिना चरताऽवमतेन ह ।
मयाऽऽदित्यादवाप्तानि यजूंषि मिथिलाधिप ॥ १२.३२३.२ ॥

Como yo, practicando aquí el rito de los videntes, aunque despreciado, obtuve de Āditya los mantras Yajus, oh señor de Mithilā.

12.323.3

महता तपसा देवस्तपिष्णुः सेवितो मया ।
प्रीतेन चाहं विभुना सूर्येणोक्तस्तदाऽनघ ॥ १२.३२३.३ ॥

Con gran austeridad serví al dios resplandeciente; entonces el Sol omnipresente, complacido, me habló, oh sin pecado.

12.323.4

वरं वृणीष्व विप्रर्षे यदिष्टं ते सुदुर्लभम् ।
तं ते दास्यामि प्रीतात्मा मत्प्रसादो हि दुर्लभः ॥ १२.३२३.४ ॥

Oh sabio brahmán, elige el don que deseas, muy difícil de obtener; con corazón complacido te lo daré, pues mi gracia es en verdad muy difícil de obtener.

12.323.5

ततः प्रणम्य शिरसा मयोक्तस्तपतांवरः ।
यजूंषि नोपयुक्तानि क्षिप्रमिच्छामि वेदितुम् ॥ १२.३२३.५ ॥

Entonces, inclinando la cabeza, dije al mejor de los austeros: "Los mantras Yajus aún no han sido puestos en uso; deseo conocerlos pronto."

12.323.6

ततो मां भगवानाह वितरिष्यामि ते द्विज ।
सरस्वतीह वाग्भूता शरीरं ते प्रवेक्ष्यति ॥ १२.३२३.६ ॥

Entonces el bienaventurado me dijo: "Oh dos veces nacido, te lo concederé; aquí Sarasvatī, hecha palabra, entrará en tu cuerpo."

12.323.7

ततो मामाह भगवानास्यं स्वं विवृतं कुरु ।
विवृतं च ततो मेऽऽस्यं प्रविष्टा च सरस्वती ॥ १२.३२३.७ ॥

Entonces el venerable señor me dijo: «Abre tu boca.» Al abrirse mi boca, Sarasvatī entró en ella.

12.323.8

ततो विदह्यमानोऽहं प्रविष्टोऽम्भस्तदाऽनघ ।
अविज्ञानादमर्षाच्च भास्करस्य महात्मनः ॥ १२.३२३.८ ॥

Entonces, ardiendo, entré en el agua, oh sin mácula, por ignorancia y por resentimiento hacia el gran sol.

12.323.9

ततो विदह्यमानं मामुवाच भगवान्रविः ।
मुहूर्तं सह्यतां दाहस्ततः शीतीभविष्यति ॥ १२.३२३.९ ॥

Entonces el venerable Ravi me habló mientras ardía: «Soporta este ardor un instante; después se enfriará.»

12.323.10

शीतीभूतं च मां दृष्ट्वा भगवानाह भास्करः ।
प्रतिभास्यति ते वेदः सखिलः सोत्तरो द्विज ॥ १२.३२३.१० ॥

Al verme enfriado, el venerable Bhāskara dijo: «Oh dvija, el Veda, con sus suplementos y apéndices, resplandecerá para ti.»

12.323.11

कृत्स्नं शतपथं चैव प्रणेष्यसि द्विजर्षभ ।
तस्यान्ते चापुनर्भावे बुद्धिस्तव भविष्यति ॥ १२.३२३.११ ॥

Oh mejor de los dos veces nacidos, darás a luz el Śatapatha Brāhmaṇa completo; y a su término tu mente reposará en la no-vuelta.

12.323.12

प्राप्स्यसे च यदिष्टं तत्साङ्ख्ययोगेप्सितं पदम् ।
एतावदुक्त्वा भगवानस्तमेवाभ्यवर्तत ॥ १२.३२३.१२ ॥

Y alcanzarás lo que deseas, la condición buscada por el Sāṅkhya y el Yoga. Habiendo dicho esto, el venerable señor se volvió hacia la montaña del occidente.

12.323.13

ततोऽनुव्याहृतं श्रुत्वा गते देवे विभावसौ ।
गृहमागत्य संहृष्टोऽचिन्तयं वै सरस्वतीम् ॥ १२.३२३.१३ ॥

Entonces, habiendo oído la respuesta pronunciada, cuando el dios, el sol resplandeciente, se marchó, regresé a casa muy complacido y medité en Sarasvatī.

12.323.14

ततः प्रवृत्ताऽतिशुभा स्वरव्यञ्जनभूषिता ।
ओंकारमादितः कृत्वा मम देवी सरस्वती ॥ १२.३२३.१४ ॥

Entonces mi diosa Sarasvatī, adornada con vocales y consonantes, colocando al principio el sonido Oṃ, surgió en la forma más auspiciosa.

12.323.15

ततोऽहमर्ध्यं विधिवत्सरस्वत्यै न्यवेदयम् ।
परं यत्नमवाप्यैव निषण्णस्तत्परायणः ॥ १२.३२३.१५ ॥

Entonces ofrecí debidamente el arghya a Sarasvatī, y, habiendo puesto el máximo esfuerzo, me senté entregado a ella.

12.323.16

ततः शतपथं कृत्स्नं सरहस्यं ससंग्रहम् ।
चक्रे सपरिशेषं च हर्षेण परमेण ह ॥ १२.३२३.१६ ॥

Entonces compuse el Śatapatha Brāhmaṇa completo, con sus enseñanzas esotéricas, su compilación y su remanente, con suprema alegría.

12.323.17

कृत्वा चाध्ययनं तेषां शिष्याणां शतमुत्तमम् ।
विप्रियार्थं सशिष्यस्य मातुलस्य महात्मनः ॥ १२.३२३.१७ ॥

Y enseñé a aquellos cien discípulos excelentes, para desagradar a mi magnánimo tío materno y a sus discípulos.

12.323.18

ततः सशिष्येण मया सूर्येणेव गभस्तिभिः ।
व्यस्तो यज्ञो महाराज पितुस्तव महात्मनः ॥ १२.३२३.१८ ॥

Entonces, oh gran rey, yo con mis discípulos, como el sol dispersa con sus rayos, desbaraté el sacrificio de tu padre magnánimo.

12.323.19

मिषतो देवलस्यापि ततोऽर्धं हृतवान्वसु ।
स्ववेददक्षिणायार्थे विमर्दे मातुलेन ह ॥ १२.३२३.१९ ॥

Mientras Devala miraba, se llevó la mitad de la riqueza, por la retribución de su propio Veda; en la disputa lo hizo mi tío materno.

12.323.20

सुमन्तुनाऽथ पैलेन तथा जैमिनिना च वै ।
पित्रा ते मुनिभिश्चैव ततोऽहमनुमानितः ॥ १२.३२३.२० ॥

Por Sumantu, por Paila y asimismo por Jaimini, por tu padre y por los sabios, entonces fui honrado con su consentimiento.

12.323.21

दश पञ्च च प्राप्तानि यजूंष्यर्कान्मयाऽनघ ।
तथैव रोमहर्षेण पुराणमवधारितम् ॥ १२.३२३.२१ ॥

Oh sin mancha, del sol obtuve los quince yajus; asimismo el Purāṇa fue recibido de Romaharṣaṇa.

12.323.22

बीजमेतत्पुरस्कृत्य देवीं चैव सरस्वतीम् ।
सूर्यस्य चानुभावेन प्रवृत्तोऽहं नराधिप ॥ १२.३२३.२२ ॥

Oh señor de los hombres, poniendo esta semilla por delante, y a la diosa Sarasvatī, y por el poder del sol, me puse en marcha.

12.323.23

कर्तुं शतपथं चेदमपूर्वं च कृतं मया ।
यथाभिलपितं मार्गं तथा तच्चोपपादितम् ॥ १२.३२३.२३ ॥

Componer este Śatapatha Brāhmaṇa, y lo que no tenía precedente lo realicé; según el camino deseado, así también se completó.

12.323.24

शिष्याणामखिलं कृत्स्नमनुज्ञातं ससंग्रहम् ।
सर्वे च शिष्याः शुचयो गताः परमहर्षिताः ॥ १२.३२३.२४ ॥

A los discípulos se les permitió el todo completo, junto con la colección; y todos los discípulos puros se marcharon, muy regocijados.

12.323.25

शाखाः पञ्चदशेमास्तु विद्या भास्करदर्शिता ।
प्रतिष्ठाप्य यथाकामं वेद्यं तदनुचितयम् ॥ १२.३२३.२५ ॥

Estas quince ramas son el saber mostrado por el sol. Establécelas como desees y medita sobre lo que ha de conocerse.

12.323.26

किमत्र ब्रह्मण्यमृतं किंच वेद्यमनुत्तमम् ।
चिन्तयंस्तत्र चागत्य गन्धर्वो मामपृच्छत ॥ १२.३२३.२६ ॥

¿Qué es aquí el inmortal relativo al brahman, y qué es lo supremo que ha de conocerse? Mientras meditaba esto, llegó allí un gandharva y me preguntó.

12.323.27

विश्वावसुस्ततो राजन्वेदान्तज्ञानकोविदः ।
चतुर्विशांस्ततोऽपृच्छत्प्रश्नान्वेदस्य पार्थिव ॥ १२.३२३.२७ ॥

Entonces, oh rey, Viśvāvasu, versado en el conocimiento del Vedānta, formuló veinticuatro preguntas sobre el Veda.

12.323.28

पञ्चविंशतिमं प्रश्नं पप्रच्छान्वीक्षिकीं तदा ।
तथैव पुरुषव्याघ्र मित्रं वरुणमेव च ॥ १२.३२३.२८ ॥

Entonces formuló la vigesimoquinta pregunta, sobre la indagación lógica. Oh tigre entre los hombres, asimismo preguntó por Mitra y Varuṇa.

12.323.29

ज्ञानं ज्ञेयं तथा ज्ञोऽज्ञः कस्तपा अतपास्तथा ।
सूर्यातिसूर्य इति च विद्याविद्ये तथैव च ॥ १२.३२३.२९ ॥

El conocimiento y lo cognoscible; el conocedor y el ignorante; quién es asceta y quién no; asimismo, el sol más allá del sol; y el saber y la ignorancia, igualmente.

12.323.30

वेद्यावेद्यं तथा राजन्नचलं चलमेव च ।
अव्ययं चाक्षरं क्षेम्यमेतत्प्रश्नमनुत्तमम् ॥ १२.३२३.३० ॥

Lo cognoscible y lo incognoscible, oh rey; lo inmóvil y lo móvil; lo imperecedero e indestructible; lo bienaventurado. Esta pregunta es la suprema.

12.323.31

अथोक्तश्च महाराज राजा गन्धर्वसत्तमः ।
पृष्टवानानुपूर्व्येण प्रश्नमर्थवदुत्तमम् ॥ १२.३२३.३१ ॥

Entonces, oh gran rey, el rey, el mejor de los gandharvas, habiendo sido interpelado, formuló en orden la pregunta significativa y suprema.

12.323.32

मुहूर्तमुष्यतां तावद्यावदेनं विचिन्तये ।
बाढमित्येव कृत्वा स तूर्ष्णीं गन्धर्व आस्थितः ॥ १२.३२३.३२ ॥

"Permíteme permanecer un momento, mientras reflexiono sobre esto." Diciendo: "Muy bien", el gandharva permaneció en silencio.

12.323.33

ततोऽनुचिन्तयमहं भूयो देवीं सरस्वतीम् ।
मनसा स च मे प्रश्नो दध्नो धृतमिवोद्धृतः ॥ १२.३२३.३३ ॥

Entonces volví a meditar en mi mente en la diosa Sarasvatī, y aquella pregunta mía fue extraída como la mantequilla ghee se saca del yogur.

12.323.34

तत्रोपनिषदं चैव परिशेषं च पार्थिव ।
मथ्नामि मनसा तात दृष्ट्वा चान्वीक्षिकीं पराम् ॥ १२.३२३.३४ ॥

Allí, oh rey, mediante la mente, medito la Upanishad y lo que queda; querido mío, habiendo visto la suprema indagación racional.

12.323.35

चतुर्थी राजशार्दूल विद्यैषा सांपरायिकी ।
उदीरिता मया तुभ्यं पञ्चविंशाऽधितिष्ठता ॥ १२.३२३.३५ ॥

Oh tigre entre reyes, este es el cuarto conocimiento, concerniente al más allá; te lo he expuesto estando sobre el vigesimoquinto principio.

12.323.36

अथोक्तस्तु मया राजन्राजा विश्वावसुस्तदा ।
श्रूयतां यद्भवानस्मान्प्रश्नं संपृष्टवानिह ॥ १२.३२३.३६ ॥

Entonces, habiéndome dirigido la palabra, oh rey, el rey Viśvāvasu dijo: "Escucha la pregunta que nos has formulado aquí."

12.323.37

विश्वाविश्वेति यदिदं गन्धर्वेन्द्रानुपृच्छसि ।
विश्वाव्यक्तं परं विद्याद्भूतभव्यभयंकरम् ॥ १२.३२३.३७ ॥

Preguntas, señor de los Gandharvas, por lo 'todo' y lo 'no-todo'. Debe saberse que lo todo-no-manifiesto es supremo, terrible para los seres pasados y futuros.

12.323.38

त्रिगुणं गुणकर्तृत्वाद्विश्वान्यो निष्कलस्तथा ।
विश्वाविश्वेति मिथुनमेवमेवानुदृश्यते ॥ १२.३२३.३८ ॥

Por ser triple en cualidades y agente de las cualidades, es distinto de lo todo, y asimismo sin partes; así se ven lo todo y lo no-todo como una pareja.

12.323.39

अव्यक्तं प्रकृतिः प्राहुः पुरुषेति च निर्गुणम् ।
तथैव मित्रं पुरुषं वरुणं प्रकृतिं तथा ॥ १२.३२३.३९ ॥

Llaman a lo no manifestado prakṛti, y también puruṣa, que carece de cualidades; asimismo, Mitra ha de tomarse como el puruṣa y Varuṇa como la prakṛti.

12.323.40

ज्ञानं तु प्रकृतिं प्राहुर्ज्ञेयं पुरुषमेव च ।
अज्ञमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञस्तु निष्कल उच्यते ॥ १२.३२३.४० ॥

Llaman al conocimiento prakṛti, y lo cognoscible es en verdad el puruṣa; se dice que lo ignorante es lo no manifestado, pero el conocedor se llama sin partes.

12.323.41

कस्तपा अतपाः प्रोक्तः कोसौ पुरुष उच्यते ।
तपास्तु प्रकृतिं प्राहुरतपा निष्कलः स्मृतः ॥ १२.३२३.४१ ॥

¿Quién es el asceta y quién se dice no asceta? ¿Quién se llama puruṣa? Llaman al tapas prakṛti, y al no asceta se le recuerda como sin partes.

12.323.42

सूर्यमव्यक्तमित्युक्तमतिसूर्यस्तु निष्कलः ।
अविद्या प्रोक्तमव्यक्तं विद्या पुरुष उच्यते ॥ १२.३२३.४२ ॥

Se dice que el sol es lo no manifestado, pero lo más allá del sol es sin partes; se dice que la ignorancia es lo no manifestado, y el conocimiento se llama puruṣa.

12.323.43

तथैवावेद्यमव्यक्तं वेद्यः पुरुष उच्यते ।
चलाचलमिति प्रोक्तं त्वया तदपि मे शृणु ॥ १२.३२३.४३ ॥

Del mismo modo, lo no manifiesto es incognoscible, y el puruṣa se dice que es lo cognoscible. Escucha también de mí lo que dijiste sobre lo móvil y lo inmóvil.

12.323.44

चलां तु प्रकृतिं प्राहुः कारणं क्षेपसर्गयोः ।
अक्षेपसर्गयोः कर्ता निश्चलः पुरुषः स्मृतः ॥ १२.३२३.४४ ॥

Llaman a la naturaleza móvil causa del lanzamiento y de la creación; el agente de no lanzar y no crear es recordado como el puruṣa inmóvil.

12.323.45

अज्ञावुभौ ध्रुवौ चैव अक्षयौ चाप्युभावपि ॥ १२.३२३.४५ ॥

Ambos son no nacidos, firmes e imperecederos; ambos también.

12.323.46

अजौ नित्यावुभौ प्राहुरध्यात्मगतिनिश्चयाः ।
अक्षयत्वात्प्रजनने अजमत्राहुरव्ययम्।
अक्षयं पुरुषं प्राहुः क्षयो ह्यस्य न विद्यते ॥ १२.३२३.४६ ॥

Los que están seguros del camino del ser interior dicen que ambos son no nacidos y eternos. Por ser imperecedero, en la generación al no nacido se le llama inmutable; al puruṣa imperecedero lo llaman, pues en él no hay decadencia.

12.323.47

गुणक्षयत्वात्प्रकृतिः कर्तृत्वादक्षयं बुधाः ।
एषा तेऽन्वीक्षिकी विद्या चतुर्थी सांपरायिकी ॥ १२.३२३.४७ ॥

Por el deterioro de las cualidades, la naturaleza es perecedera; por la agencia, los sabios la llaman imperecedera. Este es para ti el conocimiento investigativo, el cuarto, referente al mundo venidero.

12.323.48

विद्योपेतं धनं कृत्वा कर्मणा नित्यकर्मणि ।
एकान्तदर्शना वेदाः सर्वे विश्वावसो स्मृताः ॥ १२.३२३.४८ ॥

Habiendo hecho riqueza dotada de conocimiento, mediante la acción en el rito constante; todos los Vedas, que tienen una sola visión final, oh Viśvāvasu, son recordados.

12.323.49

जायन्ते च म्रियन्ते च यस्मिन्नेते यतश्च्युताः ।
वेदार्थं ये न जानीते वेद्यं गन्धर्वसत्तम ॥ १२.३२३.४९ ॥

Aquello en lo que estos nacen y mueren, y del cual han caído; quienes no conocen el sentido de los Vedas ni lo que debe ser conocido, oh mejor de los Gandharvas.

12.323.50

साङ्गोपाङ्गानपि यदि पञ्च वेदानधीयते ।
वेदवेद्यं न जानीते वेदभारवहो हि सः ॥ १२.३२३.५० ॥

Aunque uno estudie los cinco Vedas con sus miembros y subsidiarios, si no conoce lo que ha de conocerse por medio del Veda, es solo un portador de la carga de los Vedas.

12.323.51

यो घृतार्थी खराक्षीरं मथेद्गन्धर्वसत्तम ।
विष्ठां तत्रानुपश्येत न मण्डं न च वै घृतम् ॥ १२.३२३.५१ ॥

Quien, deseando manteca, bate leche de burra, oh mejor de los Gandharvas, en ella solo encuentra excremento; ni nata ni mantequilla.

12.323.52

तथा वेद्यमवेद्यं च वेदविद्यो न विन्दति ।
स केवलं मूढमतिर्वेदभारवहः स्मृतः ॥ १२.३२३.५२ ॥

Asimismo, quien es docto en el Veda no alcanza lo que debe conocerse ni lo que no; se dice que es solo un portador de la carga del Veda, de mente confundida.

12.323.53

द्रष्टव्यौ नित्यमेवैतौ तत्परेणान्तरात्मना ।
यथाऽस्य जन्मनिधने न भवेतां पुनः पुनः ॥ १२.३२३.५३ ॥

Estos dos deben verse siempre con el ser interior absorto en eso, para que el nacimiento y la muerte de este no se repitan una y otra vez.

12.323.54

अजस्रं जन्मनिधनं चिन्तयित्वा त्रयीमिमाम् ।
परित्यज्य क्षयमिह अक्षयं धर्ममास्थितः ॥ १२.३२३.५४ ॥

Habiendo contemplado constantemente el nacimiento y la muerte, habiendo abandonado esta triple sabiduría y lo perecedero aquí, uno debe refugiarse en el dharma imperecedero.

12.323.55

यदाऽनुपश्यतेऽत्यन्तमहन्यहनि काश्यप ।
तदा स केवलीभूतः षड्विंशमनुपश्यति ॥ १२.३२३.५५ ॥

Oh Kāśyapa, cuando uno contempla día tras día aquella realidad suprema, entonces, hecho solitario en sí mismo, ve el vigésimo sexto.

12.323.56

अन्यश्च शाश्वतो व्यक्तस्तथाऽन्यः पञ्चविंशकः ।
तत्स्थं समनुपश्यन्ति तमेकमिति साधवः ॥ १२.३२३.५६ ॥

Uno es eterno, otro manifiesto, y otro más es el vigésimo quinto. Permaneciendo en él, los sabios lo perciben como uno solo.

12.323.57

तेनैतं नाभिनन्दन्ति पञ्चविंशकमच्युतम् ।
जन्ममृत्युभयाद्योगाः सांख्याश्च परमैषिणः ॥ १२.३२३.५७ ॥

Por ello, por temor al nacimiento y la muerte, los yoguis y los sāṃkhyas que buscan lo supremo no se deleitan en ese imperecedero vigésimo quinto.

12.323.58

पञ्चविंशं यदेतत्ते प्रोक्तं ब्राह्मणसत्तम ।
तदहं न तथा वेद्मि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.३२३.५८ ॥

Mejor de los brāhmaṇas, este vigésimo quinto que tú has declarado, yo no lo conozco así; solo tú puedes explicarlo.

12.323.59

जैगीषव्यस्यासितस्य देवलस्य मया श्रुतम् ।
पराशरस्य विप्रर्षेर्वार्षगण्यस्य धीमतः ॥ १२.३२३.५९ ॥

He oído (la doctrina) de Jaigīṣavya, Asita, Devala, el brahmarṣi Parāśara y el sabio Vārṣagaṇya.

12.323.60

भिक्षोः पञ्चशिखस्यास्य कपिलस्य शुकस्य च ।
गौतमस्याष्टिंषेणस्य गर्गस्य च महात्मनः ॥ १२.३२३.६० ॥

También (las doctrinas) del mendicante Pañcaśikha, este Kapila, Śuka, Gautama, Aṣṭiṣeṇa y el magnánimo Garga.

12.323.61

नारदस्यासुरेश्चैव पुलस्त्यस्य च धीमतः ।
सनत्कुमारस्य ततः शुक्रस्य च महात्मनः ॥ १२.३२३.६१ ॥

He oído las palabras de Nārada y de Asura, del sabio Pulastya, luego de Sanatkumāra y del magnánimo Śukra.

12.323.62

कश्यपस्य पितुश्चैव पूर्वमेव मया श्रुतम् ।
तदनन्तरं च रुद्रस्य विश्वरूपस्य धीमतः ॥ १२.३२३.६२ ॥

Ya antes oí las palabras de mi padre Kaśyapa, y después las de Rudra, el sabio Viśvarūpa.

12.323.63

दैवतेभ्यः पितृभ्यश्च दैतेयेभ्यस्ततस्ततः ।
प्राप्तमेतन्मया कृत्स्नं वेद्यं नित्यं वदन्त्युत ॥ १२.३२३.६३ ॥

De los dioses, de los antepasados y de los Daityas, y luego de otros, he obtenido todo este saber, que dicen que siempre debe conocerse.

12.323.64

तस्मात्तद्वै भवद्बुद्ध्या श्रोतुमिच्छामि ब्राह्मण ।
भवान्प्रबर्हः शास्त्राणां प्रगल्भश्चातिबुद्धिमान् ॥ १२.३२३.६४ ॥

Por tanto, oh brahmán, deseo oírlo de tu sabiduría; eres el primero entre los tratados, hábil y muy sabio.

12.323.65

न तवाविदितं किंचिद्भवाञ्श्रुतिनिधिः स्मृतः ।
कथ्यसे देवलोके च पितृलोके च ब्राह्मण ॥ १२.३२३.६५ ॥

Nada te es desconocido; eres considerado un tesoro de la revelación. Oh brahmán, se habla de ti en el mundo de los dioses y en el mundo de los antepasados.

12.323.66

ब्रह्मलोकगताश्चैव कथयन्ति महर्षयः ।
पतिश्च तपतां शश्वदादित्यस्तव भाषिता ॥ १२.३२३.६६ ॥

Los grandes sabios que han ido al mundo de Brahmā también hablan de ti, y Āditya, señor de los que siempre resplandecen, es mencionado por ti.

12.323.67

साङ्ख्यज्ञानं त्वया ब्रह्मन्नवाप्तं कृत्स्नमेव च ।
तथैव योगशास्त्रं च याज्ञवल्क्य विशेषतः ॥ १२.३२३.६७ ॥

Oh brahmán, has alcanzado el conocimiento completo del Sāṅkhya, y asimismo el tratado del Yoga, sobre todo, oh Yājñavalkya.

12.323.68

निःसंदिग्धं प्रबुद्धस्त्वं बुध्यमानश्चराचरम् ।
श्रोतुमिच्छामि तज्ज्ञानं घृतं मण्डमयं यथा ॥ १२.३२३.६८ ॥

Tú estás sin duda despierto, percibiendo lo móvil y lo inmóvil. Deseo escuchar ese conocimiento, como el ghee se obtiene de la nata.

12.323.69

कृत्स्नधारिणमेव त्वां मन्ये गन्धर्वसत्तम ।
जिज्ञासमे च मां राजंस्तन्निबोध यथाश्रुतम् ॥ १२.३२३.६९ ॥

Oh mejor de los Gandharvas, te considero quien sostiene el todo. Oh rey, yo también deseo preguntar; comprende como lo has oído.

12.323.70

बुध्यमानो हि प्रकृतिं बुध्यते पञ्चविंशकः ।
न तु बुध्यति गन्धर्वप्रकृतिः पञ्चविंशकम् ॥ १२.३२३.७० ॥

En efecto, el que percibe conoce la Naturaleza, y el vigésimo quinto percibe. Pero la naturaleza gandharva no percibe el vigésimo quinto.

12.323.71

अनेन प्रतिबोधेन प्रधानं प्रवदन्ति तत् ।
साङ्ख्ययोगार्थतत्त्वज्ञा यथ्नाश्रुतिनिदर्शनात् ॥ १२.३२३.७१ ॥

Por este despertar, los conocedores de las verdades del Sāṅkhya y del Yoga llaman a aquello pradhāna, como enseña la tradición escuchada.

12.323.72

पश्यंस्तथैव चापश्यन्पश्यत्यन्यः सदाऽनघ ।
षड्विंशं पञ्चविंशं च चतुर्विशं च पश्यति ॥ १२.३२३.७२ ॥

Quien ve y quien no ve; asimismo otro siempre ve, oh sin pecado. Él ve el vigésimo sexto, el vigésimo quinto y también el vigésimo cuarto.

12.323.73

न तु पश्यति पश्यंस्तु यश्चैनमनुपश्यति ।
पञ्चविंशोऽभिमन्येत नान्योऽस्ति परतो मम ॥ १२.३२३.७३ ॥

Quien ve al que ve, en verdad no ve. Quien lo percibe se considera el vigesimoquinto; no hay otro más allá de mí.

12.323.74

न चतुर्विशको ग्राह्यो मनुजैर्ज्ञानदर्शिभिः ।
मत्स्यो वोदकमन्वेति प्रवर्तेत प्रवर्तनात् ॥ १२.३२३.७४ ॥

Los hombres que ven con conocimiento no toman al vigesimocuarto como principio. Como el pez sigue al agua, así uno procede de actividad en actividad.

12.323.75

यथैव बुध्यते मत्स्यस्तथैषोऽप्यनुबुध्यते ।
स स्नेहात्सहवासाच्च साभिमानाच्च नित्यशः ॥ १२.३२३.७५ ॥

Como el pez percibe, así también este percibe; por afecto, por convivencia y por soberbia, siempre lo hace así.

12.323.76

स निमज्जति कालस्य यदैकत्वं न बुध्यते ।
उन्मज्जति हि कालस्य समत्वेनाभिसंवृतः ॥ १२.३२३.७६ ॥

Cuando no percibe la unidad, se hunde en el tiempo; envuelto por la igualdad del tiempo, vuelve a emerger.

12.323.77

यदा तु मन्यतेऽन्योऽहमन्य एष इति द्वजिः ।
तदा स केवलीभूतः षड्विंशमनुपश्यति ॥ १२.३२३.७७ ॥

Cuando el dvija piensa: 'Yo soy otro, este es otro', entonces, quedando solo, percibe al vigesimosexto.

12.323.78

अन्यश्च राजन्परमस्तथाऽन्यः पञ्चविंशकः ।
तत्स्थत्वादनुपश्यन्ति एक एवेति साधवः ॥ १२.३२३.७८ ॥

Oh rey, lo supremo es otro, y el vigesimoquinto también es otro; por permanecer en eso, los sabios ven que solo hay uno.

12.323.79

तेनैतन्नाभिनन्दन्ति पञ्चविंशकमच्युतम् ।
जन्ममृत्युभयाद्भीता योगाः साङ्ख्याश्च काश्यप।
षड्विंशमनुपश्यन्तः शुचयस्तत्परायणाः ॥ १२.३२३.७९ ॥

Por eso los yoguis y los sāṅkhyas, temerosos del miedo al nacimiento y la muerte, no se deleitan en el inmutable vigésimo quinto. Oh Kāśyapa, los puros, consagrados a ello, contemplan el vigésimo sexto.

12.323.80

यदा स केवलीभूतः षड्विंशमनुपश्यति ।
तदा स सर्वविद्विद्वान्न पुनर्जन्म विन्दति ॥ १२.३२३.८० ॥

Cuando él, convertido en uno solo (desapegado), percibe el vigésimo sexto, entonces ese sabio que todo lo conoce no vuelve a obtener nuevo nacimiento.

12.323.81

एवमप्रतिबुद्धश्च बुध्यमानश्च तेऽनघ ।
बुद्धिश्चोक्ता यथातत्त्वं मया श्रुतिनिदर्शनात् ॥ १२.३२३.८१ ॥

Así, oh sin mácula, tú aún no estás despierto, pero estás despertando; y la comprensión te ha sido expuesta tal como es, por mí, mediante la enseñanza del Veda.

12.323.82

पश्यापश्यं यो न पश्येत्क्षेम्यं तत्वं च काश्यप ।
केवलाकेवलं चान्यत्पञ्चविंशं परं च यत् ॥ १२.३२३.८२ ॥

Oh Kāśyapa, quien no ve lo visto y lo no visto, el principio seguro, lo aislado y lo no aislado, y el vigésimo quinto y lo supremo que está más allá.

12.323.83

तथ्यं शुभं चैतदुक्तं त्वया विभो ।
सम्यक्क्षेम्यं दैवताद्यं यथावत्।
स्वस्त्यक्षयं भवतश्चास्तु नित्यं ।
बुद्ध्या सदा बुद्धियुक्तं नमस्ये ॥ १२.३२३.८३ ॥

Oh señor, has expuesto correctamente esta verdad auspiciosa, lo seguro y primordial entre los dioses, tal como es. Que tu bienestar sea siempre imperecedero. Siempre me inclino ante ti, dotado de entendimiento, con mi intelecto.

12.323.84

एवमुक्त्वा संप्रयातो दिवं स ।
विभ्राजन्वै श्रीमता दर्शनेन।
दृष्टश्च तुष्ट्या परयाऽभिनन्द्य ।
प्रदक्षिणं मम कृत्वा महात्मा ॥ १२.३२३.८४ ॥

Habiendo dicho esto, el magnánimo partió hacia el cielo, resplandeciendo con su gloriosa presencia. Fue visto y saludado con suprema satisfacción, y dio la vuelta en torno a mí en señal de reverencia.

12.323.85

ब्रह्मादीनां खेचराणां क्षितौ च ।
ये चाधस्तात्संवसन्ते नरेन्द्र।
तत्रैव तद्दर्शनं दर्शयन्वै ।
सम्यक्क्षेम्यं ये पथं संश्रिता वै ॥ १२.३२३.८५ ॥

Oh señor de los hombres, Brahmā y los demás, los que recorren el cielo, los de la tierra y los que moran abajo muestran esa misma visión allí mismo. Quienes se han refugiado en el sendero perfectamente seguro ciertamente la alcanzan.

12.323.86

साङ्ख्याः सर्वे साङ्ख्यधर्मे रताश्च ।
तद्वद्योगा योगधर्मे रताश्च।
ये चाप्यन्ये मोक्षकामा मनुष्या ।
स्तेषामेतद्दर्शनं ज्ञानदृष्टम् ॥ १२.३२३.८६ ॥

Todos los sāṅkhyas, dedicados a la doctrina sāṅkhya, y asimismo los yoguis, dedicados a la disciplina del yoga, y los demás hombres que desean la liberación: para ellos esta visión se contempla por medio del conocimiento.

12.323.87

ज्ञानान्मोक्षो जायते राजसिंह ।
नास्त्यज्ञानादेवमाहुर्नरेन्द्र।
तस्माज्ज्ञानं तत्त्वतोऽन्तेषितव्यं ।
येनात्मानं मोक्षयेज्जन्ममृत्योः ॥ १२.३२३.८७ ॥

Oh león entre los reyes, la liberación nace del conocimiento; dicen que no la hay por la ignorancia. Por eso, oh señor de los hombres, el conocimiento debe buscarse verdaderamente, mediante el cual uno pueda liberarse a sí mismo del nacimiento y la muerte.