മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.323
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.323.1
अव्यक्तस्थं परं यत्तत्पृष्टस्तेऽहं नराधिप ।
परं गुह्यमिमं प्रश्नं शृणुष्वावहितो नृप ॥ १२.३२३.१ ॥
അവ്യക്തത്തിൽ സ്ഥിതചെയ്യുന്ന ആ പരമതത്ത്വത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഹേ നരാധിപ, നിങ്ങൾ എന്നോട് ചോദിച്ചത്. ഹേ രാജാവേ, ഈ പരമരഹസ്യ ചോദ്യം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.
12.323.2
यथार्षेणेह विधिना चरताऽवमतेन ह ।
मयाऽऽदित्यादवाप्तानि यजूंषि मिथिलाधिप ॥ १२.३२३.२ ॥
ഹേ മിഥിലാധിപ, ഇവിടെ ഋഷിവിധിപ്രകാരം ആചരിച്ചുകൊണ്ട്, അപമാനിതനായിരുന്നിട്ടും, ഞാൻ ആദിത്യനിൽനിന്ന് യജുസ്സുകൾ നേടി.
12.323.3
महता तपसा देवस्तपिष्णुः सेवितो मया ।
प्रीतेन चाहं विभुना सूर्येणोक्तस्तदाऽनघ ॥ १२.३२३.३ ॥
മഹത്തായ തപസ്സാൽ ഞാൻ ജ്വലിക്കുന്ന ദേവനെ സേവിച്ചു; അപ്പോൾ പ്രസാദിച്ച സർവ്വവ്യാപിയായ സൂര്യൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു, ഹേ നിഷ്കളങ്കാ.
12.323.4
वरं वृणीष्व विप्रर्षे यदिष्टं ते सुदुर्लभम् ।
तं ते दास्यामि प्रीतात्मा मत्प्रसादो हि दुर्लभः ॥ १२.३२३.४ ॥
ഹേ ബ്രാഹ്മണ ഋഷേ, നിനക്കിഷ്ടമായ, അതീവദുർലഭമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക; പ്രസന്നമനസ്സോടെ ഞാനത് നിനക്ക് തരും, കാരണം എന്റെ അനുഗ്രഹം തീർച്ചയായും ദുർലഭമാണ്.
12.323.5
ततः प्रणम्य शिरसा मयोक्तस्तपतांवरः ।
यजूंषि नोपयुक्तानि क्षिप्रमिच्छामि वेदितुम् ॥ १२.३२३.५ ॥
പിന്നെ ശിരസ്സ് നമിച്ച്, തപസ്വികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനോട് ഞാൻ പറഞ്ഞു: "യജുസ്സുകൾ ഇതുവരെ ഉപയോഗത്തിൽ വന്നിട്ടില്ല; അവയെ വേഗം അറിയാൻ ഞാനാഗ്രഹിക്കുന്നു."
12.323.6
ततो मां भगवानाह वितरिष्यामि ते द्विज ।
सरस्वतीह वाग्भूता शरीरं ते प्रवेक्ष्यति ॥ १२.३२३.६ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: "ഹേ ദ്വിജാ, ഞാൻ നിനക്കത് തരാം; ഇവിടെ വാക്കായി മാറിയ സരസ്വതി നിന്റെ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കും."
12.323.7
ततो मामाह भगवानास्यं स्वं विवृतं कुरु ।
विवृतं च ततो मेऽऽस्यं प्रविष्टा च सरस्वती ॥ १२.३२३.७ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ വായ് തുറക്കുക.' എന്റെ വായ് തുറന്നപ്പോൾ സരസ്വതി അതിൽ പ്രവേശിച്ചു.
12.323.8
ततो विदह्यमानोऽहं प्रविष्टोऽम्भस्तदाऽनघ ।
अविज्ञानादमर्षाच्च भास्करस्य महात्मनः ॥ १२.३२३.८ ॥
അപ്പോൾ എരിഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന ഞാൻ, പാപരഹിതനേ, അജ്ഞാനം കൊണ്ടും മഹാത്മാവായ സൂര്യനോടുള്ള രോഷം കൊണ്ടും വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
12.323.9
ततो विदह्यमानं मामुवाच भगवान्रविः ।
मुहूर्तं सह्यतां दाहस्ततः शीतीभविष्यति ॥ १२.३२३.९ ॥
അപ്പോൾ എരിഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന എന്നോടു ഭഗവാൻ രവി പറഞ്ഞു: 'ഒരു നിമിഷം ഈ ദാഹം സഹിക്കുക; പിന്നെ ഇത് തണുക്കും.'
12.323.10
शीतीभूतं च मां दृष्ट्वा भगवानाह भास्करः ।
प्रतिभास्यति ते वेदः सखिलः सोत्तरो द्विज ॥ १२.३२३.१० ॥
ഞാൻ തണുത്തതു കണ്ട് ഭഗവാൻ ഭാസ്കരൻ പറഞ്ഞു: 'ദ്വിജനേ, നിനക്കു വേദം അതിന്റെ ഖിലങ്ങളോടും ഉത്തരങ്ങളോടും കൂടി പ്രകാശിക്കും.'
12.323.11
कृत्स्नं शतपथं चैव प्रणेष्यसि द्विजर्षभ ।
तस्यान्ते चापुनर्भावे बुद्धिस्तव भविष्यति ॥ १२.३२३.११ ॥
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നീ സമ്പൂർണ്ണമായ ശതപഥബ്രാഹ്മണം പ്രവർത്തിപ്പിക്കും; അതിന്റെ അവസാനം പുനർജന്മമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ നിന്റെ ബുദ്ധി സ്ഥിരമാകും.
12.323.12
प्राप्स्यसे च यदिष्टं तत्साङ्ख्ययोगेप्सितं पदम् ।
एतावदुक्त्वा भगवानस्तमेवाभ्यवर्तत ॥ १२.३२३.१२ ॥
നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും സാംഖ്യ-യോഗത്താൽ തേടപ്പെടുന്ന ആ പദവും നീ പ്രാപിക്കും. ഇത്രയും പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ അസ്തമനത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.
12.323.13
ततोऽनुव्याहृतं श्रुत्वा गते देवे विभावसौ ।
गृहमागत्य संहृष्टोऽचिन्तयं वै सरस्वतीम् ॥ १२.३२३.१३ ॥
അപ്പോൾ സൂര്യദേവൻ മറുപടി പറഞ്ഞ് പോയശേഷം, അത് കേട്ട് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ വീട്ടിലെത്തി സരസ്വതിയെ ധ്യാനിച്ചു.
12.323.14
ततः प्रवृत्ताऽतिशुभा स्वरव्यञ्जनभूषिता ।
ओंकारमादितः कृत्वा मम देवी सरस्वती ॥ १२.३२३.१४ ॥
അപ്പോൾ എന്റെ ദേവി സരസ്വതി, സ്വരങ്ങളും വ്യഞ്ജനങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ഓംകാരത്തെ ആദ്യം വെച്ച്, അതിശുഭമായി പ്രവർത്തിച്ചു.
12.323.15
ततोऽहमर्ध्यं विधिवत्सरस्वत्यै न्यवेदयम् ।
परं यत्नमवाप्यैव निषण्णस्तत्परायणः ॥ १२.३२३.१५ ॥
പിന്നെ ഞാൻ വിധിപ്രകാരം സരസ്വതിക്ക് അർഘ്യം സമർപ്പിച്ചു; വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ അവളിൽ മുഴുകി ഇരുന്നു.
12.323.16
ततः शतपथं कृत्स्नं सरहस्यं ससंग्रहम् ।
चक्रे सपरिशेषं च हर्षेण परमेण ह ॥ १२.३२३.१६ ॥
പിന്നെ ഞാൻ ശതപഥബ്രാഹ്മണം മുഴുവൻ അതിന്റെ രഹസ്യങ്ങളും സംഗ്രഹവും ശേഷഭാഗങ്ങളും സഹിതം വലിയ സന്തോഷത്തോടെ ഉണ്ടാക്കി.
12.323.17
कृत्वा चाध्ययनं तेषां शिष्याणां शतमुत्तमम् ।
विप्रियार्थं सशिष्यस्य मातुलस्य महात्मनः ॥ १२.३२३.१७ ॥
ആ നൂറു ഉത്തമ ശിഷ്യർക്ക് ഞാൻ പഠനം നൽകി; ശിഷ്യരോടൊപ്പമുള്ള മഹാത്മാവായ മാതുലന് അപ്രിയം വരുത്താൻ.
12.323.18
ततः सशिष्येण मया सूर्येणेव गभस्तिभिः ।
व्यस्तो यज्ञो महाराज पितुस्तव महात्मनः ॥ १२.३२३.१८ ॥
പിന്നെ മഹാരാജാവേ, എന്റെ ശിഷ്യരോടൊപ്പം ഞാൻ, സൂര്യൻ കിരണങ്ങളാൽ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ, അങ്ങയുടെ മഹാത്മാവായ പിതാവിന്റെ യജ്ഞം ചിതറിച്ചു.
12.323.19
मिषतो देवलस्यापि ततोऽर्धं हृतवान्वसु ।
स्ववेददक्षिणायार्थे विमर्दे मातुलेन ह ॥ १२.३२३.१९ ॥
ദേവലൻ നോക്കിനിൽക്കെ അവൻ പകുതി ധനം കവർന്നെടുത്തു; സ്വന്തം വേദദക്ഷിണയ്ക്കായി, തർക്കത്തിൽ മാതുലൻ അങ്ങനെ ചെയ്തു.
12.323.20
सुमन्तुनाऽथ पैलेन तथा जैमिनिना च वै ।
पित्रा ते मुनिभिश्चैव ततोऽहमनुमानितः ॥ १२.३२३.२० ॥
സുമന്തു, പൈലൻ, ജൈമിനി, നിങ്ങളുടെ പിതാവ്, മുനിമാർ എന്നിവരാൽ അപ്പോൾ ഞാൻ അനുമതിയോടെ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
12.323.21
दश पञ्च च प्राप्तानि यजूंष्यर्कान्मयाऽनघ ।
तथैव रोमहर्षेण पुराणमवधारितम् ॥ १२.३२३.२१ ॥
പാപരഹിതനേ, സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഞാൻ പതിനഞ്ച് യജുസ്സുകൾ നേടി; അതുപോലെ രോമഹർഷണനിൽ നിന്ന് പുരാണവും ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടു.
12.323.22
बीजमेतत्पुरस्कृत्य देवीं चैव सरस्वतीम् ।
सूर्यस्य चानुभावेन प्रवृत्तोऽहं नराधिप ॥ १२.३२३.२२ ॥
നരാധിപാ, ഈ ബീജത്തെ മുന്നിൽ വെച്ച്, ദേവി സരസ്വതിയെയും, സൂര്യന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ മുന്നേറി.
12.323.23
कर्तुं शतपथं चेदमपूर्वं च कृतं मया ।
यथाभिलपितं मार्गं तथा तच्चोपपादितम् ॥ १२.३२३.२३ ॥
ഈ ശതപഥബ്രാഹ്മണം രചിക്കുന്നതും, മുമ്പില്ലാത്തത് ഞാൻ ചെയ്തതും; ആഗ്രഹിച്ച വഴിയിൽത്തന്നെ അതും നിറവേറ്റപ്പെട്ടു.
12.323.24
शिष्याणामखिलं कृत्स्नमनुज्ञातं ससंग्रहम् ।
सर्वे च शिष्याः शुचयो गताः परमहर्षिताः ॥ १२.३२३.२४ ॥
ശിഷ്യർക്ക് പൂർണ്ണമായി, സംഗ്രഹത്തോടെ അനുമതി നൽകപ്പെട്ടു; എല്ലാ ശുദ്ധരായ ശിഷ്യരും അത്യധികം സന്തോഷത്തോടെ പോയി.
12.323.25
शाखाः पञ्चदशेमास्तु विद्या भास्करदर्शिता ।
प्रतिष्ठाप्य यथाकामं वेद्यं तदनुचितयम् ॥ १२.३२३.२५ ॥
ഈ പതിനഞ്ച് ശാഖകൾ സൂര്യൻ കാണിച്ച വിദ്യയാണ്. ഇഷ്ടംപോലെ സ്ഥാപിച്ച് ആ അറിയേണ്ടതിനെ ധ്യാനിക്കുക.
12.323.26
किमत्र ब्रह्मण्यमृतं किंच वेद्यमनुत्तमम् ।
चिन्तयंस्तत्र चागत्य गन्धर्वो मामपृच्छत ॥ १२.३२३.२६ ॥
ഇവിടെ ബ്രഹ്മസംബന്ധമായ അമൃതം ഏത്? ഏറ്റവും ഉത്തമമായ അറിയേണ്ടതേത്? ഇതേ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ വന്ന ഗന്ധർവ്വൻ എന്നോട് ചോദിച്ചു.
12.323.27
विश्वावसुस्ततो राजन्वेदान्तज्ञानकोविदः ।
चतुर्विशांस्ततोऽपृच्छत्प्रश्नान्वेदस्य पार्थिव ॥ १२.३२३.२७ ॥
പിന്നെ, രാജാവേ, വേദാന്തജ്ഞാനത്തിൽ വിദഗ്ധനായ വിശ്വാവസു വേദത്തെക്കുറിച്ച് ഇരുപത്തിനാല് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചു.
12.323.28
पञ्चविंशतिमं प्रश्नं पप्रच्छान्वीक्षिकीं तदा ।
तथैव पुरुषव्याघ्र मित्रं वरुणमेव च ॥ १२.३२३.२८ ॥
അപ്പോൾ അവൻ ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തെ ചോദ്യം, ന്യായവിചാരത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. ഓ പുരുഷവ്യാഘ്രാ, അതുപോലെ മിത്രനെയും വരുണനെയും കുറിച്ചും ചോദിച്ചു.
12.323.29
ज्ञानं ज्ञेयं तथा ज्ञोऽज्ञः कस्तपा अतपास्तथा ।
सूर्यातिसूर्य इति च विद्याविद्ये तथैव च ॥ १२.३२३.२९ ॥
ജ്ഞാനം, ജ്ഞേയം, ജ്ഞൻ, അജ്ഞൻ, ആരാണ് തപസ്വി, ആരാണ് അതപസ്വി, അതുപോലെ 'സൂര്യനെയും മറികടക്കുന്ന സൂര്യൻ' — വിദ്യയും അവിദ്യയും അതുപോലെ തന്നെ.
12.323.30
वेद्यावेद्यं तथा राजन्नचलं चलमेव च ।
अव्ययं चाक्षरं क्षेम्यमेतत्प्रश्नमनुत्तमम् ॥ १२.३२३.३० ॥
ഓ രാജാവേ, അറിയേണ്ടതും അറിയാനാവാത്തതും, അചലവും ചലവും, അവ്യയവും അക്ഷരവും, ക്ഷേമകരവും — ഈ ചോദ്യം ഉത്തമമാണ്.
12.323.31
अथोक्तश्च महाराज राजा गन्धर्वसत्तमः ।
पृष्टवानानुपूर्व्येण प्रश्नमर्थवदुत्तमम् ॥ १२.३२३.३१ ॥
അപ്പോൾ മഹാരാജാവേ, ഗന്ധർവ്വരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ക്രമമനുസരിച്ച് അർത്ഥവത്തായ ഉത്തമമായ ചോദ്യം ചോദിച്ചു.
12.323.32
मुहूर्तमुष्यतां तावद्यावदेनं विचिन्तये ।
बाढमित्येव कृत्वा स तूर्ष्णीं गन्धर्व आस्थितः ॥ १२.३२३.३२ ॥
"ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നതുവരെ ഒരു നിമിഷം തങ്ങാൻ അനുവദിക്കൂ" എന്ന് പറഞ്ഞു; "ശരി" എന്ന് പറഞ്ഞ് ആ ഗന്ധർവ്വൻ മൗനമായി നിന്നു.
12.323.33
ततोऽनुचिन्तयमहं भूयो देवीं सरस्वतीम् ।
मनसा स च मे प्रश्नो दध्नो धृतमिवोद्धृतः ॥ १२.३२३.३३ ॥
പിന്നെ ഞാൻ മനസ്സാ വീണ്ടും ദേവി സരസ്വതിയെ ധ്യാനിച്ചു; അപ്പോൾ എന്റെ ആ ചോദ്യം തൈരിൽ നിന്ന് നെയ്യെന്നപോലെ പുറത്തുവന്നു.
12.323.34
तत्रोपनिषदं चैव परिशेषं च पार्थिव ।
मथ्नामि मनसा तात दृष्ट्वा चान्वीक्षिकीं पराम् ॥ १२.३२३.३४ ॥
രാജാവേ, അവിടെ ഉപനിഷത്തും ശേഷവും ഞാൻ മനസ്സുകൊണ്ട് കടയുന്നു; പ്രിയനേ, പരമമായ ആന്വീക്ഷികി കണ്ടുകൊണ്ട്.
12.323.35
चतुर्थी राजशार्दूल विद्यैषा सांपरायिकी ।
उदीरिता मया तुभ्यं पञ्चविंशाऽधितिष्ठता ॥ १२.३२३.३५ ॥
രാജശാർദ്ദൂലാ, ഇത് നാലാമത്തെ വിദ്യയാണ്, പരലോകസംബന്ധിയായത്; ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തേതിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞു.
12.323.36
अथोक्तस्तु मया राजन्राजा विश्वावसुस्तदा ।
श्रूयतां यद्भवानस्मान्प्रश्नं संपृष्टवानिह ॥ १२.३२३.३६ ॥
അപ്പോൾ ഞാൻ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, വിശ്വാവസു രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ നീ ഞങ്ങളോട് ചോദിച്ച ചോദ്യം കേൾക്കുക."
12.323.37
विश्वाविश्वेति यदिदं गन्धर्वेन्द्रानुपृच्छसि ।
विश्वाव्यक्तं परं विद्याद्भूतभव्यभयंकरम् ॥ १२.३२३.३७ ॥
ഗന്ധർവേന്ദ്രാ, 'വിശ്വ', 'അവിശ്വ' എന്നിവയെക്കുറിച്ച് നീ ചോദിക്കുന്നു. വിശ്വ-അവ്യക്തം പരമമാണെന്ന് അറിയണം; അത് ഭൂതത്തിനും ഭാവിക്കും ഭയങ്കരമാണ്.
12.323.38
त्रिगुणं गुणकर्तृत्वाद्विश्वान्यो निष्कलस्तथा ।
विश्वाविश्वेति मिथुनमेवमेवानुदृश्यते ॥ १२.३२३.३८ ॥
ത്രിഗുണമയമാണ്; ഗുണങ്ങളുടെ കർത്താവായതിനാൽ വിശ്വയിൽ നിന്ന് വേറെയും നിഷ്കലവുമാണ്; വിശ്വയും അവിശ്വയും ഇങ്ങനെ ഒരു ജോഡിയായി കാണപ്പെടുന്നു.
12.323.39
अव्यक्तं प्रकृतिः प्राहुः पुरुषेति च निर्गुणम् ।
तथैव मित्रं पुरुषं वरुणं प्रकृतिं तथा ॥ १२.३२३.३९ ॥
അവ്യക്തത്തെ പ്രകൃതി എന്നും പുരുഷൻ എന്നും പറയുന്നു; അത് നിർഗുണമാണ്. അതുപോലെ മിത്രനെ പുരുഷനായും വരുണനെ പ്രകൃതിയായും കരുതാം.
12.323.40
ज्ञानं तु प्रकृतिं प्राहुर्ज्ञेयं पुरुषमेव च ।
अज्ञमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञस्तु निष्कल उच्यते ॥ १२.३२३.४० ॥
ജ്ഞാനത്തെ പ്രകൃതി എന്നും അറിയപ്പെടേണ്ടത് പുരുഷനെന്നും പറയുന്നു. അജ്ഞമായത് അവ്യക്തമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ജ്ഞൻ നിഷ്കലനെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.323.41
कस्तपा अतपाः प्रोक्तः कोसौ पुरुष उच्यते ।
तपास्तु प्रकृतिं प्राहुरतपा निष्कलः स्मृतः ॥ १२.३२३.४१ ॥
തപസ്വി ആരാണ്, അതപസ്വി എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത് ആരാണ്? ആ പുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത് ആരാണ്? തപസ്സിനെ പ്രകൃതി എന്നും, അതപസ്സിനെ നിഷ്കലം എന്നും സ്മരിക്കുന്നു.
12.323.42
सूर्यमव्यक्तमित्युक्तमतिसूर्यस्तु निष्कलः ।
अविद्या प्रोक्तमव्यक्तं विद्या पुरुष उच्यते ॥ १२.३२३.४२ ॥
സൂര്യനെ അവ്യക്തമെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ അതിസൂര്യൻ നിഷ്കലനാണ്. അവിദ്യയെ അവ്യക്തമെന്ന് പറയുന്നു; വിദ്യ പുരുഷനെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
12.323.43
तथैवावेद्यमव्यक्तं वेद्यः पुरुष उच्यते ।
चलाचलमिति प्रोक्तं त्वया तदपि मे शृणु ॥ १२.३२३.४३ ॥
അതുപോലെ അറിയാനാകാത്തത് അവ്യക്തം; അറിയേണ്ടവൻ പുരുഷൻ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. നീ പറഞ്ഞ 'ചലവും അചലവും' എന്നതും എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക.
12.323.44
चलां तु प्रकृतिं प्राहुः कारणं क्षेपसर्गयोः ।
अक्षेपसर्गयोः कर्ता निश्चलः पुरुषः स्मृतः ॥ १२.३२३.४४ ॥
ചലിക്കുന്ന പ്രകൃതിയെ പ്രക്ഷേപണത്തിനും സൃഷ്ടിക്കും കാരണമെന്നു പറയുന്നു; പ്രക്ഷേപിക്കാത്തതിനും സൃജിക്കാത്തതിനും കർത്താവ് നിശ്ചലനായ പുരുഷനെന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
12.323.45
अज्ञावुभौ ध्रुवौ चैव अक्षयौ चाप्युभावपि ॥ १२.३२३.४५ ॥
ഇരുവരും ജനനമില്ലാത്തവരും സ്ഥിരരും അക്ഷയരുമാണ്; ഇരുവരും തന്നെ.
12.323.46
अजौ नित्यावुभौ प्राहुरध्यात्मगतिनिश्चयाः ।
अक्षयत्वात्प्रजनने अजमत्राहुरव्ययम्।
अक्षयं पुरुषं प्राहुः क्षयो ह्यस्य न विद्यते ॥ १२.३२३.४६ ॥
ആത്മമാർഗം ഉറപ്പിച്ചവർ ഇരുവരും അജന്മരും നിത്യരുമെന്നു പറയുന്നു. അക്ഷയത്വത്താൽ ഉൽപാദനത്തിൽ അജനെ അവ്യയനെന്നും, അക്ഷയനായ പുരുഷനെ അവന് ക്ഷയമില്ലാത്തതിനാൽ അക്ഷയനെന്നും പറയുന്നു.
12.323.47
गुणक्षयत्वात्प्रकृतिः कर्तृत्वादक्षयं बुधाः ।
एषा तेऽन्वीक्षिकी विद्या चतुर्थी सांपरायिकी ॥ १२.३२३.४७ ॥
ഗുണക്ഷയത്താൽ പ്രകൃതി ക്ഷയശീലയാണ്; കർതൃത്വത്താൽ ജ്ഞാനികൾ അതിനെ അക്ഷയമെന്നു പറയുന്നു. ഇതാണ് നിനക്കുള്ള ആന്വീക്ഷികീ വിദ്യ, നാലാമത്തേത്, പരലോകസംബന്ധിയായത്.
12.323.48
विद्योपेतं धनं कृत्वा कर्मणा नित्यकर्मणि ।
एकान्तदर्शना वेदाः सर्वे विश्वावसो स्मृताः ॥ १२.३२३.४८ ॥
വിദ്യയോടുകൂടിയ ധനം ഉണ്ടാക്കി, നിത്യകർമ്മത്തിൽ കർമ്മത്താൽ; ഏകാന്തദർശനമുള്ള എല്ലാ വേദങ്ങളും, വിശ്വാവസോ, ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
12.323.49
जायन्ते च म्रियन्ते च यस्मिन्नेते यतश्च्युताः ।
वेदार्थं ये न जानीते वेद्यं गन्धर्वसत्तम ॥ १२.३२३.४९ ॥
ഏതിൽ ഇവ ജനിച്ചു മരിക്കുന്നുവോ, ഏതിൽനിന്ന് വീണുപോകുന്നുവോ, വേദാർത്ഥം ആരറിയുന്നില്ലയോ, അറിയേണ്ടതിനെ ആരറിയുന്നില്ലയോ — ഓ ഗന്ധർവശ്രേഷ്ഠാ.
12.323.50
साङ्गोपाङ्गानपि यदि पञ्च वेदानधीयते ।
वेदवेद्यं न जानीते वेदभारवहो हि सः ॥ १२.३२३.५० ॥
അംഗോപാംഗങ്ങളോടെ അഞ്ചു വേദങ്ങൾ പഠിച്ചാലും, വേദത്താൽ അറിയേണ്ടതിനെ അറിയാത്തവൻ വേദഭാരം വഹിക്കുന്നവനത്രേ.
12.323.51
यो घृतार्थी खराक्षीरं मथेद्गन्धर्वसत्तम ।
विष्ठां तत्रानुपश्येत न मण्डं न च वै घृतम् ॥ १२.३२३.५१ ॥
നെയ്യിനായി ആഗ്രഹിച്ച് കഴുതപ്പാൽ കടയുന്നവൻ, ഓ ഗന്ധർവശ്രേഷ്ഠാ, അതിൽ വിസർജ്യമേ കാണുന്നു; ക്രീമോ നെയ്യോ കാണുന്നില്ല.
12.323.52
तथा वेद्यमवेद्यं च वेदविद्यो न विन्दति ।
स केवलं मूढमतिर्वेदभारवहः स्मृतः ॥ १२.३२३.५२ ॥
അതുപോലെ, വേദവിദ്യയുള്ളവൻ അറിയേണ്ടതും അറിയാൻ പാടില്ലാത്തതും നേടുന്നില്ല; അവൻ കേവലം മൂഢമതിയായ വേദഭാരവാഹകനെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.323.53
द्रष्टव्यौ नित्यमेवैतौ तत्परेणान्तरात्मना ।
यथाऽस्य जन्मनिधने न भवेतां पुनः पुनः ॥ १२.३२३.५३ ॥
ഈ രണ്ടിനെയും എപ്പോഴും അതിൽ ലയിച്ച അന്തരാത്മാവോടെ കാണണം; അങ്ങനെ ഇവന്റെ ജനനമരണങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും സംഭവിക്കാതിരിക്കും.
12.323.54
अजस्रं जन्मनिधनं चिन्तयित्वा त्रयीमिमाम् ।
परित्यज्य क्षयमिह अक्षयं धर्ममास्थितः ॥ १२.३२३.५४ ॥
ഇടവിടാതെ ജനനമരണങ്ങളെ ചിന്തിച്ച്, ഈ ത്രയിയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇവിടെ ക്ഷയിക്കുന്നവയെ വെടിഞ്ഞ്, അക്ഷയമായ ധർമ്മത്തെ ആശ്രയിക്കണം.
12.323.55
यदाऽनुपश्यतेऽत्यन्तमहन्यहनि काश्यप ।
तदा स केवलीभूतः षड्विंशमनुपश्यति ॥ १२.३२३.५५ ॥
കാശ്യപാ, ഒരാൾ ദിനംപ്രതി ആ പരമതത്വത്തെ കാണുമ്പോൾ, അവൻ കേവലനായി ഇരുപത്തിയാറാമത്തെ തത്വത്തെ കാണുന്നു.
12.323.56
अन्यश्च शाश्वतो व्यक्तस्तथाऽन्यः पञ्चविंशकः ।
तत्स्थं समनुपश्यन्ति तमेकमिति साधवः ॥ १२.३२३.५६ ॥
ഒന്ന് ശാശ്വതം, മറ്റൊന്ന് വ്യക്തം, വേറൊന്ന് ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തെ തത്വം. അതിൽ സ്ഥിതനായി സാധുക്കൾ അതിനെ ഏകമായി കാണുന്നു.
12.323.57
तेनैतं नाभिनन्दन्ति पञ्चविंशकमच्युतम् ।
जन्ममृत्युभयाद्योगाः सांख्याश्च परमैषिणः ॥ १२.३२३.५७ ॥
അതിനാൽ ജനനമരണഭയത്താൽ, പരമത്തെ തേടുന്ന യോഗികളും സാംഖ്യരും ആ അച്യുതമായ ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തെ തത്വത്തെ അഭിനന്ദിക്കുന്നില്ല.
12.323.58
पञ्चविंशं यदेतत्ते प्रोक्तं ब्राह्मणसत्तम ।
तदहं न तथा वेद्मि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.३२३.५८ ॥
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ ഈ ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തെ തത്വം ഞാൻ അങ്ങനെ അറിയുന്നില്ല; അത് നിങ്ങൾ തന്നെ വിശദീകരിക്കാൻ യോഗ്യനാണ്.
12.323.59
जैगीषव्यस्यासितस्य देवलस्य मया श्रुतम् ।
पराशरस्य विप्रर्षेर्वार्षगण्यस्य धीमतः ॥ १२.३२३.५९ ॥
ജൈഗീഷവ്യൻ, അസിതൻ, ദേവലൻ, വിപ്രർഷി പരാശരൻ, ബുദ്ധിമാനായ വാർഷഗണ്യൻ ഇവരിൽനിന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
12.323.60
भिक्षोः पञ्चशिखस्यास्य कपिलस्य शुकस्य च ।
गौतमस्याष्टिंषेणस्य गर्गस्य च महात्मनः ॥ १२.३२३.६० ॥
ഭിക്ഷു പഞ്ചശിഖൻ, ഈ കപിലൻ, ശുകൻ, ഗൗതമൻ, അഷ്ടിഷേണൻ, മഹാത്മാവായ ഗർഗൻ എന്നിവരുടെയും (മതം ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്).
12.323.61
नारदस्यासुरेश्चैव पुलस्त्यस्य च धीमतः ।
सनत्कुमारस्य ततः शुक्रस्य च महात्मनः ॥ १२.३२३.६१ ॥
നാരദന്റെയും അസുരന്റെയും ബുദ്ധിമാനായ പുലസ്ത്യന്റെയും, പിന്നെ സനത്കുമാരന്റെയും മഹാത്മാവായ ശുക്രന്റെയും (വാക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്).
12.323.62
कश्यपस्य पितुश्चैव पूर्वमेव मया श्रुतम् ।
तदनन्तरं च रुद्रस्य विश्वरूपस्य धीमतः ॥ १२.३२३.६२ ॥
പിതാവ് കശ്യപന്റെ (വാക്കുകൾ) ഞാൻ മുൻപേ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; പിന്നെ ബുദ്ധിമാനായ വിശ്വരൂപ രുദ്രന്റെയും.
12.323.63
दैवतेभ्यः पितृभ्यश्च दैतेयेभ्यस्ततस्ततः ।
प्राप्तमेतन्मया कृत्स्नं वेद्यं नित्यं वदन्त्युत ॥ १२.३२३.६३ ॥
ദേവന്മാരിൽനിന്നും പിതൃക്കളിൽനിന്നും ദൈത്യന്മാരിൽനിന്നും പിന്നെയും പിന്നെയും ഞാൻ ഇതെല്ലാം നേടി; എപ്പോഴും അറിയേണ്ടതെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
12.323.64
तस्मात्तद्वै भवद्बुद्ध्या श्रोतुमिच्छामि ब्राह्मण ।
भवान्प्रबर्हः शास्त्राणां प्रगल्भश्चातिबुद्धिमान् ॥ १२.३२३.६४ ॥
അതുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണാ, അങ്ങയുടെ ബുദ്ധിയിലൂടെ അത് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അങ്ങ് ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സമർത്ഥനും അത്യന്തം ബുദ്ധിമാനുമാണ്.
12.323.65
न तवाविदितं किंचिद्भवाञ्श्रुतिनिधिः स्मृतः ।
कथ्यसे देवलोके च पितृलोके च ब्राह्मण ॥ १२.३२३.६५ ॥
അങ്ങേക്ക് അറിയാത്തതായി ഒന്നുമില്ല; അങ്ങ് വേദത്തിന്റെ നിധിയായി കരുതപ്പെടുന്നു. ബ്രാഹ്മണാ, ദേവലോകത്തിലും പിതൃലോകത്തിലും അങ്ങയെക്കുറിച്ച് പറയപ്പെടുന്നു.
12.323.66
ब्रह्मलोकगताश्चैव कथयन्ति महर्षयः ।
पतिश्च तपतां शश्वदादित्यस्तव भाषिता ॥ १२.३२३.६६ ॥
ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയ മഹർഷിമാരും (അങ്ങയെക്കുറിച്ച്) പറയുന്നു; എപ്പോഴും തപിക്കുന്നവരുടെ നാഥനായ ആദിത്യനും അങ്ങയാൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.323.67
साङ्ख्यज्ञानं त्वया ब्रह्मन्नवाप्तं कृत्स्नमेव च ।
तथैव योगशास्त्रं च याज्ञवल्क्य विशेषतः ॥ १२.३२३.६७ ॥
ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! നീ സാംഖ്യജ്ഞാനം പൂർണമായി നേടിയിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ യോഗശാസ്ത്രവും, വിശേഷിച്ച് യാജ്ഞവൽക്യാ.
12.323.68
निःसंदिग्धं प्रबुद्धस्त्वं बुध्यमानश्चराचरम् ।
श्रोतुमिच्छामि तज्ज्ञानं घृतं मण्डमयं यथा ॥ १२.३२३.६८ ॥
നീ സംശയരഹിതമായി ഉണർന്നവനാണ്, ചരാചരങ്ങളെ അറിയുന്നവനാണ്. ആ ജ്ഞാനം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പാൽമേടിൽ നിന്ന് നെയ്യ് എന്നപോലെ.
12.323.69
कृत्स्नधारिणमेव त्वां मन्ये गन्धर्वसत्तम ।
जिज्ञासमे च मां राजंस्तन्निबोध यथाश्रुतम् ॥ १२.३२३.६९ ॥
ഗന്ധർവശ്രേഷ്ഠാ! നിന്നെ സമഗ്രത ധരിക്കുന്നവനായി ഞാൻ കരുതുന്നു. രാജാവേ, ഞാനും അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; കേട്ടതുപോലെ മനസ്സിലാക്കുക.
12.323.70
बुध्यमानो हि प्रकृतिं बुध्यते पञ्चविंशकः ।
न तु बुध्यति गन्धर्वप्रकृतिः पञ्चविंशकम् ॥ १२.३२३.७० ॥
അറിയുന്നവൻ പ്രകൃതിയെ അറിയുന്നു; ഇരുപത്തിയഞ്ചാമൻ അറിയുന്നു. എന്നാൽ ഗന്ധർവ്വപ്രകൃതി ഇരുപത്തിയഞ്ചാമനെ അറിയുന്നില്ല.
12.323.71
अनेन प्रतिबोधेन प्रधानं प्रवदन्ति तत् ।
साङ्ख्ययोगार्थतत्त्वज्ञा यथ्नाश्रुतिनिदर्शनात् ॥ १२.३२३.७१ ॥
ഈ പ്രബോധത്താൽ സാംഖ്യ-യോഗതത്ത്വം അറിയുന്നവർ അതിനെ പ്രധാനം എന്ന് പറയുന്നു, ശ്രുതി ഉപദേശിച്ചതുപോലെ.
12.323.72
पश्यंस्तथैव चापश्यन्पश्यत्यन्यः सदाऽनघ ।
षड्विंशं पञ्चविंशं च चतुर्विशं च पश्यति ॥ १२.३२३.७२ ॥
കാണുന്നവൻ, കാണാത്തവൻ; അതുപോലെ മറ്റൊരുവൻ എപ്പോഴും കാണുന്നു, പാപരഹിതനേ; അവൻ ഇരുപത്തിയാറാമനെയും ഇരുപത്തിയഞ്ചാമനെയും ഇരുപത്തിനാലാമനെയും കാണുന്നു.
12.323.73
न तु पश्यति पश्यंस्तु यश्चैनमनुपश्यति ।
पञ्चविंशोऽभिमन्येत नान्योऽस्ति परतो मम ॥ १२.३२३.७३ ॥
കാണുന്നവനെ കാണുന്നവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നില്ല. ഇവനെ അനുസരിച്ച് കാണുന്നവൻ ഇരുപത്തഞ്ചാമനെന്ന് സ്വയം കരുതുന്നു; എനിക്കപ്പുറം മറ്റൊരാളില്ല.
12.323.74
न चतुर्विशको ग्राह्यो मनुजैर्ज्ञानदर्शिभिः ।
मत्स्यो वोदकमन्वेति प्रवर्तेत प्रवर्तनात् ॥ १२.३२३.७४ ॥
ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയുള്ള മനുഷ്യർ ഇരുപത്തിനാലാമത്തേതിനെ സ്വീകരിക്കുന്നില്ല. മത്സ്യം ജലത്തെ അനുഗമിക്കുന്നു; പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്ന് പ്രവൃത്തി തുടരുന്നു.
12.323.75
यथैव बुध्यते मत्स्यस्तथैषोऽप्यनुबुध्यते ।
स स्नेहात्सहवासाच्च साभिमानाच्च नित्यशः ॥ १२.३२३.७५ ॥
മത്സ്യം അറിയുന്നതുപോലെ ഇവനും അറിയുന്നു. അവൻ സ്നേഹത്താലും ഒരുമിച്ചുള്ള വാസത്താലും അഭിമാനത്താലും എപ്പോഴും അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു.
12.323.76
स निमज्जति कालस्य यदैकत्वं न बुध्यते ।
उन्मज्जति हि कालस्य समत्वेनाभिसंवृतः ॥ १२.३२३.७६ ॥
ഏകത്വം അറിയാത്തപ്പോൾ അവൻ കാലത്തിൽ മുങ്ങുന്നു. കാലത്തിന്റെ സമത്വത്താൽ ആവൃതനായി അവൻ വീണ്ടും ഉയരുന്നു.
12.323.77
यदा तु मन्यतेऽन्योऽहमन्य एष इति द्वजिः ।
तदा स केवलीभूतः षड्विंशमनुपश्यति ॥ १२.३२३.७७ ॥
'ഞാൻ വേറെ, ഇവൻ വേറെ' എന്ന് ദ്വിജൻ കരുതുമ്പോൾ, അവൻ ഏകനായി ഇരുപത്താറാമത്തേതിനെ കാണുന്നു.
12.323.78
अन्यश्च राजन्परमस्तथाऽन्यः पञ्चविंशकः ।
तत्स्थत्वादनुपश्यन्ति एक एवेति साधवः ॥ १२.३२३.७८ ॥
രാജാവേ, പരമം വേറെ; ഇരുപത്തഞ്ചാമതും വേറെ. അതിൽ സ്ഥിതനായിരിക്കുന്നതിനാൽ സാധുക്കൾ 'ഒന്നുമാത്രം' എന്ന് കാണുന്നു.
12.323.79
तेनैतन्नाभिनन्दन्ति पञ्चविंशकमच्युतम् ।
जन्ममृत्युभयाद्भीता योगाः साङ्ख्याश्च काश्यप।
षड्विंशमनुपश्यन्तः शुचयस्तत्परायणाः ॥ १२.३२३.७९ ॥
അതിനാൽ ജനന-മരണ ഭയത്താൽ ഭീതരായ യോഗികളും സാംഖ്യരും അച്യുതമായ ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തേതിനെ അഭിനന്ദിക്കുന്നില്ല. കാശ്യപാ, ശുദ്ധരായവർ അതിൽ നിഷ്ഠരായി ഇരുപത്താറാമത്തേതിനെ ദർശിക്കുന്നു.
12.323.80
यदा स केवलीभूतः षड्विंशमनुपश्यति ।
तदा स सर्वविद्विद्वान्न पुनर्जन्म विन्दति ॥ १२.३२३.८० ॥
അവൻ കേവലനായി ഇരുപത്താറാമത്തേതിനെ കാണുമ്പോൾ, ആ സർവജ്ഞനായ പണ്ഡിതൻ വീണ്ടും ജനനം പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
12.323.81
एवमप्रतिबुद्धश्च बुध्यमानश्च तेऽनघ ।
बुद्धिश्चोक्ता यथातत्त्वं मया श्रुतिनिदर्शनात् ॥ १२.३२३.८१ ॥
ഇങ്ങനെ, നിഷ്പാപാ, നീ ഇതുവരെ ഉണർന്നിട്ടില്ല, എന്നാൽ ഉണരുന്നവനാണ്. ശ്രുതിയുടെ തെളിവിനാൽ യഥാർത്ഥ ബുദ്ധി ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു.
12.323.82
पश्यापश्यं यो न पश्येत्क्षेम्यं तत्वं च काश्यप ।
केवलाकेवलं चान्यत्पञ्चविंशं परं च यत् ॥ १२.३२३.८२ ॥
കാശ്യപാ, കാണുന്നതിനെയും കാണാത്തതിനെയും, ക്ഷേമ്യമായ തത്ത്വത്തെയും, കേവലത്തെയും അകേവലത്തെയും, ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തേതിനെയും പരമായതിനെയും കാണാത്തവൻ.
12.323.83
तथ्यं शुभं चैतदुक्तं त्वया विभो ।
सम्यक्क्षेम्यं दैवताद्यं यथावत्।
स्वस्त्यक्षयं भवतश्चास्तु नित्यं ।
बुद्ध्या सदा बुद्धियुक्तं नमस्ये ॥ १२.३२३.८३ ॥
വിഭോ, നീ സത്യവും ശുഭവുമായ ഈ വാക്ക് ശരിയായും യഥാവത്തും പറഞ്ഞു — ക്ഷേമ്യവും ദേവതകളിൽ ആദ്യവും ആയത്. നിനക്ക് ക്ഷേമം എന്നും അക്ഷയമായിരിക്കട്ടെ. ബുദ്ധിയാൽ എപ്പോഴും ബുദ്ധിമാനായ നിന്നെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.
12.323.84
एवमुक्त्वा संप्रयातो दिवं स ।
विभ्राजन्वै श्रीमता दर्शनेन।
दृष्टश्च तुष्ट्या परयाऽभिनन्द्य ।
प्रदक्षिणं मम कृत्वा महात्मा ॥ १२.३२३.८४ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാത്മാവ് ശ്രീമത്തായ ദർശനത്താൽ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി. പരമമായ സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് അഭിനന്ദിച്ചു; അദ്ദേഹം എനിക്ക് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
12.323.85
ब्रह्मादीनां खेचराणां क्षितौ च ।
ये चाधस्तात्संवसन्ते नरेन्द्र।
तत्रैव तद्दर्शनं दर्शयन्वै ।
सम्यक्क्षेम्यं ये पथं संश्रिता वै ॥ १२.३२३.८५ ॥
ഹേ നരേന്ദ്ര! ബ്രഹ്മാദികളും ആകാശചാരികളും ഭൂമിയിലും താഴെയും വസിക്കുന്നവരും അവിടെത്തന്നെ ആ ദർശനം കാണിക്കുന്നു. സമ്യക് ക്ഷേമ്യമായ മാർഗം ആശ്രയിച്ചവർ തീർച്ചയായും (അതുതന്നെ നേടുന്നു).
12.323.86
साङ्ख्याः सर्वे साङ्ख्यधर्मे रताश्च ।
तद्वद्योगा योगधर्मे रताश्च।
ये चाप्यन्ये मोक्षकामा मनुष्या ।
स्तेषामेतद्दर्शनं ज्ञानदृष्टम् ॥ १२.३२३.८६ ॥
സാംഖ്യധർമ്മത്തിൽ രമിക്കുന്ന സർവ്വ സാംഖ്യന്മാരും, അതുപോലെ യോഗധർമ്മത്തിൽ രമിക്കുന്ന യോഗികളും, മോക്ഷം കാംക്ഷിക്കുന്ന മറ്റ് മനുഷ്യരും — അവർക്ക് ഈ ദർശനം ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയാൽ കാണപ്പെടുന്നു.
12.323.87
ज्ञानान्मोक्षो जायते राजसिंह ।
नास्त्यज्ञानादेवमाहुर्नरेन्द्र।
तस्माज्ज्ञानं तत्त्वतोऽन्तेषितव्यं ।
येनात्मानं मोक्षयेज्जन्ममृत्योः ॥ १२.३२३.८७ ॥
ഹേ രാജസിംഹ! ജ്ഞാനത്താൽ മോക്ഷം ഉണ്ടാകുന്നു; അജ്ഞാനത്താൽ അത് ഇല്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു. ഹേ നരേന്ദ്ര! അതിനാൽ തത്ത്വത്തിൽ ജ്ഞാനം അന്വേഷിക്കണം; അതിനാൽ ഒരാൾ തന്നെ ജനനമരണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കണം.
12.323.88
प्राप्य ज्ञानं ब्राह्मणात्क्षत्रियाद्वा ।
वैश्याच्छ्रद्रादपि नीचादभीक्ष्णम्।
श्रद्धातव्यं श्रद्दधानेन नित्यं ।
न श्रद्धिनं जन्ममृत्यू विशेताम् ॥ १२.३२३.८८ ॥
ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നോ ക്ഷത്രിയനിൽ നിന്നോ വൈശ്യനിൽ നിന്നോ ശൂദ്രനിൽ നിന്നോ താഴ്ന്നവനിൽ നിന്നോ പോലും ജ്ഞാനം നേടി, ശ്രദ്ധയുള്ളവൻ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധ പുലർത്തണം; ശ്രദ്ധയുള്ളവനിൽ ജനനവും മരണവും പ്രവേശിക്കില്ല.
12.323.89
सर्वं विश्वं ब्रह्म चैतत्समस्तम् ॥ १२.३२३.८९ ॥
ഇതെല്ലാം, സമസ്ത വിശ്വവും ബ്രഹ്മമാണ്.
12.323.90
ब्रह्मास्यतो ब्राह्मणाः संप्रसूता ।
बाहुभ्यां वै क्षत्रियाः संप्रसूताः।
नाभ्यां वैश्याः पादतश्चापि शूद्राः ।
सर्वे वर्णा नान्यथा वेदितव्याः ॥ १२.३२३.९० ॥
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുഖത്തുനിന്ന് ബ്രാഹ്മണർ ഉണ്ടായി, ബാഹുക്കളിൽ നിന്ന് ക്ഷത്രിയർ ഉണ്ടായി, നാഭിയിൽ നിന്ന് വൈശ്യർ, പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് ശൂദ്രരും ഉണ്ടായി; എല്ലാ വർണങ്ങളും ഇങ്ങനെതന്നെ മനസ്സിലാക്കണം, മറ്റൊരു വിധത്തിലല്ല.
12.323.91
अज्ञानतः कर्मयोनिं भजन्ते ।
तांतां राजंस्ते यथा यान्त्यभावम्।
तथा वर्णा ज्ञानहीनाः पतन्ते ।
घोरादज्ञानात्प्राकृतं योनिजालम् ॥ १२.३२३.९१ ॥
അജ്ഞാനം കൊണ്ട് ജീവികൾ ഓരോ കർമയോനിയെയും പ്രാപിക്കുന്നു; രാജാവേ, അവർ അങ്ങനെ നാശത്തിലേക്ക് പോകുന്നതുപോലെ, ജ്ഞാനരഹിതരായ വർണങ്ങളും വീഴുന്നു. ഭയങ്കരമായ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് സ്വാഭാവികമായ ജന്മജാലം ഉണ്ടാകുന്നു.
12.323.92
तस्माज्ज्ञानं सर्वतो मार्गितव्यं ।
सर्वत्रस्थं चैतदुक्तं मया ते।
तत्स्थो ब्रह्मा तस्थिवांश्चापरो य ।
स्तस्मै नित्यं मोक्षमाहुर्नरेन्द्र ॥ १२.३२३.९२ ॥
അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനം എല്ലായിടത്തുനിന്നും അന്വേഷിക്കണം. ഇത് സർവത്ര സ്ഥിതമാണെന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. അതിൽ സ്ഥിതനായവൻ ബ്രഹ്മമാണ്; അതിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന മറ്റൊരുവനു, ഹേ നരേന്ദ്രാ, എന്നും മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
12.323.93
यत्ते पृष्टं तन्मया चोपदिष्टं ।
याथातथ्यं तद्विशोको भजस्व।
राजन्गच्छस्वैतदर्थस्य पारं ।
सम्यक्प्रोक्तं स्वस्ति ते त्वस्तु नित्यम् ॥ १२.३२३.९३ ॥
നീ ചോദിച്ചതു ഞാൻ ഉപദേശിച്ചു. അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം അറിഞ്ഞ് ശോകരഹിതനാകൂ. രാജാവേ, ഈ വിഷയത്തിന്റെ പാരത്തിൽ എത്തുക. നന്നായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; നിനക്കു സദാ ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ.
12.323.94
स एवमनुशिष्टस्तु याज्ञवल्क्येन धीमता ।
प्रीतिमानभवद्राजा मिथिलाधिपतिस्तदा ॥ १२.३२३.९४ ॥
ബുദ്ധിമാനായ യാജ്ഞവൽക്യനാൽ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട മിഥിലാധിപതിയായ ആ രാജാവ് അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായി.
12.323.95
गते मुनिवरे तस्मिन्कृते चापि प्रदक्षिणम् ।
दैवरातिर्नरपतिरासीनस्तत्र मोक्षवित् ॥ १२.३२३.९५ ॥
ആ മുനിവരൻ പോയ ശേഷവും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത ശേഷവും മോക്ഷജ്ഞനായ ദൈവരാതൻ എന്ന രാജാവ് അവിടെ ഇരുന്നു.
12.323.96
गोकोटिं स्पर्शयामास हिरण्यस्य तथैव च ।
रत्नाञ्जलिमथैकैकं ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा ॥ १२.३२३.९६ ॥
അവൻ പത്തു കോടി പശുക്കളെയും സ്വർണ്ണവും അതുപോലെ ദാനം ചെയ്യിച്ചു; പിന്നെ ബ്രാഹ്മണരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും രത്നാഞ്ജലി നൽകി.
12.323.97
वेदहराज्यं च तदा प्रतिष्ठाप्य सुतस्य वै ।
यतिधर्ममुपास्यंश्चाप्यवसन्मिथिलाधिपः ॥ १२.३२३.९७ ॥
അപ്പോൾ മകനെ വേദഹരമായ രാജ്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, യതിധർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് മിഥിലാധിപതി വസിച്ചു.
12.323.98
साङ्ख्यज्ञानमधीयानो योगशास्त्रं च कृत्स्नशः ।
धर्माधर्मं च राजेन्द्र प्राकृतं परिगर्हयन् ॥ १२.३२३.९८ ॥
സാംഖ്യജ്ഞാനവും യോഗശാസ്ത്രവും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചുകൊണ്ട്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ധർമ്മാധർമ്മങ്ങളുടെ ലൗകിക ഭേദത്തെ നിന്ദിച്ചുകൊണ്ട്.
12.323.99
अनन्त इति कृत्वा स नित्यं केवलमेव च ।
धर्माधर्मौ पुण्यपापे सत्यासत्ये तथैव च ॥ १२.३२३.९९ ॥
അവൻ അതിനെ അനന്തമായി കരുതി, എപ്പോഴും കേവലമായിത്തന്നെ കണ്ടു; ധർമാധർമങ്ങളെയും പുണ്യപാപങ്ങളെയും സത്യാസത്യങ്ങളെയും അങ്ങനെതന്നെ (കണ്ടു).
12.323.100
जन्ममृत्यू च राजेन्द्र प्राकृतं तदचिन्तयत् ।
ब्रह्माव्यक्तस्य कर्मेदमिति नित्यं नराधिप ॥ १२.३२३.१०० ॥
ഹേ രാജേന്ദ്ര, ജനനമരണങ്ങളെ പ്രാകൃതമെന്ന് അവൻ കരുതി; 'ഇത് അവ്യക്ത ബ്രഹ്മത്തിന്റെ കർമം' എന്ന് ഹേ നരാധിപാ, അവൻ എപ്പോഴും ചിന്തിച്ചു.
12.323.101
पश्यन्ति योगाः साङ्ख्याश्च स्वशास्त्रकृतलक्षणाः ।
इष्टानिष्टविमुक्तं हि तस्थौ ब्रह्म परात्परम् ॥ १२.३२३.१०१ ॥
യോഗികളും സാംഖ്യരും തങ്ങളുടെ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞ ലക്ഷണങ്ങളാൽ അതിനെ കാണുന്നു; ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങളിൽനിന്ന് മുക്തമായ ആ ബ്രഹ്മം പരാത്പരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
12.323.102
नित्यं तदाहुर्विद्वांसः शुचि तस्माच्छुचिर्भव ।
दीयते यच्च लभते दत्तं यच्चानुमन्यते ॥ १२.३२३.१०२ ॥
വിദ്വാന്മാർ അതിനെ എപ്പോഴും ശുചി എന്ന് പറയുന്നു; അതിനാൽ നീ ശുചിയായിരിക്കുക. നൽകപ്പെടുന്നതും, ലഭിക്കുന്നതും, നൽകപ്പെട്ടതും, അനുവദിക്കപ്പെടുന്നതും (അതുതന്നെ).
12.323.103
अव्यक्तेनेति तच्चिन्त्यमन्यथा मा विचन्तय ।
ददाति च नरश्रेष्ठ प्रतिगृह्णाति यच्च ह।
ददात्यव्यक्त इत्येतत्प्रतिगृह्णाति यच्च वै ॥ १२.३२३.१०३ ॥
'അവ്യക്തത്താൽ' എന്ന് അതിനെ ചിന്തിക്കണം; മറ്റൊരുവിധത്തിൽ ചിന്തിക്കരുത്. ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ നൽകുന്നു, സ്വീകരിക്കുന്നു; 'അവ്യക്തം നൽകുന്നു' എന്നും 'സ്വീകരിക്കുന്നത്' എന്നും ഇതുതന്നെ (സത്യം).
12.323.104
आत्मा ह्येवात्मनो ह्येकः कोऽन्यस्तस्मात्परो भवेत् ।
एवं मन्यस्व सततमन्यथा मा विचिन्तय ॥ १२.३२३.१०४ ॥
ആത്മാവ് തന്നെയാണ് ആത്മാവിന് ഏകമായത്; അതിനേക്കാൾ ഉയർന്നവൻ ആരുണ്ടാകാം? ഇങ്ങനെതന്നെ എപ്പോഴും കരുതുക; മറ്റൊരുവിധത്തിൽ ചിന്തിക്കരുത്.
12.323.105
यस्याव्यक्तं न विदितं सगुणं निर्गुणं पुनः ।
तेन तीर्थानि यज्ञाश्च सेवितव्या विपश्चिता ॥ १२.३२३.१०५ ॥
അവ്യക്തത്തെയും സഗുണ-നിർഗുണങ്ങളെയും അറിയാത്തവൻ തീർത്ഥങ്ങളെയും യജ്ഞങ്ങളെയും സേവിക്കണം; ജ്ഞാനിയാൽ അങ്ങനെതന്നെ.
12.323.106
न स्वाध्यायैस्तपोभिर्वा यज्ञैर्वा कुरुनन्दन ।
लभतेऽव्यक्तिकं स्थानं ज्ञात्वाऽव्यक्तं महीयते ॥ १२.३२३.१०६ ॥
കുരുനന്ദനാ, സ്വാധ്യായത്താലോ തപസ്സിനാലോ യജ്ഞങ്ങളാലോ അവ്യക്തസ്ഥാനം ലഭിക്കില്ല; അവ്യക്തത്തെ അറിഞ്ഞവൻ മാത്രമേ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ.
12.323.107
तथैव महतः स्थानमाहंकारिकमेव च ।
अहंकारात्परं चापि स्थानानि समवाप्नुयात् ॥ १२.३२३.१०७ ॥
അതുപോലെ മഹത്തിന്റെ സ്ഥാനവും അഹങ്കാരസംബന്ധിയായ സ്ഥാനവുമുണ്ട്; അഹങ്കാരത്തിനപ്പുറമുള്ള സ്ഥാനങ്ങളും നേടാം.
12.323.108
ये त्वव्यक्तात्परं नित्यं जानते शास्त्रतत्पराः ।
जन्ममृत्युविमुक्तं च विमुक्तं सदसच्च यत् ॥ १२.३२३.१०८ ॥
ശാസ്ത്രതത്പരർ അവ്യക്തത്തിനപ്പുറമുള്ള നിത്യത്തെ അറിയുന്നു; ജനന-മരണങ്ങളിൽനിന്നും സത്-അസത്തുകളിൽനിന്നും മുക്തമായതിനെ അവർ അറിയുന്നു.
12.323.109
एतन्मयाऽऽप्तं जनकात्पुरस्ता ।
त्तेनापि चाप्तं नृप याज्ञवल्क्यात्।
ज्ञातं विशिष्टं न तथा हि यज्ञा ।
ज्ञानेन दुर्गं तरते न यज्ञैः ॥ १२.३२३.१०९ ॥
ഇത് ഞാൻ മുൻപ് ജനകനിൽനിന്ന് നേടി; അദ്ദേഹവും യാജ്ഞവല്ക്യനിൽനിന്ന് നേടി. ഇത് വിശിഷ്ടമെന്ന് അറിയപ്പെട്ടു; യജ്ഞങ്ങൾ അങ്ങനെയല്ല. ജ്ഞാനത്താൽ ദുർഗ്ഗമമായ വഴി കടക്കാം; യജ്ഞങ്ങളാൽ അല്ല.
12.323.110
दुर्गं जन्म निधनं चापि राज ।
न्न भौतिकं ज्ञानविदो वदन्ति।
यज्ञैस्तपोभिर्नियमैर्व्रतैश्च ।
दिवं समासाद्य पतन्ति भूमौ ॥ १२.३२३.११० ॥
രാജാവേ, ജനനമരണങ്ങളുടെ ദുർഗ്ഗമമായ വഴി… (പാഠം അപൂർണ്ണം)…; ജ്ഞാനികൾ അതിനെ ഭൗതികമെന്ന് പറയുന്നില്ല. യജ്ഞങ്ങൾ, തപസ്സ്, നിയമങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചവർ ഭൂമിയിൽ വീഴുന്നു.
12.323.111
तस्मादुपासस्व परं महच्छुचि ।
शिवं विमोक्षं विमलं पवित्रम्।
क्षेत्रं ज्ञात्वा पार्थिव ज्ञानयज्ञ ।
मुपास्य वै तत्त्वमृषिर्भविष्यसि ॥ १२.३२३.१११ ॥
അതിനാൽ പരവും മഹത്തും ശുചിയും ശിവവും വിമോചനദായകവും നിർമ്മലവും പവിത്രവുമായതിനെ ഉപാസിക്കുക. രാജാവേ, ക്ഷേത്രത്തെ അറിഞ്ഞ് ജ്ഞാനയജ്ഞത്താൽ അതിനെ ഉപാസിച്ചാൽ നീ തത്ത്വം നേടി ഋഷിയായിത്തീരും.
12.323.112
युदुपनिषदमुपाकरोत्तथाऽसौ ।
जनकनृपस्य पुरा हि याज्ञवल्क्यः।
यदुपगणितशाश्वताव्ययं त ।
च्छुभममृतत्वमशोकमर्च्छति ॥ १२.३२३.११२ ॥
പണ്ട് ജനകരാജാവിന് യാജ്ഞവൽക്യൻ ഏത് ഉപനിഷത്ത് ഉപദേശിച്ചുവോ, ശാശ്വതവും അവ്യയവുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നതിനെ പ്രാപിക്കുന്നവൻ ആ ശുഭവും അമൃതത്വവും ശോകരഹിതവുമായ അവസ്ഥ പ്രാപിക്കുന്നു.