มหาภารตะ · อัธยายะ 12.327
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.327.1
यद्भवानाह किं व्यक्तिं किमव्यक्तमिति अत्र ब्रूमः ॥ १२.३२७.१ ॥
ท่านถามว่าอะไรคือสิ่งที่ปรากฏ และอะไรคือสิ่งที่ไม่ปรากฏ ในที่นี้เราจะอธิบาย
12.327.2
अव्यक्तमग्राह्यमतर्क्यमपरिमेयमव्यक्तं व्यक्तमुपलक्ष्यते यथर्तवो मूर्तयस्तेषु पुष्पफलैर्व्यक्तिरुपलक्ष्यते तद्वद्व्यक्तगुणैरुपलक्ष्यते ॥ १२.३२७.२ ॥
สิ่งที่ไม่ปรากฏไม่อาจจับต้องได้ อยู่เหนือการใคร่ครวญด้วยเหตุผล และวัดไม่ได้ ส่วนสิ่งที่ปรากฏคือสิ่งที่รับรู้ได้ เหมือนฤดูกาลที่รู้ได้จากรูปลักษณ์ และการปรากฏของฤดูเห็นได้จากดอกและผล ฉันใดก็ฉันนั้น สิ่งนั้นย่อมถูกรับรู้ผ่านคุณลักษณะที่ปรากฏ
12.327.3
प्राग्गतं प्रत्यग्गतमूर्ध्वमधस्तिर्यक्च शतश्चानुग्राह्यत्वात्साऽकृतिः ॥ १२.३२७.३ ॥
สิ่งที่ไปข้างหน้า ไปข้างหลัง ขึ้นบน ลงล่าง ไปด้านข้าง และไปได้ในร้อยทิศ เพราะสามารถจับต้องได้ สิ่งนั้นจึงเป็นรูปลักษณ์
12.327.4
व्यक्त उत्तमो रजः सत्वं तत्प्रधानं तत्वमक्षमजरमित्येवमादीन्यव्यक्तनामानि भवन्ति ।
एवमाह ॥ १२.३२७.४ ॥
สิ่งที่ปรากฏคือสิ่งสูงสุด ราชส สัตตวะ ปรธานะนั้น หลักการนั้น สิ่งไม่เสื่อมสลาย สิ่งไม่แก่ และอื่น ๆ เหล่านี้เป็นชื่อของสิ่งที่ไม่ปรากฏ ท่านกล่าวดังนี้
12.327.5
अव्यक्तं बीजधर्माणं महाग्राहमचेतनम् ।
तस्मादेकगुणो जज्ञे तद्व्यक्तं तत्वमीश्वरः ॥ १२.३२७.५ ॥
สิ่งที่ไม่ปรากฏมีธรรมชาติเป็นเมล็ดพันธุ์ เป็นผู้ยึดถืออันยิ่งใหญ่ และไม่มีจิตสำนึก จากสิ่งนั้นคุณลักษณะเดียวได้บังเกิดขึ้น หลักการที่ปรากฏนั้นคือพระผู้เป็นเจ้า
12.327.6
तदेतदव्यक्तम्। प्रस्नवा घारणादानस्वभावमापोधारणे प्रजनने दाने गुणानां प्रकृतिः सपराप्रमत्तं तदेतदस्मिन्कार्यकरणे ॥ १२.३२७.६ ॥
นั่นคือสิ่งที่ไม่ปรากฏ มีธรรมชาติของการไหลออก การยึดถือ และการให้ การยึดถือน้ำ การให้กำเนิด และการให้ เป็นธรรมชาติของคุณลักษณะทั้งหลาย ตื่นตัวอยู่ต่อสิ่งสูงสุด สิ่งนั้นอยู่ในการกระทำและเครื่องมือของการกระทำนี้
12.327.7
यदप्युक्तं किमव्यक्तमिति तत्र ब्रूमः। व्यक्तं नामाऽऽसुरे यत्पूर्वमव्यक्तादुत्पन्नतत्वमीश्वरमप्रतिबुद्धगुणस्यगेतत्पुरुषसंज्ञिकं महदित्युक्तं बुद्धिरिति च। सत्ता स्मृतिर्धृतिर्मेधा व्यवसायः समाधिप्राप्तिरित्येवमादीनि व्यक्तपर्याये नामानि वदन्त्येवमाह ॥ १२.३२७.७ ॥
ส่วนที่ถามว่าสิ่งที่ไม่ปรากฏคืออะไร ในที่นี้เราจะตอบ ในคำสอนของอาสุรี สิ่งที่เรียกว่าปรากฏคือหลักการที่เกิดขึ้นก่อนจากสิ่งที่ไม่ปรากฏ คือพระผู้เป็นเจ้าผู้มีคุณลักษณะยังไม่ถูกรู้แจ้ง ท่านเรียกสิ่งนี้ว่าปุรุษะ มหัต และยังเรียกว่าพุทธิ ความดำรงอยู่ ความจำ ความมั่นคง ปัญญา การตัดสินใจ การบรรลุสมาธิ และอื่น ๆ ท่านกล่าวว่าเหล่านี้เป็นชื่อในหมวดของสิ่งที่ปรากฏ
12.327.8
मम व्यक्तादुपात्तासिद्धिरागता संयमश्च महद्यतः ।
परसर्गश्च दीप्त्यर्थमौत्सुक्यं च परं तथा ॥ १२.३२७.८ ॥
ความสำเร็จที่เราได้บรรลุมาจากสิ่งที่ปรากฏ และการสำรวมก็มาจากสิ่งนั้น จากมหัตนั้นเกิดขึ้น การสร้างขั้นสูงเพื่อความรุ่งโรจน์ และความปรารถนาอันยิ่งใหญ่ก็เช่นกัน
12.327.9
यदेषोर्ध्यस्रोताभिर्महत्वादप्रतिबुद्धत्वाच्चात्मनः यकरोत्यहंकारमव्यक्ताव्यक्ततरम् ॥ १२.३२७.९ ॥
สิ่งนี้ผ่านกระแสที่ไหลขึ้นบน เพราะความยิ่งใหญ่และการที่ตนยังไม่รู้แจ้ง ย่อมก่อให้เกิดความรู้สึกว่า 'ข้า' สิ่งนี้เป็นทั้งสิ่งไม่ปรากฏและสิ่งที่ไม่ปรากฏยิ่งกว่า
12.327.10
यदप्युक्तं किमव्यक्ततरमिति अत्र ब्रूमः ॥ १२.३२७.१० ॥
ส่วนที่กล่าวว่าอะไรคือสิ่งที่ไม่ปรากฏยิ่งกว่า ในที่นี้เราจะตอบ
12.327.11
व्यक्ताव्यक्ततरं नाम तृतीयं पुरुषसंज्ञकम् ।
तदेतदुभयोर्विरिञ्चवैरिञ्चयोरेकैक उत्पत्तिः ॥ १२.३२७.११ ॥
สิ่งที่เรียกว่าปรากฏและไม่ปรากฏยิ่งกว่า เป็นสิ่งที่สามที่มีชื่อว่าปุรุษะ สิ่งนี้บังเกิดจากสิ่งทั้งสองคือวิริญจิและไวริญจะ สิ่งละหนึ่งอย่าง
12.327.12
विरिञ्चोऽभिमानिन्यविवेक ईर्ष्या कामः क्रोधो लोभो मदो दर्पो ममकारश्चैतान्यहंकारपर्यायनामानि भवन्त्येवमाह ॥ १२.३२७.१२ ॥
วิริญจิกล่าวว่า ความทะนงตน ความไร้วิจารณญาณ ความอิจฉา ความใคร่ ความโกรธ ความโลภ ความมึนเมา ความหยิ่งผยอง และความรู้สึกว่า 'ของข้า' ล้วนเป็นชื่อพ้องของอัตตา
12.327.13
अहं कर्तेत्यहंकर्ता ससृजे विश्वमीश्वरः ।
तृतीयमेनं पुरुषमभिमानगुणं विदुः ॥ १२.३२७.१३ ॥
'ข้าเป็นผู้กระทำ' พระผู้เป็นเจ้าผู้เป็นผู้กระทำด้วยอัตตาได้สร้างจักรวาล ผู้คนรู้จักบุรุษที่สามนี้ว่ามีคุณลักษณะของความทะนงตน
12.327.14
अहंकाराद्युगपदुन्मादयामास पञ्च महाभूतानि शब्दस्पर्शरूपरसगन्धलक्षणानि। तान्येव बुद्ध्यन्त इत्येवमाह ॥ १२.३२७.१४ ॥
จากอัตตาท่านได้ทำให้มหาภูตทั้งห้าเคลื่อนไหวพร้อมกัน ซึ่งมีลักษณะเป็นเสียง การสัมผัส รูป รส และกลิ่น สิ่งเหล่านี้เท่านั้นที่ถูกรับรู้ ท่านกล่าวดังนี้
12.327.15
भूतसङ्घमहङ्काराद्यो विद्वानवबुध्यसे ।
अभिमानमतिक्रम्य महान्तं प्रतितिष्ठते ॥ १२.३२७.१५ ॥
หากท่านผู้มีปัญญารู้แจ้งหมู่ภูตที่เกิดจากอัตตา ท่านก็จะก้าวพ้นความทะนงตน และตั้งมั่นอยู่ในมหัต
12.327.16
भूतेषु चाप्यहंकारमश्वरूपस्तथोच्यते ।
पुनर्विषयहेत्वर्थे स मनस्संज्ञकः स्मृतः ॥ १२.३२७.१६ ॥
ในหมู่ภูต อัตตาก็ถูกเรียกว่ามีรูปม้า และอีกครั้ง เพื่อจุดหมายของอารมณ์ทั้งหลาย อัตตานั้นถูกจดจำในนามว่ามนัส
12.327.17
विखराद्वैखरं युगपदिन्द्रियैः सहोत्पादयति। श्रोत्रं घ्राणं चक्षुर्जिह्वा त्वगित्येतानि शब्दस्पर्शरूपरसगन्धानवबुध्यन्त इति पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि वदन्त्येवमाहुराचार्याः ॥ १२.३२७.१७ ॥
จากวิขระ ท่านทำให้ไวขระเกิดขึ้นพร้อมกับอินทรีย์ทั้งหลาย การได้ยิน การดมกลิ่น การมองเห็น การลิ้มรส และการสัมผัส คือวิธีที่เสียง การสัมผัส รูป รส และกลิ่นถูกรับรู้ อาจารย์ทั้งหลายเรียกอินทรีย์ทั้งห้านี้ว่าอินทรีย์แห่งการรับรู้
12.327.18
वाग्घस्तौ पादपायुरानन्दश्चेति पञ्चेन्द्रियाणि विशेषमादित्योश्वीनि नक्षत्राणीत्येतानीन्द्रियाणां पर्यायनामानि वदन्त्येवमाह ॥ १२.३२७.१८ ॥
วาจา มือทั้งสอง เท้าทั้งสอง ทวารทวาร และความสุข เหล่านี้คืออินทรีย์แห่งการกระทำทั้งห้า ท่านกล่าวว่าอินทรีย์เหล่านี้ยังถูกเรียกโดยเฉพาะว่าอาทิตย์ อัศวิน และดาวฤกษ์ เหล่านี้เป็นชื่อพ้องของอินทรีย์ ท่านกล่าวดังนี้
12.327.19
अहंकारात्तथा भूतान्युत्पाद्य महदात्मनोः ।
वैखरत्वं ततो राज्ञा वैखर्यो विषयात्मकः ॥ १२.३२७.१९ ॥
เมื่อก่อให้เกิดภูตทั้งหลายจากอัตตา และจากมหัตและอาตมัน ความเป็นไวขระจึงบังเกิดขึ้น ข้าแต่พระราชา ไวขรีคือสิ่งที่ประกอบด้วยอารมณ์
12.327.20
विकारस्थमहंकारमवबुध्याथ मानवः ।
महदैश्वर्यमाप्नोति यावदाचन्द्रतारकम् ॥ १२.३२७.२० ॥
เมื่อมนุษย์รู้แจ้งอัตตาที่ดำรงอยู่ในวิการทั้งหลาย เขาย่อมบรรลุความยิ่งใหญ่แห่งมหัต ตราบเท่าที่พระจันทร์และดวงดาวยังคงอยู่