Mahābhārata · Adhyāya 12.334
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.334.1
ततः स राजा जनको मन्त्रिभिः सह भारत ।
पुरोहितं पुरस्कृत्य सर्वाण्यन्तः पुराणि च ॥ १२.३३४.१ ॥
Entonces el rey Janaka, oh Bhārata, junto con sus ministros, poniendo al sacerdote doméstico al frente, con todas sus cámaras interiores, salió a recibirle.
12.334.2
आसनं च पुरस्कृत्य रत्नानि विविधानि च ।
शिरसा चार्ध्यमादाय गुरुपुत्रं समभ्यगात् ॥ १२.३३४.२ ॥
Colocando un asiento y diversas joyas delante, inclinando la cabeza y tomando la ofrenda honorífica de agua, fue hacia el hijo del maestro.
12.334.3
स तदासनमादाय बहुरत्नविभूषितम् ।
स्पर्ध्यास्तरणसंस्तीर्णं सर्वतोभद्रमृद्धिमत् ॥ १२.३३४.३ ॥
Tomó aquel asiento, adornado con muchas joyas, extendido con cubiertas envidiables, auspicioso por todos lados y espléndido.
12.334.4
पुरोधसा संगृहीतं हस्तेनालभ्य पार्थिवः ।
प्रददौ गुरुपुत्राय शुकाय परमार्चितम् ॥ १२.३३४.४ ॥
El rey, tocando con su mano lo que el sacerdote doméstico había tomado, entregó aquel asiento muy honrado al hijo del maestro, Śuka.
12.334.5
तत्रोपविष्टं तं कार्ष्णि शास्त्रतः प्रतिपूज्य च ।
पाद्यं निवेद्य प्रथममर्ध्यं गां च न्यवेदयत् ॥ १२.३३४.५ ॥
Habiendo honrado según las escrituras al hijo de Kṛṣṇa sentado allí, y ofreciendo primero el agua para los pies, presentó el agua de honor y también una vaca.
12.334.6
स च तां मन्त्रवत्पूजां प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ।
प्रतिगृह्य तु तां पूजां जनकाद्द्विजसत्तमः ॥ १२.३३४.६ ॥
Aceptó aquella veneración con mantras y según la norma; habiendo recibido esa veneración de Janaka, aquel mejor de los nacidos dos veces (se complació).
12.334.7
गां चैव समनुज्ञाय राजानमनुमान्य च ।
पर्यपृच्छन्महातेजा राज्ञः कुशलमव्ययम् ॥ १२.३३४.७ ॥
Habiendo concedido permiso a la vaca y honrado al rey, el de gran esplendor preguntó por el bienestar imperecedero del rey.
12.334.8
अनामयं च राजेन्द्र शुकः सानुचरस्य ह ।
अनुज्ञातः स तेनाथ निषसाद सहानुगः ॥ १२.३३४.८ ॥
Oh señor de reyes, Śuka y sus acompañantes también están bien. Luego, habiendo recibido su permiso, se sentó junto con sus seguidores.
12.334.9
कुशलं चाव्ययं चैव पृष्ट्वा वैयासकिं नृपः ।
किमागमनमित्येवं पर्यपृच्छत पार्थिवः ॥ १२.३३४.९ ॥
Tras preguntar también por el bienestar imperecedero del hijo de Vyāsa, el rey preguntó: '¿Cuál es el motivo de tu venida?'
12.334.10
पित्राऽहमुक्तो भद्रं ते मोक्षधर्मार्थकोविदः ।
विदेहराजो याज्यो मे जनको नाम विश्रुतः ॥ १२.३३४.१० ॥
Mi padre me dijo: 'Que te vaya bien. El rey de Videha, llamado Janaka, es famoso: conocedor del dharma y del propósito de la liberación, y a quien yo sirvo como sacerdote.'
12.334.11
तत्र गच्छस्व वै तूर्णं यदि ते हृदि संशयः ।
प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा स ते च्छेत्स्यति संशयं ॥ १२.३३४.११ ॥
Si hay duda en tu corazón, ve allí pronto. Ya sea en la acción o en la renuncia, él disipará tu duda.
12.334.12
सोहं पितुर्नियोगात्त्वामुपप्रष्टुमिहागतः ।
तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ १२.३३४.१२ ॥
Por tanto, por mandato de mi padre he venido aquí para preguntarte. Oh el mejor de los portadores del dharma, te corresponde explicármelo tal como es.
12.334.13
किं कार्यं ब्राह्मणेनेह मोक्षार्थश्च किमात्मकः ।
कथं च मोक्षः प्राप्तव्यो ज्ञानेन तपसाऽथवा ॥ १२.३३४.१३ ॥
¿Cuál es el deber del brahmán aquí, y cuál debe ser su naturaleza para la liberación? ¿Cómo se alcanza la liberación, por el conocimiento o por la austeridad?
12.334.14
यत्कार्यं ब्राह्मणेनेह जन्मप्रभृति तच्छृणु ।
कृतोपनयनस्तात भवेद्वेदपरायणः ॥ १२.३३४.१४ ॥
Escucha el deber del brahmán desde su nacimiento. Querido hijo, una vez iniciado, debe dedicarse al Veda.
12.334.15
तपसा गुरुवृत्त्या च ब्रह्मचर्येण चाभिभो ।
देवतानामृषीणां चाप्यनृणो ह्यनसूयकः ॥ १२.३३४.१५ ॥
Oh poderoso, mediante la austeridad, el servicio al maestro y la vida casta de estudiante, libre de deuda con los dioses y los sabios, debe estar libre de envidia.
12.334.16
वेदानधीत्य नियतो दक्षिणामपवर्ज्य च ।
अभ्यनुज्ञामथ प्राप्य समावर्तेत वै द्विजः ॥ १२.३३४.१६ ॥
Tras haber estudiado los Vedas con dominio de sí, y omitiendo el pago al maestro, el dvija debe regresar a casa una vez obtenido el permiso.
12.334.17
समावृत्तश्च गार्हस्थ्ये स्वदारनिरतो वसेत् ।
अनसूयुर्यथान्यायमाहिताग्निरनावृतः ॥ १२.३३४.१७ ॥
Tras regresar, en la vida de cabeza de familia debe vivir entregado a su propia esposa, libre de envidia, conforme al orden justo, guardando los fuegos sagrados, sin obstáculos.
12.334.18
उत्पाद्य पुत्रं पौत्रं तु वन्याश्रमपदे वसेत् ।
तानेवाग्नीन्यथाशास्त्रमर्चयन्नतिथिप्रियः ॥ १२.३३४.१८ ॥
Tras engendrar un hijo y un nieto, debe habitar en el ermitaño del bosque, venerando esos mismos fuegos según la escritura, y amando a los huéspedes.
12.334.19
स वनेऽग्नीन्यथान्यायमात्मन्यारोप्य धर्मवित् ।
निर्द्वन्द्वो बीतरागात्मा ब्रह्माश्रमपदे वसेत् ॥ १२.३३४.१९ ॥
Que el conocedor del dharma, habiendo colocado debidamente los fuegos sagrados en sí mismo en el bosque, libre de los pares de opuestos y con un ātman libre de pasión, habite en el ermitaño de Brahman.
12.334.20
उत्पन्ने ज्ञानविज्ञाने प्रत्यक्षे हृदि शाश्वते ।
किमवश्यं निवस्तव्यमाश्रमेषु वनेषु वा ॥ १२.३३४.२० ॥
Cuando el conocimiento y la realización han surgido, directos y eternos en el corazón, ¿es necesario habitar en los ermitaños o en los bosques?
12.334.21
एतद्भवन्तं पृच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ।
यथा वेदार्थतत्त्वेन ब्रूहि मे त्वं जनाधिप ॥ १२.३३४.२१ ॥
Esto mismo te pregunto; por tanto, eres digno de decirlo. Oh señor de los hombres, dime según la verdadera esencia del sentido de los Vedas.
12.334.22
न विना ज्ञानविज्ञाने मोक्षस्याधिगमो भवेत् ।
न विना गुरुसंबन्धं ज्ञानस्याधिगमः स्मृतः ॥ १२.३३४.२२ ॥
Sin conocimiento y realización no se alcanza la liberación, y sin relación con un maestro, la adquisición del conocimiento no se recuerda.
12.334.23
गुरुः प्लावयिता तस्य ज्ञानं प्लव इहोच्यते ।
विज्ञाय कृतकृत्यस्तु तीर्णस्तदुभयं त्यजेत् ॥ १२.३३४.२३ ॥
El maestro es quien lo hace cruzar, y aquí el conocimiento se llama balsa. Quien, habiendo comprendido el conocimiento, ha cumplido su tarea y ha cruzado, debe abandonar ambos.
12.334.24
अनुच्छेदाय लोकानामनुच्छेदाय कर्मणाम् ।
पूर्वैराचरितो धर्मश्चातुराश्रम्यसंश्रितः ॥ १२.३३४.२४ ॥
Para la continuidad de los mundos y para la continuidad de los ritos, el dharma practicado por los antepasados descansa en el orden cuádruple de la vida.
12.334.25
अनेन क्रमयोगेन बहुजातिषु कर्मणाम् ।
कृत्वा शुभाशुभं कर्म मोक्षो नामेह लभ्यते ॥ १२.३३४.२५ ॥
Por esta disciplina gradual, habiendo realizado acciones buenas y malas en muchos nacimientos, aquí se alcanza la liberación.
12.334.26
भावितैः करणैश्चायं बहुसंसारयोनिषु ।
आसादयति शुद्धात्मा मोक्षं वै प्रथमाश्रमे ॥ १२.३३४.२६ ॥
Con las facultades purificadas a lo largo de las muchas matrices del saṃsāra, este yo puro alcanza la liberación precisamente en la primera etapa de la vida.
12.334.27
तमासाद्य तु मुक्तस्य दृष्टार्थस्य विपश्चितः ।
त्रिष्वाश्रमेषु कोऽन्वर्थो भवेत्परमभीप्सतः ॥ १२.३३४.२७ ॥
Para quien lo ha alcanzado, está liberado, ha visto la verdad, es sabio y aspira a lo supremo, ¿qué propósito podría haber en las tres etapas de la vida?
12.334.28
राजसांस्तामसांश्चैव नित्यं दोषान्विवर्जयेत् ।
सात्विकं मार्गमास्थाय पश्येदात्मानमात्मना ॥ १२.३३४.२८ ॥
Siempre se deben evitar las faltas de la pasión y la oscuridad; adoptando el camino de la pureza, que uno vea el yo por el yo.
12.334.29
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
संपश्यन्नोपलिप्येत जले वारिचरो यथा ॥ १२.३३४.२९ ॥
Viendo el yo en todos los seres y todos los seres en el yo, uno no se mancha, así como una criatura acuática no se ensucia con el agua.
12.334.30
पक्षिवत्प्रायणादूर्ध्वममुत्रानन्त्यमश्नुते ।
विहाय देहान्निर्मुक्तो निर्द्वन्द्वः प्रशमं गतः ॥ १२.३३४.३० ॥
Como un pájaro, tras la muerte se eleva y alcanza allí la infinitud; habiendo abandonado los cuerpos, liberado y libre de los pares de opuestos, habiendo alcanzado la quietud.
12.334.31
अत्र गाथाः पुरा गीताः शृणु राज्ञा ययातिना ।
धार्यन्तो या द्विजैस्तात मोक्षशास्त्रविशारदैः ॥ १२.३३४.३१ ॥
Escucha aquí los versos que cantó en otro tiempo el rey Yayāti, los que los dvija, versados en las escrituras de la liberación, han conservado, querido hijo.
12.334.32
ज्योतिरात्मनि नान्यत्र सर्वजन्तुषु तत्समम् ।
स्वयं च शक्यते द्रष्टुं सुसमाहितचेतसा ॥ १२.३३४.३२ ॥
Esa luz está en el yo y en ninguna otra parte, y la misma luz está en todos los seres; puede verse por uno mismo con la mente bien recogida.
12.334.33
न बिभेति परो यस्मान्न बिभेति पराच्च यः ।
यश्च नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तु सः ॥ १२.३३४.३३ ॥
Aquel del que otros no temen y que no teme a otros, que ni desea ni odia, ese alcanza ciertamente a Brahman.
12.334.34
यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३४ ॥
Cuando no alberga ninguna intención dañina hacia ningún ser, por obra, mente o palabra, entonces alcanza a Brahman.
12.334.35
संयोज्य मनसाऽऽत्मानमीर्ष्यामुत्सृज्य मोहनीम् ।
त्यक्त्वा कामं च मोहं च ततो ब्रह्मत्वमश्नुते ॥ १२.३३४.३५ ॥
Habiendo unido el yo con la mente, habiendo desechado la envidia engañosa, habiendo abandonado el deseo y la ilusión, entonces alcanza el estado de Brahman.
12.334.36
यदा श्राव्ये च दृश्ये च सर्वभूतेषु चाप्ययम् ।
समो भवति निर्द्वन्द्वो ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३६ ॥
Cuando uno se vuelve ecuánime hacia lo que se oye y lo que se ve, y hacia todos los seres, libre de los pares de opuestos, entonces alcanza a Brahman.
12.334.37
यदा स्तुतिं च निन्दां च समत्वेनैव पश्यति ।
काञ्चनं चायसं चैव सुखं दुःखं तथैव च ॥ १२.३३४.३७ ॥
Cuando uno ve con igual ánimo la alabanza y la censura, y del mismo modo el oro y el hierro, el placer y el dolor,
12.334.38
शीतमुष्णं तथैवार्थमनर्थं प्रियमप्रियम् ।
जीवितं मरणं चैव ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३८ ॥
Cuando considera igual el frío y el calor, la ganancia y la pérdida, lo agradable y lo desagradable, la vida y la muerte, entonces alcanza a Brahman.
12.334.39
प्रसार्येह यथाङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः ।
तथेन्द्रियाणि मनसा संयन्तव्यानि भिक्षुणा ॥ १२.३३४.३९ ॥
Como la tortuga extiende sus miembros y luego los recoge, así el asceta debe refrenar los sentidos con la mente.
12.334.40
तमः परिगतं वेश्म यथा दीपेन दृश्यते ।
तथा बुद्धिप्रदीपेन शक्य आत्मा निरीक्षितुम् ॥ १२.३३४.४० ॥
Como una morada envuelta en tinieblas se ve con una lámpara, así el yo puede ser contemplado con la lámpara del intelecto.
12.334.41
एतत्सर्वं च पश्यामि त्वयि बुद्धिमतां वर ।
यच्चान्यदपि नोक्तं मे तत्त्वतो वेद तद्भवान् ॥ १२.३३४.४१ ॥
Oh, el mejor de los sabios, veo todo esto en ti; y lo que no he dicho, tú también lo conoces en verdad.
12.334.42
ब्रह्मर्षे विदितश्चासि विषयान्तमुपागतः ।
गुरोस्तव प्रसादेन तव चैवोपशिक्षया ॥ १२.३३४.४२ ॥
Oh, sabio brahmán, eres conocido y has alcanzado el fin de los objetos de los sentidos, por la gracia de tu maestro y por tu propia enseñanza.
12.334.43
तस्यैव च प्रसादेन प्रादुर्भूतं महात्मनः ।
ज्ञानं दिव्यं ममापीदं तेनासि विदितो मम ॥ १२.३३४.४३ ॥
Por la gracia de aquel gran de alma surgió también en mí este conocimiento divino, y por medio de él has llegado a serme conocido.
12.334.44
अधिकं तव विज्ञानमधिका च गतिस्तव ।
अधिकं तव चैश्वर्यं तच्च त्वं नावबुध्यसे ॥ १२.३३४.४४ ॥
Mayor es tu saber, mayor es tu destino, mayor es tu poder; pero tú mismo no lo percibes.
12.334.45
बाल्याद्वा संशयाद्वापि भयाद्वाऽप्यविमोक्षणात् ।
उत्पन्ने चापि विज्ञाने नाधिगच्छति तां गतिं ॥ १२.३३४.४५ ॥
Por infantilismo, por duda, por miedo o por no haberse liberado, aun cuando ha surgido el saber, uno no alcanza aquel destino.
12.334.46
व्यवसायेन शुद्धेन मद्विधैश्छिन्नसंशयः ।
विमुच्य हृदयग्रन्थीनासादयति तां गतिम् ॥ १२.३३४.४६ ॥
Con un esfuerzo resuelto y puro, cortadas las dudas por hombres como yo, y desatados los nudos del corazón, se alcanza aquel destino.
12.334.47
भवांश्चोत्पन्नविज्ञानः स्थिरबुद्धिरलोलुपः ।
व्यवसायादृते ब्रह्मन्नासादयति तत्परम् ॥ १२.३३४.४७ ॥
Tú, oh brahmán, tienes el saber surgido, la mente firme y estás libre de codicia; pero sin esfuerzo resuelto no se alcanza aquel supremo destino.
12.334.48
नास्ति ते सुखदुःखेषु विशेषो नास्ति लोलुपः ।
नौत्सुक्यं नृत्यगीतेषु न राग उपजायते ॥ १२.३३४.४८ ॥
Para ti no hay diferencia entre placer y dolor, no tienes codicia; no surge en ti anhelo por la danza y el canto, y no nace apego.
12.334.49
न बन्धुष्वनुबन्धस्ते न भयेष्वस्ति ते भयम् ।
पश्यामि त्वां महाभाग तुल्यलोष्टाश्मकाञ्चनम् ॥ १२.३३४.४९ ॥
Oh tú, de gran fortuna, no tienes apego a los parientes ni temor entre los temores. Te veo tratando un terrón, una piedra y el oro como iguales.
12.334.50
अहं त्वामनुपश्यामि ये चाप्यन्ते मनीषिणः ।
आस्थितं परमं मार्गमक्षयं तमनामयम् ॥ १२.३३४.५० ॥
Te veo como veo a los sabios que están al final; has tomado ese camino supremo, imperecedero y libre de mal.
12.334.51
यत्फलं ब्राह्मणस्येह मोक्षार्थश्च यदात्मकः ।
तस्मिन्वै वर्तसे विप्र किमन्यत्परिपृच्छसि ॥ १२.३३४.५१ ॥
El fruto que corresponde al brahmán aquí, y aquello que es el propio ser para la liberación: en eso mismo permaneces, oh brahmán; ¿por qué preguntas, pues, por otra cosa?