ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.334
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.334.1
ततः स राजा जनको मन्त्रिभिः सह भारत ।
पुरोहितं पुरस्कृत्य सर्वाण्यन्तः पुराणि च ॥ १२.३३४.१ ॥
ਤਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਤਹਪੁਰਾਂ ਸਮੇਤ (ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ)।
12.334.2
आसनं च पुरस्कृत्य रत्नानि विविधानि च ।
शिरसा चार्ध्यमादाय गुरुपुत्रं समभ्यगात् ॥ १२.३३४.२ ॥
ਆਸਨ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰਤਨ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਅਰਘ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਗਏ।
12.334.3
स तदासनमादाय बहुरत्नविभूषितम् ।
स्पर्ध्यास्तरणसंस्तीर्णं सर्वतोभद्रमृद्धिमत् ॥ १२.३३४.३ ॥
ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਈਰਖਾ ਯੋਗ ਬਿਛਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਛਿਆ, ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਉਹ ਆਸਨ ਲਿਆ।
12.334.4
पुरोधसा संगृहीतं हस्तेनालभ्य पार्थिवः ।
प्रददौ गुरुपुत्राय शुकाय परमार्चितम् ॥ १२.३३४.४ ॥
ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੁਆਰਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਅਤਿ ਸਤਿਕਾਰਤ ਉਹ ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
12.334.5
तत्रोपविष्टं तं कार्ष्णि शास्त्रतः प्रतिपूज्य च ।
पाद्यं निवेद्य प्रथममर्ध्यं गां च न्यवेदयत् ॥ १२.३३४.५ ॥
ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਦ੍ਯ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਅਰਘ ਅਤੇ ਗਊ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।
12.334.6
स च तां मन्त्रवत्पूजां प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ।
प्रतिगृह्य तु तां पूजां जनकाद्द्विजसत्तमः ॥ १२.३३४.६ ॥
ਉਸਨੇ ਉਹ ਪੂਜਾ ਮੰਤਰਾਂ ਸਹਿਤ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਜਨਕ ਤੋਂ ਉਹ ਪੂਜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਰੇਸ਼ਠ (ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ)।
12.334.7
गां चैव समनुज्ञाय राजानमनुमान्य च ।
पर्यपृच्छन्महातेजा राज्ञः कुशलमव्ययम् ॥ १२.३३४.७ ॥
ਗਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪੁੱਛੀ।
12.334.8
अनामयं च राजेन्द्र शुकः सानुचरस्य ह ।
अनुज्ञातः स तेनाथ निषसाद सहानुगः ॥ १२.३३४.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸੇਵਕਾਂ ਸਹਿਤ ਬੈਠ ਗਿਆ।
12.334.9
कुशलं चाव्ययं चैव पृष्ट्वा वैयासकिं नृपः ।
किमागमनमित्येवं पर्यपृच्छत पार्थिवः ॥ १२.३३४.९ ॥
ਵੈਯਾਸਕਿ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪੁੱਛ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?'
12.334.10
पित्राऽहमुक्तो भद्रं ते मोक्षधर्मार्थकोविदः ।
विदेहराजो याज्यो मे जनको नाम विश्रुतः ॥ १२.३३४.१० ॥
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੋਕਸ਼ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਯਾਜ੍ਯ, ਜਨਕ ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।'
12.334.11
तत्र गच्छस्व वै तूर्णं यदि ते हृदि संशयः ।
प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा स ते च्छेत्स्यति संशयं ॥ १२.३३४.११ ॥
ਜੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸ਼ਯ ਹੈ ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਉੱਥੇ ਜਾ। ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀ ਜਾਂ ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੇਰਾ ਸੰਸ਼ਯ ਕੱਟ ਦੇਵੇਗਾ।
12.334.12
सोहं पितुर्नियोगात्त्वामुपप्रष्टुमिहागतः ।
तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ १२.३३४.१२ ॥
ਇਸ ਲਈ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਦੱਸਣ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਹੋ।
12.334.13
किं कार्यं ब्राह्मणेनेह मोक्षार्थश्च किमात्मकः ।
कथं च मोक्षः प्राप्तव्यो ज्ञानेन तपसाऽथवा ॥ १२.३३४.१३ ॥
ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕੀ ਕਰਤੱਵ ਹੈ? ਮੋਕਸ਼ ਲਈ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੋਕਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤਪ ਨਾਲ?
12.334.14
यत्कार्यं ब्राह्मणेनेह जन्मप्रभृति तच्छृणु ।
कृतोपनयनस्तात भवेद्वेदपरायणः ॥ १२.३३४.१४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਜੋ ਕਰਤੱਵ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸੁਣ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਪਨਯਨ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ।
12.334.15
तपसा गुरुवृत्त्या च ब्रह्मचर्येण चाभिभो ।
देवतानामृषीणां चाप्यनृणो ह्यनसूयकः ॥ १२.३३४.१५ ॥
ਹੇ ਸਮਰੱਥ, ਤਪ, ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।
12.334.16
वेदानधीत्य नियतो दक्षिणामपवर्ज्य च ।
अभ्यनुज्ञामथ प्राप्य समावर्तेत वै द्विजः ॥ १२.३३४.१६ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਗੁਰੂ-ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਘਰ ਮੁੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.334.17
समावृत्तश्च गार्हस्थ्ये स्वदारनिरतो वसेत् ।
अनसूयुर्यथान्यायमाहिताग्निरनावृतः ॥ १२.३३४.१७ ॥
ਘਰ ਮੁੜ ਕੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ, ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਗਨੀ ਧਾਰ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਵੱਸੇ।
12.334.18
उत्पाद्य पुत्रं पौत्रं तु वन्याश्रमपदे वसेत् ।
तानेवाग्नीन्यथाशास्त्रमर्चयन्नतिथिप्रियः ॥ १२.३३४.१८ ॥
ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਵਣ-ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ; ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਅਗਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਕੇ।
12.334.19
स वनेऽग्नीन्यथान्यायमात्मन्यारोप्य धर्मवित् ।
निर्द्वन्द्वो बीतरागात्मा ब्रह्माश्रमपदे वसेत् ॥ १२.३३४.१९ ॥
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਣ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵੀਤਰਾਗ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸੇ।
12.334.20
उत्पन्ने ज्ञानविज्ञाने प्रत्यक्षे हृदि शाश्वते ।
किमवश्यं निवस्तव्यमाश्रमेषु वनेषु वा ॥ १२.३३४.२० ॥
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਉਪਜਣ ਮਗਰੋਂ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਜਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
12.334.21
एतद्भवन्तं पृच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ।
यथा वेदार्थतत्त्वेन ब्रूहि मे त्वं जनाधिप ॥ १२.३३४.२१ ॥
ਇਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਵੇਦਾਰਥ ਦੇ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.334.22
न विना ज्ञानविज्ञाने मोक्षस्याधिगमो भवेत् ।
न विना गुरुसंबन्धं ज्ञानस्याधिगमः स्मृतः ॥ १२.३३४.२२ ॥
ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਐਸਾ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
12.334.23
गुरुः प्लावयिता तस्य ज्ञानं प्लव इहोच्यते ।
विज्ञाय कृतकृत्यस्तु तीर्णस्तदुभयं त्यजेत् ॥ १२.३३४.२३ ॥
ਗੁਰੂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਬੇੜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਜਾਣ ਕੇ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਾਰ ਲੰਘਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ।
12.334.24
अनुच्छेदाय लोकानामनुच्छेदाय कर्मणाम् ।
पूर्वैराचरितो धर्मश्चातुराश्रम्यसंश्रितः ॥ १२.३३४.२४ ॥
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਲਈ ਪੁਰਖਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਚਰਿਤ ਧਰਮ ਚਾਤੁਰਾਸ਼ਰਮਯ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
12.334.25
अनेन क्रमयोगेन बहुजातिषु कर्मणाम् ।
कृत्वा शुभाशुभं कर्म मोक्षो नामेह लभ्यते ॥ १२.३३४.२५ ॥
ਇਸ ਕ੍ਰਮਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੋਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.334.26
भावितैः करणैश्चायं बहुसंसारयोनिषु ।
आसादयति शुद्धात्मा मोक्षं वै प्रथमाश्रमे ॥ १२.३३४.२६ ॥
ਅਨੇਕ ਸੰਸਾਰ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਧੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸ਼ੁੱਧਾਤਮਾ ਪਹਿਲੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੋਕਸ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.334.27
तमासाद्य तु मुक्तस्य दृष्टार्थस्य विपश्चितः ।
त्रिष्वाश्रमेषु कोऽन्वर्थो भवेत्परमभीप्सतः ॥ १२.३३४.२७ ॥
ਉਸਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮੁਕਤ, ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨ ਲਈ, ਪਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
12.334.28
राजसांस्तामसांश्चैव नित्यं दोषान्विवर्जयेत् ।
सात्विकं मार्गमास्थाय पश्येदात्मानमात्मना ॥ १२.३३४.२८ ॥
ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਤਾਮਸੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤਿਆਗੇ; ਸਾਤਵਿਕ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖੇ।
12.334.29
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
संपश्यन्नोपलिप्येत जले वारिचरो यथा ॥ १२.३३४.२९ ॥
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਲ-ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵਾਂਗ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
12.334.30
पक्षिवत्प्रायणादूर्ध्वममुत्रानन्त्यमश्नुते ।
विहाय देहान्निर्मुक्तो निर्द्वन्द्वः प्रशमं गतः ॥ १२.३३४.३० ॥
ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਅਨੰਤਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਈ ਹੋਈ।
12.334.31
अत्र गाथाः पुरा गीताः शृणु राज्ञा ययातिना ।
धार्यन्तो या द्विजैस्तात मोक्षशास्त्रविशारदैः ॥ १२.३३४.३१ ॥
ਇੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਵੱਲੋਂ ਗਾਈਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਸੁਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਕਸ਼ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਧਾਰਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਤਾਤ।
12.334.32
ज्योतिरात्मनि नान्यत्र सर्वजन्तुषु तत्समम् ।
स्वयं च शक्यते द्रष्टुं सुसमाहितचेतसा ॥ १२.३३४.३२ ॥
ਉਹ ਜੋਤਿ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਸੁਸਮਾਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਆਪ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.334.33
न बिभेति परो यस्मान्न बिभेति पराच्च यः ।
यश्च नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तु सः ॥ १२.३३४.३३ ॥
ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ, ਜੋ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.334.34
यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३४ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਪਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਕਰਮ, ਮਨ ਜਾਂ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.334.35
संयोज्य मनसाऽऽत्मानमीर्ष्यामुत्सृज्य मोहनीम् ।
त्यक्त्वा कामं च मोहं च ततो ब्रह्मत्वमश्नुते ॥ १२.३३४.३५ ॥
ਮਨ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੋਹਿਨੀ ਈਰਖਾ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਤ੍ਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.334.36
यदा श्राव्ये च दृश्ये च सर्वभूतेषु चाप्ययम् ।
समो भवति निर्द्वन्द्वो ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३६ ॥
ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮਭਾਵ ਰੱਖ ਕੇ ਦ੍ਵੰਦ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.334.37
यदा स्तुतिं च निन्दां च समत्वेनैव पश्यति ।
काञ्चनं चायसं चैव सुखं दुःखं तथैव च ॥ १२.३३४.३७ ॥
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਉਸਤਤ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਨੂੰ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ,
12.334.38
शीतमुष्णं तथैवार्थमनर्थं प्रियमप्रियम् ।
जीवितं मरणं चैव ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३८ ॥
ਠੰਢ-ਗਰਮੀ, ਲਾਭ-ਹਾਨੀ, ਪਿਆਰਾ-ਅਣਪਿਆਰਾ, ਜੀਵਨ-ਮਰਨ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.334.39
प्रसार्येह यथाङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः ।
तथेन्द्रियाणि मनसा संयन्तव्यानि भिक्षुणा ॥ १२.३३४.३९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਕੱਛੂ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਫੈਲਾ ਕੇ ਫਿਰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਭਿਖਸ਼ੂ ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।
12.334.40
तमः परिगतं वेश्म यथा दीपेन दृश्यते ।
तथा बुद्धिप्रदीपेन शक्य आत्मा निरीक्षितुम् ॥ १२.३३४.४० ॥
ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਘਰ ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ।
12.334.41
एतत्सर्वं च पश्यामि त्वयि बुद्धिमतां वर ।
यच्चान्यदपि नोक्तं मे तत्त्वतो वेद तद्भवान् ॥ १२.३३४.४१ ॥
ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਉਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਯਥਾਰਥ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
12.334.42
ब्रह्मर्षे विदितश्चासि विषयान्तमुपागतः ।
गुरोस्तव प्रसादेन तव चैवोपशिक्षया ॥ १२.३३४.४२ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ! ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ; ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ।
12.334.43
तस्यैव च प्रसादेन प्रादुर्भूतं महात्मनः ।
ज्ञानं दिव्यं ममापीदं तेनासि विदितो मम ॥ १२.३३४.४३ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਇਹ ਦਿਵ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਬਣੇ।
12.334.44
अधिकं तव विज्ञानमधिका च गतिस्तव ।
अधिकं तव चैश्वर्यं तच्च त्वं नावबुध्यसे ॥ १२.३३४.४४ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਧ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਗਤੀ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
12.334.45
बाल्याद्वा संशयाद्वापि भयाद्वाऽप्यविमोक्षणात् ।
उत्पन्ने चापि विज्ञाने नाधिगच्छति तां गतिं ॥ १२.३३४.४५ ॥
ਬਾਲਪਨ ਕਾਰਨ, ਸ਼ੰਕਾ ਕਾਰਨ, ਡਰ ਕਾਰਨ, ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
12.334.46
व्यवसायेन शुद्धेन मद्विधैश्छिन्नसंशयः ।
विमुच्य हृदयग्रन्थीनासादयति तां गतिम् ॥ १२.३३४.४६ ॥
ਸ਼ੁੱਧ ਦ੍ਰਿੜ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੰਕਾ ਕੱਟੀ ਜਾ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.334.47
भवांश्चोत्पन्नविज्ञानः स्थिरबुद्धिरलोलुपः ।
व्यवसायादृते ब्रह्मन्नासादयति तत्परम् ॥ १२.३३४.४७ ॥
ਤੁਸੀਂ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਥਿਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਹੋ; ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਦ੍ਰਿੜ ਯਤਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
12.334.48
नास्ति ते सुखदुःखेषु विशेषो नास्ति लोलुपः ।
नौत्सुक्यं नृत्यगीतेषु न राग उपजायते ॥ १२.३३४.४८ ॥
ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ; ਨਾਚ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਰਾਗ ਵੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
12.334.49
न बन्धुष्वनुबन्धस्ते न भयेष्वस्ति ते भयम् ।
पश्यामि त्वां महाभाग तुल्यलोष्टाश्मकाञ्चनम् ॥ १२.३३४.४९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਨਹੀਂ, ਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਲੇ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
12.334.50
अहं त्वामनुपश्यामि ये चाप्यन्ते मनीषिणः ।
आस्थितं परमं मार्गमक्षयं तमनामयम् ॥ १२.३३४.५० ॥
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਨੀਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਉਸ ਪਰਮ, ਅਕਸ਼ਯ, ਨਿਰਾਮਯ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ।
12.334.51
यत्फलं ब्राह्मणस्येह मोक्षार्थश्च यदात्मकः ।
तस्मिन्वै वर्तसे विप्र किमन्यत्परिपृच्छसि ॥ १२.३३४.५१ ॥
ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਲਈ ਜੋ ਆਤਮਸਰੂਪ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਪਰ, ਤੂੰ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ?