ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.334
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.334.1
ततः स राजा जनको मन्त्रिभिः सह भारत ।
पुरोहितं पुरस्कृत्य सर्वाण्यन्तः पुराणि च ॥ १२.३३४.१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ରାଜା ଜନକ, ହେ ଭାରତ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ, ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ନିଜର ସମସ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁର ସହିତ (ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ)।
12.334.2
आसनं च पुरस्कृत्य रत्नानि विविधानि च ।
शिरसा चार्ध्यमादाय गुरुपुत्रं समभ्यगात् ॥ १२.३३४.२ ॥
ଆସନ ଓ ବିବିଧ ରତ୍ନ ଆଗରେ ରଖି, ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ ଗୁରୁପୁତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
12.334.3
स तदासनमादाय बहुरत्नविभूषितम् ।
स्पर्ध्यास्तरणसंस्तीर्णं सर्वतोभद्रमृद्धिमत् ॥ १२.३३४.३ ॥
ସେ ବହୁ ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଈର୍ଷାଯୋଗ୍ୟ ଆସ୍ତରଣରେ ବିଛାଯାଇଥିବା, ସର୍ବତୋଭାବେ ଶୁଭ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ଆସନ ନେଲେ।
12.334.4
पुरोधसा संगृहीतं हस्तेनालभ्य पार्थिवः ।
प्रददौ गुरुपुत्राय शुकाय परमार्चितम् ॥ १२.३३४.४ ॥
ପୁରୋହିତଙ୍କ ଧରିଥିବା ସେଇଟି ରାଜା ହାତରେ ଛୁଇଁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ତାହାକୁ ଗୁରୁପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ ଦେଲେ।
12.334.5
तत्रोपविष्टं तं कार्ष्णि शास्त्रतः प्रतिपूज्य च ।
पाद्यं निवेद्य प्रथममर्ध्यं गां च न्यवेदयत् ॥ १२.३३४.५ ॥
ସେଠାରେ ବସିଥିବା କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କରି, ପ୍ରଥମେ ପାଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ।
12.334.6
स च तां मन्त्रवत्पूजां प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ।
प्रतिगृह्य तु तां पूजां जनकाद्द्विजसत्तमः ॥ १२.३३४.६ ॥
ସେ ସେହି ପୂଜା ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ, ବିଧି ଅନୁସାରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଜନକଙ୍କଠାରୁ ସେହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ (ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ)।
12.334.7
गां चैव समनुज्ञाय राजानमनुमान्य च ।
पर्यपृच्छन्महातेजा राज्ञः कुशलमव्ययम् ॥ १२.३३४.७ ॥
ଗାଈକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାଙ୍କର ଅବ୍ୟୟ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ।
12.334.8
अनामयं च राजेन्द्र शुकः सानुचरस्य ह ।
अनुज्ञातः स तेनाथ निषसाद सहानुगः ॥ १२.३३४.८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶୁକ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନଙ୍କର କୁଶଳ। ତାପରେ ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଲେ।
12.334.9
कुशलं चाव्ययं चैव पृष्ट्वा वैयासकिं नृपः ।
किमागमनमित्येवं पर्यपृच्छत पार्थिवः ॥ १२.३३४.९ ॥
ବୈୟାସକିଙ୍କ ଅବ୍ୟୟ କୁଶଳ ପଚାରି ରାଜା କହିଲେ, 'ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ କ'ଣ?'
12.334.10
पित्राऽहमुक्तो भद्रं ते मोक्षधर्मार्थकोविदः ।
विदेहराजो याज्यो मे जनको नाम विश्रुतः ॥ १२.३३४.१० ॥
ମୋ ପିତା ମୋତେ କହିଲେ, 'ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୋକ୍ଷଧର୍ମ ଓ ତାର ଅର୍ଥର ଜ୍ଞାତା, ବିଦେହର ରାଜା, ମୋର ଯାଜ୍ୟ, ଜନକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଛନ୍ତି।'
12.334.11
तत्र गच्छस्व वै तूर्णं यदि ते हृदि संशयः ।
प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा स ते च्छेत्स्यति संशयं ॥ १२.३३४.११ ॥
ଯଦି ତୁମ ହୃଦୟରେ ସଂଶୟ ଥାଏ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯାଅ। ପ୍ରବୃତ୍ତି ବା ନିବୃତ୍ତିରେ ସେ ତୁମର ସଂଶୟ ଛେଦନ କରିବେ।
12.334.12
सोहं पितुर्नियोगात्त्वामुपप्रष्टुमिहागतः ।
तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ १२.३३४.१२ ॥
ତେଣୁ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମକୁ ପଚାରିବାକୁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ହେ ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ମୋତେ ଯଥାବତ କହିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
12.334.13
किं कार्यं ब्राह्मणेनेह मोक्षार्थश्च किमात्मकः ।
कथं च मोक्षः प्राप्तव्यो ज्ञानेन तपसाऽथवा ॥ १२.३३४.१३ ॥
ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କଣ? ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସେ କେଉଁ ସ୍ୱଭାବର ହେବା ଉଚିତ? ମୋକ୍ଷ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ, ଜ୍ଞାନରେ ନା ତପସ୍ୟାରେ?
12.334.14
यत्कार्यं ब्राह्मणेनेह जन्मप्रभृति तच्छृणु ।
कृतोपनयनस्तात भवेद्वेदपरायणः ॥ १२.३३४.१४ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣର ଯେଉଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜନ୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ତାହା ଶୁଣ। ହେ ପୁତ୍ର, ଉପନୟନ ପରେ ସେ ବେଦପରାୟଣ ହେବା ଉଚିତ।
12.334.15
तपसा गुरुवृत्त्या च ब्रह्मचर्येण चाभिभो ।
देवतानामृषीणां चाप्यनृणो ह्यनसूयकः ॥ १२.३३४.१५ ॥
ହେ ସମର୍ଥ, ତପସ୍ୟା, ଗୁରୁସେବା ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଋଷିଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ଈର୍ଷାରହିତ ହେବ।
12.334.16
वेदानधीत्य नियतो दक्षिणामपवर्ज्य च ।
अभ्यनुज्ञामथ प्राप्य समावर्तेत वै द्विजः ॥ १२.३३४.१६ ॥
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ସଂଯମୀ ରହି, ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଛାଡ଼ି, ଅନୁମତି ପାଇ ଦ୍ୱିଜ ଘରକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ।
12.334.17
समावृत्तश्च गार्हस्थ्ये स्वदारनिरतो वसेत् ।
अनसूयुर्यथान्यायमाहिताग्निरनावृतः ॥ १२.३३४.१७ ॥
ଘରକୁ ଫେରି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ନିଜ ପତ୍ନୀରେ ନିରତ ରହି, ଈର୍ଷାରହିତ, ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ, ଅଗ୍ନି ଧାରଣ କରି, ବାଧାହୀନ ଭାବେ ବାସ କରିବ।
12.334.18
उत्पाद्य पुत्रं पौत्रं तु वन्याश्रमपदे वसेत् ।
तानेवाग्नीन्यथाशास्त्रमर्चयन्नतिथिप्रियः ॥ १२.३३४.१८ ॥
ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଇ ବନାଶ୍ରମରେ ବାସ କରିବ; ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସେହି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଅତିଥିପ୍ରିୟ ହୋଇ।
12.334.19
स वनेऽग्नीन्यथान्यायमात्मन्यारोप्य धर्मवित् ।
निर्द्वन्द्वो बीतरागात्मा ब्रह्माश्रमपदे वसेत् ॥ १२.३३४.१९ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ବନରେ ଯଥାନ୍ୟାୟ ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଭିତରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ ଓ ବୀତରାଗ ଆତ୍ମାରେ ବ୍ରହ୍ମାଶ୍ରମରେ ବାସ କରନ୍ତୁ।
12.334.20
उत्पन्ने ज्ञानविज्ञाने प्रत्यक्षे हृदि शाश्वते ।
किमवश्यं निवस्तव्यमाश्रमेषु वनेषु वा ॥ १२.३३४.२० ॥
ହୃଦୟରେ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ-ବିଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହେଲେ, ଆଶ୍ରମ କିମ୍ବା ବନରେ ବାସ କରିବା କଣ ଅବଶ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ?
12.334.21
एतद्भवन्तं पृच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ।
यथा वेदार्थतत्त्वेन ब्रूहि मे त्वं जनाधिप ॥ १२.३३४.२१ ॥
ଏହା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି; ଅତଏବ ଆପଣ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ହେ ଜନାଧିପ, ବେଦାର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.334.22
न विना ज्ञानविज्ञाने मोक्षस्याधिगमो भवेत् ।
न विना गुरुसंबन्धं ज्ञानस्याधिगमः स्मृतः ॥ १२.३३४.२२ ॥
ଜ୍ଞାନ-ବିଜ୍ଞାନ ବିନା ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ; ଗୁରୁସମ୍ବନ୍ଧ ବିନା ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି।
12.334.23
गुरुः प्लावयिता तस्य ज्ञानं प्लव इहोच्यते ।
विज्ञाय कृतकृत्यस्तु तीर्णस्तदुभयं त्यजेत् ॥ १२.३३४.२३ ॥
ଗୁରୁ ତାହାକୁ ପାର କରାଇବା ଲୋକ; ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନକୁ ଭେଳା କୁହାଯାଏ। ଜ୍ଞାନ ଜାଣି କୃତକୃତ୍ୟ ଓ ପାରଗମ୍ୟ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
12.334.24
अनुच्छेदाय लोकानामनुच्छेदाय कर्मणाम् ।
पूर्वैराचरितो धर्मश्चातुराश्रम्यसंश्रितः ॥ १२.३३४.२४ ॥
ଲୋକମାନଙ୍କ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଓ କର୍ମମାନଙ୍କ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ପାଇଁ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଆଚରଣ କରିଥିବା ଧର୍ମ ଚାତୁରାଶ୍ରମ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି।
12.334.25
अनेन क्रमयोगेन बहुजातिषु कर्मणाम् ।
कृत्वा शुभाशुभं कर्म मोक्षो नामेह लभ्यते ॥ १२.३३४.२५ ॥
ଏହି କ୍ରମଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ବହୁ ଜନ୍ମରେ ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମ କରି, ଏଠାରେ ହିଁ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ।
12.334.26
भावितैः करणैश्चायं बहुसंसारयोनिषु ।
आसादयति शुद्धात्मा मोक्षं वै प्रथमाश्रमे ॥ १२.३३४.२६ ॥
ବହୁ ସଂସାର ଯୋନିରେ ଶୋଧିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମରେ ହିଁ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ।
12.334.27
तमासाद्य तु मुक्तस्य दृष्टार्थस्य विपश्चितः ।
त्रिष्वाश्रमेषु कोऽन्वर्थो भवेत्परमभीप्सतः ॥ १२.३३४.२७ ॥
ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ମୁକ୍ତ, ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପରମ ଇଚ୍ଛୁକଙ୍କ ପାଇଁ, ତିନି ଆଶ୍ରମରେ କି ପ୍ରୟୋଜନ ରହିବ?
12.334.28
राजसांस्तामसांश्चैव नित्यं दोषान्विवर्जयेत् ।
सात्विकं मार्गमास्थाय पश्येदात्मानमात्मना ॥ १२.३३४.२८ ॥
ରାଜସିକ ଓ ତାମସିକ ଦୋଷ ସର୍ବଦା ବର୍ଜନ କରିବ; ସାତ୍ତ୍ୱିକ ମାର୍ଗ ଆଶ୍ରୟ କରି ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବ।
12.334.29
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
संपश्यन्नोपलिप्येत जले वारिचरो यथा ॥ १२.३३४.२९ ॥
ସର୍ବଭୂତରେ ଆତ୍ମାକୁ ଓ ଆତ୍ମାରେ ସର୍ବଭୂତକୁ ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଜଳରେ ଲିପ୍ତ ନ ହେବା ପରି ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.334.30
पक्षिवत्प्रायणादूर्ध्वममुत्रानन्त्यमश्नुते ।
विहाय देहान्निर्मुक्तो निर्द्वन्द्वः प्रशमं गतः ॥ १२.३३४.३० ॥
ପକ୍ଷୀ ପରି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଡ଼ି ସେଠାରେ ଅନନ୍ତତା ପାଏ; ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୁକ୍ତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ ହୋଇ, ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ।
12.334.31
अत्र गाथाः पुरा गीताः शृणु राज्ञा ययातिना ।
धार्यन्तो या द्विजैस्तात मोक्षशास्त्रविशारदैः ॥ १२.३३४.३१ ॥
ଏଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ରାଜା ଯଯାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାଯିତ ଗାଥା ଶୁଣ, ଯାହା ମୋକ୍ଷଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ହେ ତାତ।
12.334.32
ज्योतिरात्मनि नान्यत्र सर्वजन्तुषु तत्समम् ।
स्वयं च शक्यते द्रष्टुं सुसमाहितचेतसा ॥ १२.३३४.३२ ॥
ସେହି ଜ୍ୟୋତି ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ଅଛି, ଅନ୍ୟତ୍ର ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହା ସମାନ ଅଛି; ସୁସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ତାହାକୁ ନିଜେ ଦେଖିହେବ।
12.334.33
न बिभेति परो यस्मान्न बिभेति पराच्च यः ।
यश्च नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तु सः ॥ १२.३३४.३३ ॥
ଯାହାଠାରୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଯେ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, ଯେ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ କି ଦ୍ୱେଷ କରେ ନାହିଁ, ସେ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.334.34
यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३४ ॥
ଯେତେବେଳେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ପାପଭାବ ରଖେ ନାହିଁ, କର୍ମ, ମନ ବା ବାଣୀରେ, ସେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.334.35
संयोज्य मनसाऽऽत्मानमीर्ष्यामुत्सृज्य मोहनीम् ।
त्यक्त्वा कामं च मोहं च ततो ब्रह्मत्वमश्नुते ॥ १२.३३४.३५ ॥
ମନ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ସଂଯୁକ୍ତ କରି, ମୋହିନୀ ଈର୍ଷା ତ୍ୟାଗ କରି, କାମ ଓ ମୋହ ଛାଡ଼ି, ତାପରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.334.36
यदा श्राव्ये च दृश्ये च सर्वभूतेषु चाप्ययम् ।
समो भवति निर्द्वन्द्वो ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३६ ॥
ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ବିଷୟରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ସମଭାବ ରଖି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.334.37
यदा स्तुतिं च निन्दां च समत्वेनैव पश्यति ।
काञ्चनं चायसं चैव सुखं दुःखं तथैव च ॥ १२.३३४.३७ ॥
ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା ଓ ନିନ୍ଦାକୁ ସମଭାବରେ ଦେଖେ, ସୁନା ଓ ଲୁହାକୁ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଦେଖେ,
12.334.38
शीतमुष्णं तथैवार्थमनर्थं प्रियमप्रियम् ।
जीवितं मरणं चैव ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३८ ॥
ଶୀତ-ଉଷ୍ଣ, ଲାଭ-କ୍ଷତି, ପ୍ରିୟ-ଅପ୍ରିୟ, ଜୀବନ-ମରଣକୁ ସମଭାବରେ ଦେଖେ, ସେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପାଏ।
12.334.39
प्रसार्येह यथाङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः ।
तथेन्द्रियाणि मनसा संयन्तव्यानि भिक्षुणा ॥ १२.३३४.३९ ॥
କଇଁଛ ଯେପରି ନିଜ ଅଙ୍ଗ ବିସ୍ତାର କରି ପୁଣି ସଂକୁଚିତ କରେ, ସେପରି ଭିକ୍ଷୁ ମନ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସଂଯମ କରିବା ଉଚିତ।
12.334.40
तमः परिगतं वेश्म यथा दीपेन दृश्यते ।
तथा बुद्धिप्रदीपेन शक्य आत्मा निरीक्षितुम् ॥ १२.३३४.४० ॥
ଅନ୍ଧାରରେ ଘେରା ଘର ଦୀପରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେହିପରି ବୁଦ୍ଧିର ଦୀପରେ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ।
12.334.41
एतत्सर्वं च पश्यामि त्वयि बुद्धिमतां वर ।
यच्चान्यदपि नोक्तं मे तत्त्वतो वेद तद्भवान् ॥ १२.३३४.४१ ॥
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏ ସବୁ ମୁଁ ତୁମଠାରେ ଦେଖେ; ମୁଁ କହି ନଥିବା ଅନ୍ୟ ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣ।
12.334.42
ब्रह्मर्षे विदितश्चासि विषयान्तमुपागतः ।
गुरोस्तव प्रसादेन तव चैवोपशिक्षया ॥ १२.३३४.४२ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି! ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବିଷୟର ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛ; ତୁମ ଗୁରୁଙ୍କ କୃପାରେ ଏବଂ ତୁମ ଉପଦେଶରେ।
12.334.43
तस्यैव च प्रसादेन प्रादुर्भूतं महात्मनः ।
ज्ञानं दिव्यं ममापीदं तेनासि विदितो मम ॥ १२.३३४.४३ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ କୃପାରୁ ହିଁ ମୋ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ ପରିଚିତ ହେଲେ।
12.334.44
अधिकं तव विज्ञानमधिका च गतिस्तव ।
अधिकं तव चैश्वर्यं तच्च त्वं नावबुध्यसे ॥ १२.३३४.४४ ॥
ଆପଣଙ୍କ ବିଜ୍ଞାନ ଅଧିକ, ଆପଣଙ୍କ ଗତି ମଧ୍ୟ ଅଧିକ, ଆପଣଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ; କିନ୍ତୁ ଆପଣ ତାହା ନିଜେ ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ।
12.334.45
बाल्याद्वा संशयाद्वापि भयाद्वाऽप्यविमोक्षणात् ।
उत्पन्ने चापि विज्ञाने नाधिगच्छति तां गतिं ॥ १२.३३४.४५ ॥
ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥା ଯୋଗୁ, ସନ୍ଦେହ ଯୋଗୁ, ଭୟ ଯୋଗୁ, କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ନ ହେବା ଯୋଗୁ, ବିଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ସେ ଗତି ପାଏ ନାହିଁ।
12.334.46
व्यवसायेन शुद्धेन मद्विधैश्छिन्नसंशयः ।
विमुच्य हृदयग्रन्थीनासादयति तां गतिम् ॥ १२.३३४.४६ ॥
ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା, ମୋ ପରି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ଦେହ ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ହୃଦୟର ଗ୍ରନ୍ଥି ମୁକ୍ତ କରି ସେ ସେ ଗତି ପାଏ।
12.334.47
भवांश्चोत्पन्नविज्ञानः स्थिरबुद्धिरलोलुपः ।
व्यवसायादृते ब्रह्मन्नासादयति तत्परम् ॥ १२.३३४.४७ ॥
ଆପଣ ବିଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଓ ଲୋଭରହିତ; ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟମ ବିନା ମଣିଷ ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ ନାହିଁ।
12.334.48
नास्ति ते सुखदुःखेषु विशेषो नास्ति लोलुपः ।
नौत्सुक्यं नृत्यगीतेषु न राग उपजायते ॥ १२.३३४.४८ ॥
ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କଠାରେ ଲୋଭ ନାହିଁ; ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଉତ୍ସୁକତା ନାହିଁ, ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.334.49
न बन्धुष्वनुबन्धस्ते न भयेष्वस्ति ते भयम् ।
पश्यामि त्वां महाभाग तुल्यलोष्टाश्मकाञ्चनम् ॥ १२.३३४.४९ ॥
ହେ ମହାଭାଗେ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମର ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ଭୟରେ ତୁମର ଭୟ ନାହିଁ। ମାଟିଚଟା, ପଥର ଓ ସୁନାକୁ ସମାନ ଦେଖୁଥିବା ତୁମକୁ ମୁଁ ଦେଖୁଛି।
12.334.50
अहं त्वामनुपश्यामि ये चाप्यन्ते मनीषिणः ।
आस्थितं परमं मार्गमक्षयं तमनामयम् ॥ १२.३३४.५० ॥
ଶେଷରେ ଥିବା ମନୀଷୀମାନଙ୍କ ଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖୁଛି। ତୁମେ ସେହି ପରମ, ଅକ୍ଷୟ, ନିରାମୟ ପଥକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ।
12.334.51
यत्फलं ब्राह्मणस्येह मोक्षार्थश्च यदात्मकः ।
तस्मिन्वै वर्तसे विप्र किमन्यत्परिपृच्छसि ॥ १२.३३४.५१ ॥
ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଯାହା ଫଳ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଯାହା ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ, ହେ ବିପ୍ର, ତୁମେ ସେଥିରେ ଅଛ; ତେବେ ଆଉ କଣ ପଚାରୁଛ?