มหาภารตะ · อัธยายะ 12.334
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.334.1
ततः स राजा जनको मन्त्रिभिः सह भारत ।
पुरोहितं पुरस्कृत्य सर्वाण्यन्तः पुराणि च ॥ १२.३३४.१ ॥
ครั้งนั้น พระราชาชนก โอ้ภารตะ พร้อมด้วยเหล่าเสนาบดี ให้ปุโรหิตนำหน้า พร้อมด้วยบรรดาสตรีในนางใน ได้ออกไปต้อนรับ
12.334.2
आसनं च पुरस्कृत्य रत्नानि विविधानि च ।
शिरसा चार्ध्यमादाय गुरुपुत्रं समभ्यगात् ॥ १२.३३४.२ ॥
พระองค์จัดเตรียมอาสนะและรัตนะต่างๆ ไว้เบื้องหน้า ก้มศีรษะ ถือน้ำอรรฆ์ไว้ แล้วเสด็จไปยังบุตรของคุรุ
12.334.3
स तदासनमादाय बहुरत्नविभूषितम् ।
स्पर्ध्यास्तरणसंस्तीर्णं सर्वतोभद्रमृद्धिमत् ॥ १२.३३४.३ ॥
ท่านรับอาสนะนั้น ประดับด้วยรัตนะมากมาย ปูด้วยผ้าปูอันน่าปรารถนา เป็นมงคลรอบด้าน และงดงามยิ่ง
12.334.4
पुरोधसा संगृहीतं हस्तेनालभ्य पार्थिवः ।
प्रददौ गुरुपुत्राय शुकाय परमार्चितम् ॥ १२.३३४.४ ॥
พระราชาทรงแตะอาสนะที่ปุโรหิตยกขึ้นด้วยพระหัตถ์ แล้วทรงถวายแด่บุตรของคุรุ ศุกะ อาสนะอันได้รับการบูชาอย่างสูงยิ่ง
12.334.5
तत्रोपविष्टं तं कार्ष्णि शास्त्रतः प्रतिपूज्य च ।
पाद्यं निवेद्य प्रथममर्ध्यं गां च न्यवेदयत् ॥ १२.३३४.५ ॥
พระราชาทรงบูชาบุตรของกฤษณะผู้ประทับอยู่ ณ ที่นั้นตามคัมภีร์ แล้วทรงถวายน้ำล้างพระบาทก่อน ต่อด้วยน้ำอรรฆ์ และทรงถวายโคด้วย
12.334.6
स च तां मन्त्रवत्पूजां प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ।
प्रतिगृह्य तु तां पूजां जनकाद्द्विजसत्तमः ॥ १२.३३४.६ ॥
ท่านรับการบูชานั้นด้วยมนตร์และตามระเบียบ เมื่อรับการบูชานั้นจากชนกแล้ว ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาก็พอพระทัย
12.334.7
गां चैव समनुज्ञाय राजानमनुमान्य च ।
पर्यपृच्छन्महातेजा राज्ञः कुशलमव्ययम् ॥ १२.३३४.७ ॥
ท่านอนุญาตให้โคไป และถวายความเคารพแด่พระราชา ผู้มีเดชรุ่งโรจน์ทรงถามถึงความเกษมสุขอันไม่เสื่อมสลายของพระราชา
12.334.8
अनामयं च राजेन्द्र शुकः सानुचरस्य ह ।
अनुज्ञातः स तेनाथ निषसाद सहानुगः ॥ १२.३३४.८ ॥
ข้าแต่จอมราชา ศุกะพร้อมบริวารก็สบายดีเช่นกัน แล้วเมื่อได้รับอนุญาตจากพระราชาแล้ว ท่านจึงประทับนั่งพร้อมด้วยผู้ติดตาม
12.334.9
कुशलं चाव्ययं चैव पृष्ट्वा वैयासकिं नृपः ।
किमागमनमित्येवं पर्यपृच्छत पार्थिवः ॥ १२.३३४.९ ॥
พระราชาทรงถามถึงความเกษมสุขอันไม่เสื่อมสลายของบุตรแห่งวยาสะ แล้วตรัสถามว่า "การมาของท่านมีวัตถุประสงค์ใด"
12.334.10
पित्राऽहमुक्तो भद्रं ते मोक्षधर्मार्थकोविदः ।
विदेहराजो याज्यो मे जनको नाम विश्रुतः ॥ १२.३३४.१० ॥
บิดาของข้าพเจ้ากล่าวแก่ข้าพเจ้าว่า "ขอให้เจ้าได้รับความเป็นสิริมงคล พระราชาแห่งวิเทหะ พระนามว่าชนก มีชื่อเสียงโด่งดัง ทรงเป็นผู้รู้ในธรรมและจุดหมายแห่งโมกษะ และข้าพเจ้าเป็นผู้ประกอบพิธีให้แก่พระองค์"
12.334.11
तत्र गच्छस्व वै तूर्णं यदि ते हृदि संशयः ।
प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा स ते च्छेत्स्यति संशयं ॥ १२.३३४.११ ॥
หากในใจของเจ้ามีความสงสัย จงรีบไปที่นั่น ไม่ว่าจะเกี่ยวกับการเข้าร่วมหรือการสละ พระองค์จะตัดความสงสัยของเจ้าให้ขาด
12.334.12
सोहं पितुर्नियोगात्त्वामुपप्रष्टुमिहागतः ।
तन्मे धर्मभृतां श्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ १२.३३४.१२ ॥
ข้าพเจ้าจึงมาที่นี่เพื่อทูลถามท่าน ตามบัญชาของบิดา ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม ขอท่านได้โปรดอธิบายแก่ข้าพเจ้าตามความเป็นจริงด้วยเถิด
12.334.13
किं कार्यं ब्राह्मणेनेह मोक्षार्थश्च किमात्मकः ।
कथं च मोक्षः प्राप्तव्यो ज्ञानेन तपसाऽथवा ॥ १२.३३४.१३ ॥
พราหมณ์ในโลกนี้มีหน้าที่อะไร และมีลักษณะเช่นไรเพื่อจุดหมายแห่งโมกษะ จะบรรลุโมกษะได้อย่างไร ด้วยความรู้หรือด้วยการบำเพ็ญตบะ
12.334.14
यत्कार्यं ब्राह्मणेनेह जन्मप्रभृति तच्छृणु ।
कृतोपनयनस्तात भवेद्वेदपरायणः ॥ १२.३३४.१४ ॥
จงฟังหน้าที่ของพราหมณ์ในโลกนี้ตั้งแต่เกิดเป็นต้นไป ลูกรัก เมื่อได้รับการอุปนยนะแล้ว เขาควรอุทิศตนแด่พระเวท
12.334.15
तपसा गुरुवृत्त्या च ब्रह्मचर्येण चाभिभो ।
देवतानामृषीणां चाप्यनृणो ह्यनसूयकः ॥ १२.३३४.१५ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงอำนาจ ด้วยการบำเพ็ญตบะ ด้วยการรับใช้คุรุ และด้วยการศึกษาอย่างบริสุทธิ์ในฐานะศิษย์ เขาควรปลอดจากหนี้ต่อเทพเจ้าและฤๅษี และปราศจากความริษยา
12.334.16
वेदानधीत्य नियतो दक्षिणामपवर्ज्य च ।
अभ्यनुज्ञामथ प्राप्य समावर्तेत वै द्विजः ॥ १२.३३४.१६ ॥
เมื่อศึกษาพระเวทด้วยการสำรวมตน และงดรับค่าตอบแทนแก่คุรุแล้ว ทวิชาควรกลับบ้านเมื่อได้รับอนุญาต
12.334.17
समावृत्तश्च गार्हस्थ्ये स्वदारनिरतो वसेत् ।
अनसूयुर्यथान्यायमाहिताग्निरनावृतः ॥ १२.३३४.१७ ॥
เมื่อกลับมาแล้ว ในชีวิตของคฤหัสถ์ เขาควรอยู่อย่างยินดีในภรรยาของตน ปราศจากความริษยา ดำรงตามธรรม รักษาไฟศักดิ์สิทธิ์ และไม่มีสิ่งใดขัดขวาง
12.334.18
उत्पाद्य पुत्रं पौत्रं तु वन्याश्रमपदे वसेत् ।
तानेवाग्नीन्यथाशास्त्रमर्चयन्नतिथिप्रियः ॥ १२.३३४.१८ ॥
เมื่อมีบุตรและหลาน เขาควรอยู่ในอาศรมป่า บูชาไฟเหล่านั้นตามคัมภีร์ และยินดีในการต้อนรับแขก
12.334.19
स वनेऽग्नीन्यथान्यायमात्मन्यारोप्य धर्मवित् ।
निर्द्वन्द्वो बीतरागात्मा ब्रह्माश्रमपदे वसेत् ॥ १२.३३४.१९ ॥
ผู้รู้ธรรม เมื่อได้ตั้งไฟศักดิ์สิทธิ์ไว้ในตนในป่าตามระเบียบแล้ว ปลอดจากคู่ตรงข้าม มีอาตมันปราศจากราคะ ควรอยู่ในอาศรมของพรหมัน
12.334.20
उत्पन्ने ज्ञानविज्ञाने प्रत्यक्षे हृदि शाश्वते ।
किमवश्यं निवस्तव्यमाश्रमेषु वनेषु वा ॥ १२.३३४.२० ॥
เมื่อความรู้และการรู้แจ้งเกิดขึ้นแล้ว เป็นความจริงประจักษ์และนิรันดร์ในใจ จำเป็นหรือไม่ที่จะต้องอาศัยอยู่ในอาศรมหรือในป่า
12.334.21
एतद्भवन्तं पृच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ।
यथा वेदार्थतत्त्वेन ब्रूहि मे त्वं जनाधिप ॥ १२.३३४.२१ ॥
ข้าพเจ้าขอถามท่านถึงเรื่องนี้ ขอท่านจงกล่าวตามนั้น โอ้ ท่านผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ขอท่านจงบอกข้าพเจ้าตามสาระแท้จริงแห่งความหมายของพระเวท
12.334.22
न विना ज्ञानविज्ञाने मोक्षस्याधिगमो भवेत् ।
न विना गुरुसंबन्धं ज्ञानस्याधिगमः स्मृतः ॥ १२.३३४.२२ ॥
หากปราศจากความรู้และการรู้แจ้ง การบรรลุโมกษะย่อมไม่เกิดขึ้น และหากปราศจากการผูกพันกับคุรุ การบรรลุความรู้ก็ไม่ถือว่าเกิดขึ้น
12.334.23
गुरुः प्लावयिता तस्य ज्ञानं प्लव इहोच्यते ।
विज्ञाय कृतकृत्यस्तु तीर्णस्तदुभयं त्यजेत् ॥ १२.३३४.२३ ॥
คุรุคือผู้ที่นำเขาข้ามไป และความรู้ในที่นี้เรียกว่าแพ ผู้ที่เข้าใจความรู้แล้ว กิจของเขาสำเร็จและข้ามฝั่งแล้ว ควรละทิ้งทั้งสองสิ่งนั้น
12.334.24
अनुच्छेदाय लोकानामनुच्छेदाय कर्मणाम् ।
पूर्वैराचरितो धर्मश्चातुराश्रम्यसंश्रितः ॥ १२.३३४.२४ ॥
เพื่อความต่อเนื่องของโลกทั้งหลาย และเพื่อความต่อเนื่องของกรรมพิธี ธรรมที่บรรพชนประพฤติปฏิบัติมา ตั้งอยู่บนระบบอาศรมทั้งสี่
12.334.25
अनेन क्रमयोगेन बहुजातिषु कर्मणाम् ।
कृत्वा शुभाशुभं कर्म मोक्षो नामेह लभ्यते ॥ १२.३३४.२५ ॥
ด้วยการฝึกฝนตามลำดับขั้นนี้ เมื่อได้กระทำกรรมดีและกรรมชั่วในหลายชาติกำเนิดแล้ว โมกษะจึงบรรลุได้ในชีวิตนี้
12.334.26
भावितैः करणैश्चायं बहुसंसारयोनिषु ।
आसादयति शुद्धात्मा मोक्षं वै प्रथमाश्रमे ॥ १२.३३४.२६ ॥
ด้วยอินทรีย์ที่ได้ฝึกฝนมาแล้วผ่านครรภ์แห่งสังสารวัฏอันมากมาย อาตมันที่บริสุทธิ์นี้ย่อมบรรลุโมกษะอย่างแท้จริง ในขั้นอาศรมแรก
12.334.27
तमासाद्य तु मुक्तस्य दृष्टार्थस्य विपश्चितः ।
त्रिष्वाश्रमेषु कोऽन्वर्थो भवेत्परमभीप्सतः ॥ १२.३३४.२७ ॥
สำหรับผู้ที่บรรลุโมกษะนั้นแล้ว ผู้ได้เห็นความจริง เป็นผู้มีปัญญา และปรารถนาสิ่งสูงสุด เหตุใดในอาศรมทั้งสามจึงยังมีประโยชน์อันใดเหลืออยู่
12.334.28
राजसांस्तामसांश्चैव नित्यं दोषान्विवर्जयेत् ।
सात्विकं मार्गमास्थाय पश्येदात्मानमात्मना ॥ १२.३३४.२८ ॥
พึงละเว้นโทษแห่งราคะและตมะเสมอ ยึดมั่นในหนทางแห่งสัตตวะ แล้วพึงเห็นอาตมันด้วยอาตมัน
12.334.29
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
संपश्यन्नोपलिप्येत जले वारिचरो यथा ॥ १२.३३४.२९ ॥
เมื่อเห็นอาตมันอยู่ในสรรพสัตว์ และสรรพสัตว์อยู่ในอาตมัน ผู้นั้นย่อมไม่ถูกแปดเปื้อน เหมือนสัตว์ที่อาศัยอยู่ในน้ำไม่เปรอะเปื้อนด้วยน้ำ
12.334.30
पक्षिवत्प्रायणादूर्ध्वममुत्रानन्त्यमश्नुते ।
विहाय देहान्निर्मुक्तो निर्द्वन्द्वः प्रशमं गतः ॥ १२.३३४.३० ॥
เหมือนนก หลังจากการสิ้นชีวิต เขาพุ่งขึ้นสู่เบื้องบน และบรรลุความไม่มีที่สุดในที่นั้น เมื่อละทิ้งร่างแล้ว หลุดพ้น ปราศจากคู่แห่งความตรงข้าม และถึงความสงบ
12.334.31
अत्र गाथाः पुरा गीताः शृणु राज्ञा ययातिना ।
धार्यन्तो या द्विजैस्तात मोक्षशास्त्रविशारदैः ॥ १२.३३४.३१ ॥
ขอท่านจงฟังคาถาที่พระราชายยาติเคยขับร้องไว้แต่กาลก่อน คาถาเหล่านั้นที่พวกทวิชาติผู้ชำนาญในคัมภีร์โมกษะได้รักษาไว้ โอ้ บุตรที่รัก
12.334.32
ज्योतिरात्मनि नान्यत्र सर्वजन्तुषु तत्समम् ।
स्वयं च शक्यते द्रष्टुं सुसमाहितचेतसा ॥ १२.३३४.३२ ॥
แสงสว่างนั้นอยู่ในอาตมัน ไม่มีที่อื่น และแสงสว่างเช่นเดียวกันนั้นอยู่ในสรรพสัตว์ ผู้นั้นย่อมอาจเห็นได้ด้วยตนเอง เมื่อมีจิตตั้งมั่นดีแล้ว
12.334.33
न बिभेति परो यस्मान्न बिभेति पराच्च यः ।
यश्च नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तु सः ॥ १२.३३४.३३ ॥
ผู้ที่คนอื่นไม่กลัวเขา และเขาก็ไม่กลัวคนอื่น ผู้ที่ไม่ปรารถนาและไม่เกลียดชัง ผู้นั้นย่อมบรรลุพรหมันอย่างแท้จริง
12.334.34
यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३४ ॥
เมื่อใดที่ไม่ก่อเจตนาร้ายใดๆ ต่อสรรพสัตว์ ด้วยการกระทำ ด้วยใจ หรือด้วยวาจา เมื่อนั้นย่อมบรรลุพรหมัน
12.334.35
संयोज्य मनसाऽऽत्मानमीर्ष्यामुत्सृज्य मोहनीम् ।
त्यक्त्वा कामं च मोहं च ततो ब्रह्मत्वमश्नुते ॥ १२.३३४.३५ ॥
เมื่อได้เชื่อมอาตมันเข้ากับใจ ละทิ้งความริษยาอันหลงใหล ละทิ้งกามและโมหะ แล้วผู้นั้นย่อมบรรลุสภาวะแห่งพรหมัน
12.334.36
यदा श्राव्ये च दृश्ये च सर्वभूतेषु चाप्ययम् ।
समो भवति निर्द्वन्द्वो ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३६ ॥
เมื่อใดผู้นั้นมีใจสม่ำเสมอต่อสิ่งที่ได้ยินและสิ่งที่ได้เห็น และต่อสรรพสัตว์ ปราศจากคู่แห่งความตรงข้าม เมื่อนั้นย่อมบรรลุพรหมัน
12.334.37
यदा स्तुतिं च निन्दां च समत्वेनैव पश्यति ।
काञ्चनं चायसं चैव सुखं दुःखं तथैव च ॥ १२.३३४.३७ ॥
เมื่อใดผู้นั้นเห็นคำสรรเสริญและคำติเตียนด้วยความเสมอภาค และเช่นเดียวกันเห็นทองคำและเหล็ก สุขและทุกข์
12.334.38
शीतमुष्णं तथैवार्थमनर्थं प्रियमप्रियम् ।
जीवितं मरणं चैव ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.३३४.३८ ॥
เมื่อผู้นั้นพิจารณาความหนาวและความร้อน ลาภและความเสื่อมลาภ สิ่งที่น่ารักและสิ่งที่ไม่น่ารัก ชีวิตและความตายอย่างเสมอกัน เมื่อนั้นเขาย่อมบรรลุพรหมัน
12.334.39
प्रसार्येह यथाङ्गानि कूर्मः संहरते पुनः ।
तथेन्द्रियाणि मनसा संयन्तव्यानि भिक्षुणा ॥ १२.३३४.३९ ॥
เหมือนเต่าที่ยืดแขนขาออกแล้วหดกลับเข้ามาอีก ภิกษุก็พึงควบคุมอินทรีย์ทั้งหลายด้วยใจ ฉันนั้น
12.334.40
तमः परिगतं वेश्म यथा दीपेन दृश्यते ।
तथा बुद्धिप्रदीपेन शक्य आत्मा निरीक्षितुम् ॥ १२.३३४.४० ॥
เหมือนห้องที่มืดมนย่อมเห็นได้ด้วยประทีป ฉันนั้นอาตมันก็อาจถูกมองเห็นได้ด้วยประทีปคือปัญญา
12.334.41
एतत्सर्वं च पश्यामि त्वयि बुद्धिमतां वर ।
यच्चान्यदपि नोक्तं मे तत्त्वतो वेद तद्भवान् ॥ १२.३३४.४१ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา ข้าพเจ้าเห็นสิ่งทั้งปวงนี้ในท่าน และสิ่งที่ข้าพเจ้ามิได้กล่าวไว้ ท่านก็ทราบสิ่งนั้นโดยแท้จริง
12.334.42
ब्रह्मर्षे विदितश्चासि विषयान्तमुपागतः ।
गुरोस्तव प्रसादेन तव चैवोपशिक्षया ॥ १२.३३४.४२ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้เป็นฤๅษี ท่านเป็นที่รู้จักกันดี และได้บรรลุถึงที่สุดแห่งวิสัย ด้วยพระคุณของคุรุของท่านและด้วยการศึกษาอบรมของท่านเอง
12.334.43
तस्यैव च प्रसादेन प्रादुर्भूतं महात्मनः ।
ज्ञानं दिव्यं ममापीदं तेनासि विदितो मम ॥ १२.३३४.४३ ॥
ด้วยพระคุณของท่านผู้ยิ่งใหญ่นั้นนั่นเอง ญาณทิพย์นี้จึงเกิดขึ้นในข้าพเจ้าด้วย และเพราะท่านนั้น ข้าพเจ้าจึงได้รู้จักท่าน
12.334.44
अधिकं तव विज्ञानमधिका च गतिस्तव ।
अधिकं तव चैश्वर्यं तच्च त्वं नावबुध्यसे ॥ १२.३३४.४४ ॥
ความรู้แจ้งของท่านยิ่งกว่า หนทางของท่านก็ยิ่งกว่า อำนาจของท่านก็ยิ่งกว่า แต่ท่านก็ยังไม่รู้ตัวในเรื่องนั้น
12.334.45
बाल्याद्वा संशयाद्वापि भयाद्वाऽप्यविमोक्षणात् ।
उत्पन्ने चापि विज्ञाने नाधिगच्छति तां गतिं ॥ १२.३३४.४५ ॥
เพราะความเป็นเด็ก หรือเพราะความสงสัย หรือเพราะความกลัว หรือเพราะยังไม่หลุดพ้น แม้ความรู้แจ้งจะเกิดขึ้นแล้ว ผู้นั้นก็ยังไม่บรรลุถึงภาวะนั้น
12.334.46
व्यवसायेन शुद्धेन मद्विधैश्छिन्नसंशयः ।
विमुच्य हृदयग्रन्थीनासादयति तां गतिम् ॥ १२.३३४.४६ ॥
ด้วยความเพียรที่บริสุทธิ์ เมื่อความสงสัยถูกตัดขาดโดยผู้เช่นข้าพเจ้า และได้แก้ปมในใจแล้ว ผู้นั้นย่อมบรรลุถึงภาวะนั้น
12.334.47
भवांश्चोत्पन्नविज्ञानः स्थिरबुद्धिरलोलुपः ।
व्यवसायादृते ब्रह्मन्नासादयति तत्परम् ॥ १२.३३४.४७ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ท่านมีความรู้แจ้งเกิดขึ้นแล้ว มีปัญญามั่นคง ไม่ละโมบ แต่หากปราศจากความเพียรอันแน่วแน่ ก็ไม่อาจบรรลุถึงภาวะสูงสุดนั้นได้
12.334.48
नास्ति ते सुखदुःखेषु विशेषो नास्ति लोलुपः ।
नौत्सुक्यं नृत्यगीतेषु न राग उपजायते ॥ १२.३३४.४८ ॥
สำหรับท่านไม่มีความแตกต่างระหว่างสุขกับทุกข์ ท่านไม่มีความละโมบ ความกระตือรือร้นต่อการฟ้อนรำและขับร้องก็ไม่เกิดขึ้นในท่าน และความยึดติดก็ไม่เกิดขึ้น
12.334.49
न बन्धुष्वनुबन्धस्ते न भयेष्वस्ति ते भयम् ।
पश्यामि त्वां महाभाग तुल्यलोष्टाश्मकाञ्चनम् ॥ १२.३३४.४९ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่ง ท่านไม่มีความผูกพันต่อญาติมิตร และในบรรดาความน่ากลัวทั้งหลาย ท่านไม่มีความกลัว ข้าพเจ้าเห็นท่านถือก้อนดิน ก้อนหิน และทองคำเป็นสิ่งเสมอกัน
12.334.50
अहं त्वामनुपश्यामि ये चाप्यन्ते मनीषिणः ।
आस्थितं परमं मार्गमक्षयं तमनामयम् ॥ १२.३३४.५० ॥
ข้าพเจ้าเห็นท่านเช่นเดียวกับที่เห็นบรรดาผู้มีปัญญาในที่สุดแห่งชีวิต ท่านได้ดำเนินตามทางอันสูงสุด ไม่เสื่อมสูญ และปราศจากโรคภัยนั้นแล้ว
12.334.51
यत्फलं ब्राह्मणस्येह मोक्षार्थश्च यदात्मकः ।
तस्मिन्वै वर्तसे विप्र किमन्यत्परिपृच्छसि ॥ १२.३३४.५१ ॥
ผลอันเป็นของพราหมณ์ในโลกนี้ และสิ่งซึ่งเป็นตัวตนเพื่อความหลุดพ้น ท่านก็ดำรงอยู่ในสิ่งนั้นนั่นแหละ ข้าแต่พราหมณ์ เหตุใดท่านจึงยังถามสิ่งอื่นอีกเล่า