Mahābhārata · Adhyāya 12.337
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.337.1
एतस्मिन्नन्तरे भूते नारदः पुनरागमत् ।
शुकं स्वाध्यायनिरतं वेदार्थान्प्रष्टुमीप्सवा ॥ १२.३३७.१ ॥
Mientras tanto, Nārada volvió, deseando preguntar a Śuka, absorto en el estudio védico, sobre el sentido de los Vedas.
12.337.2
देवर्षि तु शुको दृष्ट्वा नारदं समुपस्यितम् ।
अर्ध्यपूर्वेण विधिवा वेदोक्तेनाभ्यपूजयत् ॥ १२.३३७.२ ॥
Al ver acercarse al sabio divino Nārada, Śuka lo honró según la regla, comenzando con la ofrenda de agua, como prescribe el Veda.
12.337.3
नारदोऽयाजवीत्प्रीतो ब्रूहि ब्रह्मविदां वर ।
केन त्वां श्रेयसा वत्स योजयामीति हृष्टवत् ॥ १२.३३७.३ ॥
Complacido, Nārada dijo: "Habla, mejor de los que conocen a Brahman. Querido hijo, ¿a qué bien te encaminaré?" Así habló con alegría.
12.337.4
नारदस्य वचः श्रुत्वा शुकः प्रोवाच भारत ।
अस्मिँल्लोके हितं यत्स्वात्तेन मां योक्तुमर्हसि ॥ १२.३३७.४ ॥
Al oír las palabras de Nārada, Śuka dijo: "Oh Bhārata, deberías encaminarme hacia lo que sea beneficioso en este mundo."
12.337.5
तत्त्वं जिज्ञासतां पूर्वनृषीणां भावितात्मनाम् ।
सनत्कुमारो भगवानिदं वतनमब्रवीत् ॥ १२.३३७.५ ॥
A los antiguos sabios de mente purificada que deseaban conocer la verdad, el bienaventurado Sanatkumāra les habló así.
12.337.6
नास्ति विद्यासगं चक्षुर्नास्ति सत्यसमं तपः ।
नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.३३७.६ ॥
No hay ojo igual al conocimiento, ni austeridad igual a la verdad; no hay sufrimiento igual a la pasión, ni felicidad igual a la renuncia.
12.337.7
निवृत्तिः कर्मणा पापात्सततं पुण्यशीलता ।
सद्वृत्तिः सद्वदाचारः श्रेय एवदनुत्तमम् ॥ १२.३३७.७ ॥
Apartarse de la acción pecaminosa, cultivar constantemente la virtud, buena conducta y buen comportamiento: este es el bien supremo.
12.337.8
नानुवयसुखं प्राप्य यः सज्जति न मुच्यते ।
नालं स दुःखमोक्षाय संयोगो दुःखलक्षणम् ॥ १२.३३७.८ ॥
Quien, habiendo obtenido el placer de la juventud, se aferra a él, no se libera; no es capaz de liberarse del sufrimiento, pues la unión es la marca del sufrimiento.
12.337.9
सक्तस्य बुद्धिश्चलति मोहजालविवर्धनी ।
मोहवालावृतो दुःखमिह चामुत्र सोऽश्नुते ॥ १२.३३७.९ ॥
La mente del apegado vacila y hace crecer la red de la ilusión; envuelto en la red de la ilusión, sufre aquí y en el más allá.
12.337.10
सर्वोपागात्तु कामस्व क्रोधस्य च विनिग्रहः ।
कार्यः श्रेयोर्थिना तौ हि श्रेयोघातार्थमुद्यतौ ॥ १२.३३७.१० ॥
Quien busca el bien supremo debe refrenar en todo sentido el deseo y la ira, pues estos dos están siempre dispuestos a destruir el bien.
12.337.11
नित्यं क्रोधात्तपो रक्षेच्छ्रियं रक्षेच्च मत्सरात् ।
विद्यां मानावमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः ॥ १२.३३७.११ ॥
Siempre se debe proteger la austeridad de la ira, la prosperidad de la envidia, el saber del honor y la deshonra, y a uno mismo de la negligencia.
12.337.12
आनृशंस्यं परो धर्मः क्षमा च परमं बलम् ।
आत्मज्ञानं परं ज्ञानं न सत्याद्विद्यते परम् ॥ १२.३३७.१२ ॥
La no crueldad es el dharma supremo, y la paciencia la fuerza suprema; el conocimiento del yo es el saber supremo, y nada es superior a la verdad.
12.337.13
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यादपि हितं वदेत् ।
यद्भूतहितमत्यन्तमेतत्सत्यं मतं मम ॥ १२.३३७.१३ ॥
Decir la verdad es bueno, pero se debe decir lo que es beneficioso incluso por encima de la verdad. Lo que es sumamente beneficioso para los seres, eso considero yo verdad.
12.337.14
सर्वारम्भपरित्यागी निराशीर्निष्परिग्रहः ।
येन सर्वं परित्यक्तं स विद्वान्स च पण्डितः ॥ १२.३३७.१४ ॥
Quien ha renunciado a todas las empresas, libre de deseo de recompensa y de posesiones, por quien todo ha sido abandonado: ese es el sabio, y ese es el erudito.
12.337.15
इन्द्रियैरिन्द्रियार्थान्यश्चरत्यात्मवशैरिह ।
आसज्जमानः शान्तात्मा निर्विकारः समाहितः ॥ १२.३३७.१५ ॥
Quien se mueve entre los objetos de los sentidos con sentidos sometidos a sí mismo, aparentando apego pero con el alma en paz, sin perturbación y recogido.
12.337.16
अत्मभूतैरतद्भूतः सह चैव विनैव च ।
स विमुक्तः परं श्रेयो नचिरेणाधिगच्छति ॥ १२.३३७.१६ ॥
Aunque habita con seres que son su propio yo, sin ser de su naturaleza, e incluso separado de ellos, él, liberado, alcanza el supremo bien sin larga demora.
12.337.17
अदर्शनमसंस्पर्शस्तथाऽसंभाषणं तदा ।
यस्य भूतैः सह मुने स श्रेयो विन्दते परम् ॥ १२.३३७.१७ ॥
Oh sabio, aquel que no tiene vista, contacto ni conversación con los seres: ese alcanza el supremo bien.
12.337.18
न हिंस्यात्सर्वभूतानि मैत्रायगणतश्चरेत् ।
नेदं जन्म समासाद्य वैरं कुर्वीत केनचित् ॥ १२.३३७.१८ ॥
No se debe dañar a ningún ser; se debe andar con benevolencia. Habiendo obtenido este nacimiento, no se debe crear enemistad con nadie.
12.337.19
आकिञ्चन्यं सुसंतोषो निराशीस्त्वमचापलम् ।
एतदाहुः परं श्रेय आत्मज्ञस्य जितात्मनः ॥ १२.३३७.१९ ॥
No poseer nada, gran contentamiento, libertad del deseo de recompensa y ausencia de inquietud: esto dicen que es el supremo bien para quien conoce el yo y ha vencido el yo.
12.337.20
परिग्रहं परित्यज्य भव तात जितेन्द्रियः ।
अशोकं स्थानमातिष्ठ इह चामुत्र चाभयम् ॥ १२.३३७.२० ॥
Querido hijo, abandona las posesiones y sé quien ha vencido a sus sentidos. Permanece en el estado sin pesar, que es sin temor aquí y en el más allá.
12.337.21
निरामिषा न शोचन्ति त्यजेदामिषमात्मनः ।
परित्यज्यामिषं सौभ्य दुःखतापाद्विमोक्ष्यसे ॥ १२.३३७.२१ ॥
Quienes están libres del cebo no se lamentan. Abandona el cebo que hay en ti; oh gentil, al abandonar el cebo serás liberado del ardor del sufrimiento.
12.337.22
तपोनित्येन दान्तेन मुनिना संयतात्मना ।
अजितं जेतुकामेन भाव्यं सङ्गेष्वसङ्गिना ॥ १२.३३७.२२ ॥
Un sabio constante en la austeridad, dominado y de yo contenido, que desea conquistar lo no conquistado, debe permanecer desapegado entre los apegos.
12.337.23
गुणसङ्गेष्वनासक्त एकचर्यारतः सदा ।
ब्राह्मणो नचिरादेव सुखमायात्यनुत्तमम् ॥ १२.३३७.२३ ॥
El brahmán que no está apegado a los apegos de las cualidades, siempre deleitándose en la práctica solitaria, pronto alcanza la felicidad suprema.
12.337.24
द्वन्द्वारामेषु भूतेषु य एको रमते मुनिः ।
विद्धि प्रज्ञानतृप्तं तं ज्ञानतृप्तो न शोचति ॥ १२.३३७.२४ ॥
Entre los seres que se deleitan en los pares de opuestos, el sabio que se deleita solo: sabe que está saciado de sabiduría; quien está saciado de conocimiento no se lamenta.
12.337.25
शुभैर्लभति देवत्वं व्यामिश्रेर्जन्म मानुषम् ।
अशुभैश्चाप्यधोजन्म कर्मभिर्लभतेऽवशः ॥ १२.३३७.२५ ॥
Por buenas acciones se alcanza la condición divina; por acciones mixtas, el nacimiento humano; y por malas acciones, impotente, un nacimiento inferior.
12.337.26
तत्र मृत्युवशो दुःखैः सततं समभिद्रुतः ।
संसारे पच्यते जन्तुस्तत्कथं नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२६ ॥
Allí, sometido a la muerte y constantemente asaltado por los dolores, el ser es consumido en saṃsāra. ¿Cómo es que no lo comprendes?
12.337.27
अहिते हितसंज्ञस्त्वमध्रुवे ध्रुवसंज्ञकः ।
अनर्थे चार्थसंज्ञस्त्वं किमर्थं नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२७ ॥
Tomas lo perjudicial por beneficioso, lo impermanente por permanente y lo inútil por valioso. ¿Por qué razón no lo comprendes?
12.337.28
संवेष्ट्यमानं बहुभिर्मोहात्तन्तुभिरात्मजैः ।
कोशकार इवात्मानं वेष्टयन्नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२८ ॥
Envuelto por muchos hilos de tus hijos por delusión, no comprendes que, como el gusano que teje su capullo, te estás envolviendo a ti mismo.
12.337.29
अलं परिग्रहेणेह दोषवान्हि परिग्रहः ।
कृमिर्हि कोशकारस्तु बध्यते स परिग्रहात् ॥ १२.३३७.२९ ॥
Basta ya de posesiones aquí; la posesión está llena de defectos. El gusano de seda queda atado precisamente por esa posesión.
12.337.30
पुत्रदारकुटुम्बेषु सक्ताः सीदन्ति जन्तवः ।
सरःपङ्कार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव ॥ १२.३३७.३० ॥
Los seres apegados a hijos, esposas y familia se hunden, como elefantes viejos de bosque sumergidos en el mar de lodo de un lago.
12.337.31
महाजालसमाकृष्टान्स्थले मत्स्यानिवोद्धृतान् ।
मोहजालसमाकृष्टान्पश्य जन्तून्सुदुःखितान् ॥ १२.३३७.३१ ॥
Mira a los seres arrastrados por la red de la ilusión, muy desdichados, como peces sacados de la red grande y arrojados a tierra firme.
12.337.32
कुटुम्बं पुत्रदारांश्च शरीरं संचयाश्च ये ।
पारक्यमध्रुवं सर्वं किं स्वं सुकृतदुष्कृतम् ॥ १२.३३७.३२ ॥
La familia, los hijos y las esposas, el cuerpo y cuanto se ha acumulado: todo pertenece a otro y es inestable. ¿Qué es verdaderamente propio, salvo las buenas y malas acciones?
12.337.33
यदा सर्वान्परित्यज्य गन्तव्यमवशेन ते ।
अनर्थे किं प्रसक्तस्त्वं समर्थं नानुतिष्ठसि ॥ १२.३३७.३३ ॥
Cuando debas dejarlos a todos y partir contra tu voluntad, ¿por qué te apegas a lo inútil? ¿Por qué no practicas lo que puedes hacer?
12.337.34
अविश्रान्तमनालम्बमपाथेयमदैशिकम् ।
तमः कान्तारमध्वानं कथमेको गमिष्यसि ॥ १२.३३७.३४ ॥
Sin descanso, sin apoyo, sin provisiones, sin guía, ¿cómo irás tú solo por aquel sendero oscuro de bosque?
12.337.35
न हि त्वां प्रस्थितं कश्चित्पृष्ठतोऽनुगमिष्यति ।
सुकृतं दुष्कृतं च त्वां यास्यन्तमनुयास्यतः ॥ १२.३३७.३५ ॥
Cuando emprendas la marcha, nadie te seguirá por detrás; solo tus buenas y malas acciones te seguirán mientras avanzas.
12.337.36
विद्या कर्म च शौचं च ज्ञानं च बहुविस्तरम् ।
अर्थार्थमनुसार्यन्ते सिद्धार्थस्य विमुच्यते ॥ १२.३३७.३६ ॥
El saber, la acción, la pureza y el vasto conocimiento se persiguen todos por algún fin; quien ha cumplido su fin queda liberado.
12.337.37
निबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रतिः ।
छित्त्वैतां सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ॥ १२.३३७.३७ ॥
Esta cuerda que ata es el deleite de quien habita en la aldea. Habiéndola cortado, los justos avanzan; los malvados no pueden cortarla.
12.337.38
रूपकूलां मनःस्रोतां स्पर्शद्वीपां रसावहाम् ।
गन्धपङ्कां शब्दजलां स्वर्गमार्गदुरावहाम् ॥ १२.३३७.३८ ॥
Cuyas orillas son la forma, cuya corriente es la mente, cuyas islas son el tacto, que arrastra el sabor, cuyo lodo es el olor, cuyas aguas son el sonido, y que es difícil de cruzar en el camino al cielo.
12.337.39
क्षमारित्रां सत्यमयीं धर्मस्थैर्यपदाङ्कुराम् ।
त्यागवाताध्वगां शीघ्रां नौतार्यां तां नदीं तरेत् ॥ १२.३३७.३९ ॥
Ese río cuya barca es la paciencia, hecho de verdad, cuyos pies son los brotes de la firmeza del dharma, movido por el viento del desprendimiento en su curso, veloz, que ha de cruzarse en barca: que lo cruce.
12.337.40
त्यज धर्ममधर्मं च उभे सत्यानृते त्यज ।
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा येन त्यजसि तं त्यज ॥ १२.३३७.४० ॥
Abandona el dharma y el adharma; abandona tanto la verdad como la falsedad. Habiendo abandonado la verdad y la falsedad, abandona también aquello por lo que abandonas.
12.337.41
त्यज धर्ममसंकल्पादधर्मं चाप्यलिप्सया ।
उभे सत्यानृते बुद्ध्या बुद्धिं परमनिश्चयात् ॥ १२.३३७.४१ ॥
Por la ausencia de deseo abandona el dharma; por la ausencia de ansia abandona también el adharma. Por la sabiduría abandona tanto la verdad como la falsedad; por la certeza suprema abandona incluso la sabiduría.
12.337.42
अस्थिस्थूणं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनम् ।
चर्मावनद्धं दुर्गन्धिं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः ॥ १२.३३७.४२ ॥
Sostenido por columnas de huesos, unido con tendones, revestido de carne y sangre, atado con piel, fétido, lleno de orina y excrementos.
12.337.43
जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमातुरम् ।
रजस्वलमनित्यं च भूतावासमिमं त्यज ॥ १२.३३७.४३ ॥
Cubierto de vejez y dolor, este morada de los elementos es casa de enfermedad, afligido, impuro e impermanente; abandónalo.
12.337.44
इदं विश्वं जगत्सर्वमजगच्चापि यद्भवेत् ।
महाभूतात्मकं सर्वं महद्यत्परमाणु च ॥ १२.३३७.४४ ॥
Este universo entero, todo el mundo móvil y cuanto es inmóvil, todo está hecho de los grandes elementos, lo vasto y el átomo por igual.
12.337.45
महाभूतानि खं वायुरग्निरापस्तथा मही ।
षष्ठं तु चेतना या तु आत्मा सप्तममुच्यते।
अष्टमं तु मनो ज्ञेयं बुद्धिस्तु नवमी स्मृता ॥ १२.३३७.४५ ॥
Los grandes elementos son el espacio, el aire, el fuego, el agua y la tierra; el sexto es la conciencia, y el séptimo se llama el ser. El octavo debe conocerse como la mente, y el noveno se enseña como el intelecto.
12.337.46
इन्द्रियाणि च पञ्चैव तमः सत्वं रजस्तथा ।
इत्येष सप्तदशको राशिरव्यक्तसंज्ञकः ॥ १२.३३७.४६ ॥
Y los cinco sentidos, junto con la oscuridad, la bondad y la pasión; este agregado de diecisiete se llama lo no manifiesto.
12.337.47
सर्वैरिहेन्द्रियार्थैश्च व्यक्ताव्यक्तैर्हि संहितः ।
चतुर्विशक इत्येष व्यक्ताव्यक्तमयो गणः ॥ १२.३३७.४७ ॥
Unido a todos los objetos de los sentidos aquí, y a lo manifiesto y lo no manifiesto, este es el agregado de veinticuatro; este grupo compuesto de lo manifiesto y lo no manifiesto.
12.337.48
एतैः सर्वैः समायुक्तः पुमानित्यभिधीयते ।
त्रिवर्गं तु सुखं दुःखं जीवितं मरणं तथा ॥ १२.३३७.४८ ॥
Unido a todo esto, se llama persona; y las tres metas, el placer y el dolor, la vida y la muerte también.
12.337.49
य इदं वेद तत्त्वेन स वेद प्रभवाप्ययौ ।
पारम्पर्येह बोद्धव्यं ज्ञानानां यच्च किंचन ॥ १२.३३७.४९ ॥
Quien conoce esto en verdad conoce el origen y la disolución. Aquí, todo conocimiento que deba comprenderse debe comprenderse por transmisión sucesiva.
12.337.50
इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्थितिः ।
अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम् ॥ १२.३३७.५० ॥
Lo que es captado por los sentidos es manifiesto; tal es la doctrina establecida. Lo no manifiesto debe conocerse como lo que se aprehende por inferencia y está más allá de los sentidos.
12.337.51
इन्द्रियैर्नियतैर्देही धाराभिरिव तर्प्यते ।
लोके विततमात्मानं लोकांश्चात्मनि पश्यति ॥ १२.३३७.५१ ॥
Con sus sentidos bien controlados, el ser encarnado queda saciado como por corrientes. Ve el yo que penetra el mundo, y los mundos en el yo.
12.337.52
परावरदृशः शक्तिर्ज्ञानमूला न नश्यति ।
पश्यतः सर्वभूतानि सर्वावस्थासु सर्वदा ॥ १२.३३७.५२ ॥
El poder de quien ve lo superior y lo inferior, arraigado en el conocimiento, no perece; para quien siempre, en todo estado, ve a todos los seres.
12.337.53
ब्रह्मभूतस्य संयोगो नाशुभेनोपपद्यते ।
ज्ञानेन विविधान्क्लेशानतिवृत्तस्य मोहजान् ॥ १२.३३७.५३ ॥
Para quien se ha vuelto Brahman no hay unión con lo inauspicioso; por el conocimiento, quien ha superado las diversas aflicciones nacidas de la ilusión (así es).
12.337.54
लोके बुद्धिप्रकाशेन लोकमार्गो न रिष्यते ।
अनादिनिधनज्ञं तमात्मनि स्थितमव्ययम् ॥ १२.३३७.५४ ॥
En el mundo, por la luz del intelecto, el camino del mundo no se pierde — al conocer a quien es el conocedor sin principio ni fin, imperecedero, morando en el yo.
12.337.55
अकर्तारममूर्तं च भगवानाह तीर्थवित् ।
यो जन्तुः स्वकृतैस्तैस्तैः कर्मभिर्नित्यदुःखितः ॥ १२.३३७.५५ ॥
El bienaventurado, conocedor del vado sagrado, lo declaró no-agente e incorpóreo. El ser viviente que, por sus propios actos, por unos y otros actos, está constantemente afligido.
12.337.56
स दुःखप्रतिघातार्थं हन्ति जन्तूननेकधा ।
ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यन्नवं बहु ॥ १२.३३७.५६ ॥
Para apartar el sufrimiento, hiere a los seres vivos de muchas maneras. Luego vuelve a emprender otra nueva y abundante acción.
12.337.57
तप्यतेऽथ पुनस्तेन भुक्त्वा पथ्यमिवातुरः ।
अजस्रमेव मोहान्धो दुःखेषु सुखसंज्ञितः ॥ १२.३३७.५७ ॥
Entonces vuelve a padecer por eso mismo, como el enfermo que come alimento saludable. Cegado por la ilusión, considera la felicidad en los sufrimientos, incesantemente.
12.337.58
बध्यते मथ्यते चैव कर्मभिर्मन्थवत्सदा ।
ततो निबद्धः स्वां योनिं कर्मणामुदयादिह ॥ १२.३३७.५८ ॥
Por las acciones siempre queda atado y revuelto, como el palo de batir. Luego, atado, por la manifestación de sus acciones, obtiene aquí su propio útero de nacimiento.
12.337.59
परिभ्रमति संसारं चक्रवद्बहुवेदनः ।
सत्वं निर्वृत्तबन्धस्तु निवृत्तश्चापि कर्मतः ॥ १२.३३७.५९ ॥
Como una rueda, con mucho sufrimiento, vaga por el saṃsāra. Pero el ser cuyas ataduras se han aflojado y que se ha apartado de la acción (está libre).
12.337.60
सर्ववित्सर्वजित्सिद्धौ भव भावविवर्जितः ।
संयमेन नवं बन्धं निवर्त्य तपसो बलात्।
संप्राप्ता बहवः सिद्धिमप्यबाधां सुखोदयाम् ॥ १२.३३७.६० ॥
Sé omnisciente y omnivencedor, libre del devenir, en la perfección. Habiendo apartado el nuevo vínculo mediante el dominio de sí, por el poder de la ascesis, muchos han alcanzado la perfección, sin obstáculo y que surge en la felicidad.