マハーバーラタ · 章 12.337
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.337.1
एतस्मिन्नन्तरे भूते नारदः पुनरागमत् ।
शुकं स्वाध्यायनिरतं वेदार्थान्प्रष्टुमीप्सवा ॥ १२.३३७.१ ॥
そのとき、ナーラダが再びやって来た。ヴェーダの研学に没頭していたシュカに、ヴェーダの意味を尋ねようとして。
12.337.2
देवर्षि तु शुको दृष्ट्वा नारदं समुपस्यितम् ।
अर्ध्यपूर्वेण विधिवा वेदोक्तेनाभ्यपूजयत् ॥ १२.३३७.२ ॥
神聖な聖仙ナーラダが近づくのを見て、シュカは吠陀に定められた通り、供物の水から始めて敬意を尽くした。
12.337.3
नारदोऽयाजवीत्प्रीतो ब्रूहि ब्रह्मविदां वर ।
केन त्वां श्रेयसा वत्स योजयामीति हृष्टवत् ॥ १२.३३७.३ ॥
ナーラダは喜んで言った。「ブラフマンを知る者の中で最も優れた者よ、話せ！愛しい子よ、どの善の道へお前を導けばよいか」。こう彼は喜びをもって言った。
12.337.4
नारदस्य वचः श्रुत्वा शुकः प्रोवाच भारत ।
अस्मिँल्लोके हितं यत्स्वात्तेन मां योक्तुमर्हसि ॥ १२.३३७.४ ॥
ナーラダの言葉を聞いて、シュカは言った。「バラタの末裔よ、この世で益となることにこそ私を導くべきです」。
12.337.5
तत्त्वं जिज्ञासतां पूर्वनृषीणां भावितात्मनाम् ।
सनत्कुमारो भगवानिदं वतनमब्रवीत् ॥ १२.३३७.५ ॥
真理を知ろうと望んだ、心の清らかな古の聖仙たちに、尊きサナトクマーラがこの言葉を語った。
12.337.6
नास्ति विद्यासगं चक्षुर्नास्ति सत्यसमं तपः ।
नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.३३७.६ ॥
知識に等しい眼はなく、真実に等しい苦行はない。執着に等しい苦はなく、捨離に等しい楽はない。
12.337.7
निवृत्तिः कर्मणा पापात्सततं पुण्यशीलता ।
सद्वृत्तिः सद्वदाचारः श्रेय एवदनुत्तमम् ॥ १२.३३७.७ ॥
罪深い行いから身を遠ざけ、絶えず功徳を積む心を持ち、善い行いと正しい振る舞いをすること――これが無上の善である。
12.337.8
नानुवयसुखं प्राप्य यः सज्जति न मुच्यते ।
नालं स दुःखमोक्षाय संयोगो दुःखलक्षणम् ॥ १२.३३७.८ ॥
若さの喜びを得てそれに執着する者は解放されない。結合こそが苦の相であるから、彼は苦から逃れることができない。
12.337.9
सक्तस्य बुद्धिश्चलति मोहजालविवर्धनी ।
मोहवालावृतो दुःखमिह चामुत्र सोऽश्नुते ॥ १२.३३७.९ ॥
執着する者の知性は揺らぎ、迷いの網を広げる。迷いの網に覆われた者は、この世でも来世でも苦しむ。
12.337.10
सर्वोपागात्तु कामस्व क्रोधस्य च विनिग्रहः ।
कार्यः श्रेयोर्थिना तौ हि श्रेयोघातार्थमुद्यतौ ॥ १२.३३७.१० ॥
至福を求める者は、あらゆる面で欲望と怒りを抑えねばならない。この二つは常に善を破壊しようと身構えているからである。
12.337.11
नित्यं क्रोधात्तपो रक्षेच्छ्रियं रक्षेच्च मत्सरात् ।
विद्यां मानावमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः ॥ १२.३३७.११ ॥
常に怒りから苦行を守り、嫉妬から繁栄を守り、名誉と不名誉から学問を守り、怠慢から自己を守るべきである。
12.337.12
आनृशंस्यं परो धर्मः क्षमा च परमं बलम् ।
आत्मज्ञानं परं ज्ञानं न सत्याद्विद्यते परम् ॥ १२.३३७.१२ ॥
non-cruelty（慈悲）こそ最高の法であり、忍耐こそ最上の力である。自己の知こそ最上の知であり、真実に勝るものはない。
12.337.13
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यादपि हितं वदेत् ।
यद्भूतहितमत्यन्तमेतत्सत्यं मतं मम ॥ १२.३३७.१३ ॥
真実を語ることは善い。しかし真実にもまして、衆生の利益となることを語るべきである。衆生にとって最も利益となるもの、それを私は真実と考える。
12.337.14
सर्वारम्भपरित्यागी निराशीर्निष्परिग्रहः ।
येन सर्वं परित्यक्तं स विद्वान्स च पण्डितः ॥ १२.३३७.१४ ॥
一切の行為を捨て、果報を望まず、所有を持たず、すべてを捨て去った者、それこそ賢者であり、それこそ学者である。
12.337.15
इन्द्रियैरिन्द्रियार्थान्यश्चरत्यात्मवशैरिह ।
आसज्जमानः शान्तात्मा निर्विकारः समाहितः ॥ १२.३३७.१५ ॥
ここで自らに従う感官によって感官の対象の中を行き、執着しているように見えても、心は静まり、動揺なく、よく定まっている者。
12.337.16
अत्मभूतैरतद्भूतः सह चैव विनैव च ।
स विमुक्तः परं श्रेयो नचिरेणाधिगच्छति ॥ १२.३३७.१६ ॥
自己と同じ存在である衆生と共に住んでも、彼らの性質とは異なり、また彼らと離れていても、解脱した者は長い時を経ずして至上の善に到達する。
12.337.17
अदर्शनमसंस्पर्शस्तथाऽसंभाषणं तदा ।
यस्य भूतैः सह मुने स श्रेयो विन्दते परम् ॥ १२.३३७.१७ ॥
聖者よ、衆生と見ることも触れることも語ることもない者、その者こそ至上の善を得る。
12.337.18
न हिंस्यात्सर्वभूतानि मैत्रायगणतश्चरेत् ।
नेदं जन्म समासाद्य वैरं कुर्वीत केनचित् ॥ १२.३३७.१८ ॥
いかなる衆生も傷つけてはならない。慈しみをもって歩むべきである。この生を得たからには、誰とも敵対してはならない。
12.337.19
आकिञ्चन्यं सुसंतोषो निराशीस्त्वमचापलम् ।
एतदाहुः परं श्रेय आत्मज्ञस्य जितात्मनः ॥ १२.३३७.१९ ॥
無所有であること、深い満足、見返りを求めない心、落ち着きのなさのないこと――これこそ自己を知り、自己を制した者にとっての最高の善だと言われる。
12.337.20
परिग्रहं परित्यज्य भव तात जितेन्द्रियः ।
अशोकं स्थानमातिष्ठ इह चामुत्र चाभयम् ॥ १२.३३७.२० ॥
わが子よ、所有を捨て、感官を制する者となれ。ここでも来世でも恐れのない、憂いなき境地に住せよ。
12.337.21
निरामिषा न शोचन्ति त्यजेदामिषमात्मनः ।
परित्यज्यामिषं सौभ्य दुःखतापाद्विमोक्ष्यसे ॥ १२.३३७.२१ ॥
餌から離れた者は嘆かない。自分の内にある餌（欲望）を捨てよ。やさしき者よ、餌を捨てれば、苦しみの熱から解き放たれるであろう。
12.337.22
तपोनित्येन दान्तेन मुनिना संयतात्मना ।
अजितं जेतुकामेन भाव्यं सङ्गेष्वसङ्गिना ॥ १२.३३७.२२ ॥
常に苦行に励み、自制し、心を抑えた聖者は、未だ征服されないものを征服しようと望むなら、執着の中にあっても執着なき者であるべきである。
12.337.23
गुणसङ्गेष्वनासक्त एकचर्यारतः सदा ।
ब्राह्मणो नचिरादेव सुखमायात्यनुत्तमम् ॥ १२.३३७.२३ ॥
諸の性質への執着から離れ、常に独りの修行を楽しむバラモンは、やがて無上の幸福に至る。
12.337.24
द्वन्द्वारामेषु भूतेषु य एको रमते मुनिः ।
विद्धि प्रज्ञानतृप्तं तं ज्ञानतृप्तो न शोचति ॥ १२.३३७.२४ ॥
対立する二つのものを楽しむ衆生の中で、ただ独り楽しむ聖者——彼は智慧に満ちていると知れ。知に満ちた者は嘆かない。
12.337.25
शुभैर्लभति देवत्वं व्यामिश्रेर्जन्म मानुषम् ।
अशुभैश्चाप्यधोजन्म कर्मभिर्लभतेऽवशः ॥ १२.३३७.२५ ॥
善行によって神の境地を得て、善悪混じた行いによって人間の生を得、悪行によって無力にも下賤の生を得る。
12.337.26
तत्र मृत्युवशो दुःखैः सततं समभिद्रुतः ।
संसारे पच्यते जन्तुस्तत्कथं नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२६ ॥
そこでは死の支配下にあり、絶えず苦しみに襲われた生き物が輪廻の中で煮られている。なぜお前はそれを悟らないのか。
12.337.27
अहिते हितसंज्ञस्त्वमध्रुवे ध्रुवसंज्ञकः ।
अनर्थे चार्थसंज्ञस्त्वं किमर्थं नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२७ ॥
有害なものを益と思い、無常なものを常住と思い、無意味なものを意味あるものと思う。なぜお前はそれを理解しないのか。
12.337.28
संवेष्ट्यमानं बहुभिर्मोहात्तन्तुभिरात्मजैः ।
कोशकार इवात्मानं वेष्टयन्नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२८ ॥
迷いによって多くの糸のような子らに巻きつかれ、繭を作る虫のように自分自身を巻いていることを、お前は理解しない。
12.337.29
अलं परिग्रहेणेह दोषवान्हि परिग्रहः ।
कृमिर्हि कोशकारस्तु बध्यते स परिग्रहात् ॥ १२.३३७.२९ ॥
ここでの所有はもう十分だ。所有には欠点がある。繭を作る虫は、まさにその所有によって縛られる。
12.337.30
पुत्रदारकुटुम्बेषु सक्ताः सीदन्ति जन्तवः ।
सरःपङ्कार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव ॥ १२.३३७.३० ॥
息子や妻、家族に執着する生き物は、湖の泥の海に沈んだ老いた森の象のように沈んでいく。
12.337.31
महाजालसमाकृष्टान्स्थले मत्स्यानिवोद्धृतान् ।
मोहजालसमाकृष्टान्पश्य जन्तून्सुदुःखितान् ॥ १२.३३७.३१ ॥
大きな網で引き上げられて陸に放り出された魚のように、迷いの網に引かれた生きものたちを見よ。彼らはひどく苦しんでいる。
12.337.32
कुटुम्बं पुत्रदारांश्च शरीरं संचयाश्च ये ।
पारक्यमध्रुवं सर्वं किं स्वं सुकृतदुष्कृतम् ॥ १२.३३७.३२ ॥
家族、息子や妻、身体、そして蓄えたものすべては他人のものであり、無常である。善行と悪行のほかに、真に自分のものといえるものが何かあろうか。
12.337.33
यदा सर्वान्परित्यज्य गन्तव्यमवशेन ते ।
अनर्थे किं प्रसक्तस्त्वं समर्थं नानुतिष्ठसि ॥ १२.३३७.३३ ॥
皆を捨てて、否応なく去らねばならぬときに、なぜ無益なものに執着するのか。できることを、なぜ行わないのか。
12.337.34
अविश्रान्तमनालम्बमपाथेयमदैशिकम् ।
तमः कान्तारमध्वानं कथमेको गमिष्यसि ॥ १२.३३७.३४ ॥
休息もなく、拠り所もなく、旅の糧もなく、導く者もなく、闇の荒れ野の道を、おまえはひとりでどう進むのか。
12.337.35
न हि त्वां प्रस्थितं कश्चित्पृष्ठतोऽनुगमिष्यति ।
सुकृतं दुष्कृतं च त्वां यास्यन्तमनुयास्यतः ॥ १२.३३७.३५ ॥
おまえが旅立つとき、後ろから従う者は誰もいない。行くおまえに従うのは、善行と悪行だけである。
12.337.36
विद्या कर्म च शौचं च ज्ञानं च बहुविस्तरम् ।
अर्थार्थमनुसार्यन्ते सिद्धार्थस्य विमुच्यते ॥ १२.३३७.३६ ॥
学問も行為も清浄も広い知識も、すべて何らかの目的のために追い求められる。目的を達した者は解脱する。
12.337.37
निबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रतिः ।
छित्त्वैतां सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ॥ १२.३३७.३७ ॥
村に住む者の執着こそ、この縛る綱である。これを断ち切って善き人は去り、悪しき人はこれを断つことができない。
12.337.38
रूपकूलां मनःस्रोतां स्पर्शद्वीपां रसावहाम् ।
गन्धपङ्कां शब्दजलां स्वर्गमार्गदुरावहाम् ॥ १२.३३७.३८ ॥
色を岸とし、意を流れとし、触を島とし、味を運び、香を泥とし、声を水とする、天の道において渡りがたいもの。
12.337.39
क्षमारित्रां सत्यमयीं धर्मस्थैर्यपदाङ्कुराम् ।
त्यागवाताध्वगां शीघ्रां नौतार्यां तां नदीं तरेत् ॥ १२.३३७.३९ ॥
忍耐を舟とし、真実よりなり、法の堅固さの芽を足とし、捨離の風によって道を進み、速く、舟で渡るべき、その川を渡るべし。
12.337.40
त्यज धर्ममधर्मं च उभे सत्यानृते त्यज ।
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा येन त्यजसि तं त्यज ॥ १२.३३७.४० ॥
法と非法を捨てよ。真と偽の両方を捨てよ。真と偽の両方を捨てた上で、それによって捨てるものも捨てよ。
12.337.41
त्यज धर्ममसंकल्पादधर्मं चाप्यलिप्सया ।
उभे सत्यानृते बुद्ध्या बुद्धिं परमनिश्चयात् ॥ १२.३३७.४१ ॥
欲望のないことによって法を捨て、貪らないことによって非法をも捨てよ。智慧によって真と偽の両方を捨て、最高の確信によって智慧そのものをも捨てよ。
12.337.42
अस्थिस्थूणं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनम् ।
चर्मावनद्धं दुर्गन्धिं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः ॥ १२.३३७.४२ ॥
骨を柱とし、腱で結ばれ、肉と血で塗り固められ、皮で覆われ、悪臭を放ち、尿と糞に満ちたもの。
12.337.43
जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमातुरम् ।
रजस्वलमनित्यं च भूतावासमिमं त्यज ॥ १२.३३७.४३ ॥
老いと悲しみに覆われ、病の館であり、苦しみ、汚れ、無常なこの要素の住処を捨てよ。
12.337.44
इदं विश्वं जगत्सर्वमजगच्चापि यद्भवेत् ।
महाभूतात्मकं सर्वं महद्यत्परमाणु च ॥ १२.३३७.४४ ॥
この全宇宙、動くすべての世界、そして動かぬものも、大いなる要素からできている。大なるものも原子も同じである。
12.337.45
महाभूतानि खं वायुरग्निरापस्तथा मही ।
षष्ठं तु चेतना या तु आत्मा सप्तममुच्यते।
अष्टमं तु मनो ज्ञेयं बुद्धिस्तु नवमी स्मृता ॥ १२.३३७.४५ ॥
大いなる要素とは空、風、火、水、地である。第六は意識であり、第七は我と呼ばれる。第八は心と知るべきであり、第九は知性と説かれる。
12.337.46
इन्द्रियाणि च पञ्चैव तमः सत्वं रजस्तथा ।
इत्येष सप्तदशको राशिरव्यक्तसंज्ञकः ॥ १२.३३७.४६ ॥
五つの感官、そして暗質、善質、激質も。このように十七からなる集まりは未顕現と名づけられる。
12.337.47
सर्वैरिहेन्द्रियार्थैश्च व्यक्ताव्यक्तैर्हि संहितः ।
चतुर्विशक इत्येष व्यक्ताव्यक्तमयो गणः ॥ १२.३३७.४७ ॥
ここにあるすべての感官の対象、そして顕現と未顕現とが合わさり、これが二十四からなる集まりである。顕現と未顕現からなるこの群である。
12.337.48
एतैः सर्वैः समायुक्तः पुमानित्यभिधीयते ।
त्रिवर्गं तु सुखं दुःखं जीवितं मरणं तथा ॥ १२.३३७.४८ ॥
これらすべてと結びついた者を、人（プルシャ）と呼ぶ。三つの目的、楽と苦、生と死もまた同様である。
12.337.49
य इदं वेद तत्त्वेन स वेद प्रभवाप्ययौ ।
पारम्पर्येह बोद्धव्यं ज्ञानानां यच्च किंचन ॥ १२.३३७.४९ ॥
これを真理として知る者は、生起と消滅を知る。ここで理解すべき知識はすべて、師資相承によって理解されるべきである。
12.337.50
इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्थितिः ।
अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम् ॥ १२.३३७.५० ॥
感官によって把握されるものは顕現したものであり、これが確立した見解である。未顕現は、徴表によって把握され、感官を超えたものとして知るべきである。
12.337.51
इन्द्रियैर्नियतैर्देही धाराभिरिव तर्प्यते ।
लोके विततमात्मानं लोकांश्चात्मनि पश्यति ॥ १२.३३७.५१ ॥
よく制御された感官によって、身を持つ者は流れによって満たされるかのように満足する。世界に遍く広がる自己を見、自己の中に諸世界を見る。
12.337.52
परावरदृशः शक्तिर्ज्ञानमूला न नश्यति ।
पश्यतः सर्वभूतानि सर्वावस्थासु सर्वदा ॥ १२.३३७.५२ ॥
上と下を見る者の力は、知を根とするので滅びない。あらゆる状態において、常にあらゆる存在を見る者にとって。
12.337.53
ब्रह्मभूतस्य संयोगो नाशुभेनोपपद्यते ।
ज्ञानेन विविधान्क्लेशानतिवृत्तस्य मोहजान् ॥ १२.३३७.५३ ॥
ブラフマンとなった者には不吉との結合がない。知識によって、迷いから生じる様々な苦しみを超えた者にとって（そうである）。
12.337.54
लोके बुद्धिप्रकाशेन लोकमार्गो न रिष्यते ।
अनादिनिधनज्ञं तमात्मनि स्थितमव्ययम् ॥ १२.३३७.५४ ॥
世において、知性の光によって世界の道は損なわれない。始まりも終わりもなく、自己に留まる不滅の知る者を知ることによって。
12.337.55
अकर्तारममूर्तं च भगवानाह तीर्थवित् ।
यो जन्तुः स्वकृतैस्तैस्तैः कर्मभिर्नित्यदुःखितः ॥ १२.३३७.५५ ॥
聖なる渡しを知る尊い方は、彼を行為者なく形なきものと語られた。自らの行いによって、さまざまな業によって常に苦しむ生き物。
12.337.56
स दुःखप्रतिघातार्थं हन्ति जन्तूननेकधा ।
ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यन्नवं बहु ॥ १२.३३७.५६ ॥
苦しみを退けるために、彼はさまざまな仕方で生き物を傷つける。そしてまた別の新しく多くの行為を引き受ける。
12.337.57
तप्यतेऽथ पुनस्तेन भुक्त्वा पथ्यमिवातुरः ।
अजस्रमेव मोहान्धो दुःखेषु सुखसंज्ञितः ॥ १२.३३७.५७ ॥
そして彼はそれによって再び苦しむ、病人が身によい食物を食べるように。迷いに目が眩み、苦しみを絶えず幸福と見なす。
12.337.58
बध्यते मथ्यते चैव कर्मभिर्मन्थवत्सदा ।
ततो निबद्धः स्वां योनिं कर्मणामुदयादिह ॥ १२.३३७.५८ ॥
行為によって彼は常に縛られ攪拌される、攪拌棒のように。そして縛られた彼は、行為の生起によって、ここで自らの生胎を得る。
12.337.59
परिभ्रमति संसारं चक्रवद्बहुवेदनः ।
सत्वं निर्वृत्तबन्धस्तु निवृत्तश्चापि कर्मतः ॥ १२.३३७.५९ ॥
車輪のように、多くの苦しみを抱えて彼は輪廻を彷徨う。しかし束縛が解け、行為から離れた者は（解脱している）。
12.337.60
सर्ववित्सर्वजित्सिद्धौ भव भावविवर्जितः ।
संयमेन नवं बन्धं निवर्त्य तपसो बलात्।
संप्राप्ता बहवः सिद्धिमप्यबाधां सुखोदयाम् ॥ १२.३३७.६० ॥
一切を知り一切に勝つ者となり、成就において存在の生成を離れよ。自制によって新たな束縛を退け、苦行の力によって、多くの者が障りなく幸福の生じる成就に達した。