ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.337
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.337.1
एतस्मिन्नन्तरे भूते नारदः पुनरागमत् ।
शुकं स्वाध्यायनिरतं वेदार्थान्प्रष्टुमीप्सवा ॥ १२.३३७.१ ॥
ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾರದರು ಮತ್ತೆ ಬಂದರು; ವೇದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸಿ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದ ಶುಕನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.
12.337.2
देवर्षि तु शुको दृष्ट्वा नारदं समुपस्यितम् ।
अर्ध्यपूर्वेण विधिवा वेदोक्तेनाभ्यपूजयत् ॥ १२.३३७.२ ॥
ಹತ್ತಿರ ಬಂದ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನನ್ನು ಕಂಡು, ಶುಕನು ಅರ್ಘ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವೇದವಿಧಿಯಂತೆ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.
12.337.3
नारदोऽयाजवीत्प्रीतो ब्रूहि ब्रह्मविदां वर ।
केन त्वां श्रेयसा वत्स योजयामीति हृष्टवत् ॥ १२.३३७.३ ॥
ನಾರದರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೇಳಿದರು: "ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೇಳು! ಪ್ರಿಯ ವತ್ಸ, ಯಾವ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಡೆಸಲಿ?" ಎಂದು ಹರ್ಷದಿಂದ ಕೇಳಿದರು.
12.337.4
नारदस्य वचः श्रुत्वा शुकः प्रोवाच भारत ।
अस्मिँल्लोके हितं यत्स्वात्तेन मां योक्तुमर्हसि ॥ १२.३३७.४ ॥
ನಾರದರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶುಕ ಹೇಳಿದನು: "ಭರತವಂಶಜನೇ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಹಿತಕರವೋ ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನನ್ನು ನೀವು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಯೋಗ್ಯರು."
12.337.5
तत्त्वं जिज्ञासतां पूर्वनृषीणां भावितात्मनाम् ।
सनत्कुमारो भगवानिदं वतनमब्रवीत् ॥ १२.३३७.५ ॥
ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿದ ಪೂರ್ವದ, ಶುದ್ಧಚಿತ್ತ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
12.337.6
नास्ति विद्यासगं चक्षुर्नास्ति सत्यसमं तपः ।
नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.३३७.६ ॥
ವಿದ್ಯೆಗೆ ಸಮನಾದ ಕಣ್ಣಿಲ್ಲ; ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲ; ರಾಗಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ದುಃಖವಿಲ್ಲ; ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಸುಖವಿಲ್ಲ.
12.337.7
निवृत्तिः कर्मणा पापात्सततं पुण्यशीलता ।
सद्वृत्तिः सद्वदाचारः श्रेय एवदनुत्तमम् ॥ १२.३३७.७ ॥
ಪಾಪಕರ್ಮದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ, ನಿರಂತರ ಪುಣ್ಯಶೀಲತೆ, ಸದ್ವೃತ್ತಿ, ಸದಾಚಾರ — ಇದೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು.
12.337.8
नानुवयसुखं प्राप्य यः सज्जति न मुच्यते ।
नालं स दुःखमोक्षाय संयोगो दुःखलक्षणम् ॥ १२.३३७.८ ॥
ಯೌವನದ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದು ಅದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಮುಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಯೋಗವೇ ದುಃಖದ ಲಕ್ಷಣವಾದ್ದರಿಂದ ಅವನು ದುಃಖದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಲಾರನು.
12.337.9
सक्तस्य बुद्धिश्चलति मोहजालविवर्धनी ।
मोहवालावृतो दुःखमिह चामुत्र सोऽश्नुते ॥ १२.३३७.९ ॥
ಆಸಕ್ತನ ಬುದ್ಧಿ ಚಂಚಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಮೋಹಜಾಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೋಹದ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವನು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.337.10
सर्वोपागात्तु कामस्व क्रोधस्य च विनिग्रहः ।
कार्यः श्रेयोर्थिना तौ हि श्रेयोघातार्थमुद्यतौ ॥ १२.३३७.१० ॥
ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವೆರಡೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
12.337.11
नित्यं क्रोधात्तपो रक्षेच्छ्रियं रक्षेच्च मत्सरात् ।
विद्यां मानावमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः ॥ १२.३३७.११ ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಮತ್ಸರದಿಂದ ಸಿರಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಮಾನ-ಅಪಮಾನಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಪ್ರಮಾದದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
12.337.12
आनृशंस्यं परो धर्मः क्षमा च परमं बलम् ।
आत्मज्ञानं परं ज्ञानं न सत्याद्विद्यते परम् ॥ १२.३३७.१२ ॥
ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ; ಕ್ಷಮೆಯೇ ಪರಮ ಬಲ. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವೇ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ; ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದದ್ದು ಇಲ್ಲ.
12.337.13
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यादपि हितं वदेत् ।
यद्भूतहितमत्यन्तमेतत्सत्यं मतं मम ॥ १२.३३७.१३ ॥
ಸತ್ಯವನ್ನು ಮಾತನಾಡುವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ; ಆದರೆ ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿತವಾದುದನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹಿತವಾದುದೇ ನನ್ನ ಮತದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ.
12.337.14
सर्वारम्भपरित्यागी निराशीर्निष्परिग्रहः ।
येन सर्वं परित्यक्तं स विद्वान्स च पण्डितः ॥ १२.३३७.१४ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದವನು, ಪರಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದವನು, ಯಾರಿಂದ ಸರ್ವವೂ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ — ಅವನೇ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಅವನೇ ಪಂಡಿತ.
12.337.15
इन्द्रियैरिन्द्रियार्थान्यश्चरत्यात्मवशैरिह ।
आसज्जमानः शान्तात्मा निर्विकारः समाहितः ॥ १२.३३७.१५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವವನು, ಆಸಕ್ತನಂತೆ ಕಂಡರೂ ಶಾಂತಾತ್ಮನು, ವಿಕಾರರಹಿತನು, ಸಮಾಹಿತನು.
12.337.16
अत्मभूतैरतद्भूतः सह चैव विनैव च ।
स विमुक्तः परं श्रेयो नचिरेणाधिगच्छति ॥ १२.३३७.१६ ॥
ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಡನೆ ಇದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನನಾಗಿ, ಅವುಗಳಿಲ್ಲದೆಯೂ ಇದ್ದರೂ — ಅವನು ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.337.17
अदर्शनमसंस्पर्शस्तथाऽसंभाषणं तदा ।
यस्य भूतैः सह मुने स श्रेयो विन्दते परम् ॥ १२.३३७.१७ ॥
ಓ ಮುನಿಯೇ, ಯಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಡನೆ ನೋಟವೂ, ಸ್ಪರ್ಶವೂ, ಮಾತೂ ಇಲ್ಲವೋ — ಅವನೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.337.18
न हिंस्यात्सर्वभूतानि मैत्रायगणतश्चरेत् ।
नेदं जन्म समासाद्य वैरं कुर्वीत केनचित् ॥ १२.३३७.१८ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಬಾರದು; ಮೈತ್ರಿಭಾವದಿಂದ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು. ಈ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ವೈರ ಮಾಡಬಾರದು.
12.337.19
आकिञ्चन्यं सुसंतोषो निराशीस्त्वमचापलम् ।
एतदाहुः परं श्रेय आत्मज्ञस्य जितात्मनः ॥ १२.३३७.१९ ॥
ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೃಪ್ತಿ, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಚಂಚಲತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು — ಇವೇ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗೂ ಜಿತಾತ್ಮನಿಗೂ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.337.20
परिग्रहं परित्यज्य भव तात जितेन्द्रियः ।
अशोकं स्थानमातिष्ठ इह चामुत्र चाभयम् ॥ १२.३३७.२० ॥
ಮಗನೇ, ಪರಿಗ್ರಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನಾಗು. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಭಯವಿಲ್ಲದ, ಶೋಕವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲು.
12.337.21
निरामिषा न शोचन्ति त्यजेदामिषमात्मनः ।
परित्यज्यामिषं सौभ्य दुःखतापाद्विमोक्ष्यसे ॥ १२.३३७.२१ ॥
ನಿರಾಮಿಷರು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನೊಳಗಿನ ಆಮಿಷವನ್ನು (ವಿಷಯಮೋಹವನ್ನು) ತ್ಯಜಿಸು; ಸೌಮ್ಯನೇ, ಆಮಿಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ದುಃಖದ ತಾಪದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುವೆ.
12.337.22
तपोनित्येन दान्तेन मुनिना संयतात्मना ।
अजितं जेतुकामेन भाव्यं सङ्गेष्वसङ्गिना ॥ १२.३३७.२२ ॥
ಸದಾ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ, ದಾಂತನಾದ, ಸಂಯತಾತ್ಮನಾದ ಮುನಿ ಅಜಿತವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಯಸಿದರೆ ಸಂಗಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಅಸಂಗಿಯಾಗಿರಬೇಕು.
12.337.23
गुणसङ्गेष्वनासक्त एकचर्यारतः सदा ।
ब्राह्मणो नचिरादेव सुखमायात्यनुत्तमम् ॥ १२.३३७.२३ ॥
ಗುಣಾಸಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾಸಕ್ತನಾಗಿ, ಸದಾ ಏಕಾಂತ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.337.24
द्वन्द्वारामेषु भूतेषु य एको रमते मुनिः ।
विद्धि प्रज्ञानतृप्तं तं ज्ञानतृप्तो न शोचति ॥ १२.३३७.२४ ॥
ದ್ವಂದ್ವಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಬ್ಬನೇ ರಮಿಸುವ ಮುನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ತೃಪ್ತನೆಂದು ತಿಳಿ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದವನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.337.25
शुभैर्लभति देवत्वं व्यामिश्रेर्जन्म मानुषम् ।
अशुभैश्चाप्यधोजन्म कर्मभिर्लभतेऽवशः ॥ १२.३३७.२५ ॥
ಶುಭ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮಿಶ್ರ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮಾನುಷ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅವಶನಾಗಿ ಕೆಳ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.337.26
तत्र मृत्युवशो दुःखैः सततं समभिद्रुतः ।
संसारे पच्यते जन्तुस्तत्कथं नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುವಶನಾದ ಜೀವಿ ಸದಾ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬೇಯುತ್ತಾನೆ; ನೀನು ಏಕೆ ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ?
12.337.27
अहिते हितसंज्ञस्त्वमध्रुवे ध्रुवसंज्ञकः ।
अनर्थे चार्थसंज्ञस्त्वं किमर्थं नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२७ ॥
ಅಹಿತವನ್ನು ಹಿತವೆಂದೂ, ಅನಿತ್ಯವನ್ನು ನಿತ್ಯವೆಂದೂ, ಅನರ್ಥವನ್ನು ಅರ್ಥವೆಂದೂ ನೀನು ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದೀಯ; ಏಕೆ ನೀನು ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ?
12.337.28
संवेष्ट्यमानं बहुभिर्मोहात्तन्तुभिरात्मजैः ।
कोशकार इवात्मानं वेष्टयन्नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२८ ॥
ಮೋಹದಿಂದ ಅನೇಕ ದಾರಗಳಂತಿರುವ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀಯ; ಕೋಶಕಾರ ಹುಳುವಿನಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೀನು ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
12.337.29
अलं परिग्रहेणेह दोषवान्हि परिग्रहः ।
कृमिर्हि कोशकारस्तु बध्यते स परिग्रहात् ॥ १२.३३७.२९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗ್ರಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು; ಪರಿಗ್ರಹ ದೋಷಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಕೋಶಕಾರ ಹುಳು ಆ ಪರಿಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಬಂಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
12.337.30
पुत्रदारकुटुम्बेषु सक्ताः सीदन्ति जन्तवः ।
सरःपङ्कार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव ॥ १२.३३७.३० ॥
ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಂಡತಿ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದ ಜೀವಿಗಳು ಸರೋವರದ ಕೆಸರಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮುದಿ ಕಾಡಾನೆಗಳಂತೆ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ.
12.337.31
महाजालसमाकृष्टान्स्थले मत्स्यानिवोद्धृतान् ।
मोहजालसमाकृष्टान्पश्य जन्तून्सुदुःखितान् ॥ १२.३३७.३१ ॥
ದೊಡ್ಡ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೀನುಗಳಂತೆ, ಮೋಹಜಾಲದಲ್ಲಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡು; ಅವು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾಗಿವೆ.
12.337.32
कुटुम्बं पुत्रदारांश्च शरीरं संचयाश्च ये ।
पारक्यमध्रुवं सर्वं किं स्वं सुकृतदुष्कृतम् ॥ १२.३३७.३२ ॥
ಕುಟುಂಬ, ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಂಡತಿಯರು, ದೇಹ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪರರದ್ದು, ಅಸ್ಥಿರ. ಸುಕೃತ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತವಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮದೇನು?
12.337.33
यदा सर्वान्परित्यज्य गन्तव्यमवशेन ते ।
अनर्थे किं प्रसक्तस्त्वं समर्थं नानुतिष्ठसि ॥ १२.३३७.३३ ॥
ನೀನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕಾದಾಗ, ವ್ಯರ್ಥವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಆಸಕ್ತನಾಗಿರುವೆ? ಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
12.337.34
अविश्रान्तमनालम्बमपाथेयमदैशिकम् ।
तमः कान्तारमध्वानं कथमेको गमिष्यसि ॥ १२.३३७.३४ ॥
ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಪಥೇಯವಿಲ್ಲದೆ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಿಲ್ಲದೆ, ಕತ್ತಲೆಯ ಆ ಘೋರ ಕಾಡುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಹೇಗೆ ಹೋಗುವೆ?
12.337.35
न हि त्वां प्रस्थितं कश्चित्पृष्ठतोऽनुगमिष्यति ।
सुकृतं दुष्कृतं च त्वां यास्यन्तमनुयास्यतः ॥ १२.३३७.३५ ॥
ನೀನು ಹೊರಡುವಾಗ ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಯಾರೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಹೋಗುವಾಗ ಸುಕೃತ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತಗಳು ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
12.337.36
विद्या कर्म च शौचं च ज्ञानं च बहुविस्तरम् ।
अर्थार्थमनुसार्यन्ते सिद्धार्थस्य विमुच्यते ॥ १२.३३७.३६ ॥
ವಿದ್ಯೆ, ಕರ್ಮ, ಶೌಚ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಜ್ಞಾನ — ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಿದವನು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
12.337.37
निबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रतिः ।
छित्त्वैतां सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ॥ १२.३३७.३७ ॥
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಈ ಬಂಧಿಸುವ ಹಗ್ಗ. ಇದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಪುಣ್ಯವಂತರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಪಾಪಿಗಳು ಇದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾರರು.
12.337.38
रूपकूलां मनःस्रोतां स्पर्शद्वीपां रसावहाम् ।
गन्धपङ्कां शब्दजलां स्वर्गमार्गदुरावहाम् ॥ १२.३३७.३८ ॥
ರೂಪವೇ ದಡಗಳು, ಮನಸ್ಸೇ ಪ್ರವಾಹ, ಸ್ಪರ್ಶವೇ ದ್ವೀಪಗಳು, ರಸವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವುದು, ಗಂಧವೇ ಕೆಸರು, ಶಬ್ದವೇ ನೀರು; ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ದಾಟಲು ಕಷ್ಟವಾದುದು.
12.337.39
क्षमारित्रां सत्यमयीं धर्मस्थैर्यपदाङ्कुराम् ।
त्यागवाताध्वगां शीघ्रां नौतार्यां तां नदीं तरेत् ॥ १२.३३७.३९ ॥
ಕ್ಷಮೆಯೇ ದೋಣಿಯಾದ, ಸತ್ಯಮಯವಾದ, ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಚಿಗುರುಗಳೇ ಪದಗಳಾದ, ತ್ಯಾಗದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ, ವೇಗವಾದ, ದೋಣಿಯಿಂದ ದಾಟಬಹುದಾದ ಆ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಬೇಕು.
12.337.40
त्यज धर्ममधर्मं च उभे सत्यानृते त्यज ।
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा येन त्यजसि तं त्यज ॥ १२.३३७.४० ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಧರ್ಮವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು; ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯ ಎರಡನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು. ಸತ್ಯಾಸತ್ಯ ಎರಡನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಯಾವುದರಿಂದ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು.
12.337.41
त्यज धर्ममसंकल्पादधर्मं चाप्यलिप्सया ।
उभे सत्यानृते बुद्ध्या बुद्धिं परमनिश्चयात् ॥ १२.३३७.४१ ॥
ಸಂಕಲ್ಪವಿಲ್ಲದಿರುವ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ಲಾಲಸೆಯಿಲ್ಲದ ಮೂಲಕ ಅಧರ್ಮವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು. ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯ ಎರಡನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು; ಪರಮ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು.
12.337.42
अस्थिस्थूणं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनम् ।
चर्मावनद्धं दुर्गन्धिं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः ॥ १२.३३७.४२ ॥
ಎಲುಬುಗಳೇ ಕಂಬಗಳಾದ, ನರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮಾಂಸ ರಕ್ತಗಳಿಂದ ಲೇಪಿತವಾದ, ಚರ್ಮದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ, ದುರ್ಗಂಧದ, ಮೂತ್ರ ಮಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ.
12.337.43
जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमातुरम् ।
रजस्वलमनित्यं च भूतावासमिमं त्यज ॥ १२.३३७.४३ ॥
ಇದು ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ರೋಗಗಳ ಆಲಯ, ಪೀಡಿತ, ಮಲಿನ ಮತ್ತು ಅನಿತ್ಯ; ಈ ಭೂತಗಳ ವಾಸವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.
12.337.44
इदं विश्वं जगत्सर्वमजगच्चापि यद्भवेत् ।
महाभूतात्मकं सर्वं महद्यत्परमाणु च ॥ १२.३३७.४४ ॥
ಈ ವಿಶ್ವವೆಲ್ಲವೂ, ಚರ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವೂ, ಅಚರವಾದುದೂ, ದೊಡ್ಡದೂ ಪರಮಾಣುವೂ ಎಲ್ಲವೂ ಮಹಾಭೂತಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.
12.337.45
महाभूतानि खं वायुरग्निरापस्तथा मही ।
षष्ठं तु चेतना या तु आत्मा सप्तममुच्यते।
अष्टमं तु मनो ज्ञेयं बुद्धिस्तु नवमी स्मृता ॥ १२.३३७.४५ ॥
ಮಹಾಭೂತಗಳು: ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಜಲ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ; ಆರನೆಯದು ಚೇತನ, ಏಳನೆಯದನ್ನು ಆತ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟನೆಯದು ಮನಸ್ಸು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಬುದ್ಧಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.337.46
इन्द्रियाणि च पञ्चैव तमः सत्वं रजस्तथा ।
इत्येष सप्तदशको राशिरव्यक्तसंज्ञकः ॥ १२.३३७.४६ ॥
ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ತಮಸ್ಸು, ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸು ಕೂಡ; ಹೀಗೆ ಈ ಹದಿನೇಳರ ರಾಶಿ ಅವ್ಯಕ್ತ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
12.337.47
सर्वैरिहेन्द्रियार्थैश्च व्यक्ताव्यक्तैर्हि संहितः ।
चतुर्विशक इत्येष व्यक्ताव्यक्तमयो गणः ॥ १२.३३७.४७ ॥
ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕರ ಗಣ; ಇದೇ ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಮಯ ಗಣ.
12.337.48
एतैः सर्वैः समायुक्तः पुमानित्यभिधीयते ।
त्रिवर्गं तु सुखं दुःखं जीवितं मरणं तथा ॥ १२.३३७.४८ ॥
ಇವೆಲ್ಲದರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದವನು ಪುರುಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ತ್ರಿವರ್ಗ, ಸುಖ, ದುಃಖ, ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮರಣ ಕೂಡ.
12.337.49
य इदं वेद तत्त्वेन स वेद प्रभवाप्ययौ ।
पारम्पर्येह बोद्धव्यं ज्ञानानां यच्च किंचन ॥ १२.३३७.४९ ॥
ಇದನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿದವನು ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಯಾವುದೇ ಜ್ಞಾನವಿದೆ.
12.337.50
इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्थितिः ।
अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम् ॥ १२.३३७.५० ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಯಾವುದು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೋ ಅದು ವ್ಯಕ್ತ ಎಂಬುದು ನಿಲುವು. ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಲಿಂಗದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವುದು, ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತವಾದುದು.
12.337.51
इन्द्रियैर्नियतैर्देही धाराभिरिव तर्प्यते ।
लोके विततमात्मानं लोकांश्चात्मनि पश्यति ॥ १२.३३७.५१ ॥
ನಿಯಂತ್ರಿತ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ದೇಹಿಯು ಧಾರೆಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದಂತೆ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಆತ್ಮವನ್ನು, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
12.337.52
परावरदृशः शक्तिर्ज्ञानमूला न नश्यति ।
पश्यतः सर्वभूतानि सर्वावस्थासु सर्वदा ॥ १२.३३७.५२ ॥
ಪರ-ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನ ಶಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ್ದು, ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸದಾ ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಕಾಣುವವನಿಗೆ (ಅದು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ).
12.337.53
ब्रह्मभूतस्य संयोगो नाशुभेनोपपद्यते ।
ज्ञानेन विविधान्क्लेशानतिवृत्तस्य मोहजान् ॥ १२.३३७.५३ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಭೂತನಿಗೆ ಅಶುಭದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ವಿವಿಧ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ದಾಟಿದವನಿಗೆ (ಅದು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ).
12.337.54
लोके बुद्धिप्रकाशेन लोकमार्गो न रिष्यते ।
अनादिनिधनज्ञं तमात्मनि स्थितमव्ययम् ॥ १२.३३७.५४ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಲೋಕಮಾರ್ಗ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆದಿ-ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಜ್ಞಾತೃವನ್ನು, ಅವ್ಯಯನನ್ನು (ತಿಳಿಯುವುದರಿಂದ).
12.337.55
अकर्तारममूर्तं च भगवानाह तीर्थवित् ।
यो जन्तुः स्वकृतैस्तैस्तैः कर्मभिर्नित्यदुःखितः ॥ १२.३३७.५५ ॥
ಅಕರ್ತನು, ಅಮೂರ್ತನು ಎಂದು ತೀರ್ಥವಿದ್ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು. ತನ್ನ ಸ್ವಕೃತ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ, ಆಯಾ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ನಿತ್ಯ ದುಃಖಿತನಾಗುವ ಜೀವಿ.
12.337.56
स दुःखप्रतिघातार्थं हन्ति जन्तूननेकधा ।
ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यन्नवं बहु ॥ १२.३३७.५६ ॥
ಅವನು ದುಃಖವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಬೇರೆ ಹೊಸ ಬಹಳ ಕರ್ಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
12.337.57
तप्यतेऽथ पुनस्तेन भुक्त्वा पथ्यमिवातुरः ।
अजस्रमेव मोहान्धो दुःखेषु सुखसंज्ञितः ॥ १२.३३७.५७ ॥
ಆಗ ಅವನು ಅದರಿಂದಲೇ ಮತ್ತೆ ನೊಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ರೋಗಿ ಪಥ್ಯವನ್ನು ತಿಂದಂತೆ. ಮೋಹದಿಂದ ಕುರುಡನಾಗಿ, ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.337.58
बध्यते मथ्यते चैव कर्मभिर्मन्थवत्सदा ।
ततो निबद्धः स्वां योनिं कर्मणामुदयादिह ॥ १२.३३७.५८ ॥
ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅವನು ಸದಾ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಕಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಕಡಗೋಲಿನಂತೆ. ಆಮೇಲೆ ಬಂಧಿತನಾದ ಅವನು ಕರ್ಮಗಳ ಉದಯದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯೋನಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.337.59
परिभ्रमति संसारं चक्रवद्बहुवेदनः ।
सत्वं निर्वृत्तबन्धस्तु निवृत्तश्चापि कर्मतः ॥ १२.३३७.५९ ॥
ಚಕ್ರದಂತೆ ಬಹಳ ವೇದನೆಯಿಂದ ಅವನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬಂಧನ ಬಿಟ್ಟು, ಕರ್ಮದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದವನು ಇರುತ್ತಾನೆ.
12.337.60
सर्ववित्सर्वजित्सिद्धौ भव भावविवर्जितः ।
संयमेन नवं बन्धं निवर्त्य तपसो बलात्।
संप्राप्ता बहवः सिद्धिमप्यबाधां सुखोदयाम् ॥ १२.३३७.६० ॥
ಸರ್ವಜ್ಞನೂ ಸರ್ವಜಿತನೂ ಆಗಿ, ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾವವಿಲ್ಲದವನಾಗು. ಸಂಯಮದಿಂದ ಹೊಸ ಬಂಧವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ, ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಬಹಳ ಜನರು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ — ಅಬಾಧಿತವೂ ಸುಖೋದಯವೂ ಆದುದು.