మహాభారతం · అధ్యాయం 12.337
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.337.1
एतस्मिन्नन्तरे भूते नारदः पुनरागमत् ।
शुकं स्वाध्यायनिरतं वेदार्थान्प्रष्टुमीप्सवा ॥ १२.३३७.१ ॥
ఇంతలో నారదుడు మళ్లీ వచ్చాడు; వేదార్థాలను అడగాలనే కోరికతో, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడైన శుకుని వద్దకు వచ్చాడు.
12.337.2
देवर्षि तु शुको दृष्ट्वा नारदं समुपस्यितम् ।
अर्ध्यपूर्वेण विधिवा वेदोक्तेनाभ्यपूजयत् ॥ १२.३३७.२ ॥
దగ్గరకు వచ్చిన దేవర్షి నారదుడిని చూసి, శుకుడు అర్ఘ్యంతో ప్రారంభించి వేదవిధి ప్రకారం ఆయనను పూజించాడు.
12.337.3
नारदोऽयाजवीत्प्रीतो ब्रूहि ब्रह्मविदां वर ।
केन त्वां श्रेयसा वत्स योजयामीति हृष्टवत् ॥ १२.३३७.३ ॥
నారదుడు సంతోషించి ఇలా అన్నాడు: "బ్రహ్మవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడా, చెప్పు! ప్రియ వత్సా, ఏ శ్రేయస్సు మార్గంలో నిన్ను నడిపించను?" అని ఆనందంగా పలికాడు.
12.337.4
नारदस्य वचः श्रुत्वा शुकः प्रोवाच भारत ।
अस्मिँल्लोके हितं यत्स्वात्तेन मां योक्तुमर्हसि ॥ १२.३३७.४ ॥
నారదుని మాటలు విని శుకుడు ఇలా అన్నాడు: "భరతవంశీయుడా! ఈ లోకంలో ఏది హితమో దాంతోనే నన్ను నడిపించడం నీకు తగినది."
12.337.5
तत्त्वं जिज्ञासतां पूर्वनृषीणां भावितात्मनाम् ।
सनत्कुमारो भगवानिदं वतनमब्रवीत् ॥ १२.३३७.५ ॥
తత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలని కోరిన పూర్వ, శుద్ధచిత్త ఋషులతో భగవాన్ సనత్కుమారుడు ఈ మాటను పలికాడు.
12.337.6
नास्ति विद्यासगं चक्षुर्नास्ति सत्यसमं तपः ।
नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.३३७.६ ॥
విద్యతో సమానమైన నేత్రం లేదు; సత్యంతో సమానమైన తపస్సు లేదు; రాగంతో సమానమైన దుఃఖం లేదు; త్యాగంతో సమానమైన సుఖం లేదు.
12.337.7
निवृत्तिः कर्मणा पापात्सततं पुण्यशीलता ।
सद्वृत्तिः सद्वदाचारः श्रेय एवदनुत्तमम् ॥ १२.३३७.७ ॥
పాప కర్మ నుండి విరమణ, నిరంతర పుణ్యశీలత, సద్వర్తనం, సదాచారం — ఇదే అత్యుత్తమ శ్రేయస్సు.
12.337.8
नानुवयसुखं प्राप्य यः सज्जति न मुच्यते ।
नालं स दुःखमोक्षाय संयोगो दुःखलक्षणम् ॥ १२.३३७.८ ॥
యౌవన సుఖాన్ని పొంది దానికి అతుక్కునేవాడు విముక్తి పొందడు; అతడు దుఃఖ విముక్తికి సమర్థుడు కాడు, ఎందుకంటే సంయోగమే దుఃఖ లక్షణం.
12.337.9
सक्तस्य बुद्धिश्चलति मोहजालविवर्धनी ।
मोहवालावृतो दुःखमिह चामुत्र सोऽश्नुते ॥ १२.३३७.९ ॥
ఆసక్తుని బుద్ధి చలిస్తుంది; అది మోహజాలాన్ని పెంచుతుంది. మోహమనే వలలో చిక్కినవాడు ఇక్కడా పరలోకంలోనూ దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తాడు.
12.337.10
सर्वोपागात्तु कामस्व क्रोधस्य च विनिग्रहः ।
कार्यः श्रेयोर्थिना तौ हि श्रेयोघातार्थमुद्यतौ ॥ १२.३३७.१० ॥
శ్రేయస్సును కోరేవాడు కామాన్ని, క్రోధాన్ని అన్ని విధాలుగా నిగ్రహించాలి; ఎందుకంటే అవి రెండూ శ్రేయస్సును నాశనం చేయడానికే సిద్ధంగా ఉంటాయి.
12.337.11
नित्यं क्रोधात्तपो रक्षेच्छ्रियं रक्षेच्च मत्सरात् ।
विद्यां मानावमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः ॥ १२.३३७.११ ॥
ఎల్లప్పుడూ కోపం నుండి తపస్సును కాపాడాలి; అసూయ నుండి శ్రీని కాపాడాలి; మానావమానాల నుండి విద్యను కాపాడాలి; ప్రమాదం నుండి ఆత్మను కాపాడాలి.
12.337.12
आनृशंस्यं परो धर्मः क्षमा च परमं बलम् ।
आत्मज्ञानं परं ज्ञानं न सत्याद्विद्यते परम् ॥ १२.३३७.१२ ॥
కరుణ (అహింస) పరమ ధర్మం; క్షమ పరమ బలం. ఆత్మజ్ఞానం పరమ జ్ఞానం; సత్యం కంటే ఉన్నతమైనది ఏదీ లేదు.
12.337.13
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यादपि हितं वदेत् ।
यद्भूतहितमत्यन्तमेतत्सत्यं मतं मम ॥ १२.३३७.१३ ॥
సత్యాన్ని పలకడం శ్రేయస్కరం; కానీ సత్యం కంటే కూడా ప్రాణులకు హితమైనదే పలకాలి. ప్రాణులకు అత్యంత హితమైనదే నా అభిప్రాయంలో సత్యం.
12.337.14
सर्वारम्भपरित्यागी निराशीर्निष्परिग्रहः ।
येन सर्वं परित्यक्तं स विद्वान्स च पण्डितः ॥ १२.३३७.१४ ॥
సర్వకర్మలను త్యజించినవాడు, ఫలాపేక్ష లేనివాడు, పరిగ్రహం లేనివాడు, దేనితో సర్వాన్ని త్యజించాడో — అతడే విద్వాంసుడు, అతడే పండితుడు.
12.337.15
इन्द्रियैरिन्द्रियार्थान्यश्चरत्यात्मवशैरिह ।
आसज्जमानः शान्तात्मा निर्विकारः समाहितः ॥ १२.३३७.१५ ॥
ఇక్కడ తన వశంలో ఉన్న ఇంద్రియాలతో ఇంద్రియ విషయాల మధ్య సంచరించేవాడు, ఆసక్తుడిగా కనిపించినా, శాంతాత్ముడు, వికారరహితుడు, సమాహితుడు.
12.337.16
अत्मभूतैरतद्भूतः सह चैव विनैव च ।
स विमुक्तः परं श्रेयो नचिरेणाधिगच्छति ॥ १२.३३७.१६ ॥
ఆత్మవంటి ప్రాణులతో కలిసి ఉన్నా, వాటి స్వభావానికి భిన్నుడై, వాటిని విడిచి ఉన్నా — అతడు విముక్తుడై, అనతికాలంలోనే పరమ శ్రేయస్సును పొందుతాడు.
12.337.17
अदर्शनमसंस्पर्शस्तथाऽसंभाषणं तदा ।
यस्य भूतैः सह मुने स श्रेयो विन्दते परम् ॥ १२.३३७.१७ ॥
ఓ మునీ, ఏ వ్యక్తికి ప్రాణులతో చూపూ, స్పర్శా, మాటా లేకుండా ఉంటుందో — అతడే పరమ శ్రేయస్సును పొందుతాడు.
12.337.18
न हिंस्यात्सर्वभूतानि मैत्रायगणतश्चरेत् ।
नेदं जन्म समासाद्य वैरं कुर्वीत केनचित् ॥ १२.३३७.१८ ॥
అన్ని ప్రాణులను హింసించకూడదు; మైత్రిభావంతో సంచరించాలి. ఈ జన్మను పొంది ఎవరితోనూ వైరం పెంచుకోకూడదు.
12.337.19
आकिञ्चन्यं सुसंतोषो निराशीस्त्वमचापलम् ।
एतदाहुः परं श्रेय आत्मज्ञस्य जितात्मनः ॥ १२.३३७.१९ ॥
ఏమీ లేకపోవడం, గొప్ప సంతృప్తి, ఫలాపేక్ష లేకపోవడం, చంచలత్వం లేకపోవడం — ఇవి ఆత్మజ్ఞుడికీ జితాత్మునికీ పరమ శ్రేయస్సని చెబుతారు.
12.337.20
परिग्रहं परित्यज्य भव तात जितेन्द्रियः ।
अशोकं स्थानमातिष्ठ इह चामुत्र चाभयम् ॥ १२.३३७.२० ॥
కుమారా, పరిగ్రహాన్ని విడిచిపెట్టి ఇంద్రియాలను జయించినవాడవు కమ్ము. ఇక్కడా పరలోకంలోనూ భయంలేని, శోకంలేని స్థితిలో నిలవు.
12.337.21
निरामिषा न शोचन्ति त्यजेदामिषमात्मनः ।
परित्यज्यामिषं सौभ्य दुःखतापाद्विमोक्ष्यसे ॥ १२.३३७.२१ ॥
నిరామిషులు శోకించరు. నీలోని ఆమిషాన్ని (విషయ మోహాన్ని) విడువు; సౌమ్యుడా, ఆమిషాన్ని విడిచి దుఃఖతాపం నుండి విముక్తుడవవుతావు.
12.337.22
तपोनित्येन दान्तेन मुनिना संयतात्मना ।
अजितं जेतुकामेन भाव्यं सङ्गेष्वसङ्गिना ॥ १२.३३७.२२ ॥
ఎల్లప్పుడూ తపస్సులో నిలిచి, దాంతుడై, సంయతాత్ముడైన ముని జయించబడని దాన్ని జయించాలనుకుంటే, సంగాలలో అసంగిగా ఉండాలి.
12.337.23
गुणसङ्गेष्वनासक्त एकचर्यारतः सदा ।
ब्राह्मणो नचिरादेव सुखमायात्यनुत्तमम् ॥ १२.३३७.२३ ॥
గుణాసక్తులలో అనాసక్తుడై, ఎల్లప్పుడూ ఏకాంత సాధనలో ఆనందించే బ్రాహ్మణుడు త్వరలోనే అత్యుత్తమ సుఖాన్ని పొందుతాడు.
12.337.24
द्वन्द्वारामेषु भूतेषु य एको रमते मुनिः ।
विद्धि प्रज्ञानतृप्तं तं ज्ञानतृप्तो न शोचति ॥ १२.३३७.२४ ॥
ద్వంద్వాలలో రమించే ప్రాణుల మధ్య ఒంటరిగా రమించే మునిని ప్రజ్ఞతో తృప్తుడిగా తెలుసుకో; జ్ఞానంతో తృప్తుడైనవాడు శోకించడు.
12.337.25
शुभैर्लभति देवत्वं व्यामिश्रेर्जन्म मानुषम् ।
अशुभैश्चाप्यधोजन्म कर्मभिर्लभतेऽवशः ॥ १२.३३७.२५ ॥
శుభకర్మలతో దేవత్వాన్ని పొందుతాడు, మిశ్రమ కర్మలతో మనుష్య జన్మను పొందుతాడు, అశుభ కర్మలతో అవశుడై అధోజన్మను పొందుతాడు.
12.337.26
तत्र मृत्युवशो दुःखैः सततं समभिद्रुतः ।
संसारे पच्यते जन्तुस्तत्कथं नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२६ ॥
అక్కడ మృత్యువశమైన జీవి నిరంతరం దుఃఖాలతో పీడించబడి సంసారంలో వేగుతున్నాడు; అలాంటప్పుడు నీవు ఎందుకు గ్రహించడం లేదు?
12.337.27
अहिते हितसंज्ञस्त्वमध्रुवे ध्रुवसंज्ञकः ।
अनर्थे चार्थसंज्ञस्त्वं किमर्थं नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२७ ॥
హానికరమైనదాన్ని హితకరమైనదిగా, అశాశ్వతాన్ని శాశ్వతంగా, నిరర్థకమైనదాన్ని అర్థవంతంగా నీవు భావిస్తున్నావు; ఎందుకు నీవు గ్రహించడం లేదు?
12.337.28
संवेष्ट्यमानं बहुभिर्मोहात्तन्तुभिरात्मजैः ।
कोशकार इवात्मानं वेष्टयन्नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२८ ॥
మోహం వల్ల అనేక దారాల వంటి నీ పుత్రులతో చుట్టబడి, కోశకారపు పురుగులాగా నిన్ను నీవు చుట్టుకుంటూ కూడా నీవు గ్రహించడం లేదు.
12.337.29
अलं परिग्रहेणेह दोषवान्हि परिग्रहः ।
कृमिर्हि कोशकारस्तु बध्यते स परिग्रहात् ॥ १२.३३७.२९ ॥
ఇక్కడ పరిగ్రహం చాలు; పరిగ్రహం దోషభరితమైనది. కోశకారపు పురుగు ఆ పరిగ్రహం వల్లనే బంధించబడుతుంది.
12.337.30
पुत्रदारकुटुम्बेषु सक्ताः सीदन्ति जन्तवः ।
सरःपङ्कार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव ॥ १२.३३७.३० ॥
పుత్ర, భార్య, కుటుంబాలలో ఆసక్తులైన జీవులు సరస్సు బురద సముద్రంలో మునిగిన ముసలి అడవి ఏనుగుల్లా కూరుకుపోతారు.
12.337.31
महाजालसमाकृष्टान्स्थले मत्स्यानिवोद्धृतान् ।
मोहजालसमाकृष्टान्पश्य जन्तून्सुदुःखितान् ॥ १२.३३७.३१ ॥
పెద్ద వలలో చిక్కి నేలపైకి లాగబడిన చేపల వలె, మోహజాలంలో లాగబడిన ప్రాణులను చూడు; వారు అత్యంత దుఃఖితులు.
12.337.32
कुटुम्बं पुत्रदारांश्च शरीरं संचयाश्च ये ।
पारक्यमध्रुवं सर्वं किं स्वं सुकृतदुष्कृतम् ॥ १२.३३७.३२ ॥
కుటుంబం, కుమారులు, భార్యలు, శరీరం, సంచయాలు — ఇవన్నీ పరాయివి, అస్థిరమైనవి. సుకృతము, దుష్కృతము తప్ప నిజంగా మనది ఏది?
12.337.33
यदा सर्वान्परित्यज्य गन्तव्यमवशेन ते ।
अनर्थे किं प्रसक्तस्त्वं समर्थं नानुतिष्ठसि ॥ १२.३३७.३३ ॥
నీవు వీరందరినీ విడిచి అవశ్యంగా వెళ్లవలసినప్పుడు, వ్యర్థమైన వాటిలో ఎందుకు ఆసక్తుడవై ఉన్నావు? సమర్థమైనదాన్ని ఎందుకు ఆచరించడం లేదు?
12.337.34
अविश्रान्तमनालम्बमपाथेयमदैशिकम् ।
तमः कान्तारमध्वानं कथमेको गमिष्यसि ॥ १२.३३७.३४ ॥
విశ్రాంతి లేకుండా, ఆధారం లేకుండా, పాథేయం లేకుండా, మార్గదర్శి లేకుండా, చీకటి అడవి మార్గంలో నీవు ఒంటరిగా ఎలా వెళ్తావు?
12.337.35
न हि त्वां प्रस्थितं कश्चित्पृष्ठतोऽनुगमिष्यति ।
सुकृतं दुष्कृतं च त्वां यास्यन्तमनुयास्यतः ॥ १२.३३७.३५ ॥
నీవు బయలుదేరినప్పుడు నీ వెనుక ఎవ్వరూ రారు. నీవు వెళ్లేటప్పుడు సుకృతము, దుష్కృతము మాత్రమే నిన్ను అనుసరిస్తాయి.
12.337.36
विद्या कर्म च शौचं च ज्ञानं च बहुविस्तरम् ।
अर्थार्थमनुसार्यन्ते सिद्धार्थस्य विमुच्यते ॥ १२.३३७.३६ ॥
విద్య, కర్మ, శౌచం, విస్తారమైన జ్ఞానం — ఇవన్నీ అర్థం కోసమే అనుసరించబడతాయి. తన లక్ష్యం సిద్ధించినవాడు విముక్తుడవుతాడు.
12.337.37
निबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रतिः ।
छित्त्वैतां सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ॥ १२.३३७.३७ ॥
గ్రామంలో నివసించేవాని అనురాగమే ఈ బంధించే త్రాడు. దీన్ని ఛేదించి పుణ్యాత్ములు వెళ్తారు; పాపులు దీన్ని ఛేదించలేరు.
12.337.38
रूपकूलां मनःस्रोतां स्पर्शद्वीपां रसावहाम् ।
गन्धपङ्कां शब्दजलां स्वर्गमार्गदुरावहाम् ॥ १२.३३७.३८ ॥
రూపమే ఒడ్డులుగా, మనసే ప్రవాహంగా, స్పర్శే ద్వీపాలుగా, రసాన్ని మోసేదిగా, గంధమే బురదగా, శబ్దమే నీరుగా కలిగి, స్వర్గమార్గంలో దాటడానికి కష్టమైనది.
12.337.39
क्षमारित्रां सत्यमयीं धर्मस्थैर्यपदाङ्कुराम् ।
त्यागवाताध्वगां शीघ्रां नौतार्यां तां नदीं तरेत् ॥ १२.३३७.३९ ॥
ఓర్పే నావగా, సత్యమయంగా, ధర్మస్థిరత్వపు మొలకలు పాదాలుగా, త్యాగపు గాలితో తన మార్గంలో కదులుతూ, వేగంగా ప్రవహించే, నావతో దాటదగిన ఆ నదిని దాటాలి.
12.337.40
त्यज धर्ममधर्मं च उभे सत्यानृते त्यज ।
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा येन त्यजसि तं त्यज ॥ १२.३३७.४० ॥
ధర్మాన్ని, అధర్మాన్ని వదులు; సత్యాన్ని, అసత్యాన్ని రెండింటినీ వదులు. సత్యాసత్యాలిద్దరినీ వదిలి, దేనితో వదులుతున్నావో దానినీ వదులు.
12.337.41
त्यज धर्ममसंकल्पादधर्मं चाप्यलिप्सया ।
उभे सत्यानृते बुद्ध्या बुद्धिं परमनिश्चयात् ॥ १२.३३७.४१ ॥
సంకల్పం లేకపోవడం వల్ల ధర్మాన్ని వదులు; కోరిక లేకపోవడం వల్ల అధర్మాన్నీ వదులు. జ్ఞానంతో సత్యాసత్యాలిద్దరినీ వదులు; పరమ నిశ్చయంతో బుద్ధినీ వదులు.
12.337.42
अस्थिस्थूणं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनम् ।
चर्मावनद्धं दुर्गन्धिं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः ॥ १२.३३७.४२ ॥
ఎముకలనే స్తంభాలుగా కలిగి, నరాలతో కూడి, మాంసం రక్తాలతో అలికి, చర్మంతో కట్టబడి, దుర్గంధంగా, మూత్రమలాలతో నిండినది.
12.337.43
जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमातुरम् ।
रजस्वलमनित्यं च भूतावासमिमं त्यज ॥ १२.३३७.४३ ॥
ఇది వృద్ధాప్యం, శోకం చుట్టుముట్టినది, రోగాలకు నిలయం, బాధితమైనది, మలినమైనది, అనిత్యమైనది; ఈ భూతాల నివాసాన్ని త్యజించు.
12.337.44
इदं विश्वं जगत्सर्वमजगच्चापि यद्भवेत् ।
महाभूतात्मकं सर्वं महद्यत्परमाणु च ॥ १२.३३७.४४ ॥
ఈ విశ్వమంతా, చరమైన జగత్తంతా, అచరమైనదంతా, పెద్దదీ సూక్ష్మ పరమాణువూ అన్నీ మహాభూతాత్మకమే.
12.337.45
महाभूतानि खं वायुरग्निरापस्तथा मही ।
षष्ठं तु चेतना या तु आत्मा सप्तममुच्यते।
अष्टमं तु मनो ज्ञेयं बुद्धिस्तु नवमी स्मृता ॥ १२.३३७.४५ ॥
మహాభూతాలు: ఆకాశం, వాయువు, అగ్ని, జలం, మరియు భూమి; ఆరవది చేతన, ఏడవది ఆత్మ అని చెప్పబడుతుంది. ఎనిమిదవది మనస్సు అని తెలుసుకోవాలి, తొమ్మిదవది బుద్ధి అని స్మృతి.
12.337.46
इन्द्रियाणि च पञ्चैव तमः सत्वं रजस्तथा ।
इत्येष सप्तदशको राशिरव्यक्तसंज्ञकः ॥ १२.३३७.४६ ॥
ఐదు ఇంద్రియాలూ, తమస్సు, సత్త్వం, రజస్సు కూడా; ఇలా ఈ పదిహేడు సమూహం అవ్యక్తం అనే పేరుతో పిలువబడుతుంది.
12.337.47
सर्वैरिहेन्द्रियार्थैश्च व्यक्ताव्यक्तैर्हि संहितः ।
चतुर्विशक इत्येष व्यक्ताव्यक्तमयो गणः ॥ १२.३३७.४७ ॥
ఇక్కడున్న అన్ని ఇంద్రియ విషయాలతో, వ్యక్త-అవ్యక్తాలతో కలిసి ఇది ఇరవైనాలుగు సమూహం; ఇదే వ్యక్తావ్యక్తమయమైన గణం.
12.337.48
एतैः सर्वैः समायुक्तः पुमानित्यभिधीयते ।
त्रिवर्गं तु सुखं दुःखं जीवितं मरणं तथा ॥ १२.३३७.४८ ॥
ఇవన్నిటితో కూడినవాడు పురుషుడు అని పిలువబడతాడు; త్రివర్గం, సుఖం, దుఃఖం, జీవితం, మరణం కూడా.
12.337.49
य इदं वेद तत्त्वेन स वेद प्रभवाप्ययौ ।
पारम्पर्येह बोद्धव्यं ज्ञानानां यच्च किंचन ॥ १२.३३७.४९ ॥
ఇది తత్త్వతః తెలిసినవాడు ఉత్పత్తిని, లయాన్ని తెలుసుకుంటాడు. ఇక్కడ పరంపరగా తెలుసుకోదగిన ఏ జ్ఞానమైనా ఉంది.
12.337.50
इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्थितिः ।
अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम् ॥ १२.३३७.५० ॥
ఇంద్రియాలతో ఏది గ్రహించబడుతుందో అది వ్యక్తం అనేది స్థితి. అవ్యక్తాన్ని తెలుసుకోవాలి; అది లింగంతో గ్రహించబడేది, ఇంద్రియాలకు అతీతమైనది.
12.337.51
इन्द्रियैर्नियतैर्देही धाराभिरिव तर्प्यते ।
लोके विततमात्मानं लोकांश्चात्मनि पश्यति ॥ १२.३३७.५१ ॥
నియంత్రిత ఇంద్రియాలతో దేహధారి ప్రవాహాలతో తృప్తి పొందినట్లు తృప్తి చెందుతాడు. లోకంలో వ్యాపించిన ఆత్మను, ఆత్మలో లోకాలను చూస్తాడు.
12.337.52
परावरदृशः शक्तिर्ज्ञानमूला न नश्यति ।
पश्यतः सर्वभूतानि सर्वावस्थासु सर्वदा ॥ १२.३३७.५२ ॥
పర, అవర దృష్టి కలవాని శక్తి, జ్ఞానమూలమైనది, నశించదు. అన్ని అవస్థలలో, ఎల్లప్పుడూ సర్వభూతాలను చూచువాడికి (అది నశించదు).
12.337.53
ब्रह्मभूतस्य संयोगो नाशुभेनोपपद्यते ।
ज्ञानेन विविधान्क्लेशानतिवृत्तस्य मोहजान् ॥ १२.३३७.५३ ॥
బ్రహ్మభూతుడికి అశుభంతో సంయోగం కలగదు. జ్ఞానం ద్వారా మోహం నుండి పుట్టే వివిధ క్లేశాలను దాటినవానికి (అది కలగదు).
12.337.54
लोके बुद्धिप्रकाशेन लोकमार्गो न रिष्यते ।
अनादिनिधनज्ञं तमात्मनि स्थितमव्ययम् ॥ १२.३३७.५४ ॥
లోకంలో బుద్ధి ప్రకాశం వల్ల లోకమార్గం నశించదు. ఆత్మలో నిలిచి ఉన్న ఆది-అంతం లేని జ్ఞాత, అవ్యయుడిని (తెలుసుకోవడం వల్ల).
12.337.55
अकर्तारममूर्तं च भगवानाह तीर्थवित् ।
यो जन्तुः स्वकृतैस्तैस्तैः कर्मभिर्नित्यदुःखितः ॥ १२.३३७.५५ ॥
అకర్త, అమూర్తుడు అని తీర్థవేత్త అయిన భగవానుడు చెప్పాడు. తన స్వకృత కర్మల వల్ల ఆ ఆ కర్మలతో నిత్యం దుఃఖించే జీవుడు ఎవడో.
12.337.56
स दुःखप्रतिघातार्थं हन्ति जन्तूननेकधा ।
ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यन्नवं बहु ॥ १२.३३७.५६ ॥
అతడు దుఃఖాన్ని నివారించడానికి జీవులను అనేక విధాలుగా హింసిస్తాడు. తరువాత అతడు మళ్ళీ మరొక కొత్త, ఎక్కువ కర్మను స్వీకరిస్తాడు.
12.337.57
तप्यतेऽथ पुनस्तेन भुक्त्वा पथ्यमिवातुरः ।
अजस्रमेव मोहान्धो दुःखेषु सुखसंज्ञितः ॥ १२.३३७.५७ ॥
అప్పుడు అతడు దానివలనే మళ్ళీ బాధపడతాడు, రోగి పథ్యాహారం తిన్నట్లు. మోహంతో గుడ్డివాడై, దుఃఖాలలో సుఖం అని భావిస్తాడు.
12.337.58
बध्यते मथ्यते चैव कर्मभिर्मन्थवत्सदा ।
ततो निबद्धः स्वां योनिं कर्मणामुदयादिह ॥ १२.३३७.५८ ॥
కర్మలవల్ల అతడు ఎల్లప్పుడూ బంధించబడి, కవ్వంలా మథించబడతాడు. తరువాత బంధితుడై, కర్మల ఉదయం వల్ల ఇక్కడ తన యోనిని పొందుతాడు.
12.337.59
परिभ्रमति संसारं चक्रवद्बहुवेदनः ।
सत्वं निर्वृत्तबन्धस्तु निवृत्तश्चापि कर्मतः ॥ १२.३३७.५९ ॥
చక్రంలా అనేక వేదనలతో అతడు సంసారంలో తిరుగుతాడు. కానీ బంధాలు తొలగిపోయి, కర్మ నుండి విరమించిన వాడు ఉంటాడు.
12.337.60
सर्ववित्सर्वजित्सिद्धौ भव भावविवर्जितः ।
संयमेन नवं बन्धं निवर्त्य तपसो बलात्।
संप्राप्ता बहवः सिद्धिमप्यबाधां सुखोदयाम् ॥ १२.३३७.६० ॥
సర్వజ్ఞుడవు, సర్వజితుడవు అయి, సిద్ధిలో భావరహితుడవు కా. సంయమంతో కొత్త బంధాన్ని తిప్పికొట్టి, తపస్సు బలంతో అనేకులు సిద్ధిని పొందారు — అవిఘ్నమైనది, సుఖోదయం కలది.