മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.337
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.337.1
एतस्मिन्नन्तरे भूते नारदः पुनरागमत् ।
शुकं स्वाध्यायनिरतं वेदार्थान्प्रष्टुमीप्सवा ॥ १२.३३७.१ ॥
ഇതിനിടയിൽ നാരദൻ വീണ്ടും വന്നു; വേദാർത്ഥങ്ങൾ ചോദിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ സ്വാധ്യായത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്ന ശുകന്റെ അടുത്തേക്ക് അദ്ദേഹം വന്നു.
12.337.2
देवर्षि तु शुको दृष्ट्वा नारदं समुपस्यितम् ।
अर्ध्यपूर्वेण विधिवा वेदोक्तेनाभ्यपूजयत् ॥ १२.३३७.२ ॥
അടുത്തെത്തിയ ദേവർഷി നാരദനെ കണ്ട് ശുകൻ അർഘ്യം മുതൽ വേദവിധി പ്രകാരം അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചു.
12.337.3
नारदोऽयाजवीत्प्रीतो ब्रूहि ब्रह्मविदां वर ।
केन त्वां श्रेयसा वत्स योजयामीति हृष्टवत् ॥ १२.३३७.३ ॥
നാരദൻ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: "ബ്രഹ്മജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, പറയൂ! പ്രിയ വത്സാ, ഏത് ശ്രേയസ്സിന്റെ വഴിയിൽ ഞാൻ നിന്നെ നയിക്കണം?"
12.337.4
नारदस्य वचः श्रुत्वा शुकः प्रोवाच भारत ।
अस्मिँल्लोके हितं यत्स्वात्तेन मां योक्तुमर्हसि ॥ १२.३३७.४ ॥
നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശുകൻ പറഞ്ഞു: "ഭാരതാ! ഈ ലോകത്തിൽ ഹിതമായതേതോ അതിൽത്തന്നെ നിനക്ക് എന്നെ നിയോഗിക്കാം."
12.337.5
तत्त्वं जिज्ञासतां पूर्वनृषीणां भावितात्मनाम् ।
सनत्कुमारो भगवानिदं वतनमब्रवीत् ॥ १२.३३७.५ ॥
തത്ത്വം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച പൂർവ്വ, ശുദ്ധമനസ്സുള്ള ഋഷിമാരോട് ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
12.337.6
नास्ति विद्यासगं चक्षुर्नास्ति सत्यसमं तपः ।
नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.३३७.६ ॥
വിദ്യയ്ക്ക് തുല്യമായ കണ്ണില്ല; സത്യത്തിന് തുല്യമായ തപസ്സില്ല; രാഗത്തിന് തുല്യമായ ദുഃഖമില്ല; ത്യാഗത്തിന് തുല്യമായ സുഖമില്ല.
12.337.7
निवृत्तिः कर्मणा पापात्सततं पुण्यशीलता ।
सद्वृत्तिः सद्वदाचारः श्रेय एवदनुत्तमम् ॥ १२.३३७.७ ॥
പാപകർമ്മത്തിൽ നിന്നുള്ള നിവൃത്തിയും നിരന്തരമായ പുണ്യശീലവും സദ്വൃത്തിയും സദാചാരവും — ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ശ്രേയസ്സ്.
12.337.8
नानुवयसुखं प्राप्य यः सज्जति न मुच्यते ।
नालं स दुःखमोक्षाय संयोगो दुःखलक्षणम् ॥ १२.३३७.८ ॥
യൗവനസുഖം നേടി അതിൽ ആസക്തനാകുന്നവൻ മുക്തനാകുന്നില്ല; സംയോഗം തന്നെ ദുഃഖത്തിന്റെ ലക്ഷണമായതിനാൽ അവന് ദുഃഖമോചനം സാധ്യമല്ല.
12.337.9
सक्तस्य बुद्धिश्चलति मोहजालविवर्धनी ।
मोहवालावृतो दुःखमिह चामुत्र सोऽश्नुते ॥ १२.३३७.९ ॥
ആസക്തന്റെ ബുദ്ധി ചഞ്ചലപ്പെടുന്നു; അത് മോഹജാലത്തെ വളർത്തുന്നു. മോഹവലയാൽ മൂടപ്പെട്ടവൻ ഇഹത്തിലും പരത്തിലും ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
12.337.10
सर्वोपागात्तु कामस्व क्रोधस्य च विनिग्रहः ।
कार्यः श्रेयोर्थिना तौ हि श्रेयोघातार्थमुद्यतौ ॥ १२.३३७.१० ॥
ശ്രേയസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ കാമത്തെയും ക്രോധത്തെയും എല്ലാ വിധത്തിലും നിയന്ത്രിക്കണം; കാരണം ഇവ രണ്ടും ശ്രേയസ്സിനെ നശിപ്പിക്കാൻ ഉദ്യുക്തമാണ്.
12.337.11
नित्यं क्रोधात्तपो रक्षेच्छ्रियं रक्षेच्च मत्सरात् ।
विद्यां मानावमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः ॥ १२.३३७.११ ॥
എപ്പോഴും കോപത്തിൽ നിന്ന് തപസ്സിനെ കാക്കണം; അസൂയയിൽ നിന്ന് ശ്രീയെ കാക്കണം; മാനാപമാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിദ്യയെ കാക്കണം; അശ്രദ്ധയിൽ നിന്ന് ആത്മാവിനെ കാക്കണം.
12.337.12
आनृशंस्यं परो धर्मः क्षमा च परमं बलम् ।
आत्मज्ञानं परं ज्ञानं न सत्याद्विद्यते परम् ॥ १२.३३७.१२ ॥
ദയ (അഹിംസ) പരമധർമ്മം; ക്ഷമ പരമബലം. ആത്മജ്ഞാനം പരമജ്ഞാനം; സത്യത്തേക്കാൾ ഉയർന്നത് മറ്റൊന്നില്ല.
12.337.13
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यादपि हितं वदेत् ।
यद्भूतहितमत्यन्तमेतत्सत्यं मतं मम ॥ १२.३३७.१३ ॥
സത്യം പറയുന്നതാണ് ശ്രേഷ്ഠം; എന്നാൽ സത്യത്തേക്കാൾ പോലും ജീവികൾക്ക് ഹിതകരമായത് പറയണം. ജീവികൾക്ക് അത്യന്തം ഹിതകരമായതുതന്നെ എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ സത്യം.
12.337.14
सर्वारम्भपरित्यागी निराशीर्निष्परिग्रहः ।
येन सर्वं परित्यक्तं स विद्वान्स च पण्डितः ॥ १२.३३७.१४ ॥
എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഉപേക്ഷിച്ചവൻ, ഫലാശയമില്ലാത്തവൻ, സമ്പാദ്യമില്ലാത്തവൻ, എല്ലാം ത്യജിച്ചവൻ — അവനാണ് വിദ്വാൻ, അവനാണ് പണ്ഡിതൻ.
12.337.15
इन्द्रियैरिन्द्रियार्थान्यश्चरत्यात्मवशैरिह ।
आसज्जमानः शान्तात्मा निर्विकारः समाहितः ॥ १२.३३७.१५ ॥
ഇവിടെ തന്റെ വശത്തുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, ആസക്തനെന്നു തോന്നിയാലും ശാന്തമനസ്കനും വികാരരഹിതനും ഏകാഗ്രനുമാണ്.
12.337.16
अत्मभूतैरतद्भूतः सह चैव विनैव च ।
स विमुक्तः परं श्रेयो नचिरेणाधिगच्छति ॥ १२.३३७.१६ ॥
തന്നെപ്പോലുള്ള ജീവികളോടൊത്ത് ഇരുന്നാലും അവയുടെ സ്വഭാവത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തനായി, അവയില്ലാതെയും ഇരുന്നാലും — അവൻ വിമുക്തനായി, ദീർഘകാലമില്ലാതെ പരമശ്രേയസ്സ് നേടുന്നു.
12.337.17
अदर्शनमसंस्पर्शस्तथाऽसंभाषणं तदा ।
यस्य भूतैः सह मुने स श्रेयो विन्दते परम् ॥ १२.३३७.१७ ॥
ഹേ മുനേ, ആരുടെ ജീവികളോട് കാണലും സ്പർശവും സംഭാഷണവും ഇല്ലയോ — അവനാണ് പരമശ്രേയസ്സ് നേടുന്നത്.
12.337.18
न हिंस्यात्सर्वभूतानि मैत्रायगणतश्चरेत् ।
नेदं जन्म समासाद्य वैरं कुर्वीत केनचित् ॥ १२.३३७.१८ ॥
എല്ലാ ജീവികളെയും ഹിംസിക്കരുത്; മൈത്രിഭാവത്തോടെ സഞ്ചരിക്കണം. ഈ ജന്മം ലഭിച്ചതിനുശേഷം ആരോടും വൈരം വയ്ക്കരുത്.
12.337.19
आकिञ्चन्यं सुसंतोषो निराशीस्त्वमचापलम् ।
एतदाहुः परं श्रेय आत्मज्ञस्य जितात्मनः ॥ १२.३३७.१९ ॥
ഒന്നുമില്ലായ്മ, വലിയ സന്തോഷം, ഫലത്തിലുള്ള ആഗ്രഹമില്ലായ്മ, ചാപല്യമില്ലായ്മ — ഇവയാണ് ആത്മജ്ഞനും ജിതാത്മാവിനും പരമമായ ശ്രേയസ്സെന്ന് പറയുന്നത്.
12.337.20
परिग्रहं परित्यज्य भव तात जितेन्द्रियः ।
अशोकं स्थानमातिष्ठ इह चामुत्र चाभयम् ॥ १२.३३७.२० ॥
മകനേ, സമ്പാദ്യമോഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനാകുക. ഇവിടെയും പരലോകത്തും ഭയമില്ലാത്ത, ശോകമില്ലാത്ത നിലയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക.
12.337.21
निरामिषा न शोचन्ति त्यजेदामिषमात्मनः ।
परित्यज्यामिषं सौभ्य दुःखतापाद्विमोक्ष्यसे ॥ १२.३३७.२१ ॥
നിരാമിഷർ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല. നിന്നിലെ ആമിഷം (വിഷയമോഹം) ഉപേക്ഷിക്കുക; സൗമ്യനേ, ആമിഷം വിട്ടാൽ ദുഃഖതാപത്തിൽനിന്ന് നീ മുക്തനാകും.
12.337.22
तपोनित्येन दान्तेन मुनिना संयतात्मना ।
अजितं जेतुकामेन भाव्यं सङ्गेष्वसङ्गिना ॥ १२.३३७.२२ ॥
എപ്പോഴും തപസ്സിൽ ഉറച്ച, ദാന്തനായ, സംയതാത്മാവായ മുനി അജിതനെ ജയിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ആസക്തികൾക്കിടയിലും അസംഗിയായിരിക്കണം.
12.337.23
गुणसङ्गेष्वनासक्त एकचर्यारतः सदा ।
ब्राह्मणो नचिरादेव सुखमायात्यनुत्तमम् ॥ १२.३३७.२३ ॥
ഗുണാസക്തികളിൽ അനാസക്തനായി, എപ്പോഴും ഏകാന്ത സാധനയിൽ രമിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ താമസിയാതെ ഉത്തമസുഖം പ്രാപിക്കും.
12.337.24
द्वन्द्वारामेषु भूतेषु य एको रमते मुनिः ।
विद्धि प्रज्ञानतृप्तं तं ज्ञानतृप्तो न शोचति ॥ १२.३३७.२४ ॥
ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ രമിക്കുന്ന ജീവികൾക്കിടയിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് രമിക്കുന്ന മുനിയെ പ്രജ്ഞയാൽ തൃപ്തനെന്ന് അറിയുക; ജ്ഞാനത്താൽ തൃപ്തനായവൻ ശോകിക്കുന്നില്ല.
12.337.25
शुभैर्लभति देवत्वं व्यामिश्रेर्जन्म मानुषम् ।
अशुभैश्चाप्यधोजन्म कर्मभिर्लभतेऽवशः ॥ १२.३३७.२५ ॥
ശുഭകർമ്മങ്ങളാൽ ദേവത്വം ലഭിക്കുന്നു; മിശ്രകർമ്മങ്ങളാൽ മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കുന്നു; അശുഭകർമ്മങ്ങളാൽ അവശനായി അധോജന്മം ലഭിക്കുന്നു.
12.337.26
तत्र मृत्युवशो दुःखैः सततं समभिद्रुतः ।
संसारे पच्यते जन्तुस्तत्कथं नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२६ ॥
അവിടെ മൃത്യുവശനായ ജീവി നിരന്തരം ദുഃഖങ്ങളാൽ പീഡിതനായി സംസാരത്തിൽ വെന്തുരുകുന്നു; നീ എങ്ങനെ അത് മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല?
12.337.27
अहिते हितसंज्ञस्त्वमध्रुवे ध्रुवसंज्ञकः ।
अनर्थे चार्थसंज्ञस्त्वं किमर्थं नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२७ ॥
ഹിതകരമല്ലാത്തതിനെ ഹിതമെന്നും അനിത്യത്തെ നിത്യമെന്നും അനർത്ഥത്തെ അർത്ഥമെന്നും നീ കരുതുന്നു; എന്തുകൊണ്ട് നീ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല?
12.337.28
संवेष्ट्यमानं बहुभिर्मोहात्तन्तुभिरात्मजैः ।
कोशकार इवात्मानं वेष्टयन्नावबुध्यसे ॥ १२.३३७.२८ ॥
മോഹത്താൽ പല നൂലുകൾ പോലെയുള്ള നിന്റെ മക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി, കൊക്കൂൺ നിർമ്മിക്കുന്ന പുഴുവിനെപ്പോലെ നീ സ്വയം ചുറ്റുന്നത് നീ അറിയുന്നില്ല.
12.337.29
अलं परिग्रहेणेह दोषवान्हि परिग्रहः ।
कृमिर्हि कोशकारस्तु बध्यते स परिग्रहात् ॥ १२.३३७.२९ ॥
ഇവിടെ പരിഗ്രഹം മതി; പരിഗ്രഹം ദോഷമുള്ളതാണ്. കൊക്കൂൺ നിർമ്മിക്കുന്ന പുഴു ആ പരിഗ്രഹത്താൽ തന്നെ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു.
12.337.30
पुत्रदारकुटुम्बेषु सक्ताः सीदन्ति जन्तवः ।
सरःपङ्कार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव ॥ १२.३३७.३० ॥
പുത്രൻ, ഭാര്യ, കുടുംബം എന്നിവയിൽ ആസക്തരായ ജീവികൾ തടാകത്തിലെ ചേറിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ വൃദ്ധരായ കാട്ടാനകളെപ്പോലെ താഴുന്നു.
12.337.31
महाजालसमाकृष्टान्स्थले मत्स्यानिवोद्धृतान् ।
मोहजालसमाकृष्टान्पश्य जन्तून्सुदुःखितान् ॥ १२.३३७.३१ ॥
വലിയ വലയിൽ കുടുങ്ങി കരയിലേക്ക് വലിച്ചിടപ്പെട്ട മത്സ്യങ്ങളെപ്പോലെ, മോഹജാലത്തിൽ വലിച്ചിഴക്കപ്പെട്ട ജീവികളെ നോക്കൂ; അവർ അതിദുഃഖിതരാണ്.
12.337.32
कुटुम्बं पुत्रदारांश्च शरीरं संचयाश्च ये ।
पारक्यमध्रुवं सर्वं किं स्वं सुकृतदुष्कृतम् ॥ १२.३३७.३२ ॥
കുടുംബം, പുത്രന്മാർ, ഭാര്യമാർ, ശരീരം, സമ്പാദ്യങ്ങൾ — ഇവയെല്ലാം മറ്റുള്ളവരുടേതും അസ്ഥിരവുമാണ്. സുകൃതവും ദുഷ്കൃതവുമല്ലാതെ സ്വന്തമായി എന്തുണ്ട്?
12.337.33
यदा सर्वान्परित्यज्य गन्तव्यमवशेन ते ।
अनर्थे किं प्रसक्तस्त्वं समर्थं नानुतिष्ठसि ॥ १२.३३७.३३ ॥
നീ എല്ലാവരെയും ഉപേക്ഷിച്ച് അനിച്ഛയോടെ പോകേണ്ടിവരുമ്പോൾ, നിരർത്ഥകമായതിൽ എന്തിന് ആസക്തനായിരിക്കുന്നു? ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളത് എന്തുകൊണ്ട് ചെയ്യുന്നില്ല?
12.337.34
अविश्रान्तमनालम्बमपाथेयमदैशिकम् ।
तमः कान्तारमध्वानं कथमेको गमिष्यसि ॥ १२.३३७.३४ ॥
വിശ്രമമില്ലാതെ, ആലംബമില്ലാതെ, യാത്രാഭക്ഷണമില്ലാതെ, വഴികാട്ടിയില്ലാതെ, ഇരുളടഞ്ഞ ആ കാനനപാതയിൽ നീ ഒറ്റയ്ക്ക് എങ്ങനെ പോകും?
12.337.35
न हि त्वां प्रस्थितं कश्चित्पृष्ठतोऽनुगमिष्यति ।
सुकृतं दुष्कृतं च त्वां यास्यन्तमनुयास्यतः ॥ १२.३३७.३५ ॥
നീ പുറപ്പെടുമ്പോൾ നിന്റെ പിന്നാലെ ആരും വരില്ല. നീ പോകുമ്പോൾ സുകൃതവും ദുഷ്കൃതവും മാത്രമേ നിന്നെ പിന്തുടരൂ.
12.337.36
विद्या कर्म च शौचं च ज्ञानं च बहुविस्तरम् ।
अर्थार्थमनुसार्यन्ते सिद्धार्थस्य विमुच्यते ॥ १२.३३७.३६ ॥
വിദ്യ, കർമ്മം, ശൗചം, വിപുലമായ ജ്ഞാനം — ഇവയെല്ലാം ധനത്തിനായാണ് പിന്തുടരപ്പെടുന്നത്. ലക്ഷ്യം സിദ്ധിച്ചവൻ മോചിതനാകുന്നു.
12.337.37
निबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रतिः ।
छित्त्वैतां सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ॥ १२.३३७.३७ ॥
ഗ്രാമത്തിൽ വസിക്കുന്നവന്റെ ആസക്തിയാകുന്ന ഈ ബന്ധനക്കയർ. ഇതു മുറിച്ചാണ് പുണ്യവാന്മാർ പോകുന്നത്; പാപികൾക്ക് ഇതു മുറിക്കാനാവില്ല.
12.337.38
रूपकूलां मनःस्रोतां स्पर्शद्वीपां रसावहाम् ।
गन्धपङ्कां शब्दजलां स्वर्गमार्गदुरावहाम् ॥ १२.३३७.३८ ॥
രൂപമാകുന്ന തീരങ്ങളും മനസ്സാകുന്ന ഒഴുക്കും സ്പർശമാകുന്ന ദ്വീപുകളും രസം വഹിക്കുന്നതും ഗന്ധമാകുന്ന ചേറും ശബ്ദമാകുന്ന ജലവുമുള്ളതും സ്വർഗ്ഗമാർഗ്ഗത്തിൽ കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമായ നദി.
12.337.39
क्षमारित्रां सत्यमयीं धर्मस्थैर्यपदाङ्कुराम् ।
त्यागवाताध्वगां शीघ्रां नौतार्यां तां नदीं तरेत् ॥ १२.३३७.३९ ॥
ക്ഷമയാകുന്ന തോണിയുള്ള, സത്യമയമായ, ധർമ്മസ്ഥിരതയുടെ മുളകൾ പാദങ്ങളായുള്ള, ത്യാഗത്തിന്റെ കാറ്റിനാൽ വഴിയിൽ ചലിക്കുന്ന, വേഗമേറിയ, തോണിയാൽ കടക്കാവുന്ന ആ നദിയെ കടക്കണം.
12.337.40
त्यज धर्ममधर्मं च उभे सत्यानृते त्यज ।
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा येन त्यजसि तं त्यज ॥ १२.३३७.४० ॥
ധർമ്മത്തെയും അധർമ്മത്തെയും ഉപേക്ഷിക്കുക; സത്യത്തെയും അസത്യത്തെയും ഇരുവരെയും ഉപേക്ഷിക്കുക. സത്യാസത്യങ്ങളെ ഇരുവരെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഏതിനാൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നുവോ അതിനെയും ഉപേക്ഷിക്കുക.
12.337.41
त्यज धर्ममसंकल्पादधर्मं चाप्यलिप्सया ।
उभे सत्यानृते बुद्ध्या बुद्धिं परमनिश्चयात् ॥ १२.३३७.४१ ॥
സങ്കൽപ്പമില്ലായ്മകൊണ്ട് ധർമ്മത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുക; ആഗ്രഹമില്ലായ്മകൊണ്ട് അധർമ്മത്തെയും. ബുദ്ധികൊണ്ട് സത്യാസത്യങ്ങളെ ഇരുവരെയും ഉപേക്ഷിക്കുക; പരമനിശ്ചയത്താൽ ബുദ്ധിയെയും.
12.337.42
अस्थिस्थूणं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनम् ।
चर्मावनद्धं दुर्गन्धिं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः ॥ १२.३३७.४२ ॥
അസ്ഥികളാകുന്ന തൂണുകളുള്ള, ഞരമ്പുകളാൽ ചേർന്ന, മാംസരക്തങ്ങൾ പൂശിയ, തൊലികൊണ്ട് കെട്ടിയ, ദുർഗന്ധമുള്ള, മൂത്രവും മലവും നിറഞ്ഞ.
12.337.43
जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमातुरम् ।
रजस्वलमनित्यं च भूतावासमिमं त्यज ॥ १२.३३७.४३ ॥
ഇത് വാർദ്ധക്യവും ദുഃഖവും ചുറ്റപ്പെട്ടതാണ്, രോഗങ്ങളുടെ ആലയമാണ്, പീഡിതമാണ്, മലിനമാണ്, അനിത്യമാണ്; ഈ ഭൂതങ്ങളുടെ വാസത്തെ ത്യജിക്കുക.
12.337.44
इदं विश्वं जगत्सर्वमजगच्चापि यद्भवेत् ।
महाभूतात्मकं सर्वं महद्यत्परमाणु च ॥ १२.३३७.४४ ॥
ഈ വിശ്വം മുഴുവനും, ചലിക്കുന്നതും ചലിക്കാത്തതും, വലുതും പരമാണുവും എല്ലാം മഹാഭൂതനിർമിതമാണ്.
12.337.45
महाभूतानि खं वायुरग्निरापस्तथा मही ।
षष्ठं तु चेतना या तु आत्मा सप्तममुच्यते।
अष्टमं तु मनो ज्ञेयं बुद्धिस्तु नवमी स्मृता ॥ १२.३३७.४५ ॥
മഹാഭൂതങ്ങൾ: ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, പിന്നെ ഭൂമി; ആറാമത്തേത് ചേതന, ഏഴാമത്തേതിനെ ആത്മാവ് എന്ന് പറയുന്നു. എട്ടാമത് മനസ്സെന്ന് അറിയണം, ഒമ്പതാമത് ബുദ്ധി എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.337.46
इन्द्रियाणि च पञ्चैव तमः सत्वं रजस्तथा ।
इत्येष सप्तदशको राशिरव्यक्तसंज्ञकः ॥ १२.३३७.४६ ॥
അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളും, തമസ്സും, സത്ത്വവും, രജസ്സും; ഇങ്ങനെ ഈ പതിനേഴിന്റെ സമൂഹം അവ്യക്തം എന്ന് പേരുള്ളതാണ്.
12.337.47
सर्वैरिहेन्द्रियार्थैश्च व्यक्ताव्यक्तैर्हि संहितः ।
चतुर्विशक इत्येष व्यक्ताव्यक्तमयो गणः ॥ १२.३३७.४७ ॥
ഇവിടെയുള്ള എല്ലാ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളോടും വ്യക്താവ്യക്തങ്ങളോടും ചേർന്ന് ഇത് ഇരുപത്തിനാലിന്റെ സമൂഹമാണ്; ഇതാണ് വ്യക്താവ്യക്തമയമായ ഗണം.
12.337.48
एतैः सर्वैः समायुक्तः पुमानित्यभिधीयते ।
त्रिवर्गं तु सुखं दुःखं जीवितं मरणं तथा ॥ १२.३३७.४८ ॥
ഇവയെല്ലാം ചേർന്നവനെ പുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ത്രിവർഗവും, സുഖവും, ദുഃഖവും, ജീവിതവും, മരണവും അതുപോലെ.
12.337.49
य इदं वेद तत्त्वेन स वेद प्रभवाप्ययौ ।
पारम्पर्येह बोद्धव्यं ज्ञानानां यच्च किंचन ॥ १२.३३७.४९ ॥
ഇതിനെ തത്ത്വത്തിൽ അറിയുന്നവൻ ഉത്പത്തിയും ലയവും അറിയുന്നു. ഇവിടെ പരമ്പരയാൽ അറിയേണ്ട ഏതു ജ്ഞാനവുമുണ്ട്.
12.337.50
इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्थितिः ।
अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम् ॥ १२.३३७.५० ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ ഏതു ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നുവോ അത് വ്യക്തം എന്നതാണ് നില. അവ്യക്തം അറിയേണ്ടതാണ്; അത് ലിംഗത്താൽ ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നതും ഇന്ദ്രിയാതീതവുമാണ്.
12.337.51
इन्द्रियैर्नियतैर्देही धाराभिरिव तर्प्यते ।
लोके विततमात्मानं लोकांश्चात्मनि पश्यति ॥ १२.३३७.५१ ॥
നിയന്ത്രിതമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ ദേഹി ധാരകളാൽ എന്നപോലെ തൃപ്തനാകുന്നു. ലോകത്തിൽ വ്യാപിച്ച ആത്മാവിനെയും ആത്മാവിൽ ലോകങ്ങളെയും അവൻ കാണുന്നു.
12.337.52
परावरदृशः शक्तिर्ज्ञानमूला न नश्यति ।
पश्यतः सर्वभूतानि सर्वावस्थासु सर्वदा ॥ १२.३३७.५२ ॥
പരാവരദൃഷ്ടിയുള്ളവന്റെ ശക്തി, ജ്ഞാനത്തിൽ വേരൂന്നിയത്, നശിക്കുന്നില്ല. എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും എപ്പോഴും സർവഭൂതങ്ങളെയും കാണുന്നവന് (അത് നശിക്കുന്നില്ല).
12.337.53
ब्रह्मभूतस्य संयोगो नाशुभेनोपपद्यते ।
ज्ञानेन विविधान्क्लेशानतिवृत्तस्य मोहजान् ॥ १२.३३७.५३ ॥
ബ്രഹ്മഭൂതന് അശുഭവുമായി സംയോഗം ഉണ്ടാകുന്നില്ല. ജ്ഞാനത്താൽ മോഹത്തിൽനിന്ന് ജനിക്കുന്ന വിവിധ ക്ലേശങ്ങളെ കടന്നവന് (അത് ഉണ്ടാകുന്നില്ല).
12.337.54
लोके बुद्धिप्रकाशेन लोकमार्गो न रिष्यते ।
अनादिनिधनज्ञं तमात्मनि स्थितमव्ययम् ॥ १२.३३७.५४ ॥
ലോകത്തിൽ ബുദ്ധിയുടെ പ്രകാശത്താൽ ലോകമാർഗം നശിക്കുന്നില്ല. ആത്മാവിൽ സ്ഥിതനായ ആദ്യന്തരഹിതനായ ജ്ഞാതാവിനെ, അവ്യയനെ (അറിയുന്നതിനാൽ).
12.337.55
अकर्तारममूर्तं च भगवानाह तीर्थवित् ।
यो जन्तुः स्वकृतैस्तैस्तैः कर्मभिर्नित्यदुःखितः ॥ १२.३३७.५५ ॥
അകർത്താവും അമൂർത്തനുമെന്ന് തീർത്ഥവിത്തായ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളാൽ, ഓരോ കർമ്മങ്ങളാൽ എപ്പോഴും ദുഃഖിതനാകുന്ന ജീവി.
12.337.56
स दुःखप्रतिघातार्थं हन्ति जन्तूननेकधा ।
ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यन्नवं बहु ॥ १२.३३७.५६ ॥
ദുഃഖത്തെ തടയാൻ അവൻ ജീവികളെ പലവിധത്തിൽ ഹിംസിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ വീണ്ടും മറ്റൊരു പുതിയ ഏറെ കർമ്മം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
12.337.57
तप्यतेऽथ पुनस्तेन भुक्त्वा पथ्यमिवातुरः ।
अजस्रमेव मोहान्धो दुःखेषु सुखसंज्ञितः ॥ १२.३३७.५७ ॥
പിന്നെ അവൻ അതിനാൽ തന്നെ വീണ്ടും വേദന അനുഭവിക്കുന്നു, രോഗി പഥ്യം ഭക്ഷിച്ചതുപോലെ. മോഹത്താൽ അന്ധനായി, ദുഃഖങ്ങളിൽ സുഖമെന്ന് കരുതുന്നു.
12.337.58
बध्यते मथ्यते चैव कर्मभिर्मन्थवत्सदा ।
ततो निबद्धः स्वां योनिं कर्मणामुदयादिह ॥ १२.३३७.५८ ॥
കർമ്മങ്ങളാൽ അവൻ എപ്പോഴും ബന്ധിക്കപ്പെട്ട് കടയപ്പെടുന്നു, മത്തുപോലെ. പിന്നെ ബന്ധിതനായി, കർമ്മങ്ങളുടെ ഉദയത്താൽ ഇവിടെ തന്റെ യോനി പ്രാപിക്കുന്നു.
12.337.59
परिभ्रमति संसारं चक्रवद्बहुवेदनः ।
सत्वं निर्वृत्तबन्धस्तु निवृत्तश्चापि कर्मतः ॥ १२.३३७.५९ ॥
ചക്രംപോലെ വളരെ വേദനയോടെ അവൻ സംസാരത്തിൽ ചുറ്റിത്തിരിയുന്നു. എന്നാൽ ബന്ധങ്ങൾ അഴിഞ്ഞ്, കർമ്മത്തിൽനിന്ന് പിന്മാറിയവൻ നിലനിൽക്കുന്നു.
12.337.60
सर्ववित्सर्वजित्सिद्धौ भव भावविवर्जितः ।
संयमेन नवं बन्धं निवर्त्य तपसो बलात्।
संप्राप्ता बहवः सिद्धिमप्यबाधां सुखोदयाम् ॥ १२.३३७.६० ॥
സർവ്വജ്ഞനും സർവ്വജിത്തുമായി, സിദ്ധിയിൽ ഭാവരഹിതനായിരിക്കുക. സംയമത്താൽ പുതിയ ബന്ധം തിരിച്ചുനിർത്തി, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ പലരും സിദ്ധി നേടിയിട്ടുണ്ട് — തടസ്സമില്ലാത്തതും സുഖോദയമുള്ളതുമായ സിദ്ധി.