マハーバーラタ · 章 12.339
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.339.1
सुखदुःखविपर्यासो यदा समनुपद्यते ।
नैनं प्रज्ञा सुनीतं वा त्रायते नापि पौरुषम् ॥ १२.३३९.१ ॥
快楽と苦痛の逆転が訪れるとき、知恵も周到な振る舞いも人間の努力も、彼を守ることはない。
12.339.2
स्वभावाद्यत्नमातिष्ठेद्यत्नवान्नावसीदति ।
जरामरणरोगेभ्यः प्रियमात्मानमुद्धरेत् ॥ १२.३३९.२ ॥
本性として努力すべきである。努力する者は沈まない。老い、死、病から、愛する自己を引き上げるべきである。
12.339.3
रुजन्ति हि शरीराणि रोगाः शारीरमानसाः ।
सायका इव तीक्ष्णाग्राः प्रयुक्ता दृढधन्विभिः ॥ १२.३३९.३ ॥
実に、身体と心の病は、堅固な射手が放った鋭い先端の矢のように身体を苦しめる。
12.339.4
व्यथितस्य विधित्साभिस्त्रस्यतो जीवितैषिणः ।
अवशस्य विनाशाय शरीरमपकृष्यते ॥ १२.३३९.४ ॥
苦しみ、怯え、生を望みながら無力な人の身体は、破滅へと引きずられていく。
12.339.5
स्रवन्ति न निवर्तन्ते स्रोतांसि सरितामिव ।
आयुरादाय मर्त्यानां रात्र्यहानि पुनः पुनः ॥ १२.३३९.५ ॥
川の流れのように流れ去って戻らない。夜と昼は、死すべき人々の寿命を何度も何度も奪っていく。
12.339.6
व्यत्ययो ह्ययमत्यन्तं पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः ।
जातान्मर्त्याञ्जरयति निमेषान्नावतिष्ठते ॥ १२.३३९.६ ॥
明るい半月と暗い半月のこの交替は実に絶え間ない。それは生まれた死すべき人々を衰えさせ、一瞬も留まらない。
12.339.7
सुखदुःखानि भूतानामजरो जरयत्यसौ ।
आदित्यो ह्यस्तमभ्येति पुनः पुनरुदेति च ॥ १२.३३९.७ ॥
不老なるものは生き物の苦楽を老いさせる。太陽はまさに没する方へ向かい、また幾度も昇る。
12.339.8
अदृष्टपूर्वानादाय भावानपरिशङ्कितान् ।
इष्टानिष्टान्मनुष्याणामस्तं गच्छन्ति रात्रयः ॥ १२.३३९.८ ॥
かつて見たことのない、予期せぬ状態を取り込み、人々の好ましいものと好ましくないものを携えて、夜々は没する方へ去る。
12.339.9
योयदिच्छेद्यथाकाममयत्नाच्च तदाप्नुयात् ।
यदि स्यान्न पराधीनं पुरुषस्य क्रियाफलम् ॥ १२.३३९.९ ॥
誰であれ望むものは、望むままに努力なしに得られるであろう——もし人の行為の果が他に依存しないならば。
12.339.10
संयताश्च हि दक्षाश्च मतिमन्तश्च मानवाः ।
दृश्यन्ते निष्फलाः सन्तः प्रहीणाः सर्वकर्मभिः ॥ १२.३३९.१० ॥
自制し、有能で、知恵ある人々さえ、実りなく、すべての行為を奪われて見える。
12.339.11
अपरे बालिशाः सन्तो निर्गुणाः पुरुषाधमाः ।
अशुभैरपि संयुक्ता दृश्यन्ते सर्वकामिनः ॥ १२.३३९.११ ॥
愚かで徳なく、人の中で最も卑しい他の者たちは、不吉なものと結ばれていても、あらゆる欲望を満たしているように見える。
12.339.12
भूतानामपरः कश्चिद्धिंसायां सततोत्थितः ।
वञ्चनायां च लोकस्य स सुखेष्वेव जीर्यते ॥ १२.३३९.१२ ॥
生き物の中には、常に暴力と世を欺くことに励む者がいる。彼はまさに快楽の中で老いていく。
12.339.13
अचेष्टमानमासीनं श्रीः कंचिदुपतिष्ठते ।
कश्चित्कर्मानुसृत्यान्यो नाप्राप्यमधिगच्छति ॥ १२.३३९.१३ ॥
動かずに座っている者のもとへ、吉祥（シュリー）が自ら訪れることがある。また別の者は行為に従って、まだ得ていなかったものを得る。
12.339.14
अपराधं समाचक्ष्व पुरुषस्य स्वभावतः ।
शुक्रमन्यत्र संभूतं पुनरन्यत्र गच्छति ॥ १२.३३९.१४ ॥
男の本性から生じるその過失を説明せよ。一か所で生じた精液が、再び別の所へ行くのである。
12.339.15
तस्य योनौ प्रसक्तस्य गर्भो भवति वा न वा ।
आम्रपुष्पोपमा यस्य निर्वृत्तिरुपलभ्यते ॥ १२.३३९.१५ ॥
子宮に執着する者に懐胎が生じるかどうか。その結果は、マンゴーの花のように見て取られる。
12.339.16
केषांचित्पुत्रकामानामनुसन्तानमिच्छताम् ।
सिद्धौ प्रयतमानानां न चाण्डमुपजायते ॥ १२.३३९.१६ ॥
息子を望み、家系の存続を願い、成就を目指して努める人々の中には、卵（子孫の種）が生じない者がいる。
12.339.17
गर्भाच्चोद्विजमानानां क्रुद्धादाशीविषादिव ।
आयुष्माञ्जायते पुत्रः कथं प्रेतः पितेव ह ॥ १२.३३९.१७ ॥
胎内から、怒れる蛇に怯えるように怯えている者に、どうして長命の息子が生まれようか。彼は父のように死者のようになるだろう。
12.339.18
देवानिष्ट्वा तपस्तप्त्वा कृपणैः पुत्रगृद्धिभिः ।
दश मासान्परिधृता जायन्ते कुलपांसनाः ॥ १२.३३९.१८ ॥
神々を祀り苦行を行い、息子を欲する卑しい人々によって十か月宿されて、家系を汚す者たちが生まれる。
12.339.19
अपरे धनधान्यानि भोगांश्च पितृसंचितान् ।
विपुलानभिजायन्ते लब्धास्तैरेव मङ्गलैः ॥ १२.३३९.१९ ॥
他の者は、祖先が蓄えた豊かな財産、穀物、享楽を持って生まれる。それらはまさにあの吉祥の行為によって得られたものである。
12.339.20
अन्योन्यं समभिप्रेत्य मैथुनस्य समागमे ।
उपद्रव इवाविष्टो योनिं गर्भः प्रपद्यते ॥ १२.३३९.२० ॥
互いに求め合い、交合の結びつきにおいて、胎児はまるで災厄に取り憑かれたかのように子宮へ入る。
12.339.21
शीर्णं परशरीराणि च्छिन्नबीजं शरीरिणम् ।
प्राणिनं प्राणंसरोधे मांसश्लेष्मविचेष्टितम् ॥ १२.३३९.२१ ॥
他者の身体は朽ち、種は断たれて有身の生き物となる。その息が遮られると、肉と粘液の中で動く。
12.339.22
निर्दग्धं परदेहेऽपि परदेहं चलाचलम् ।
विनश्यन्तं विनाशान्ते भावि नावमिवाहितम् ॥ १२.३३९.२२ ॥
他者の身体で焼き尽くされても、なお不安定で、また別の身体へ向かう。破滅の果てに滅びる運命にあり、舟に載せられたもののように。
12.339.23
सङ्गत्या जठरे न्यस्तं रेतोबिन्दुमचेतनम् ।
केन यत्नेन जीवन्तं गर्भं त्वमिह पश्यसि ॥ १२.३३९.२३ ॥
交わりによって腹に置かれた無意識の精の一滴——どのような努力によって、あなたはここに生きる胎児を見るのか。
12.339.24
अन्नपानानि जीर्यन्ते यत्र भक्षाश्च भक्षिताः ।
तस्मिन्नेवोदरे गर्भः किं नान्नमिव जीर्यते ॥ १२.३३९.२४ ॥
食べ物や飲み物、食べた物が消化されるその同じ腹で、なぜ胎児は食物のように消化されないのか。
12.339.25
गर्भे मूत्रपुरीषाणां स्वभावनियता गतिः ।
धारणे वा विसर्गे वा न कर्ता विद्यतेऽवशः ॥ १२.३३९.२५ ॥
胎内では、尿と糞の動きはそれ自身の性質によって定められており、それを留めたり出したりする無力な行為者はいない。
12.339.26
स्रवन्ति ह्युदराद्गर्भा जायमानास्तथा परे ।
आगमेन तथाऽन्येषां विनाश उपपद्यते ॥ १२.३३९.२६ ॥
ある胎は腹の中から既に流れ出し、他のものは生まれる時に滅びる。同様に、また別のものの破滅も、その到来によって生じる。
12.339.27
एतस्माद्योनिसंबन्धाद्यो जीवः परिमुच्यते ।
प्रजां च लभते कांचित्पुनर्द्वन्द्वेषु सज्जति ॥ १२.३३९.२७ ॥
この胎との結びつきから解放された生命は、何らかの子を得て、再び対立の対(二元)に執着する。
12.339.28
स तस्य सहजातस्य सप्तमीं नवमीं दशाम् ।
प्राप्नुवन्ति ततः पञ्च न भवन्ति शतायुषः ॥ १२.३३९.२८ ॥
彼らはその同時に生まれた者の第七と第九の段階に達する。その後、そのうち五者は百年の寿命を得ない。
12.339.29
नाभ्युत्थाने मनुष्याणां योगाः स्युर्नात्र संशयः ।
व्याधिभिश्च विमथ्यन्ते व्याधैः क्षुद्रमृगा इव ॥ १२.३३९.२९ ॥
人の身体が成長する中には、確かに様々な出来事が起こりうる。これに疑いはない。そして人は病によって、猟師に追われる小さな鹿のように苦しめられる。
12.339.30
व्याधिभिर्भक्ष्यमाणानां त्यजतां विपुलं धनम् ।
वेदनां नापकर्षन्ति यतमानाश्चिकित्सकाः ॥ १२.३३९.३० ॥
病に喰われ、莫大な富を捨てつつある人々の苦痛は、努力する医師たちでさえ和らげることができない。
12.339.31
ते चापि निपुणा वैद्याः कुशलाः संभृतौषधाः ।
व्याधिभिः परिकृष्यन्ते मृगा व्याधैरिवार्दिताः ॥ १२.३३९.३१ ॥
熟達し巧みで薬を集めた名医たちさえ、猟師に苦しめられる鹿のように病に引きずられていく。
12.339.32
ते पिबन्तः कषायांश्च सर्पीषि विविधानि च ।
दृश्यन्ते जरया भग्ना नगा नागैरिवोत्तमैः ॥ १२.३३९.३२ ॥
様々な煎じ薬や澄ましバターを飲んでも、老いに打ち砕かれて見える。優れた象に折られた木々のように。
12.339.33
के वा भुवि चिकित्सन्ते रोगार्तान्मृगपक्षिणः ।
श्वापदानि दरिद्रांश्च प्रायो नार्ता भवन्ति ते ॥ १२.३३९.३३ ॥
地上で病に苦しむ鹿や鳥、猛獣や貧者を誰が治療するだろうか。彼らの多くは苦しみから逃れられない。
12.339.34
पौरानपि दुराधर्षान्नृपतीनुग्रतेजसः ।
आक्रम्य खादन्ते रोगाः पशून्पशुपचा इव ॥ १२.३३९.३४ ॥
病は襲いかかり、市民や、攻めがたく激しい威光を持つ王たちさえも呑み込む。牧人が家畜を食うように。
12.339.35
इति लोकमनाक्रन्दं मोहशोकपरिप्लुतम् ।
स्रोतसा सहसा क्षिप्तं ह्रियमाणं बलीयसा ॥ १२.३३९.३५ ॥
このように、迷いと悲しみに沈み、嘆くことさえできない世界は、突然流れに投げ込まれ、より強大な力に押し流されている。
12.339.36
न धनेन न राज्येन नोग्रेण तपसा तथा ।
स्वभावमतिवर्तन्ते ये नियुक्ताः शरीरिणः ॥ १२.३३९.३६ ॥
富によっても、王国によっても、激しい苦行によっても、この定めに従う身体ある者たちは、自らの本性を超えることはできない。
12.339.37
न म्रियेरन्न जीर्येरन्सर्वे स्युः सर्वकामिनः ।
नाप्रियं प्रतिपश्येयुरुत्थानस्य फले सति ॥ १२.३३९.३७ ॥
もし努力に果実があるなら、誰も死なず老いず、皆が全ての願いを満たし、不快なものを見ることもないであろう。
12.339.38
उपर्युपरि लोकस्य सर्वो भवितुमीहते ।
यतते च यथाशक्ति न च तद्वर्तते तथा ॥ १२.३३९.३८ ॥
世の中の誰もが次第に高みへ上ろうと望み、力に応じて努めるが、事はそのようには運ばない。
12.339.39
ऐश्वर्यमदमत्तांश्च मत्तान्मद्यमदेन च ।
अप्रमत्ताश्च शूराश्च विक्रान्ताः पर्युपासते ॥ १२.३३९.३९ ॥
権勢の驕りに酔う者、酒に酔う者に仕え、また注意深い者、勇士、勇猛な者にも仕える。
12.339.40
क्लेशाः प्रतिनिवर्तन्ते केषांचिदसमीक्षिताः ।
स्वंस्वं न पुनरन्येषां न किंचिदधिगम्यते ॥ १२.३३९.४० ॥
ある者には予期せぬ苦しみが去っていき、他の者には自分のものが二度と得られることはない。
12.339.41
महच्च फलवैपम्यं दृश्यते कर्मसिद्धिषु ।
वहन्ति शिविकामन्ये यान्त्यन्ये शिविकागताः ॥ १२.३३९.४१ ॥
行為の成就には大きな結果の不均衡が見られる。ある者は輿を担ぎ、他の者は輿に乗って行く。
12.339.42
सर्वेषामृद्धिकामानामन्ये रथपुरःसराः ।
मनुजाश्च गतस्त्रीकाः शतशो विविधाः स्त्रियः ॥ १२.३३९.४२ ॥
繁栄を望む者のうち、ある者は戦車の前を行き、ある者は妻なき男となり、ある者は百人もの様々な女を持つ。
12.339.43
द्वन्द्वारामेषु भूतेषु गच्छन्त्येकैकशो नराः ।
इदमन्यत्परं पश्य माऽत्र मोहं करिष्यसि ॥ १२.३३९.४३ ॥
対立の対に喜ぶ生き物の中で、人間は一人ずつ去っていく。この別の至高の真理を見よ。ここで迷いを起こしてはならない。
12.339.44
त्यज धर्ममधर्मं च उभे सत्यानृते त्यज ।
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा येन त्यजसि तं त्यज ॥ १२.३३९.४४ ॥
法と非法を捨てよ。真実と虚偽の両方を捨てよ。真実と虚偽の両方を捨てた後、それによって捨てるものも捨てよ。
12.339.45
एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातमृषिसत्तम ।
येन देवाः परित्यज्य मर्त्यलोकं दिवं गताः ॥ १२.३३९.४५ ॥
最勝の聖仙よ、この至高の秘密があなたに説かれた。これによって神々は死すべき世界を去り、天に赴いたのである。
12.339.46
नारदस्य वचः श्रुत्वा शुकः परमबुद्धिमान् ।
संचिन्त्य मनसा धीरो निश्चयं नाध्यगच्छत ॥ १२.३३९.४६ ॥
ナーラダの言葉を聞いて、最も賢明で不動の心を持つシュカは心の中で深く思案したが、確かな結論に至らなかった。
12.339.47
पुत्रदारैर्महान्क्लेशो विद्याम्नाये महाञ्छ्रमः ।
किंनु स्याच्छाश्वतं स्थानमल्पक्लेशं महोदयम् ॥ १२.३३९.४७ ॥
息子や妻によって大きな苦悩が生じ、学問やヴェーダの読誦によって大きな労苦がある。では、わずかな苦悩で大きな繁栄をもたらす永遠の境地とは何であろうか。
12.339.48
ततो मुहूर्तं संचिन्त्य निश्चितां गतिमात्मनः ।
परावरज्ञो धर्मस्य परां नैःश्रेयसीं गतिम् ॥ १२.३३९.४८ ॥
そして、しばし思案した後、上と下を知る彼は、自らの確かな歩みを定めた。法による至高の解脱の道である。
12.339.49
कथं त्वहमसंश्लिष्टो गच्छेयं गतिमुत्तमाम् ।
नावर्तेयं यथा भूयो योनिसंसारसागरे ॥ १२.३३९.४९ ॥
どうすれば執着を離れて、あの最高の道に至り、輪廻と胎の海へ再び戻らずにいられようか。
12.339.50
परं भावं हि काङ्क्षामि यत्र नावर्तते पुनः ।
सर्वसङ्गान्परित्यज्य निश्चितो मनसा गतिम् ॥ १२.३३९.५० ॥
そこから再び戻ることのない最高の境地を私は望む。すべての執着を捨て、心に固く決意して、その道を。
12.339.51
तत्र यास्यामि यत्रात्मा शर्म मेऽधिगमिष्यति ।
अक्षयश्चाव्ययश्चैव यत्र स्थास्यामि शाश्वतः ॥ १२.३३९.५१ ॥
私の魂が安らぎを得るその場所へ私は行こう。そこで私は不滅で不変の、永遠の存在として留まるであろう。
12.339.52
न तु योगमृते शक्त्या प्राप्नुयां परमां गतिम् ।
अनुबन्धो विमुक्तस्य कर्मभिर्नोपपद्यते ॥ १२.३३९.५२ ॥
ヨーガなしには、自分の力であの最高の道に至ることはできない。解脱した者には、行為による束縛は生じないのだ。
12.339.53
यस्माद्योगं समास्थाय त्यक्त्वा गृहकलेवरम् ।
वायुभूतः प्रवेक्ष्यामि तेजोराशिं दिवाकरम् ॥ १२.३३९.५३ ॥
それゆえ、ヨーガを取り、この身体という家を捨て、風となって、光の塊である太陽に入ろう。
12.339.54
न ह्येप क्षयतां याति सोमः सुरगणैर्यथा ।
कम्पितः पतते भूमिं पुनश्चैवाधिरोहति ॥ १२.३३९.५४ ॥
神々の群れに揺さぶられた月が地に落ちてまた昇るように、このソーマは衰えに至ることはない。
12.339.55
क्षीयते हि सदा सोमः पुनश्चैवाभिपूर्यते ।
नेच्छाम्येवं विदित्वैते ह्रासवृद्धी पुनः पुनः ॥ १२.३३९.५५ ॥
月は常に欠け、また満ちる。この減少と増加を幾度も知ったので、私はこのようであることを望まない。
12.339.56
रविस्तु संतापयते लोकान्रश्मिभिरुल्बणैः ।
सर्वतस्तेज आदत्ते नित्यमक्षयमण्डलः ॥ १२.३३९.५६ ॥
太陽は激しい光線で世界を焼く。その円盤は不滅であり、四方から絶えず輝きを吸い込む。
12.339.57
अतो मे रोचते गन्तुमादित्यं दीप्ततेजसम् ।
अत्र वत्स्यामि दुर्धर्षो निःसङ्गेनान्तरात्मना ॥ १२.३३९.५७ ॥
それゆえ私は、輝く光を放つアーディティヤのもとへ行くことを望む。ここで私は執着のない内なる自己をもち、征服されることなく住むであろう。
12.339.58
सूर्यस्यर सदने चाहं निक्षिप्येदं कलेवरम् ।
ऋषिभिः सह वत्स्यामि सौरं तेजोऽतिदुःसहं ॥ १२.३३९.५८ ॥
この身体を太陽の住処に置いて、仙人たちとともに、極めて耐え難い太陽の輝きの中に住むであろう。
12.339.59
आपृच्छामि नगान्नागान्गिरीनुर्वी दिशो दश ।
देवदानवगन्धर्वान्पिशाचोरगराक्षसान् ॥ १२.३३९.५९ ॥
私は山々、龍、丘、大地と十方に別れを告げる。神々、ダーナヴァ、ガンダルヴァ、ピシャーチャ、ウラガ、ラークシャサにも別れを告げる。
12.339.60
लोकेषु सर्वभूतानि प्रवेक्ष्यामि न संशयः ।
पश्यन्तु योगवीर्यं मे सर्वे देवाः सहर्षिभिः ॥ १२.३३९.६० ॥
私は世界のすべての存在に入るであろう、疑いはない。すべての神々よ、仙人たちとともに、私のヨーガの力を見よ。
12.339.61
अथानुज्ञाप्य तमृषिं नारदं लोकविश्रुतम् ।
तस्मादनुज्ञां संप्राप्य जगाम पितरं प्रति ॥ १२.३३९.६१ ॥
そこで、世に名高いリシ・ナーラダに別れを告げ、その許しを得て、彼は父のもとへ向かった。
12.339.62
सोऽभिवाद्य महात्मानं कृष्णद्वैपायनं मुनिम् ।
शुकः प्रदक्षिणं कृत्वा कृष्णमापृष्टवान्मुनिम् ॥ १२.३३९.६२ ॥
偉大な心の聖者クリシュナ・ドヴァイパーヤナに礼拝し、シュカは右回りに巡礼してから、聖者クリシュナに別れを願い出た。
12.339.63
श्रुत्वा चर्षिस्तद्वचनं शुकस्य ।
प्रीतो महात्मा पुनराह चैनम्।
भोभो पुत्र स्थीयतां तावदद्य ।
यावच्चक्षुः प्रीणयामि त्वदर्थे ॥ १२.३३९.६३ ॥
シュカの言葉を聞き、偉大な聖者は喜んで、再び彼に言った。「おお息子よ、しばし留まれ。お前のために私の目が喜ぶまで。」
12.339.64
निरपेक्षः शुको भूत्वा निःस्नेहो मुक्तसंशयः ।
मोक्षमेवानुसंचिन्त्य गमनाय मनो दधे ॥ १२.३३९.६४ ॥
期待も愛着もなく、疑いから解き放たれたシュカは、ただ解脱のみを思い、出立の決意を固めた。
12.339.65
पितरं स परित्यज्य जगाम मुनिसत्तमः ।
कैलासपृष्ठं विपुलं सिद्धसङ्घनिषेवितम् ॥ १२.३३९.६५ ॥
父を捨てて、その最上の聖者は、成就者たちの群れが仕える広大なカイラーサの峰へと去った。