महाभारत · अध्याय 12.339
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.339.1
सुखदुःखविपर्यासो यदा समनुपद्यते ।
नैनं प्रज्ञा सुनीतं वा त्रायते नापि पौरुषम् ॥ १२.३३९.१ ॥
सुख-दुःखांचा उलटफेर जेव्हा ओढवतो, तेव्हा बुद्धी, सुनियोजित आचरण किंवा पौरुषही त्याचे रक्षण करू शकत नाही.
12.339.2
स्वभावाद्यत्नमातिष्ठेद्यत्नवान्नावसीदति ।
जरामरणरोगेभ्यः प्रियमात्मानमुद्धरेत् ॥ १२.३३९.२ ॥
स्वभावतःच प्रयत्न करावा; प्रयत्नशील माणूस खचत नाही. म्हातारपण, मृत्यू आणि रोग यांपासून प्रिय आत्म्याचा उद्धार करावा.
12.339.3
रुजन्ति हि शरीराणि रोगाः शारीरमानसाः ।
सायका इव तीक्ष्णाग्राः प्रयुक्ता दृढधन्विभिः ॥ १२.३३९.३ ॥
शरीरांना रोग पीडा देतात; शारीरिक आणि मानसिक रोग, दृढ धनुर्धरांनी सोडलेल्या तीक्ष्ण बाणांसारखे.
12.339.4
व्यथितस्य विधित्साभिस्त्रस्यतो जीवितैषिणः ।
अवशस्य विनाशाय शरीरमपकृष्यते ॥ १२.३३९.४ ॥
व्यथित, भयभीत, जगण्याची इच्छा बाळगणाऱ्या, असहाय्य माणसाचे शरीर विनाशासाठी ओढून नेले जाते.
12.339.5
स्रवन्ति न निवर्तन्ते स्रोतांसि सरितामिव ।
आयुरादाय मर्त्यानां रात्र्यहानि पुनः पुनः ॥ १२.३३९.५ ॥
नद्यांच्या प्रवाहांप्रमाणे वाहतात, परत येत नाहीत; रात्री आणि दिवस मानवांचे आयुष्य वारंवार हरण करत.
12.339.6
व्यत्ययो ह्ययमत्यन्तं पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः ।
जातान्मर्त्याञ्जरयति निमेषान्नावतिष्ठते ॥ १२.३३९.६ ॥
शुक्ल आणि कृष्ण पक्षांचा हा उलटफेर खरोखर सततचा आहे; तो जन्मलेल्या माणसांना जर्जर करतो, क्षणभरही थांबत नाही.
12.339.7
सुखदुःखानि भूतानामजरो जरयत्यसौ ।
आदित्यो ह्यस्तमभ्येति पुनः पुनरुदेति च ॥ १२.३३९.७ ॥
प्राण्यांचे सुखदुःख; तो अजर (सूर्य) त्यांना जीर्ण करतो. सूर्य निश्चितच अस्ताकडे जातो आणि पुन्हा पुन्हा उगवतो.
12.339.8
अदृष्टपूर्वानादाय भावानपरिशङ्कितान् ।
इष्टानिष्टान्मनुष्याणामस्तं गच्छन्ति रात्रयः ॥ १२.३३९.८ ॥
पूर्वी कधी न पाहिलेल्या, अशंकित अवस्था घेऊन, माणसांचे इष्ट-अनिष्ट वाहून रात्री अस्ताकडे जातात.
12.339.9
योयदिच्छेद्यथाकाममयत्नाच्च तदाप्नुयात् ।
यदि स्यान्न पराधीनं पुरुषस्य क्रियाफलम् ॥ १२.३३९.९ ॥
जो जे इच्छितो, इच्छेनुसार, प्रयत्नाविनाच ते मिळवील — जर माणसाच्या कर्माचे फळ दुसऱ्याच्या अधीन नसते तर.
12.339.10
संयताश्च हि दक्षाश्च मतिमन्तश्च मानवाः ।
दृश्यन्ते निष्फलाः सन्तः प्रहीणाः सर्वकर्मभिः ॥ १२.३३९.१० ॥
संयमी, दक्ष आणि बुद्धिमान माणसेही निष्फळ, सर्व कर्मांपासून वंचित दिसतात.
12.339.11
अपरे बालिशाः सन्तो निर्गुणाः पुरुषाधमाः ।
अशुभैरपि संयुक्ता दृश्यन्ते सर्वकामिनः ॥ १२.३३९.११ ॥
इतर — मूर्ख, गुणहीन, माणसांतील अधम — अशुभाशी युक्त असले तरी, सर्व कामना पूर्ण झालेले दिसतात.
12.339.12
भूतानामपरः कश्चिद्धिंसायां सततोत्थितः ।
वञ्चनायां च लोकस्य स सुखेष्वेव जीर्यते ॥ १२.३३९.१२ ॥
प्राण्यांमध्ये दुसरा कोणी सतत हिंसेत आणि जगाला फसवण्यात गुंतलेला असतो; तो सुखांतच जीर्ण होतो.
12.339.13
अचेष्टमानमासीनं श्रीः कंचिदुपतिष्ठते ।
कश्चित्कर्मानुसृत्यान्यो नाप्राप्यमधिगच्छति ॥ १२.३३९.१३ ॥
निष्क्रिय बसलेल्या कोणाकडे श्री स्वतः येते; दुसरा कोणी कर्माचे अनुसरण करून जे मिळाले नव्हते ते मिळवतो.
12.339.14
अपराधं समाचक्ष्व पुरुषस्य स्वभावतः ।
शुक्रमन्यत्र संभूतं पुनरन्यत्र गच्छति ॥ १२.३३९.१४ ॥
पुरुषाच्या स्वभावामुळे होणारा तो दोष सांगा; एका ठिकाणी उत्पन्न झालेले शुक्र पुन्हा दुसऱ्या ठिकाणी जाते.
12.339.15
तस्य योनौ प्रसक्तस्य गर्भो भवति वा न वा ।
आम्रपुष्पोपमा यस्य निर्वृत्तिरुपलभ्यते ॥ १२.३३९.१५ ॥
योनीत आसक्त असलेल्या त्याला गर्भ राहतो की नाही; आंब्याच्या मोहोरासारखे ज्याचे फल दिसते.
12.339.16
केषांचित्पुत्रकामानामनुसन्तानमिच्छताम् ।
सिद्धौ प्रयतमानानां न चाण्डमुपजायते ॥ १२.३३९.१६ ॥
पुत्राची इच्छा करणाऱ्या, वंशसातत्य इच्छिणाऱ्या, सिद्धीसाठी प्रयत्न करणाऱ्या काहींना अंड (संततीचे बीज) उत्पन्न होत नाही.
12.339.17
गर्भाच्चोद्विजमानानां क्रुद्धादाशीविषादिव ।
आयुष्माञ्जायते पुत्रः कथं प्रेतः पितेव ह ॥ १२.३३९.१७ ॥
गर्भापासूनच क्रुद्ध सर्पापासून घाबरल्याप्रमाणे भीती बाळगणाऱ्यांना दीर्घायुषी पुत्र कसा जन्मेल? तो वडिलांप्रमाणे मृतासारखाच ठरेल.
12.339.18
देवानिष्ट्वा तपस्तप्त्वा कृपणैः पुत्रगृद्धिभिः ।
दश मासान्परिधृता जायन्ते कुलपांसनाः ॥ १२.३३९.१८ ॥
देवांचे यजन करून, तप करून, पुत्रलोभी दीन लोकांकडून दहा महिने गर्भात धारण केलेले, कुलाला कलंक लावणारे जन्म घेतात.
12.339.19
अपरे धनधान्यानि भोगांश्च पितृसंचितान् ।
विपुलानभिजायन्ते लब्धास्तैरेव मङ्गलैः ॥ १२.३३९.१९ ॥
इतर कोणी पूर्वजांनी संचित केलेले धनधान्य आणि विपुल भोग घेऊन जन्मतात; ते त्याच मंगल कर्मांनी प्राप्त झालेले असतात.
12.339.20
अन्योन्यं समभिप्रेत्य मैथुनस्य समागमे ।
उपद्रव इवाविष्टो योनिं गर्भः प्रपद्यते ॥ १२.३३९.२० ॥
परस्परांच्या इच्छेने मैथुनाच्या संयोगात, जणू एखाद्या उपद्रवाने ग्रासल्यासारखा गर्भ योनीत प्रवेश करतो.
12.339.21
शीर्णं परशरीराणि च्छिन्नबीजं शरीरिणम् ।
प्राणिनं प्राणंसरोधे मांसश्लेष्मविचेष्टितम् ॥ १२.३३९.२१ ॥
इतरांची शरीरे जीर्ण होतात; बीज तुटून देहधारी प्राणी होतो; श्वास रोखला गेल्यावर तो मांस व कफात हालचाल करतो.
12.339.22
निर्दग्धं परदेहेऽपि परदेहं चलाचलम् ।
विनश्यन्तं विनाशान्ते भावि नावमिवाहितम् ॥ १२.३३९.२२ ॥
दुसऱ्या देहात जळून नष्ट झाले तरी चंचलपणे दुसऱ्या देहाकडे जाते; विनाशाच्या अंती नष्ट होणारे, नावेवर ठेवलेल्यासारखे.
12.339.23
सङ्गत्या जठरे न्यस्तं रेतोबिन्दुमचेतनम् ।
केन यत्नेन जीवन्तं गर्भं त्वमिह पश्यसि ॥ १२.३३९.२३ ॥
संगमामुळे पोटात ठेवलेला अचेतन रेतबिंदू—कोणत्या प्रयत्नाने तू येथे जिवंत गर्भ पाहतोस?
12.339.24
अन्नपानानि जीर्यन्ते यत्र भक्षाश्च भक्षिताः ।
तस्मिन्नेवोदरे गर्भः किं नान्नमिव जीर्यते ॥ १२.३३९.२४ ॥
ज्या पोटात अन्नपान आणि खाल्लेले पदार्थ पचतात, त्याच पोटात गर्भ अन्नाप्रमाणे का पचत नाही?
12.339.25
गर्भे मूत्रपुरीषाणां स्वभावनियता गतिः ।
धारणे वा विसर्गे वा न कर्ता विद्यतेऽवशः ॥ १२.३३९.२५ ॥
गर्भात मूत्र व मलाची गती त्यांच्या स्वभावानेच नियत आहे; ते रोखण्याचा किंवा टाकण्याचा कोणी अवश कर्ता नाही.
12.339.26
स्रवन्ति ह्युदराद्गर्भा जायमानास्तथा परे ।
आगमेन तथाऽन्येषां विनाश उपपद्यते ॥ १२.३३९.२६ ॥
काही गर्भ पोटातूनच स्रवतात; इतर जन्म घेताना नष्ट होतात; तसेच इतरांचा नाश त्यांच्या आगमनानेच घडतो.
12.339.27
एतस्माद्योनिसंबन्धाद्यो जीवः परिमुच्यते ।
प्रजां च लभते कांचित्पुनर्द्वन्द्वेषु सज्जति ॥ १२.३३९.२७ ॥
या योनि-संबंधातून जो जीव मुक्त होतो, तो कोणती तरी प्रजा मिळवतो आणि पुन्हा द्वंद्वांमध्ये आसक्त होतो.
12.339.28
स तस्य सहजातस्य सप्तमीं नवमीं दशाम् ।
प्राप्नुवन्ति ततः पञ्च न भवन्ति शतायुषः ॥ १२.३३९.२८ ॥
ते त्या सहजाताच्या सातव्या व नवव्या अवस्थेपर्यंत पोहोचतात; त्यानंतर पाच जण शंभर वर्षांचे आयुष्य जगत नाहीत.
12.339.29
नाभ्युत्थाने मनुष्याणां योगाः स्युर्नात्र संशयः ।
व्याधिभिश्च विमथ्यन्ते व्याधैः क्षुद्रमृगा इव ॥ १२.३३९.२९ ॥
मनुष्यांच्या देहोत्थानात योग (संयोग/घटना) घडू शकतात—यात संशय नाही; व्याधींनी ते व्याधाने लहान हरिणांप्रमाणे पीडिले जातात.
12.339.30
व्याधिभिर्भक्ष्यमाणानां त्यजतां विपुलं धनम् ।
वेदनां नापकर्षन्ति यतमानाश्चिकित्सकाः ॥ १२.३३९.३० ॥
रोगांनी ग्रासले जाणाऱ्यांची आणि विपुल धन सोडणाऱ्यांची वेदना, प्रयत्न करणारे वैद्यही कमी करू शकत नाहीत.
12.339.31
ते चापि निपुणा वैद्याः कुशलाः संभृतौषधाः ।
व्याधिभिः परिकृष्यन्ते मृगा व्याधैरिवार्दिताः ॥ १२.३३९.३१ ॥
ते निपुण, कुशल आणि औषधे जमवलेले वैद्यसुद्धा शिकाऱ्यांनी पीडिलेल्या हरणांप्रमाणे रोगांनी ओढून नेले जातात.
12.339.32
ते पिबन्तः कषायांश्च सर्पीषि विविधानि च ।
दृश्यन्ते जरया भग्ना नगा नागैरिवोत्तमैः ॥ १२.३३९.३२ ॥
विविध काढे आणि तूप पिऊनही ते म्हातारपणाने मोडलेले दिसतात, जसे उत्तम हत्तींनी मोडलेले वृक्ष.
12.339.33
के वा भुवि चिकित्सन्ते रोगार्तान्मृगपक्षिणः ।
श्वापदानि दरिद्रांश्च प्रायो नार्ता भवन्ति ते ॥ १२.३३९.३३ ॥
पृथ्वीवर रोगाने पीडित हरणे, पक्षी, हिंस्र प्राणी आणि दरिद्री लोकांवर कोण उपचार करतो? ते बहुधा पीडारहित नसतात.
12.339.34
पौरानपि दुराधर्षान्नृपतीनुग्रतेजसः ।
आक्रम्य खादन्ते रोगाः पशून्पशुपचा इव ॥ १२.३३९.३४ ॥
रोग नगरवासीयांनाही आणि दुर्धर्ष, उग्र तेजस्वी राजांनाही आक्रमण करून खातात, जसे गुराखी जनावरांना खातात.
12.339.35
इति लोकमनाक्रन्दं मोहशोकपरिप्लुतम् ।
स्रोतसा सहसा क्षिप्तं ह्रियमाणं बलीयसा ॥ १२.३३९.३५ ॥
अशा प्रकारे हे जग, मोह आणि शोकात बुडून, आक्रोशही न करता, अचानक प्रवाहात फेकले जाऊन बलवानाकडून वाहून नेले जात आहे.
12.339.36
न धनेन न राज्येन नोग्रेण तपसा तथा ।
स्वभावमतिवर्तन्ते ये नियुक्ताः शरीरिणः ॥ १२.३३९.३६ ॥
धनाने, राज्याने किंवा उग्र तपाने, जे देहधारी या नियमाला नियुक्त आहेत, ते आपल्या स्वभावाला ओलांडू शकत नाहीत.
12.339.37
न म्रियेरन्न जीर्येरन्सर्वे स्युः सर्वकामिनः ।
नाप्रियं प्रतिपश्येयुरुत्थानस्य फले सति ॥ १२.३३९.३७ ॥
उत्थानाचे फळ असते तर सर्वजण मेले नसते, जीर्ण झाले नसते, सर्वांच्या इच्छा पूर्ण झाल्या असत्या आणि अप्रिय काही पाहावे लागले नसते.
12.339.38
उपर्युपरि लोकस्य सर्वो भवितुमीहते ।
यतते च यथाशक्ति न च तद्वर्तते तथा ॥ १२.३३९.३८ ॥
जगात सर्वजण वरवर जाण्याची इच्छा करतात; आपल्या शक्तीनुसार प्रयत्नही करतात, तरी तसे घडत नाही.
12.339.39
ऐश्वर्यमदमत्तांश्च मत्तान्मद्यमदेन च ।
अप्रमत्ताश्च शूराश्च विक्रान्ताः पर्युपासते ॥ १२.३३९.३९ ॥
ऐश्वर्याच्या मदाने मत्त झालेल्यांची, मद्याच्या धुंदीत असलेल्यांची, सावध, शूर व पराक्रमी लोकांचीही सेवा केली जाते.
12.339.40
क्लेशाः प्रतिनिवर्तन्ते केषांचिदसमीक्षिताः ।
स्वंस्वं न पुनरन्येषां न किंचिदधिगम्यते ॥ १२.३३९.४० ॥
काहींचे क्लेश अनपेक्षितपणे परत जातात; इतरांना आपापले काहीही पुन्हा मिळत नाही.
12.339.41
महच्च फलवैपम्यं दृश्यते कर्मसिद्धिषु ।
वहन्ति शिविकामन्ये यान्त्यन्ये शिविकागताः ॥ १२.३३९.४१ ॥
कर्मसिद्धींमध्ये फळांचे मोठे वैषम्य दिसून येते: काही पालखी वाहतात, तर काही पालखीत बसून जातात.
12.339.42
सर्वेषामृद्धिकामानामन्ये रथपुरःसराः ।
मनुजाश्च गतस्त्रीकाः शतशो विविधाः स्त्रियः ॥ १२.३३९.४२ ॥
समृद्धीची इच्छा करणाऱ्या सर्वांपैकी काही रथांच्या पुढे चालतात; काही पत्नीविना असतात; काहींकडे शेकडो प्रकारच्या विविध स्त्रिया असतात.
12.339.43
द्वन्द्वारामेषु भूतेषु गच्छन्त्येकैकशो नराः ।
इदमन्यत्परं पश्य माऽत्र मोहं करिष्यसि ॥ १२.३३९.४३ ॥
द्वंद्वांत रमणाऱ्या प्राण्यांमध्ये माणसे एकेक करून जातात. हे दुसरे परम तत्त्व पाहा, येथे मोह करू नकोस.
12.339.44
त्यज धर्ममधर्मं च उभे सत्यानृते त्यज ।
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा येन त्यजसि तं त्यज ॥ १२.३३९.४४ ॥
धर्म आणि अधर्म दोन्ही सोड; सत्य आणि असत्य दोन्ही सोड. सत्य आणि असत्य दोन्ही सोडून, ज्याच्या योगे तू सोडतोस त्यालाही सोड.
12.339.45
एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातमृषिसत्तम ।
येन देवाः परित्यज्य मर्त्यलोकं दिवं गताः ॥ १२.३३९.४५ ॥
हे ऋषिश्रेष्ठा, हे तुला परम गुह्य सांगितले; ज्याद्वारे देव मर्त्यलोक सोडून स्वर्गाला गेले.
12.339.46
नारदस्य वचः श्रुत्वा शुकः परमबुद्धिमान् ।
संचिन्त्य मनसा धीरो निश्चयं नाध्यगच्छत ॥ १२.३३९.४६ ॥
नारदाचे वचन ऐकून परम बुद्धिमान धीर शुकाने मनाशी चांगला विचार केला, पण निश्चयाला तो पोहोचला नाही.
12.339.47
पुत्रदारैर्महान्क्लेशो विद्याम्नाये महाञ्छ्रमः ।
किंनु स्याच्छाश्वतं स्थानमल्पक्लेशं महोदयम् ॥ १२.३३९.४७ ॥
पुत्र आणि पत्नी यांच्यामुळे मोठा क्लेश होतो; विद्या आणि वेदाध्ययनात मोठे श्रम आहेत. तर अल्प क्लेश आणि महान उदय असलेले शाश्वत स्थान कोणते असू शकेल?
12.339.48
ततो मुहूर्तं संचिन्त्य निश्चितां गतिमात्मनः ।
परावरज्ञो धर्मस्य परां नैःश्रेयसीं गतिम् ॥ १२.३३९.४८ ॥
मग क्षणभर विचार करून, परावर जाणणाऱ्या त्याने धर्माची परम नैःश्रेयसी गती आपल्या आत्म्याची निश्चित गती म्हणून निश्चित केली.
12.339.49
कथं त्वहमसंश्लिष्टो गच्छेयं गतिमुत्तमाम् ।
नावर्तेयं यथा भूयो योनिसंसारसागरे ॥ १२.३३९.४९ ॥
मी कसा असंलग्न राहून ती उत्तम गती प्राप्त करू, जेणेकरून योनिसंसारसागरात पुन्हा परतणार नाही?
12.339.50
परं भावं हि काङ्क्षामि यत्र नावर्तते पुनः ।
सर्वसङ्गान्परित्यज्य निश्चितो मनसा गतिम् ॥ १२.३३९.५० ॥
जिथे गेल्यावर पुन्हा परतावे लागत नाही, ती परम अवस्था मी इच्छितो; सर्व आसक्ती त्यागून, मनाने निश्चित होऊन ती गती.
12.339.51
तत्र यास्यामि यत्रात्मा शर्म मेऽधिगमिष्यति ।
अक्षयश्चाव्ययश्चैव यत्र स्थास्यामि शाश्वतः ॥ १२.३३९.५१ ॥
जिथे माझ्या आत्म्याला शांती मिळेल तिथे मी जाईन; जिथे मी अक्षय, अव्यय आणि शाश्वत रूपाने स्थित राहीन तिथे.
12.339.52
न तु योगमृते शक्त्या प्राप्नुयां परमां गतिम् ।
अनुबन्धो विमुक्तस्य कर्मभिर्नोपपद्यते ॥ १२.३३९.५२ ॥
योगाशिवाय माझ्या सामर्थ्याने ती परम गती मी मिळवू शकणार नाही; मुक्त पुरुषाला कर्मांचे बंधन लागत नाही.
12.339.53
यस्माद्योगं समास्थाय त्यक्त्वा गृहकलेवरम् ।
वायुभूतः प्रवेक्ष्यामि तेजोराशिं दिवाकरम् ॥ १२.३३९.५३ ॥
म्हणून योगाचा आश्रय घेऊन, हे देहरूपी घर सोडून, वायुरूप होऊन तेजोराशी सूर्यात प्रवेश करीन.
12.339.54
न ह्येप क्षयतां याति सोमः सुरगणैर्यथा ।
कम्पितः पतते भूमिं पुनश्चैवाधिरोहति ॥ १२.३३९.५४ ॥
देवगणांनी हलवलेला चंद्र जसा पृथ्वीवर पडतो आणि पुन्हा वर चढतो, तसा हा (सोम) क्षय पावत नाही.
12.339.55
क्षीयते हि सदा सोमः पुनश्चैवाभिपूर्यते ।
नेच्छाम्येवं विदित्वैते ह्रासवृद्धी पुनः पुनः ॥ १२.३३९.५५ ॥
चंद्र सदैव क्षीण होतो आणि पुन्हा पूर्ण होतो. हे क्षय-वृद्धी वारंवार जाणून मला असे इच्छा नाही.
12.339.56
रविस्तु संतापयते लोकान्रश्मिभिरुल्बणैः ।
सर्वतस्तेज आदत्ते नित्यमक्षयमण्डलः ॥ १२.३३९.५६ ॥
सूर्य आपल्या प्रचंड किरणांनी लोकांना तापवतो. त्याचे मंडल अक्षय आहे; तो सर्व बाजूंनी सदैव तेज घेतो.
12.339.57
अतो मे रोचते गन्तुमादित्यं दीप्ततेजसम् ।
अत्र वत्स्यामि दुर्धर्षो निःसङ्गेनान्तरात्मना ॥ १२.३३९.५७ ॥
म्हणून दीप्त तेज असलेल्या आदित्याकडे जाणे मला आवडते. येथे निरासक्त अंतरात्म्याने, अजेय होऊन मी राहीन.
12.339.58
सूर्यस्यर सदने चाहं निक्षिप्येदं कलेवरम् ।
ऋषिभिः सह वत्स्यामि सौरं तेजोऽतिदुःसहं ॥ १२.३३९.५८ ॥
सूर्याच्या निवासस्थानी हा देह ठेवून, ऋषींसह अतिदुःसह सौर तेजात मी राहीन.
12.339.59
आपृच्छामि नगान्नागान्गिरीनुर्वी दिशो दश ।
देवदानवगन्धर्वान्पिशाचोरगराक्षसान् ॥ १२.३३९.५९ ॥
पर्वत, नाग, गिरी, पृथ्वी आणि दहा दिशांचा मी निरोप घेतो; देव, दानव, गंधर्व, पिशाच, उरग आणि राक्षस यांचाही.
12.339.60
लोकेषु सर्वभूतानि प्रवेक्ष्यामि न संशयः ।
पश्यन्तु योगवीर्यं मे सर्वे देवाः सहर्षिभिः ॥ १२.३३९.६० ॥
लोकांमध्ये सर्व भूतांमध्ये मी प्रवेश करीन, यात संशय नाही. सर्व देव ऋषींसह माझे योगसामर्थ्य पाहोत.
12.339.61
अथानुज्ञाप्य तमृषिं नारदं लोकविश्रुतम् ।
तस्मादनुज्ञां संप्राप्य जगाम पितरं प्रति ॥ १२.३३९.६१ ॥
मग लोकप्रसिद्ध त्या ऋषी नारदांची अनुमती घेऊन, त्यांची आज्ञा मिळवून तो आपल्या पित्याकडे निघाला.
12.339.62
सोऽभिवाद्य महात्मानं कृष्णद्वैपायनं मुनिम् ।
शुकः प्रदक्षिणं कृत्वा कृष्णमापृष्टवान्मुनिम् ॥ १२.३३९.६२ ॥
त्या महात्मा मुनी कृष्णद्वैपायनांना नमस्कार करून, शुकाने त्यांची प्रदक्षिणा केली आणि मुनी कृष्णांकडे निरोप मागितला.
12.339.63
श्रुत्वा चर्षिस्तद्वचनं शुकस्य ।
प्रीतो महात्मा पुनराह चैनम्।
भोभो पुत्र स्थीयतां तावदद्य ।
यावच्चक्षुः प्रीणयामि त्वदर्थे ॥ १२.३३९.६३ ॥
शुकाचे बोल ऐकून प्रसन्न झालेले महात्मा ऋषी त्याला पुन्हा म्हणाले, “हे पुत्रा, आज थोडा वेळ थांब; जोपर्यंत तुझ्यासाठी माझे डोळे तृप्त होत नाहीत तोपर्यंत.”
12.339.64
निरपेक्षः शुको भूत्वा निःस्नेहो मुक्तसंशयः ।
मोक्षमेवानुसंचिन्त्य गमनाय मनो दधे ॥ १२.३३९.६४ ॥
निरपेक्ष, स्नेहरहित आणि संशयमुक्त होऊन शुकाने केवळ मोक्षाचाच विचार करून जाण्याचा निश्चय केला.
12.339.65
पितरं स परित्यज्य जगाम मुनिसत्तमः ।
कैलासपृष्ठं विपुलं सिद्धसङ्घनिषेवितम् ॥ १२.३३९.६५ ॥
पित्याचा त्याग करून तो मुनिश्रेष्ठ सिद्धसमूहांनी सेविलेल्या विशाल कैलास पर्वताच्या शिखरभूमीकडे निघून गेला.