マハーバーラタ · 章 12.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.35.1
किं भक्ष्यं चाप्यभक्ष्यं च किंच देयं प्रशस्यते ।
किंच पात्रमपात्रं वा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३५.१ ॥
何が食べてよく、何が食べてはならないのか、何を施すことが称賛されるのか、何が相応しい受け手で何が相応しくないのか、祖父よ、私に教えてください。
12.35.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सिद्धानां चैव संवादं मनोश्चैव प्रजापतेः ॥ १२.३५.२ ॥
ここでもこの古い物語が語られる。完成者たちの対話と、マヌとプラジャーパティの対話である。
12.35.3
ऋषयस्तु व्रतपराः समागम्य पुरा विभुम् ।
धर्मं पप्रच्छुरासीनमादिकाले प्रजापतिम् ॥ १२.३५.३ ॥
誓戒に励む聖仙たちは昔に集まり、太初に坐す遍在の生主にダルマについて問うた。
12.35.4
कथमन्त्रं कथं दानं गम्यागम्याः कथं स्त्रियः ।
कार्याकार्यं च यत्सर्वं शंस वै त्वं प्रजापते ॥ १२.३५.४ ॥
食物はどうあるべきか、布施はどうあるべきか、どの女性に近づいてよく、どの女性に近づいてはならないか、何をすべきで何をすべきでないか。これらすべてを、生主よ、あなた自身が語ってください。
12.35.5
तैरेवमुक्तो भगवान्मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ।
शुश्रूषध्वं यथावृत्तं धर्मं व्याससमासतः ॥ १२.३५.५ ॥
彼らにこう問われて、尊き自生の子マヌは語った。「あったとおりに聞け。ダルマはヴィヤーサが簡潔に述べるとおりである。」
12.35.6
अनादेशे जपो होम उपवासस्तथैव च ।
आत्मज्ञानं पुण्यनद्यो यत्र प्रायश्च तत्पराः ॥ १२.३५.६ ॥
命令がなくとも、ジャパ、ホーマ、断食、そして自己知、聖なる河々——人々の多くはそれらに専念している。
12.35.7
अनादिष्टं तथैतानि पुण्यानि धरणीभृतः ।
सुवर्णप्राशनमपि रत्नादिस्नानमेव च ॥ १२.३५.७ ॥
これらも規定されてはいないが、王にとって功徳となる行い——金を口にすることや、宝石などで沐浴することである。
12.35.8
देवस्थानाभिगमनमाज्यप्राशनमेव च ।
एतानि मेध्यं पुरुषं कुर्वन्त्याशु न संशयः ॥ १२.३५.८ ॥
神々の聖地を訪れることや、澄ましバターを口にすることも、人を速やかに清浄にする。疑いはない。
12.35.9
न गर्वेण भवेत्प्राज्ञः कदाचिदपि मानवः ।
दीर्घमायुरथेच्छन्हि त्रिरात्रं चोष्णपो भवेत् ॥ १२.३५.९ ॥
賢明な人は決して慢心してはならない。長寿を望む者は、三夜の間ただ熱湯を飲んで過ごすべきである。
12.35.10
अदत्तस्यानुपादानं दानमध्ययनं तपः ।
अहिंसा सत्यमक्रोधं क्षमा धर्मस्य लक्षणम् ॥ १२.३५.१० ॥
与えられていないものを取らないこと、布施、学習、苦行、不殺生、真実、怒らないこと、忍耐——これらがダルマの特徴である。
12.35.11
स एव धर्मः सोऽधर्मो देशकाले प्रतिष्ठितः ।
आदानमनृतं हिंसा धर्मो ह्यात्यन्तिकः स्मृतः ॥ १२.३५.११ ॥
同じものが、場所と時によって定まり、ダルマにもなればアダルマにもなる。奪うこと、虚偽、暴力が、絶対のダルマとして伝えられている。
12.35.12
द्विविधौ चाप्युभावेतौ धर्माधर्मौ विजानताम् ।
अप्रवृत्तिः प्रवृत्तिश्च द्वैविध्यं लोकवेदयोः ॥ १२.३५.१२ ॥
知る者にとって、ダルマもアダルマも二種類ある——行わないことと行うこと。この二重性は世間にもヴェーダにもある。
12.35.13
अप्रवृत्तेरमर्त्यत्वं मर्त्यत्वं कर्मणः फलम् ।
अशुभस्याशुभं विद्याच्छुभस्य शुभमेव च।
एतयोश्चोभयोः स्यातां शुभाशुभतया तथा ॥ १२.३५.१३ ॥
不活動によって不死となり、行為の結果は死すべきものである。不吉なものからは不吉が、吉なるものからは吉があるのみと知るべきである。この二つは善悪の性質によってそのようになる。
12.35.14
दैवं च दैवसंयुक्तं प्राणश्च प्रलयस्तथा ।
अप्रेक्षापूर्वकरणादशुभानां शुभं फलम् ॥ १२.३५.१४ ॥
運命、運命に結びついた命気、そして破滅もまた同様である。事前の熟慮なしに行うことによって、不吉なものにさえ吉な結果が生じる。
12.35.15
ऊर्ध्वं भवति संदेहादिहादिष्टार्थमेव च ।
अप्रेक्षापूर्वकरणात्प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ १२.३५.१५ ॥
疑いから、ここで定められたことも後に生じる。事前の熟慮なく行うことによって贖罪が定められる。
12.35.16
क्रोधमोहकृते चैव दृष्टान्तागमहेतुभिः ।
शरीराणामुपक्लेशो मनसश्च प्रियाप्रिये।
तदौषधैश्च मन्त्रैश्च प्रायश्चित्तैश्च शाम्यति ॥ १२.३५.१६ ॥
怒りと迷いから生じ、実例と聖典に示される原因によって、身体の苦しみと、心の好悪による悩みが起こる。それは薬、真言、贖罪の儀礼によって静まる。
12.35.17
उपवासेनैकरात्रं दण्डोत्सर्गे नराधिपः ।
विशुद्ध्येदात्मशुद्ध्यर्थं त्रिरात्रं तु पुरोहितः ॥ १२.३५.१७ ॥
王は罰を捨てる際、一夜の断食によって清められる。自己の清浄のためである。しかし家の祭官は三夜を要する。
12.35.18
क्षयं शोकं प्रकुर्वाणो न म्रियेत यदा नरः ।
शस्त्रादिभिरुपाविष्टस्त्रिरात्रं तत्र निर्दिशेत् ॥ १२.३५.१८ ॥
損失を生じ嘆き悲しむ人が、武器などに傷つけられても死なないなら、その場合には三夜の誓戒を定めるべきである。
12.35.19
जातिश्रेण्यधिवासानां कुलधर्मांश्च शाश्वतान् ।
वर्जयन्ति च ये धर्मं तेषां धर्मो न विद्यते ॥ १२.३५.१९ ॥
種姓と組合に住む人々の永遠の家の義務を捨て、ダルマを捨てる者には、ダルマはない。
12.35.20
दश वा वेदशास्त्रज्ञास्त्रयो वा धर्मपाठकाः ।
यद्ब्रूयुः कार्य उत्पन्ने स धर्मो धर्मसंशये ॥ १२.३५.२० ॥
ヴェーダと聖典に通じた十人か、ダルマを読誦する三人か。事が生じたとき彼らの言うことが、ダルマについての疑いの中のダルマである。
12.35.21
अनुष्णा मृत्तिका चैव तथा क्षुद्रपिपीलिकाः ।
श्लेष्मातकस्तथा विप्रैरभक्ष्यं विषमेव च ॥ १२.३५.२१ ॥
焼かれていない粘土、小さな蟻、同じくシュレシュマータカの木、そして毒も、バラモンには食べてはならない。
12.35.22
अभक्ष्या ब्राह्मणैर्मत्स्याः शकलैर्ये विवर्जिताः ।
चतुष्पात्कच्छपादन्यो मण्डूका जलजाश्च ये ॥ १२.३५.२२ ॥
鱗のない魚はバラモンには食べてはならない。四本足の亀以外、蛙、そして水に生まれるものも同様に除外される。
12.35.23
भासा हंसाः सुपर्णाश्च चक्रवाकाः प्लवा बकाः ।
काको मद्रुश्च गृध्रश्च श्येनोलूकस्तथैव च ॥ १२.३५.२३ ॥
バーサ鳥、白鳥、スパルナ鳥、チャクラヴァーカ鴨、プラヴァ水鳥と鷺。烏、マドゥルー、禿鷹、鷹、梟も同様である。
12.35.24
क्रव्यादा दंष्ट्रिणः सर्वे चतुष्पात्पक्षिणश्च ये ।
येषां चोभयतो दन्ताश्चतुर्दंष्ट्राश्च सर्वशः ॥ १२.३५.२४ ॥
肉食のすべての動物と牙のある獣、四本足の鳥、両側に歯のあるもの、そして四本の牙を完全に持つものも。
12.35.25
एडकाश्च मृगोष्ट्राणां सूकराणां गवामपि ।
मानुषीणां खरीणां च न पिबेद्ब्राह्मणः पयः ॥ १२.३५.२५ ॥
バラモンは、雌羊、鹿、らくだ、豚、雌牛、人間の女性、雌ロバの乳を飲んではならない。
12.35.26
प्रेतान्नं सूतकान्नं च यच्च किंचिदनिर्दशम् ।
अभोज्यं चाप्यपेयं च धेनोर्दुग्धमनिर्दशम् ॥ १२.३५.२६ ॥
死者の食物、不浄の食物、また十日以内のものは食べることも飲むこともできない。牛の乳も十日以内のものは飲んではならない。
12.35.27
राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् ।
आयुः सुवर्णकारान्नमवीरायाश्च योषितः ॥ १२.३५.२७ ॥
王の食は輝きを奪い、シュードラの食はブラフマンの威光を奪う。金細工師の食は寿命を奪い、勇敢な息子のない女の食もまた同様である。
12.35.28
विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं गणिकान्नमथेन्द्रियम् ।
मृष्यन्ति ये चोपपतिं स्त्रीजितान्नं च सर्वशः ॥ १२.३५.२८ ॥
高利貸しの食物は排泄物であり、遊女の食物は感官を滅ぼす。情夫を容認する者の食物、そして女に完全に支配された者の食物も同様である。
12.35.29
दीक्षितस्य कदर्यस्य क्रतुविक्रयिकस्य च ।
तक्ष्णश्चर्मावकर्तुश्च पुंश्चल्या रजकस्य च ॥ १२.३५.२९ ॥
祭式に身を奉じた者、吝嗇な者、供犠を売る者、大工、皮なめし職人、遊女、洗濯屋の食物も同様である。
12.35.30
चिकित्सकस्य यच्चान्नमभोज्यं रक्षिणस्तथा ।
गणग्रामाभिशस्तानां रङ्गस्त्रीजीविनां तथा ॥ १२.३५.३० ॥
医者の食物と守衛の食物は食べてはならない。同様に、共同体や村から告発された者の食物、舞台で女役を演じて生計を立てる役者の食物もそうである。
12.35.31
परिवित्तीनामपुंसां च बन्दिद्यूतविदां तथा ।
वामहस्ताहृतं चान्नं शुष्कं पर्युषितं च यत् ॥ १२.३५.३१ ॥
兄より先に結婚する者、不能者、囚人や博徒の食物、左手で運ばれた食物、乾いたものや一晩置いたものなどである。
12.35.32
सुरानुगतमुच्छिष्टमभोज्यं शेषितं च यत् ।
पिष्टमांसेक्षुशाकानामाविकाजापयस्तथा।
सक्तु धाना करम्भाश्च नोपभोग्याश्चिरस्थिताः ॥ १२.३५.३२ ॥
酒を伴ったもの、食べ残し、食べてはならないもの、残り物；挽いた肉、サトウキビと野菜、羊や山羊の乳、麦粉、炒った穀物、凝乳を混ぜた穀物も、長く置いたものは食用に適さない。
12.35.33
पायसं कृसरं मांसमपूपाश्च वृथा कृताः ।
अपेयाश्चाप्यभक्ष्याश्च ब्राह्मणैर्गृहमेधिभिः ॥ १२.३५.३३ ॥
乳粥、米粥、肉、餅を無益に作ったもの。家長のバラモンにとって、これらは飲むべきでも食べるべきでもない。
12.35.34
देवानृषीन्मनुष्यांश्च पितॄन्गृह्याश्च देवताः ।
पूजयित्वा ततः पश्चाद्गृहस्थो भोक्तुमर्हति ॥ १२.३५.३४ ॥
神々、聖仙、人間、祖霊、家の神々を供養した後に、家長は食事をする資格がある。
12.35.35
यथा प्रव्रजितो भिक्षुस्तथैव स्वे गृहे वसेत् ।
एवंवृत्तः प्रियैर्दारैः संबसन्धर्ममाप्नुयात् ॥ १२.३५.३५ ॥
出家した托鉢僧のように、家長も自分の家に住むべきである。このように振る舞い、愛する妻たちと暮らせば、ダルマを得る。
12.35.36
न दद्याद्यशसे दानं न भयान्नोपकारिणे ।
न नृत्यगीतशीलेषु हासकेषु च धार्मिकः ॥ १२.३५.३६ ॥
義人は名声のために施しをせず、恐れから施さず、助けてくれた者にも施さない。歌舞を好む者や道化にも施すべきでない。
12.35.37
न मत्ते चैव नोन्मत्ते न स्तेने न च कुत्सके ।
न वाग्घीने विवर्णे वा नाङ्गहीने न वामने ॥ १२.३५.३७ ॥
酔った者、狂人、盗人、中傷する者には施すべきでない。口のきけぬ者、色の損なわれた者、手足の欠けた者、小人にも施すべきでない。
12.35.38
न दुर्जने दौष्कुले वा व्रतैर्यो वा न संस्कृतः ।
न श्रोत्रियमृते दानं ब्राह्मणे ब्रह्मवर्जिते ॥ १२.३५.३८ ॥
悪人、悪しき家柄の者、誓戒によって清められていない者に施すべきでない。ヴェーダに通じた学者を除き、ヴェーダを欠く婆羅門に施すべきでない。
12.35.39
असम्यच्कैव यद्दत्तमसम्यक् च प्रतिग्रहः ।
उभयं स्यादनर्थाय दातुरादातुरेव च ॥ १२.३५.३९ ॥
不適切に与えることも、不適切に受け取ることも、施す者にも受ける者にも破滅をもたらす。
12.35.40
यथा खदिरमालम्ब्य शिलां वाप्यर्णवं तरन् ।
मञ्जेत मञ्जतस्तद्वद्दाता यश्च प्रतिग्रही ॥ १२.३५.४० ॥
カディラの木片や石にすがって海を渡ろうとする者が沈むように、施す者も受ける者も沈む。
12.35.41
काष्ठैरार्द्रैर्यथा वह्निरुपस्तीर्णो न दीप्यते ।
तपःस्वाध्यायचारित्रैरेवं हीनः प्रतिग्रही ॥ १२.३५.४१ ॥
湿った薪に覆われた火が燃えないように、苦行・ヴェーダ学習・行いを欠く受け取る者は輝かない。
12.35.42
कपाले यद्वदापः स्युः श्वदृतौ च यथा पयः ।
आश्रयस्थानदोषेण वृत्तहीने तथा श्रुतम् ॥ १२.३५.४२ ॥
頭蓋骨に入れた水や犬皮の袋に入れた乳が容器の欠陥で腐るように、品行を欠く者の学問も容れ物の欠陥によって損なわれる。
12.35.43
निर्मन्त्रो निर्वृतो यः स्यादशास्त्रज्ञोऽनसूयकः ।
अनुक्रोशात्प्रदातव्यं हीनेष्वव्रतिकेषु च ॥ १२.३५.४३ ॥
真言なく、儀礼なく、学問を知らず、妬みのない者には、憐れみから施すべきである。貧しい者や誓戒なき者にも。
12.35.44
न वै देयमनुक्रोशाद्दीनायापगुणाय तु ।
आप्ताचरित इत्येव धर्म इत्येव वा पुनः ॥ १२.३५.४४ ॥
憐れみから、不幸な者や徳のない者に施すべきではない。「これは尊い人の行いだ」「これこそダルマだ」と考えてもならない。
12.35.45
निष्कारणं स्मृतं दत्तं ब्राह्मणे ब्रह्मवर्जिते ।
न फलेत्पात्रदोषेण न चात्रास्ति विचारणा ॥ १२.३५.४५ ॥
ヴェーダを欠くバラモンに施された布施は無益と伝えられる。受け手の欠陥によって果を結ばず、これには疑いがない。
12.35.46
यथा दारुमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः ।
ब्राह्मणश्चानधीयानस्त्रयस्ते नामधारकाः ॥ १२.३५.४६ ॥
木の象、革の鹿のように、ヴェーダを学ばないバラモンもまた — この三つはただ名だけを帯びたものである。
12.35.47
यथा षण्ढोऽफलः स्त्रीषु यथा गौर्गवि चाफला ।
शकुनिर्वाप्यपक्षः स्यान्निर्मन्त्रो ब्राह्मणस्तथा ॥ १२.३५.४७ ॥
女性の中の去勢者が実りなく、牛の中の不妊の牝牛、鳥の中の翼なき鳥のように、真言のないバラモンもまたそうである。
12.35.48
ग्रामस्थानं यथा शून्यं यथा कूपश्च निर्जलः ।
यथा हुतमनग्नौ च तथैव स्यान्निराकृतौ ॥ १२.३५.४८ ॥
村の土地が空しく、井戸に水がなく、火なくして供えた奉納が無効であるように、布施もまた無効となる。
12.35.49
देवतानां पितॄणां च हव्यकव्यविनाशकः ।
सर्वथाऽर्थहरो मूर्खो न लोकान्प्राप्तुमर्हति ॥ १२.३५.४९ ॥
神々と祖先への供物を破壊し、あらゆる形で財を奪う愚か者は、諸世界を得るにふさわしくない。
12.35.50
एतत्ते कथितं सर्वं यथावृत्तं युधिष्ठिर ।
समासेन महद्ध्येतच्छ्रोतव्यं नरतर्षभ ॥ १२.३५.५० ॥
ユディシュティラよ、これらすべてはあったとおりに、簡略に汝に語られた。人中の雄牛よ、この大いなる事柄は聞くべきである。