ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.35.1
किं भक्ष्यं चाप्यभक्ष्यं च किंच देयं प्रशस्यते ।
किंच पात्रमपात्रं वा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३५.१ ॥
କ'ଣ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଓ କ'ଣ ନୁହେଁ, କ'ଣ ଦାନ ପ୍ରଶଂସନୀୟ, ଓ କିଏ ପାତ୍ର ବା ଅପାତ୍ର, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ପିତାମହ।
12.35.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सिद्धानां चैव संवादं मनोश्चैव प्रजापतेः ॥ १२.३५.२ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି — ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ସଂବାଦ, ଏବଂ ମନୁ ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସଂବାଦ।
12.35.3
ऋषयस्तु व्रतपराः समागम्य पुरा विभुम् ।
धर्मं पप्रच्छुरासीनमादिकाले प्रजापतिम् ॥ १२.३५.३ ॥
ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଆଦିକାଳରେ ଆସୀନ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
12.35.4
कथमन्त्रं कथं दानं गम्यागम्याः कथं स्त्रियः ।
कार्याकार्यं च यत्सर्वं शंस वै त्वं प्रजापते ॥ १२.३५.४ ॥
ଅନ୍ନ କିପରି ହେବା ଉଚିତ, ଦାନ କିପରି ହେବା ଉଚିତ, କେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବ ଓ କାହାକୁ ଯିବ ନାହିଁ, କ'ଣ କରିବା ଓ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ — ଏ ସବୁ, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଆପଣ କୁହନ୍ତୁ।
12.35.5
तैरेवमुक्तो भगवान्मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ।
शुश्रूषध्वं यथावृत्तं धर्मं व्याससमासतः ॥ १२.३५.५ ॥
ସେମାନେ ଏହିପରି ପଚାରିବାରୁ ଭଗବାନ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ କହିଲେ — 'ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ଶୁଣ; ଧର୍ମ ବ୍ୟାସ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛନ୍ତି।'
12.35.6
अनादेशे जपो होम उपवासस्तथैव च ।
आत्मज्ञानं पुण्यनद्यो यत्र प्रायश्च तत्पराः ॥ १२.३५.६ ॥
ଆଦେଶ ବିନା ମଧ୍ୟ ଜପ, ହୋମ, ଉପବାସ, ସେହିପରି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ, ପୁଣ୍ୟ ନଦୀ — ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ପ୍ରାୟ ସେଥିରେ ତତ୍ପର ରହନ୍ତି।
12.35.7
अनादिष्टं तथैतानि पुण्यानि धरणीभृतः ।
सुवर्णप्राशनमपि रत्नादिस्नानमेव च ॥ १२.३५.७ ॥
ବିଧିରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନ ହୋଇଥିବା ଏହିସବୁ ମଧ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟକର୍ମ — ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାନ ଏବଂ ରତ୍ନାଦି ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ।
12.35.8
देवस्थानाभिगमनमाज्यप्राशनमेव च ।
एतानि मेध्यं पुरुषं कुर्वन्त्याशु न संशयः ॥ १२.३५.८ ॥
ଦେବସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଓ ଘିଅ ପାନ — ଏସବୁ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଶୀଘ୍ର ପବିତ୍ର କରେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
12.35.9
न गर्वेण भवेत्प्राज्ञः कदाचिदपि मानवः ।
दीर्घमायुरथेच्छन्हि त्रिरात्रं चोष्णपो भवेत् ॥ १२.३५.९ ॥
ପ୍ରାଜ୍ଞ ମଣିଷ କେବେ ହେଁ ଗର୍ବରେ ନ ଥାଉ। ଦୀର୍ଘାୟୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକ ତିନି ରାତ୍ରି କେବଳ ଗରମ ପାଣି ପିଇ ରହିବା ଉଚିତ।
12.35.10
अदत्तस्यानुपादानं दानमध्ययनं तपः ।
अहिंसा सत्यमक्रोधं क्षमा धर्मस्य लक्षणम् ॥ १२.३५.१० ॥
ଯାହା ଦିଆଯାଇ ନାହିଁ ତାହା ନ ନେବା, ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ, ତପସ୍ୟା, ଅହିଂସା, ସତ୍ୟ, ଅକ୍ରୋଧ, କ୍ଷମା — ଏଗୁଡ଼ିକ ଧର୍ମର ଲକ୍ଷଣ।
12.35.11
स एव धर्मः सोऽधर्मो देशकाले प्रतिष्ठितः ।
आदानमनृतं हिंसा धर्मो ह्यात्यन्तिकः स्मृतः ॥ १२.३५.११ ॥
ସେହି ଧର୍ମ ଓ ସେହି ଅଧର୍ମ — ଦେଶ ଓ କାଳରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଗ୍ରହଣ, ମିଥ୍ୟା, ହିଂସା — ଏଗୁଡ଼ିକ ଆତ୍ୟନ୍ତିକ ଧର୍ମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
12.35.12
द्विविधौ चाप्युभावेतौ धर्माधर्मौ विजानताम् ।
अप्रवृत्तिः प्रवृत्तिश्च द्वैविध्यं लोकवेदयोः ॥ १२.३५.१२ ॥
ଜାଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଉଭୟ ଦ୍ୱିବିଧ — ନିବୃତ୍ତି ଓ ପ୍ରବୃତ୍ତି; ଲୋକ ଓ ବେଦରେ ଏହି ଦ୍ୱୈଧତା ଅଛି।
12.35.13
अप्रवृत्तेरमर्त्यत्वं मर्त्यत्वं कर्मणः फलम् ।
अशुभस्याशुभं विद्याच्छुभस्य शुभमेव च।
एतयोश्चोभयोः स्यातां शुभाशुभतया तथा ॥ १२.३५.१३ ॥
ନିଷ୍କ୍ରିୟତାରୁ ଅମରତ୍ୱ; କର୍ମର ଫଳ ମର୍ତ୍ୟତ୍ୱ। ଅଶୁଭର ଫଳ ଅଶୁଭ ଏବଂ ଶୁଭର ଫଳ ଶୁଭ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଏ ଦୁହିଁଙ୍କର ଶୁଭାଶୁଭ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁସାରେ ସେମିତି ହୁଏ।
12.35.14
दैवं च दैवसंयुक्तं प्राणश्च प्रलयस्तथा ।
अप्रेक्षापूर्वकरणादशुभानां शुभं फलम् ॥ १२.३५.१४ ॥
ଦୈବ, ଦୈବ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାଣ, ଏବଂ ପ୍ରଳୟ ମଧ୍ୟ ସେମିତି। ପୂର୍ବ ବିଚାର ନ କରି କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଭଗୁଡ଼ିକର ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳ ହୁଏ।
12.35.15
ऊर्ध्वं भवति संदेहादिहादिष्टार्थमेव च ।
अप्रेक्षापूर्वकरणात्प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ १२.३५.१५ ॥
ସନ୍ଦେହ ଯୋଗୁ ପରେ ଏଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ। ପୂର୍ବ ବିଚାର ନ କରି କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଧାନ କରାଯାଏ।
12.35.16
क्रोधमोहकृते चैव दृष्टान्तागमहेतुभिः ।
शरीराणामुपक्लेशो मनसश्च प्रियाप्रिये।
तदौषधैश्च मन्त्रैश्च प्रायश्चित्तैश्च शाम्यति ॥ १२.३५.१६ ॥
କ୍ରୋଧ ଓ ମୋହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଓ ଆଗମ କାରଣରୁ ଶରୀରର କ୍ଳେଶ ଏବଂ ମନର ପ୍ରିୟାପ୍ରିୟ ଦୁଃଖ ହୁଏ। ତାହା ଔଷଧ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
12.35.17
उपवासेनैकरात्रं दण्डोत्सर्गे नराधिपः ।
विशुद्ध्येदात्मशुद्ध्यर्थं त्रिरात्रं तु पुरोहितः ॥ १२.३५.१७ ॥
ରାଜା ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଏକ ରାତ୍ରିରେ, ଦଣ୍ଡ ତ୍ୟାଗ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବେ; ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, କିନ୍ତୁ ପୁରୋହିତ ତିନି ରାତ୍ରିରେ।
12.35.18
क्षयं शोकं प्रकुर्वाणो न म्रियेत यदा नरः ।
शस्त्रादिभिरुपाविष्टस्त्रिरात्रं तत्र निर्दिशेत् ॥ १२.३५.१८ ॥
କ୍ଷୟ ଓ ଶୋକ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ରାଦି ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯଦି ନମରେ, ତେବେ ସେଠାରେ ତିନି ରାତ୍ରିର ବିଧାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବା ଉଚିତ।
12.35.19
जातिश्रेण्यधिवासानां कुलधर्मांश्च शाश्वतान् ।
वर्जयन्ति च ये धर्मं तेषां धर्मो न विद्यते ॥ १२.३५.१९ ॥
ଜାତି ଓ ଶ୍ରେଣୀରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ କୁଳଧର୍ମ ଓ ଧର୍ମକୁ ଯେଉଁମାନେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ ନାହିଁ।
12.35.20
दश वा वेदशास्त्रज्ञास्त्रयो वा धर्मपाठकाः ।
यद्ब्रूयुः कार्य उत्पन्ने स धर्मो धर्मसंशये ॥ १२.३५.२० ॥
ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଦଶଜଣ କିମ୍ବା ଧର୍ମପାଠକ ତିନିଜଣ, କାର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ସେମାନେ ଯାହା କହନ୍ତି, ଧର୍ମସଂଶୟରେ ତାହା ହିଁ ଧର୍ମ।
12.35.21
अनुष्णा मृत्तिका चैव तथा क्षुद्रपिपीलिकाः ।
श्लेष्मातकस्तथा विप्रैरभक्ष्यं विषमेव च ॥ १२.३५.२१ ॥
ଅନୁଷ୍ଣ ମାଟି, ଛୋଟ ପିମ୍ପୁଡ଼ି, ସେହିପରି ଶ୍ଳେଷ୍ମାତକ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ବିଷ ମଧ୍ୟ।
12.35.22
अभक्ष्या ब्राह्मणैर्मत्स्याः शकलैर्ये विवर्जिताः ।
चतुष्पात्कच्छपादन्यो मण्डूका जलजाश्च ये ॥ १२.३५.२२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ମାଛ — ଯାହାର ଖଣ୍ଡ ନଥାଏ; ଚାରି ପାଦିଆ କଇଁଛ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ, ବେଙ୍ଗ ଏବଂ ଜଳଜ ଜୀବମାନେ।
12.35.23
भासा हंसाः सुपर्णाश्च चक्रवाकाः प्लवा बकाः ।
काको मद्रुश्च गृध्रश्च श्येनोलूकस्तथैव च ॥ १२.३५.२३ ॥
ଭାସ, ହଂସ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଚକ୍ରବାକ, ପ୍ଲବ ଓ ବଗ, କାଉ, ମଦ୍ରୁ, ଶାଗୁଣ, ଶ୍ୟେନ ଓ ପେଚା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
12.35.24
क्रव्यादा दंष्ट्रिणः सर्वे चतुष्पात्पक्षिणश्च ये ।
येषां चोभयतो दन्ताश्चतुर्दंष्ट्राश्च सर्वशः ॥ १२.३५.२४ ॥
ମାଂସଭକ୍ଷୀ, ଦନ୍ତଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଚାରି ପାଦିଆ ପକ୍ଷୀ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦାନ୍ତ ଅଛି, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରି ଦାଢ଼ବିଶିଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ।
12.35.25
एडकाश्च मृगोष्ट्राणां सूकराणां गवामपि ।
मानुषीणां खरीणां च न पिबेद्ब्राह्मणः पयः ॥ १२.३५.२५ ॥
ମେଣ୍ଢୀ, ହରିଣ, ଓଟ, ଶୂକର, ଗାଈ, ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଗଧୀର ଦୁଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାନ କରିବ ନାହିଁ।
12.35.26
प्रेतान्नं सूतकान्नं च यच्च किंचिदनिर्दशम् ।
अभोज्यं चाप्यपेयं च धेनोर्दुग्धमनिर्दशम् ॥ १२.३५.२६ ॥
ପ୍ରେତାନ୍ନ, ସୂତକାନ୍ନ ଏବଂ ଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା କିଛି — ଖାଇବା ଓ ପିଇବା ଅଯୋଗ୍ୟ; ଗାଈର ଦୁଧ ଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପିଇବ ନାହିଁ।
12.35.27
राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् ।
आयुः सुवर्णकारान्नमवीरायाश्च योषितः ॥ १२.३५.२७ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ନ ତେଜ ହରଣ କରେ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମବର୍ଚ୍ଚସ; ସୁନାକାରଙ୍କ ଅନ୍ନ ଆୟୁ ହରଣ କରେ, ଏବଂ ବୀରପୁତ୍ରହୀନା ସ୍ତ୍ରୀର ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ।
12.35.28
विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं गणिकान्नमथेन्द्रियम् ।
मृष्यन्ति ये चोपपतिं स्त्रीजितान्नं च सर्वशः ॥ १२.३५.२८ ॥
ସୁଧଖୋରର ଅନ୍ନ ବିଷ୍ଠା ସମାନ; ଗଣିକାର ଅନ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନାଶ କରେ; ଉପପତିଙ୍କୁ ସହ୍ୟ କରନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ, ଏବଂ ସର୍ବଥା ସ୍ତ୍ରୀବଶ ଯେ, ତାର ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ।
12.35.29
दीक्षितस्य कदर्यस्य क्रतुविक्रयिकस्य च ।
तक्ष्णश्चर्मावकर्तुश्च पुंश्चल्या रजकस्य च ॥ १२.३५.२९ ॥
ଦୀକ୍ଷିତଙ୍କ, କୃପଣଙ୍କ, ଯଜ୍ଞ ବିକ୍ରୟକାରୀଙ୍କ, ବଢ଼େଇର, ଚମାରର, ପୁଂଶ୍ଚଳୀର ଓ ଧୋବାର ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ।
12.35.30
चिकित्सकस्य यच्चान्नमभोज्यं रक्षिणस्तथा ।
गणग्रामाभिशस्तानां रङ्गस्त्रीजीविनां तथा ॥ १२.३५.३० ॥
ବୈଦ୍ୟଙ୍କ ଅନ୍ନ ଅଭୋଜ୍ୟ, ଏବଂ ରକ୍ଷକଙ୍କ ମଧ୍ୟ; ଗଣ ବା ଗ୍ରାମ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଯୁକ୍ତ ଓ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚେ ସ୍ତ୍ରୀବେଶରେ ଜୀବିକା ଚଳାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
12.35.31
परिवित्तीनामपुंसां च बन्दिद्यूतविदां तथा ।
वामहस्ताहृतं चान्नं शुष्कं पर्युषितं च यत् ॥ १२.३५.३१ ॥
ପରିବିତ୍ତି, ନପୁଂସକ, ବନ୍ଦୀ ଓ ଜୁଆଳିଙ୍କ ଅନ୍ନ, ବାମ ହାତରେ ଆଣିଥିବା ଅନ୍ନ, ଶୁଖିଲା ଓ ବାସି ଯାହା ହେଉ।
12.35.32
सुरानुगतमुच्छिष्टमभोज्यं शेषितं च यत् ।
पिष्टमांसेक्षुशाकानामाविकाजापयस्तथा।
सक्तु धाना करम्भाश्च नोपभोग्याश्चिरस्थिताः ॥ १२.३५.३२ ॥
ସୁରା ସହିତ ଆସିଥିବା, ଏଁଠା, ଅଭୋଜ୍ୟ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଯାହା ହେଉ; ବଟା ମାଂସ, ଆଖୁ ଓ ପନିପରିବା, ମେଷ-ଛାଗ ଦୁଗ୍ଧ, ସତୁ, ଭଜା ଶସ୍ୟ ଓ ଦହିମିଶା ଶସ୍ୟ — ବହୁକାଳ ରଖାଯାଇଥିବା ସବୁ ଉପଭୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
12.35.33
पायसं कृसरं मांसमपूपाश्च वृथा कृताः ।
अपेयाश्चाप्यभक्ष्याश्च ब्राह्मणैर्गृहमेधिभिः ॥ १२.३५.३३ ॥
ପାୟସ, କୃସର, ମାଂସ, ଅପୂପ — ବୃଥା ପ୍ରସ୍ତୁତ ସବୁ; ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ପିଇବା ଓ ଖାଇବା ଅଯୋଗ୍ୟ।
12.35.34
देवानृषीन्मनुष्यांश्च पितॄन्गृह्याश्च देवताः ।
पूजयित्वा ततः पश्चाद्गृहस्थो भोक्तुमर्हति ॥ १२.३५.३४ ॥
ଦେବତା, ଋଷି, ମନୁଷ୍ୟ, ପିତୃଗଣ ଓ ଗୃହଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ତା'ପରେ ଗୃହସ୍ଥ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
12.35.35
यथा प्रव्रजितो भिक्षुस्तथैव स्वे गृहे वसेत् ।
एवंवृत्तः प्रियैर्दारैः संबसन्धर्ममाप्नुयात् ॥ १२.३५.३५ ॥
ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭିକ୍ଷୁ ଯେପରି ରୁହନ୍ତି, ସେହିପରି ଗୃହସ୍ଥ ନିଜ ଘରେ ରହିବା ଉଚିତ; ଏପରି ଆଚରଣ କରି ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ରହି ସେ ଧର୍ମ ଲାଭ କରେ।
12.35.36
न दद्याद्यशसे दानं न भयान्नोपकारिणे ।
न नृत्यगीतशीलेषु हासकेषु च धार्मिकः ॥ १२.३५.३६ ॥
ଧାର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଶ ପାଇଁ ଦାନ ଦେବେ ନାହିଁ, ଭୟରୁ ଦେବେ ନାହିଁ, ଉପକାରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବେ ନାହିଁ; ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ ସ୍ୱଭାବୀ ଓ ହାସ୍ୟକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେବେ ନାହିଁ।
12.35.37
न मत्ते चैव नोन्मत्ते न स्तेने न च कुत्सके ।
न वाग्घीने विवर्णे वा नाङ्गहीने न वामने ॥ १२.३५.३७ ॥
ମତ୍ତ, ଉନ୍ମତ୍ତ, ଚୋର ଓ ନିନ୍ଦୁକକୁ ଦାନ ଦେବ ନାହିଁ। ବାକ୍ହୀନ, ବିକୃତ ବର୍ଣ୍ଣ, ଅଙ୍ଗହୀନ ବା ବାମନକୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଦେବ ନାହିଁ।
12.35.38
न दुर्जने दौष्कुले वा व्रतैर्यो वा न संस्कृतः ।
न श्रोत्रियमृते दानं ब्राह्मणे ब्रह्मवर्जिते ॥ १२.३५.३८ ॥
ଦୁର୍ଜନକୁ, ଖରାପ କୁଳର ଲୋକକୁ, ବ୍ରତରେ ସଂସ୍କୃତ ନ ହୋଇଥିବା ଲୋକକୁ ଦାନ ଦେବ ନାହିଁ। ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ୟତୀତ ବେଦହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ ଦେବ ନାହିଁ।
12.35.39
असम्यच्कैव यद्दत्तमसम्यक् च प्रतिग्रहः ।
उभयं स्यादनर्थाय दातुरादातुरेव च ॥ १२.३५.३९ ॥
ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଓ ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ ଦୁଇଟି ଦାତା ଓ ଗ୍ରହୀତା ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅନର୍ଥ ଦେଇଥାଏ।
12.35.40
यथा खदिरमालम्ब्य शिलां वाप्यर्णवं तरन् ।
मञ्जेत मञ्जतस्तद्वद्दाता यश्च प्रतिग्रही ॥ १२.३५.४० ॥
ଖଦିର କାଠ କିମ୍ବା ପଥର ଧରି ସମୁଦ୍ର ପାର ହେଉଥିବା ଲୋକ ଯେପରି ବୁଡ଼େ, ସେପରି ଦାତା ଓ ଗ୍ରହୀତା ବୁଡ଼ନ୍ତି।
12.35.41
काष्ठैरार्द्रैर्यथा वह्निरुपस्तीर्णो न दीप्यते ।
तपःस्वाध्यायचारित्रैरेवं हीनः प्रतिग्रही ॥ १२.३५.४१ ॥
ଓଦା କାଠରେ ଢାଙ୍କି ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଜଳେ ନାହିଁ, ସେପରି ତପ, ସ୍ବାଧ୍ୟାୟ ଓ ଆଚରଣରେ ହୀନ ଗ୍ରହୀତା ପ୍ରଜ୍ଵଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.35.42
कपाले यद्वदापः स्युः श्वदृतौ च यथा पयः ।
आश्रयस्थानदोषेण वृत्तहीने तथा श्रुतम् ॥ १२.३५.४२ ॥
ମୁଣ୍ଡ ଖୋପରିରେ ଥିବା ପାଣି ଓ କୁକୁରର ଚମଡ଼ା ଥଳିରେ ଥିବା ଦୁଗ୍ଧ ଯେପରି ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେପରି ଆଧାରର ଦୋଷରେ ଆଚରଣହୀନର ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
12.35.43
निर्मन्त्रो निर्वृतो यः स्यादशास्त्रज्ञोऽनसूयकः ।
अनुक्रोशात्प्रदातव्यं हीनेष्वव्रतिकेषु च ॥ १२.३५.४३ ॥
ଯିଏ ନିର୍ମନ୍ତ୍ର, ନିର୍ବୃତ, ଶାସ୍ତ୍ର ନ ଜାଣିଥିବା ଓ ଅସୂୟାହୀନ, ତାକୁ କରୁଣାରୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ହୀନ ଓ ବ୍ରତହୀନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
12.35.44
न वै देयमनुक्रोशाद्दीनायापगुणाय तु ।
आप्ताचरित इत्येव धर्म इत्येव वा पुनः ॥ १२.३५.४४ ॥
କରୁଣାରୁ ଦୀନ ଓ ଗୁଣହୀନକୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; 'ଏହା ଆପ୍ତଙ୍କ ଆଚରଣ' କିମ୍ବା 'ଏହା ହିଁ ଧର୍ମ' ବୋଲି ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
12.35.45
निष्कारणं स्मृतं दत्तं ब्राह्मणे ब्रह्मवर्जिते ।
न फलेत्पात्रदोषेण न चात्रास्ति विचारणा ॥ १२.३५.४५ ॥
ବ୍ରହ୍ମ (ବେଦ) ରହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦତ୍ତ ଦାନ ନିଷ୍ଫଳ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ପାତ୍ରଦୋଷରୁ ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
12.35.46
यथा दारुमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः ।
ब्राह्मणश्चानधीयानस्त्रयस्ते नामधारकाः ॥ १२.३५.४६ ॥
କାଠର ହାତୀ ଓ ଚମଡ଼ାର ହରିଣ ପରି, ବେଦ ନ ପଢ଼ିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ — ଏହି ତିନିଜଣ କେବଳ ନାମଧାରୀ।
12.35.47
यथा षण्ढोऽफलः स्त्रीषु यथा गौर्गवि चाफला ।
शकुनिर्वाप्यपक्षः स्यान्निर्मन्त्रो ब्राह्मणस्तथा ॥ १२.३५.४७ ॥
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନପୁଂସକ ଯେପରି ନିଷ୍ଫଳ, ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧ୍ୟା ଗାଈ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପକ୍ଷବିହୀନ ପକ୍ଷୀ — ସେହିପରି ମନ୍ତ୍ରହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
12.35.48
ग्रामस्थानं यथा शून्यं यथा कूपश्च निर्जलः ।
यथा हुतमनग्नौ च तथैव स्यान्निराकृतौ ॥ १२.३५.४८ ॥
ଗ୍ରାମର ସ୍ଥାନ ଶୂନ୍ୟ ପରି, ଜଳହୀନ କୂଅ ପରି, ଅଗ୍ନି ବିନା ଆହୁତି ପରି — ସେହିପରି (ଦାନ) ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।
12.35.49
देवतानां पितॄणां च हव्यकव्यविनाशकः ।
सर्वथाऽर्थहरो मूर्खो न लोकान्प्राप्तुमर्हति ॥ १२.३५.४९ ॥
ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ହବ୍ୟ-କବ୍ୟ ନାଶକାରୀ, ସର୍ବଥା ଧନ ହରଣକାରୀ ମୂର୍ଖ ଲୋକସମୂହ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
12.35.50
एतत्ते कथितं सर्वं यथावृत्तं युधिष्ठिर ।
समासेन महद्ध्येतच्छ्रोतव्यं नरतर्षभ ॥ १२.३५.५० ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏ ସବୁ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମହାନ ବିଷୟ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।