మహాభారతం · అధ్యాయం 12.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.35.1
किं भक्ष्यं चाप्यभक्ष्यं च किंच देयं प्रशस्यते ।
किंच पात्रमपात्रं वा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३५.१ ॥
తినదగినది ఏది, తినదగనిది ఏది, ఏది ఇవ్వదగినదిగా ప్రశంసింపబడుతుంది, ఏది పాత్రం లేదా అపాత్రం, అది నాకు చెప్పండి, పితామహా.
12.35.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सिद्धानां चैव संवादं मनोश्चैव प्रजापतेः ॥ १२.३५.२ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని వివరిస్తారు — సిద్ధుల సంవాదాన్ని, మనువు మరియు ప్రజాపతి సంవాదాన్ని.
12.35.3
ऋषयस्तु व्रतपराः समागम्य पुरा विभुम् ।
धर्मं पप्रच्छुरासीनमादिकाले प्रजापतिम् ॥ १२.३५.३ ॥
వ్రతనిష్ఠులైన ఋషులు పూర్వకాలంలో సమావేశమై, ఆదికాలంలో ఆసీనుడైన సర్వవ్యాపి ప్రజాపతిని ధర్మం గురించి అడిగారు.
12.35.4
कथमन्त्रं कथं दानं गम्यागम्याः कथं स्त्रियः ।
कार्याकार्यं च यत्सर्वं शंस वै त्वं प्रजापते ॥ १२.३५.४ ॥
అన్నం ఎలా ఉండాలి, దానం ఎలా ఉండాలి, ఏ స్త్రీలను సమీపించవచ్చు, ఏ స్త్రీలను సమీపించరాదు, ఏది చేయదగినది, ఏది చేయరానిది — ఇవన్నీ, ప్రజాపతీ, నీవే చెప్పు.
12.35.5
तैरेवमुक्तो भगवान्मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ।
शुश्रूषध्वं यथावृत्तं धर्मं व्याससमासतः ॥ १२.३५.५ ॥
వారిట్లు అడగగా, భగవంతుడైన స్వాయంభువ మనువు ఇలా చెప్పాడు — 'జరిగిన విధంగా వినండి; ధర్మాన్ని వ్యాసుడు సంక్షిప్తంగా చెబుతాడు.'
12.35.6
अनादेशे जपो होम उपवासस्तथैव च ।
आत्मज्ञानं पुण्यनद्यो यत्र प्रायश्च तत्पराः ॥ १२.३५.६ ॥
ఆదేశం లేకపోయినా జపం, హోమం, ఉపవాసం, అలాగే ఆత్మజ్ఞానం, పుణ్యనదులు — అక్కడ ప్రజలు సాధారణంగా వాటిలో నిమగ్నులై ఉంటారు.
12.35.7
अनादिष्टं तथैतानि पुण्यानि धरणीभृतः ।
सुवर्णप्राशनमपि रत्नादिस्नानमेव च ॥ १२.३५.७ ॥
నిర్దేశించబడని ఇవి కూడా రాజులకు పుణ్యకార్యాలే; బంగారం తినడం, రత్నాదులతో స్నానం చేయడం కూడా.
12.35.8
देवस्थानाभिगमनमाज्यप्राशनमेव च ।
एतानि मेध्यं पुरुषं कुर्वन्त्याशु न संशयः ॥ १२.३५.८ ॥
దేవాలయాలను సందర్శించడం, నెయ్యి భక్షించడం — ఇవి కూడా మనిషిని త్వరగా పవిత్రుణ్ణి చేస్తాయి; సందేహం లేదు.
12.35.9
न गर्वेण भवेत्प्राज्ञः कदाचिदपि मानवः ।
दीर्घमायुरथेच्छन्हि त्रिरात्रं चोष्णपो भवेत् ॥ १२.३५.९ ॥
జ్ఞాని ఎన్నడూ గర్వంతో ఉండకూడదు. దీర్ఘాయువు కోరేవాడు మూడు రాత్రులు వేడినీరు మాత్రమే త్రాగి ఉండాలి.
12.35.10
अदत्तस्यानुपादानं दानमध्ययनं तपः ।
अहिंसा सत्यमक्रोधं क्षमा धर्मस्य लक्षणम् ॥ १२.३५.१० ॥
ఇవ్వనిది తీసుకోకపోవడం, దానం, అధ్యయనం, తపస్సు, అహింస, సత్యం, క్రోధం లేకపోవడం, క్షమ — ఇవే ధర్మ లక్షణాలు.
12.35.11
स एव धर्मः सोऽधर्मो देशकाले प्रतिष्ठितः ।
आदानमनृतं हिंसा धर्मो ह्यात्यन्तिकः स्मृतः ॥ १२.३५.११ ॥
అదే ధర్మం, అదే అధర్మం — దేశకాలాలలో నిలబడి. గ్రహణం, అసత్యం, హింస — ఇవే ఆత్యంతిక ధర్మమని స్మరించబడినవి.
12.35.12
द्विविधौ चाप्युभावेतौ धर्माधर्मौ विजानताम् ।
अप्रवृत्तिः प्रवृत्तिश्च द्वैविध्यं लोकवेदयोः ॥ १२.३५.१२ ॥
తెలిసినవారికి ధర్మాధర్మాలు రెండూ ద్వివిధాలు — నివృత్తి, ప్రవృత్తి; లోకంలోనూ వేదంలోనూ ఈ ద్వివిధత ఉంది.
12.35.13
अप्रवृत्तेरमर्त्यत्वं मर्त्यत्वं कर्मणः फलम् ।
अशुभस्याशुभं विद्याच्छुभस्य शुभमेव च।
एतयोश्चोभयोः स्यातां शुभाशुभतया तथा ॥ १२.३५.१३ ॥
నిష్క్రియత్వంతో అమరత్వం; కర్మ ఫలం మరణం. అశుభానికి అశుభమే ఫలమని, శుభానికి శుభమే ఫలమని తెలుసుకోవాలి. ఈ రెంటికీ శుభాశుభ స్వభావం వల్ల అలాగే జరుగుతుంది.
12.35.14
दैवं च दैवसंयुक्तं प्राणश्च प्रलयस्तथा ।
अप्रेक्षापूर्वकरणादशुभानां शुभं फलम् ॥ १२.३५.१४ ॥
దైవం, దైవంతో కూడిన ప్రాణం, అలాగే ప్రళయం. ముందుగా ఆలోచించకుండా చేయడం వల్ల అశుభాలకు శుభఫలం వస్తుంది.
12.35.15
ऊर्ध्वं भवति संदेहादिहादिष्टार्थमेव च ।
अप्रेक्षापूर्वकरणात्प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ १२.३५.१५ ॥
సందేహం వల్ల తరువాత ఇక్కడ నిర్దేశించిన కార్యమూ జరుగుతుంది. ముందుగా ఆలోచించకుండా చేయడం వల్ల ప్రాయశ్చిత్తం విధించబడుతుంది.
12.35.16
क्रोधमोहकृते चैव दृष्टान्तागमहेतुभिः ।
शरीराणामुपक्लेशो मनसश्च प्रियाप्रिये।
तदौषधैश्च मन्त्रैश्च प्रायश्चित्तैश्च शाम्यति ॥ १२.३५.१६ ॥
కోపం, మోహం వల్ల కలిగిన, ప్రత్యక్ష ఉదాహరణలు మరియు శాస్త్ర కారణాల వల్ల, శరీరాల బాధ, మనస్సులో ఇష్టాయిష్టాల క్లేశం కలుగుతాయి. అవి ఔషధాలతో, మంత్రాలతో, ప్రాయశ్చిత్తాలతో శాంతిస్తాయి.
12.35.17
उपवासेनैकरात्रं दण्डोत्सर्गे नराधिपः ।
विशुद्ध्येदात्मशुद्ध्यर्थं त्रिरात्रं तु पुरोहितः ॥ १२.३५.१७ ॥
రాజు ఉపవాసంతో ఒక రాత్రిలో, దండం విడిచే కార్యంలో శుద్ధి పొందాలి; ఆత్మశుద్ధి కోసం, పురోహితుడు మాత్రం మూడు రాత్రులలో.
12.35.18
क्षयं शोकं प्रकुर्वाणो न म्रियेत यदा नरः ।
शस्त्रादिभिरुपाविष्टस्त्रिरात्रं तत्र निर्दिशेत् ॥ १२.३५.१८ ॥
నష్టం, శోకం కలిగించుకుంటూ, ఆయుధాదులచే బాధింపబడినా మనిషి చావకపోతే, అక్కడ మూడు రాత్రుల విధానం చెప్పాలి.
12.35.19
जातिश्रेण्यधिवासानां कुलधर्मांश्च शाश्वतान् ।
वर्जयन्ति च ये धर्मं तेषां धर्मो न विद्यते ॥ १२.३५.१९ ॥
జాతి, శ్రేణులలో నివసించేవారి శాశ్వత కులధర్మాలను, ధర్మాన్ని ఎవరు విడిచిపెడతారో, వారికి ధర్మం ఉండదు.
12.35.20
दश वा वेदशास्त्रज्ञास्त्रयो वा धर्मपाठकाः ।
यद्ब्रूयुः कार्य उत्पन्ने स धर्मो धर्मसंशये ॥ १२.३५.२० ॥
వేద శాస్త్రజ్ఞులు పదిమంది లేదా ధర్మపాఠకులు ముగ్గురు, కార్యం ఎదురైనప్పుడు వారు ఏది చెబుతారో, ధర్మసందేహంలో అదే ధర్మం.
12.35.21
अनुष्णा मृत्तिका चैव तथा क्षुद्रपिपीलिकाः ।
श्लेष्मातकस्तथा विप्रैरभक्ष्यं विषमेव च ॥ १२.३५.२१ ॥
కాల్చని మట్టి, చిన్న చీమలు, అలాగే శ్లేష్మాతకం, బ్రాహ్మణులకు తినదగని విషం కూడా.
12.35.22
अभक्ष्या ब्राह्मणैर्मत्स्याः शकलैर्ये विवर्जिताः ।
चतुष्पात्कच्छपादन्यो मण्डूका जलजाश्च ये ॥ १२.३५.२२ ॥
బ్రాహ్మణులకు తినదగని చేపలు — పొలుసులు లేనివి; నాలుగు కాళ్ల తాబేలు తప్ప ఇతరమైనవి, కప్పలు, నీటిలో పుట్టేవి.
12.35.23
भासा हंसाः सुपर्णाश्च चक्रवाकाः प्लवा बकाः ।
काको मद्रुश्च गृध्रश्च श्येनोलूकस्तथैव च ॥ १२.३५.२३ ॥
భాసపక్షులు, హంసలు, సుపర్ణులు, చక్రవాకాలు, ప్లవలు, కొంగలు, కాకి, మద్రు, రాబందు, డేగ, గుడ్లగూబ కూడా అలాగే.
12.35.24
क्रव्यादा दंष्ट्रिणः सर्वे चतुष्पात्पक्षिणश्च ये ।
येषां चोभयतो दन्ताश्चतुर्दंष्ट्राश्च सर्वशः ॥ १२.३५.२४ ॥
మాంసాహారులు, కోరలు ఉన్న అన్ని జంతువులు, నాలుగు కాళ్ల పక్షులు, రెండు వైపులా పళ్లు ఉన్నవి, పూర్తిగా నాలుగు కోరలు ఉన్నవి కూడా.
12.35.25
एडकाश्च मृगोष्ट्राणां सूकराणां गवामपि ।
मानुषीणां खरीणां च न पिबेद्ब्राह्मणः पयः ॥ १२.३५.२५ ॥
గొర్రెలు, జింకలు, ఒంటెలు, పందులు, ఆవులు, మానవ స్త్రీలు, గాడిదలు — వీటి పాలను బ్రాహ్మణుడు త్రాగకూడదు.
12.35.26
प्रेतान्नं सूतकान्नं च यच्च किंचिदनिर्दशम् ।
अभोज्यं चाप्यपेयं च धेनोर्दुग्धमनिर्दशम् ॥ १२.३५.२६ ॥
ప్రేతుల అన్నం, సూతక అన్నం, పది దినాలలోపు ఏదైనా — తినకూడదు, త్రాగకూడదు; ఆవు పాలు పది దినాలలోపు త్రాగకూడదు.
12.35.27
राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् ।
आयुः सुवर्णकारान्नमवीरायाश्च योषितः ॥ १२.३५.२७ ॥
రాజు అన్నం తేజస్సును హరిస్తుంది; శూద్రుని అన్నం బ్రహ్మవర్చస్సును; స్వర్ణకారుని అన్నం ఆయుష్షును; వీరపుత్రులు లేని స్త్రీ అన్నం కూడా.
12.35.28
विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं गणिकान्नमथेन्द्रियम् ।
मृष्यन्ति ये चोपपतिं स्त्रीजितान्नं च सर्वशः ॥ १२.३५.२८ ॥
వడ్డీ వ్యాపారి అన్నం విష్ఠ; వేశ్య అన్నం ఇంద్రియాలను నాశనం చేస్తుంది; ఉపపతిని సహించేవారి అన్నమూ, పూర్తిగా స్త్రీకి వశమైనవాని అన్నమూ.
12.35.29
दीक्षितस्य कदर्यस्य क्रतुविक्रयिकस्य च ।
तक्ष्णश्चर्मावकर्तुश्च पुंश्चल्या रजकस्य च ॥ १२.३५.२९ ॥
దీక్షితుని, లోభియొక్క, యాగాన్ని అమ్మేవాని, వడ్రంగి, చర్మకారుడు, వేశ్య, చాకలివాని అన్నమూ.
12.35.30
चिकित्सकस्य यच्चान्नमभोज्यं रक्षिणस्तथा ।
गणग्रामाभिशस्तानां रङ्गस्त्रीजीविनां तथा ॥ १२.३५.३० ॥
వైద్యుని అన్నం, రక్షకుని అన్నం తినకూడదు; గణం లేదా గ్రామం ఆరోపించినవారి అన్నం, రంగస్థల స్త్రీ వేషధారుల అన్నమూ అలాగే.
12.35.31
परिवित्तीनामपुंसां च बन्दिद्यूतविदां तथा ।
वामहस्ताहृतं चान्नं शुष्कं पर्युषितं च यत् ॥ १२.३५.३१ ॥
పరివిత్తులు, నపుంసకులు, బందీలు, జూదగాండ్రు వీరి అన్నము, ఎడమచేతితో తెచ్చిన అన్నము, ఎండినది, నిన్నటిది — ఇవన్నీ.
12.35.32
सुरानुगतमुच्छिष्टमभोज्यं शेषितं च यत् ।
पिष्टमांसेक्षुशाकानामाविकाजापयस्तथा।
सक्तु धाना करम्भाश्च नोपभोग्याश्चिरस्थिताः ॥ १२.३५.३२ ॥
మద్యంతో వచ్చినది, ఎంగిలి, తినరానిది, మిగిలినది ఏదైనా; రుబ్బిన మాంసం, చెరకు, కూరగాయలు, గొర్రె-మేక పాలు, సత్తు, వేయించిన ధాన్యం, పెరుగు కలిపిన ధాన్యం — చాలాసేపు ఉంచినవి తినదగినవి కావు.
12.35.33
पायसं कृसरं मांसमपूपाश्च वृथा कृताः ।
अपेयाश्चाप्यभक्ष्याश्च ब्राह्मणैर्गृहमेधिभिः ॥ १२.३५.३३ ॥
పాయసం, కృసరం, మాంసం, అప్పాలు — వృథాగా చేసినవి; గృహస్థ బ్రాహ్మణులకు ఇవి త్రాగదగనివి, తినదగనివి.
12.35.34
देवानृषीन्मनुष्यांश्च पितॄन्गृह्याश्च देवताः ।
पूजयित्वा ततः पश्चाद्गृहस्थो भोक्तुमर्हति ॥ १२.३५.३४ ॥
దేవతలను, ఋషులను, మనుషులను, పితృదేవతలను, గృహదేవతలను పూజించిన తర్వాతనే గృహస్థుడు భోజనానికి అర్హుడు.
12.35.35
यथा प्रव्रजितो भिक्षुस्तथैव स्वे गृहे वसेत् ।
एवंवृत्तः प्रियैर्दारैः संबसन्धर्ममाप्नुयात् ॥ १२.३५.३५ ॥
సన్యాసి భిక్షువు ఎలా ఉంటాడో, అలాగే గృహస్థుడు తన ఇంట్లో ఉండాలి; ఇలా ప్రవర్తిస్తూ ప్రియమైన భార్యలతో కలసి ఉండి ధర్మాన్ని పొందాలి.
12.35.36
न दद्याद्यशसे दानं न भयान्नोपकारिणे ।
न नृत्यगीतशीलेषु हासकेषु च धार्मिकः ॥ १२.३५.३६ ॥
ధార్మికుడు కీర్తి కోసం దానం ఇవ్వకూడదు, భయం వల్ల ఇవ్వకూడదు, ఉపకారం చేసినవారికి కూడా ఇవ్వకూడదు; నృత్యగీతాలలో ఆసక్తి ఉన్నవారికీ, హాస్యగాళ్లకూ ఇవ్వకూడదు.
12.35.37
न मत्ते चैव नोन्मत्ते न स्तेने न च कुत्सके ।
न वाग्घीने विवर्णे वा नाङ्गहीने न वामने ॥ १२.३५.३७ ॥
మత్తులో ఉన్నవానికి, పిచ్చివానికి, దొంగకు, నిందకునికి దానం ఇవ్వకూడదు. మాటలేనివానికి, వికృత వర్ణం కలవానికి, అంగహీనునికి, వామనునికి కూడా ఇవ్వకూడదు.
12.35.38
न दुर्जने दौष्कुले वा व्रतैर्यो वा न संस्कृतः ।
न श्रोत्रियमृते दानं ब्राह्मणे ब्रह्मवर्जिते ॥ १२.३५.३८ ॥
దుర్జనునికి, చెడు కులంలోని వానికి, వ్రతాలతో సంస్కరింపబడని వానికి దానం ఇవ్వకూడదు. శ్రోత్రియుని తప్ప, వేద రహితుడైన బ్రాహ్మణునికి దానం ఇవ్వకూడదు.
12.35.39
असम्यच्कैव यद्दत्तमसम्यक् च प्रतिग्रहः ।
उभयं स्यादनर्थाय दातुरादातुरेव च ॥ १२.३५.३९ ॥
అనుచితంగా ఇవ్వడం, అనుచితంగా స్వీకరించడం—ఈ రెండూ ఇచ్చేవానికి, తీసుకునేవానికి అనర్థమే కలిగిస్తాయి.
12.35.40
यथा खदिरमालम्ब्य शिलां वाप्यर्णवं तरन् ।
मञ्जेत मञ्जतस्तद्वद्दाता यश्च प्रतिग्रही ॥ १२.३५.४० ॥
ఖదిర కర్రను లేదా రాయిని పట్టుకుని సముద్రం దాటేవాడు మునిగిపోయినట్లు, ఇచ్చేవాడూ తీసుకునేవాడూ మునుగుతారు.
12.35.41
काष्ठैरार्द्रैर्यथा वह्निरुपस्तीर्णो न दीप्यते ।
तपःस्वाध्यायचारित्रैरेवं हीनः प्रतिग्रही ॥ १२.३५.४१ ॥
తడి కట్టెలతో కప్పబడిన అగ్ని వెలగనట్లు, తపస్సు, స్వాధ్యాయం, ఆచారం లేనివాడు దానం స్వీకరించినా ప్రకాశించడు.
12.35.42
कपाले यद्वदापः स्युः श्वदृतौ च यथा पयः ।
आश्रयस्थानदोषेण वृत्तहीने तथा श्रुतम् ॥ १२.३५.४२ ॥
కపాలంలో ఉన్న నీరు, కుక్క చర్మపు సంచిలో ఉన్న పాలు చెడిపోయినట్లు, ఆశ్రయస్థానపు దోషం వలన ఆచారహీనునిలో శాస్త్రజ్ఞానం వ్యర్థమవుతుంది.
12.35.43
निर्मन्त्रो निर्वृतो यः स्यादशास्त्रज्ञोऽनसूयकः ।
अनुक्रोशात्प्रदातव्यं हीनेष्वव्रतिकेषु च ॥ १२.३५.४३ ॥
మంత్రరహితుడు, నిర్వృతుడు, శాస్త్రం తెలియనివాడు, అసూయ లేనివాడు అయినవాడికి కరుణతో దానం ఇవ్వాలి; హీనులకు, వ్రతహీనులకు కూడా.
12.35.44
न वै देयमनुक्रोशाद्दीनायापगुणाय तु ।
आप्ताचरित इत्येव धर्म इत्येव वा पुनः ॥ १२.३५.४४ ॥
కరుణతో దీనునికి, గుణహీనునికి దానం ఇవ్వరాదు; 'ఇది ఆప్తుల ఆచారం' లేదా 'ఇదే ధర్మం' అని భావించి కూడా.
12.35.45
निष्कारणं स्मृतं दत्तं ब्राह्मणे ब्रह्मवर्जिते ।
न फलेत्पात्रदोषेण न चात्रास्ति विचारणा ॥ १२.३५.४५ ॥
బ్రహ్మ (వేద) జ్ఞానం లేని బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చిన దానం నిష్ఫలమని చెప్పబడింది; పాత్రదోషం వల్ల ఫలం ఇవ్వదు, ఇందులో సందేహం లేదు.
12.35.46
यथा दारुमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः ।
ब्राह्मणश्चानधीयानस्त्रयस्ते नामधारकाः ॥ १२.३५.४६ ॥
కర్రతో చేసిన ఏనుగు, చర్మంతో చేసిన జింక వలె, వేదాధ్యయనం చేయని బ్రాహ్మణుడు — ఈ ముగ్గురూ పేరు మాత్రమే ధరించేవారు.
12.35.47
यथा षण्ढोऽफलः स्त्रीषु यथा गौर्गवि चाफला ।
शकुनिर्वाप्यपक्षः स्यान्निर्मन्त्रो ब्राह्मणस्तथा ॥ १२.३५.४७ ॥
స్త్రీలలో నపుంసకుడు నిష్ఫలుడైనట్లు, గోవులలో వట్టిపోయిన ఆవు, పక్షులలో రెక్కలేని పక్షి — అలాగే మంత్రరహిత బ్రాహ్మణుడు.
12.35.48
ग्रामस्थानं यथा शून्यं यथा कूपश्च निर्जलः ।
यथा हुतमनग्नौ च तथैव स्यान्निराकृतौ ॥ १२.३५.४८ ॥
గ్రామస్థలం శూన్యమైనట్లు, నీరులేని బావి వలె, అగ్ని లేకుండా వేసిన ఆహుతి వలె — అలాగే అది (దానం) నిష్ఫలమవుతుంది.
12.35.49
देवतानां पितॄणां च हव्यकव्यविनाशकः ।
सर्वथाऽर्थहरो मूर्खो न लोकान्प्राप्तुमर्हति ॥ १२.३५.४९ ॥
దేవతలకు, పితృదేవతలకు అర్పించవలసిన హవ్య-కవ్యాలను నాశనం చేసేవాడు, అన్ని విధాలుగా ధనాన్ని అపహరించే మూర్ఖుడు లోకాలను పొందేందుకు అర్హుడు కాడు.
12.35.50
एतत्ते कथितं सर्वं यथावृत्तं युधिष्ठिर ।
समासेन महद्ध्येतच्छ्रोतव्यं नरतर्षभ ॥ १२.३५.५० ॥
యుధిష్ఠిరా, ఇదంతా జరిగినట్లుగా నీకు సంక్షేపంగా చెప్పబడింది. నరశ్రేష్ఠుడా, ఈ మహత్తరమైన విషయం వినదగినది.