มหาภารตะ · อัธยายะ 12.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.35.1
किं भक्ष्यं चाप्यभक्ष्यं च किंच देयं प्रशस्यते ।
किंच पात्रमपात्रं वा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३५.१ ॥
อะไรควรกินและอะไรไม่ควรกิน การให้ทานแบบใดได้รับการสรรเสริญ และผู้รับแบบใดควรค่าหรือไม่ควรค่า ขอพระองค์ตรัสเรื่องนี้แก่หม่อมฉันด้วยเถิด ปู่ผู้เป็นที่เคารพ
12.35.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सिद्धानां चैव संवादं मनोश्चैव प्रजापतेः ॥ १२.३५.२ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้รู้ยังยกเรื่องเก่าแก่นี้มาเล่า คือบทสนทนาของเหล่าสิทธะ และบทสนทนาของพระมนูกับพระประชาบดี
12.35.3
ऋषयस्तु व्रतपराः समागम्य पुरा विभुम् ।
धर्मं पप्रच्छुरासीनमादिकाले प्रजापतिम् ॥ १२.३५.३ ॥
บรรดาฤๅษีผู้ตั้งมั่นในพรต ได้มาประชุมกันในกาลก่อน แล้วทูลถามพระประชาบดีผู้ทรงอำนาจแผ่ไปทั่ว ผู้ประทับอยู่ ณ จุดเริ่มต้นของกาลเวลา ว่าด้วยเรื่องธรรม
12.35.4
कथमन्त्रं कथं दानं गम्यागम्याः कथं स्त्रियः ।
कार्याकार्यं च यत्सर्वं शंस वै त्वं प्रजापते ॥ १२.३५.४ ॥
อาหารควรเป็นเช่นไร ทานควรเป็นเช่นไร ควรเข้าใกล้หญิงใดและไม่ควรเข้าใกล้หญิงใด สิ่งใดควรทำและสิ่งใดไม่ควรทำ ทั้งหมดนี้ ข้าแต่พระประชาบดี ขอพระองค์ตรัสด้วยพระองค์เอง
12.35.5
तैरेवमुक्तो भगवान्मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ।
शुश्रूषध्वं यथावृत्तं धर्मं व्याससमासतः ॥ १२.३५.५ ॥
เมื่อเหล่าฤๅษีทูลถามเช่นนั้น พระผู้มีโชคพระมนูผู้เป็นบุตรแห่งสวยัมภู จึงตรัสว่า ท่านทั้งหลายจงฟังธรรมตามที่เป็นมา ซึ่งวยาสได้กล่าวไว้โดยย่อ
12.35.6
अनादेशे जपो होम उपवासस्तथैव च ।
आत्मज्ञानं पुण्यनद्यो यत्र प्रायश्च तत्पराः ॥ १२.३५.६ ॥
การท่องบทสวด การบูชาด้วยไฟ การอดอาหาร และเช่นเดียวกัน ความรู้เรื่องอาตมัน และแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งผู้คนส่วนใหญ่ยึดมั่นในสิ่งเหล่านี้ แม้มิได้ถูกบัญญัติไว้
12.35.7
अनादिष्टं तथैतानि पुण्यानि धरणीभृतः ।
सुवर्णप्राशनमपि रत्नादिस्नानमेव च ॥ १२.३५.७ ॥
สิ่งเหล่านี้ แม้มิได้ถูกบัญญัติไว้ ก็เป็นบุญสำหรับผู้ปกครองแผ่นดิน ได้แก่การดื่มทองคำ และการอาบด้วยอัญมณีและสิ่งคล้ายกัน
12.35.8
देवस्थानाभिगमनमाज्यप्राशनमेव च ।
एतानि मेध्यं पुरुषं कुर्वन्त्याशु न संशयः ॥ १२.३५.८ ॥
การเข้าไปยังสถานที่บูชาของเหล่าเทพ และการดื่มเนยใสด้วย สิ่งเหล่านี้ย่อมทำให้บุรุษบริสุทธิ์ได้อย่างรวดเร็ว ไม่มีข้อสงสัย
12.35.9
न गर्वेण भवेत्प्राज्ञः कदाचिदपि मानवः ।
दीर्घमायुरथेच्छन्हि त्रिरात्रं चोष्णपो भवेत् ॥ १२.३५.९ ॥
มนุษย์ผู้มีปัญญาไม่ควรเป็นคนถือตัวเลย ผู้ที่ปรารถนาอายุยืนยาว ควรดื่มแต่น้ำร้อนเป็นเวลาสามคืน
12.35.10
अदत्तस्यानुपादानं दानमध्ययनं तपः ।
अहिंसा सत्यमक्रोधं क्षमा धर्मस्य लक्षणम् ॥ १२.३५.१० ॥
การไม่ถือเอาสิ่งที่มิได้ถูกให้ การให้ทาน การศึกษา การบำเพ็ญตบะ การไม่เบียดเบียน ความจริง การไม่โกรธ และความอดทน ทั้งหมดนี้เป็นลักษณะของธรรม
12.35.11
स एव धर्मः सोऽधर्मो देशकाले प्रतिष्ठितः ।
आदानमनृतं हिंसा धर्मो ह्यात्यन्तिकः स्मृतः ॥ १२.३५.११ ॥
สิ่งเดียวกันนั้นเป็นธรรม และสิ่งเดียวกันนั้นก็เป็นอธรรม ตั้งอยู่ตามถิ่นและกาล การถือเอา การพูดเท็จ และการเบียดเบียน ย่อมถือกันว่าเป็นธรรมอย่างเด็ดขาด
12.35.12
द्विविधौ चाप्युभावेतौ धर्माधर्मौ विजानताम् ।
अप्रवृत्तिः प्रवृत्तिश्च द्वैविध्यं लोकवेदयोः ॥ १२.३५.१२ ॥
สำหรับผู้รู้ทั้งหลาย ธรรมและอธรรมทั้งสองนี้ย่อมมีสองอย่าง คือการงดเว้นและการกระทำ ความเป็นสองนี้มีอยู่ทั้งในโลกและในพระเวท
12.35.13
अप्रवृत्तेरमर्त्यत्वं मर्त्यत्वं कर्मणः फलम् ।
अशुभस्याशुभं विद्याच्छुभस्य शुभमेव च।
एतयोश्चोभयोः स्यातां शुभाशुभतया तथा ॥ १२.३५.१३ ॥
จากการไม่กระทำ ย่อมได้ความไม่ตาย และผลของการกระทำคือความตาย พึงรู้ว่าสิ่งที่ไม่เป็นมงคลให้ผลเพียงสิ่งที่ไม่เป็นมงคล และสิ่งที่เป็นมงคลให้ผลเพียงสิ่งที่เป็นมงคล ทั้งสองอย่างก็เป็นเช่นนั้นตามธรรมชาติของความดีและความชั่ว
12.35.14
दैवं च दैवसंयुक्तं प्राणश्च प्रलयस्तथा ।
अप्रेक्षापूर्वकरणादशुभानां शुभं फलम् ॥ १२.३५.१४ ॥
โชคชะตา และลมปราณที่ประกอบกับโชคชะตา รวมถึงการสลายตัว การกระทำโดยไม่ได้พิจารณาก่อน แม้สิ่งที่ไม่เป็นมงคลก็ให้ผลเป็นมงคล
12.35.15
ऊर्ध्वं भवति संदेहादिहादिष्टार्थमेव च ।
अप्रेक्षापूर्वकरणात्प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ १२.३५.१५ ॥
จากความสงสัย สิ่งที่ถูกบัญญัติไว้ที่นี่ย่อมเกิดขึ้นภายหลังด้วย เพราะการกระทำโดยไม่ได้พิจารณาก่อน จึงมีการกำหนดให้ต้องชดใช้ด้วยการปลงอาบัติ
12.35.16
क्रोधमोहकृते चैव दृष्टान्तागमहेतुभिः ।
शरीराणामुपक्लेशो मनसश्च प्रियाप्रिये।
तदौषधैश्च मन्त्रैश्च प्रायश्चित्तैश्च शाम्यति ॥ १२.३५.१६ ॥
เกิดจากความโกรธและความหลง และผ่านเหตุปัจจัยที่แสดงด้วยตัวอย่างและคัมภีร์ ความทุกข์แห่งร่างกายและความกระวนกระวายใจต่อสิ่งที่น่าพอใจและไม่น่าพอใจย่อมเกิดขึ้น สิ่งนี้ย่อมสงบลงได้ด้วยยา มนตร์ และพิธีชดใช้
12.35.17
उपवासेनैकरात्रं दण्डोत्सर्गे नराधिपः ।
विशुद्ध्येदात्मशुद्ध्यर्थं त्रिरात्रं तु पुरोहितः ॥ १२.३५.१७ ॥
พระราชาย่อมบริสุทธิ์ได้ด้วยการอดอาหารหนึ่งคืน เมื่อทรงละทิ้งการลงโทษ เพื่อการชำระตนเอง แต่ปุโรหิตประจำราชสำนักต้องใช้เวลาสามคืน
12.35.18
क्षयं शोकं प्रकुर्वाणो न म्रियेत यदा नरः ।
शस्त्रादिभिरुपाविष्टस्त्रिरात्रं तत्र निर्दिशेत् ॥ १२.३५.१८ ॥
เมื่อบุรุษผู้ก่อความสูญเสียและโศกเศร้า ไม่ตายแม้ถูกอาวุธและสิ่งคล้ายกันทำร้าย ดังนั้นจึงควรกำหนดการถือศีลสามคืนไว้ตรงนั้น
12.35.19
जातिश्रेण्यधिवासानां कुलधर्मांश्च शाश्वतान् ।
वर्जयन्ति च ये धर्मं तेषां धर्मो न विद्यते ॥ १२.३५.१९ ॥
สำหรับผู้ที่ละทิ้งหน้าที่แห่งตระกูลอันนิรันดร์ของผู้อาศัยในชาติและศรีนี และผู้ที่ละทิ้งธรรม ย่อมไม่มีธรรมสำหรับพวกเขา
12.35.20
दश वा वेदशास्त्रज्ञास्त्रयो वा धर्मपाठकाः ।
यद्ब्रूयुः कार्य उत्पन्ने स धर्मो धर्मसंशये ॥ १२.३५.२० ॥
ไม่ว่าจะเป็นผู้รู้พระเวทและคัมภีร์สิบท่าน หรือผู้สวดธรรมสามท่าน เมื่อเกิดเรื่องขึ้น สิ่งที่ท่านเหล่านั้นกล่าว คือธรรมในยามที่เกิดความสงสัยเรื่องธรรม
12.35.21
अनुष्णा मृत्तिका चैव तथा क्षुद्रपिपीलिकाः ।
श्लेष्मातकस्तथा विप्रैरभक्ष्यं विषमेव च ॥ १२.३५.२१ ॥
ดินเหนียวที่ไม่ได้เผา มดตัวเล็ก ๆ เช่นเดียวกัน ต้นศเลษมาตกะ และพิษด้วย พราหมณ์ไม่พึงกิน
12.35.22
अभक्ष्या ब्राह्मणैर्मत्स्याः शकलैर्ये विवर्जिताः ।
चतुष्पात्कच्छपादन्यो मण्डूका जलजाश्च ये ॥ १२.३५.२२ ॥
ปลาที่ไม่มีเกล็ดนั้นพราหมณ์ไม่ควรกิน ยกเว้นเต่าสี่เท้า กบ และสัตว์น้ำอื่น ๆ ที่เกิดในน้ำก็ถูกห้ามเช่นกัน
12.35.23
भासा हंसाः सुपर्णाश्च चक्रवाकाः प्लवा बकाः ।
काको मद्रुश्च गृध्रश्च श्येनोलूकस्तथैव च ॥ १२.३५.२३ ॥
นก ได้แก่ ภาสะ หงส์ สุบรรณ จกรวาก ปลวะ และนกกระสา รวมทั้งกา มัทรุ แร้ง เหยี่ยว และนกฮูก ก็เช่นเดียวกัน
12.35.24
क्रव्यादा दंष्ट्रिणः सर्वे चतुष्पात्पक्षिणश्च ये ।
येषां चोभयतो दन्ताश्चतुर्दंष्ट्राश्च सर्वशः ॥ १२.३५.२४ ॥
สัตว์กินเนื้อทั้งหมด สัตว์มีเขี้ยว นกสี่เท้า สัตว์ที่มีฟันทั้งสองด้าน และสัตว์ที่มีเขี้ยวสี่ซี่ทั้งหมด
12.35.25
एडकाश्च मृगोष्ट्राणां सूकराणां गवामपि ।
मानुषीणां खरीणां च न पिबेद्ब्राह्मणः पयः ॥ १२.३५.२५ ॥
พราหมณ์ไม่ควรดื่มนมของแกะ กวาง อูฐ หมู วัว มนุษย์เพศหญิง หรือลาตัวเมีย
12.35.26
प्रेतान्नं सूतकान्नं च यच्च किंचिदनिर्दशम् ।
अभोज्यं चाप्यपेयं च धेनोर्दुग्धमनिर्दशम् ॥ १२.३५.२६ ॥
อาหารของผู้ตาย อาหารของผู้มีมลทิน และสิ่งใดก็ตามภายในสิบวัน ไม่ควรกินหรือดื่ม นมวัวที่ยังไม่ครบสิบวันก็ไม่ควรดื่ม
12.35.27
राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् ।
आयुः सुवर्णकारान्नमवीरायाश्च योषितः ॥ १२.३५.२७ ॥
อาหารของกษัตริย์ย่อมดูดเอาความรุ่งเรือง อาหารของศูทรย่อมดูดเอาพรหมวรรจส อาหารของช่างทองย่อมดูดเอาอายุ และอาหารของสตรีที่ไม่มีบุตรผู้กล้าหาญ
12.35.28
विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं गणिकान्नमथेन्द्रियम् ।
मृष्यन्ति ये चोपपतिं स्त्रीजितान्नं च सर्वशः ॥ १२.३५.२८ ॥
อาหารของผู้ให้กู้ดอกเบี้ยเป็นของปฏิกูล อาหารของหญิงโสเภณีทำลายอินทรีย์ ทั้งอาหารของผู้ยอมรับชู้ และของผู้ที่ถูกภรรยาครอบงำทั้งหมด
12.35.29
दीक्षितस्य कदर्यस्य क्रतुविक्रयिकस्य च ।
तक्ष्णश्चर्मावकर्तुश्च पुंश्चल्या रजकस्य च ॥ १२.३५.२९ ॥
อาหารของผู้ปฏิญาณตนเพื่อพิธียัญ ของคนตระหนี่ ของผู้ขายพิธียัญ ของช่างไม้ ของผู้ฟอกหนัง ของหญิงแพศยา และของช่างซักผ้า
12.35.30
चिकित्सकस्य यच्चान्नमभोज्यं रक्षिणस्तथा ।
गणग्रामाभिशस्तानां रङ्गस्त्रीजीविनां तथा ॥ १२.३५.३० ॥
อาหารของหมอ และของผู้คุ้มกัน ไม่ควรกิน เช่นเดียวกับอาหารของผู้ที่ชุมชนหรือหมู่บ้านกล่าวหา และของนักแสดงที่หาเลี้ยงชีพด้วยการแสดงเป็นสตรี
12.35.31
परिवित्तीनामपुंसां च बन्दिद्यूतविदां तथा ।
वामहस्ताहृतं चान्नं शुष्कं पर्युषितं च यत् ॥ १२.३५.३१ ॥
อาหารของผู้แต่งงานก่อนพี่ชาย ของผู้ไร้ความเป็นชาย ของเชลยและนักพนัน อาหารที่ถวายด้วยมือซ้าย และสิ่งใดก็ตามที่แห้งหรือค้างคืน
12.35.32
सुरानुगतमुच्छिष्टमभोज्यं शेषितं च यत् ।
पिष्टमांसेक्षुशाकानामाविकाजापयस्तथा।
सक्तु धाना करम्भाश्च नोपभोग्याश्चिरस्थिताः ॥ १२.३५.३२ ॥
อาหารที่มาพร้อมสุรา ของเหลือจากผู้อื่น สิ่งที่ไม่ควรกิน และส่วนที่เหลือ เนื้อบด อ้อยและผัก นมแกะและแพะ แป้งข้าวบาร์เลย์ ข้าวคั่วและข้าวผสมนมเปรี้ยว หากเก็บไว้นาน ไม่ควรนำมาบริโภค
12.35.33
पायसं कृसरं मांसमपूपाश्च वृथा कृताः ।
अपेयाश्चाप्यभक्ष्याश्च ब्राह्मणैर्गृहमेधिभिः ॥ १२.३५.३३ ॥
ปายสะ กฤสระ เนื้อ และขนมปังที่ทำขึ้นอย่างไร้ประโยชน์ พราหมณ์ผู้ครองเรือนไม่ควรดื่มและไม่ควรกินสิ่งเหล่านี้
12.35.34
देवानृषीन्मनुष्यांश्च पितॄन्गृह्याश्च देवताः ।
पूजयित्वा ततः पश्चाद्गृहस्थो भोक्तुमर्हति ॥ १२.३५.३४ ॥
เมื่อได้บูชาเทวดา ฤๅษี มนุษย์ บรรพบุรุษ และเทวดาประจำบ้านก่อนแล้ว ผู้ครองเรือนจึงควรบริโภคอาหารได้
12.35.35
यथा प्रव्रजितो भिक्षुस्तथैव स्वे गृहे वसेत् ।
एवंवृत्तः प्रियैर्दारैः संबसन्धर्ममाप्नुयात् ॥ १२.३५.३५ ॥
เช่นเดียวกับภิกษุผู้ออกบวชใช้ชีวิต ผู้ครองเรือนก็ควรอยู่ในบ้านของตน ผู้ประพฤติเช่นนี้และอยู่ร่วมกับภรรยาอันเป็นที่รัก ย่อมบรรลุธรรม
12.35.36
न दद्याद्यशसे दानं न भयान्नोपकारिणे ।
न नृत्यगीतशीलेषु हासकेषु च धार्मिकः ॥ १२.३५.३६ ॥
ผู้มีธรรมไม่ควรให้ทานเพื่อชื่อเสียง ไม่ควรให้เพราะความกลัว และไม่ควรให้แก่ผู้ที่เคยช่วยเหลือตน ไม่ควรให้แก่ผู้ชอบการรำและการขับร้อง หรือแก่คนตลก
12.35.37
न मत्ते चैव नोन्मत्ते न स्तेने न च कुत्सके ।
न वाग्घीने विवर्णे वा नाङ्गहीने न वामने ॥ १२.३५.३७ ॥
ไม่ควรให้แก่ผู้ที่เมาสุรา แก่คนวิกลจริต แก่ขโมย หรือแก่ผู้ด่าว่าผู้อื่น ไม่ควรให้แก่ผู้ที่พูดไม่ได้ มีผิวพรรณเสีย พิการอวัยวะ หรือแคระแกร็น
12.35.38
न दुर्जने दौष्कुले वा व्रतैर्यो वा न संस्कृतः ।
न श्रोत्रियमृते दानं ब्राह्मणे ब्रह्मवर्जिते ॥ १२.३५.३८ ॥
ไม่ควรให้แก่คนชั่ว แก่ผู้มาจากตระกูลต่ำ หรือแก่ผู้ที่ไม่ได้ขัดเกลาด้วยวัตร การให้ทานแก่พราหมณ์ที่ไม่รู้พระเวท ยกเว้นแต่ผู้เป็นศรโสตริยะ ผู้รู้พระเวท ย่อมไม่เป็นทาน
12.35.39
असम्यच्कैव यद्दत्तमसम्यक् च प्रतिग्रहः ।
उभयं स्यादनर्थाय दातुरादातुरेव च ॥ १२.३५.३९ ॥
การให้โดยไม่ถูกต้องและการรับโดยไม่ถูกต้อง ย่อมนำไปสู่ความพินาศ ทั้งแก่ผู้ให้และผู้รับ
12.35.40
यथा खदिरमालम्ब्य शिलां वाप्यर्णवं तरन् ।
मञ्जेत मञ्जतस्तद्वद्दाता यश्च प्रतिग्रही ॥ १२.३५.४० ॥
เปรียบเหมือนผู้ที่เกาะท่อนไม้ขทิระหรือหินเพื่อข้ามมหาสมุทร ย่อมจมลง ผู้ให้และผู้รับก็จมลงฉันนั้น
12.35.41
काष्ठैरार्द्रैर्यथा वह्निरुपस्तीर्णो न दीप्यते ।
तपःस्वाध्यायचारित्रैरेवं हीनः प्रतिग्रही ॥ १२.३५.४१ ॥
เหมือนไฟที่ถูกกองด้วยฟืนเปียกย่อมไม่ลุกโพลง ผู้รับทานที่ขาดตบะ การศึกษาพระเวท และความประพฤติดี ก็ย่อมไม่รุ่งเรืองฉันนั้น
12.35.42
कपाले यद्वदापः स्युः श्वदृतौ च यथा पयः ।
आश्रयस्थानदोषेण वृत्तहीने तथा श्रुतम् ॥ १२.३५.४२ ॥
เหมือนน้ำที่เก็บไว้ในกะโหลกและนมที่เก็บไว้ในถุงหนังสุนัขย่อมเสียไป เพราะความบกพร่องของภาชนะที่บรรจุ ความรู้ของผู้ขาดความประพฤติดีก็เสียไปฉันนั้น เพราะความบกพร่องของภาชนะที่บรรจุ
12.35.43
निर्मन्त्रो निर्वृतो यः स्यादशास्त्रज्ञोऽनसूयकः ।
अनुक्रोशात्प्रदातव्यं हीनेष्वव्रतिकेषु च ॥ १२.३५.४३ ॥
ผู้ที่ไม่รู้มนตร์ ไม่รู้พิธี ไม่รู้ศาสตร์ และไม่ริษยาใคร พึงให้ทานแก่เขาด้วยความเมตตา และพึงให้แก่ผู้ยากไร้และผู้ที่ไม่ได้ปฏิบัติวัตรด้วย
12.35.44
न वै देयमनुक्रोशाद्दीनायापगुणाय तु ।
आप्ताचरित इत्येव धर्म इत्येव वा पुनः ॥ १२.३५.४४ ॥
ไม่ควรให้ทานด้วยความสงสารแก่ผู้น่าสังเวชหรือผู้ขาดคุณความดี หรือด้วยคิดว่า นี่เป็นความประพฤติของผู้ที่น่าไว้วางใจ หรือนี่คือธรรม
12.35.45
निष्कारणं स्मृतं दत्तं ब्राह्मणे ब्रह्मवर्जिते ।
न फलेत्पात्रदोषेण न चात्रास्ति विचारणा ॥ १२.३५.४५ ॥
ทานที่ให้แก่พราหมณ์ผู้ปราศจากพระเวท ท่านบันทึกว่าไร้ประโยชน์ เพราะความบกพร่องของผู้รับ ทานนั้นย่อมไม่ออกผล ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัยเลย
12.35.46
यथा दारुमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः ।
ब्राह्मणश्चानधीयानस्त्रयस्ते नामधारकाः ॥ १२.३५.४६ ॥
เหมือนช้างที่ทำด้วยไม้ และกวางที่ทำด้วยหนัง พราหมณ์ที่ไม่ศึกษาพระเวทก็เช่นนั้น ทั้งสามสิ่งนี้มีแต่ชื่อเท่านั้น
12.35.47
यथा षण्ढोऽफलः स्त्रीषु यथा गौर्गवि चाफला ।
शकुनिर्वाप्यपक्षः स्यान्निर्मन्त्रो ब्राह्मणस्तथा ॥ १२.३५.४७ ॥
เหมือนขันทีที่ไม่ให้ผลในหมู่สตรี หรือโคแม่ที่เป็นหมันในหมู่โค หรือนกที่ไม่มีปีกในหมู่นก พราหมณ์ที่ไม่มีมนตร์ก็เป็นเช่นนั้นฉันนั้น
12.35.48
ग्रामस्थानं यथा शून्यं यथा कूपश्च निर्जलः ।
यथा हुतमनग्नौ च तथैव स्यान्निराकृतौ ॥ १२.३५.४८ ॥
เหมือนที่ตั้งหมู่บ้านที่ว่างเปล่า หรือบ่อน้ำที่ไม่มีน้ำ หรือการบูชาที่ทำโดยไม่มีไฟ ทานที่ถูกปฏิเสธก็เป็นเช่นนั้นฉันนั้น คือเป็นโมฆะ
12.35.49
देवतानां पितॄणां च हव्यकव्यविनाशकः ।
सर्वथाऽर्थहरो मूर्खो न लोकान्प्राप्तुमर्हति ॥ १२.३५.४९ ॥
คนโง่ที่ทำลายเครื่องบูชาแด่เทวดาและบรรพบุรุษ และพรากทรัพย์ไปทุกวิถีทาง ไม่คู่ควรที่จะบรรลุโลกทั้งหลาย
12.35.50
एतत्ते कथितं सर्वं यथावृत्तं युधिष्ठिर ।
समासेन महद्ध्येतच्छ्रोतव्यं नरतर्षभ ॥ १२.३५.५० ॥
ยุธิษฐิระ เรื่องทั้งหมดนี้ เราได้เล่าให้ท่านฟังตามที่เป็นมาโดยย่อแล้ว ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเลิศ เรื่องอันยิ่งใหญ่นี้ควรแก่การฟัง