マハーバーラタ · 章 12.350
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.350.1
अस्तौषीद्वैदिकैर्व्यासः सशिष्यो मधुसूदनम् ।
नामभिर्विविधैरेषां निरुक्तं भगवन्मम ॥ १२.३५०.१ ॥
ヴィヤーサは弟子たちとともにヴェーダの讃歌でマドゥスーダナを讃えた。尊き方よ、これら様々な名の語源を私に説いてください。
12.350.2
वक्तुमर्हसि शुश्रूषोः प्रजापतिपतेर्हरः ।
श्रुत्वा भवेयं यत्पूतः शरच्चन्द्र इवामलः ॥ १२.३५०.२ ॥
生類の主の主なるハリよ、聞くことを望む私にお話しください。それを聞いて私が秋の月のように清らかで汚れなきものとなるように。
12.350.3
शृणु राजन्यथाचष्ट फल्गुनस्य हरिः प्रभुः ।
प्रसन्नात्मात्मनो नाम्नां निरुक्तं गुणकर्मजम् ॥ १२.३५०.३ ॥
王よ、聞きなさい。主ハリが喜ばしい心で、パルグナ（アルジュナ）に、その徳と行いから生じた自らの名の語源を説いたように。
12.350.4
नामभिः कीर्तितैस्तस्य केशवस्य महात्मनः ।
पृष्टवान्केशवं राजन्फगुनः परवीरहा ॥ १२.३५०.४ ॥
王よ、敵の英雄を倒すパルグナは、偉大なる魂のケーシャヴァが讃えられた名について、ケーシャヴァに尋ねた。
12.350.5
भगवन्भूतभव्येश सर्वभूतसृगव्यय ।
लोकधाम जगन्नाथ लोकानामभयप्रद ॥ १२.३५०.५ ॥
尊き方よ、過去と未来の主、一切の生類を創造する方、不滅の方、諸世界の住処、世界の主、諸世界に無畏を与える方よ！
12.350.6
यानि नामानि ते देव कीर्तितानि महर्षिभिः ।
वेदेषु सपुराणेषु यानि गुह्यानि कर्मभिः ॥ १२.३५०.६ ॥
神よ、偉大な聖仙たちがヴェーダとプラーナで讃えた、あなたのその名々、そしてその行いによって秘められたものは。
12.350.7
तेषां निरुक्तं त्वत्तोऽहं श्रोतुमिच्छामि केशव ।
न ह्यन्यो वर्णयेन्नाम्नां निरुक्तं त्वामृते प्रभो ॥ १२.३५०.७ ॥
ケーシャヴァよ、それらの語源の解説をあなたから聞きたいのです。主よ、あなた以外の誰もこれらの名の語源を説くことはできません。
12.350.8
ऋग्वेदे सयजुर्वेदे तथैवाथर्वसामसु ।
पुराणे सोपनिषदे तथैव ज्योतिषेऽर्जुन ॥ १२.३५०.८ ॥
『リグ・ヴェーダ』、『ヤジュル・ヴェーダ』とともに。同様に『アタルヴァ』と『サーマ』のヴェーダにおいて。『プラーナ』と『ウパニシャッド』とともに。同様に天文学において、アルジュナよ。
12.350.9
साङ्ख्ये च योगशास्त्रे च आयुर्वेदे तथैव च ।
बहूनि मम नामानि कीर्तितानि महर्षिभिः ॥ १२.३५०.९ ॥
サーンキャ、ヨーガの論書、そして同様にアーユルヴェーダにおいても、私の多くの名は偉大な聖仙たちによって説かれてきた。
12.350.10
गौणानि तत्र नामानि कर्मजानि च कानिचित् ।
निरुक्तं कर्मजानां त्वं शृणुष्व प्रयतोऽनघ ॥ १२.३५०.१० ॥
その中には、徳性に由来する名と行為から生じた名とがある。罪なき者よ、行為から生じた名の語源を注意深く聞け。
12.350.11
कथ्यमानं मया तात त्वं हि मेऽर्धं स्मृतः पुरा ।
नमोऽतियशमे तस्मै देवानां परमात्मने ॥ १२.३५०.११ ॥
私がこれを語る間に、親しき者よ、お前はかつて私の半身として思い起こされた。卓越した栄光を持つ方、神々の最高我に礼拝する。
12.350.12
नारायणाय विश्वाय निर्गुणाय गुणात्मने ।
यस्य प्रसादजो ब्रह्मा रुद्रस्य क्रोधसंभवः ॥ १२.३५०.१२ ॥
ナーラーヤナに礼拝する。宇宙であり、属性なき者であり、諸徳の自我である方。その恩寵よりブラフマーが生まれ、その怒りよりルドラが生じた。
12.350.13
योसौ योनिर्हि सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च ।
अष्टादशगुणं यत्तत्सत्वं सत्ववतांवर ॥ १२.३५०.१३ ॥
不動のものと動くものすべての胎、それが彼である。十八の徳を備え、サットヴァを持つ者のうち最も優れたサットヴァ、それもまた彼である。
12.350.14
प्रकृतिः सा परा मह्यं रोदसी लोकधारिणी ।
ऋता सत्याऽमरा जय्या लोकानामात्मसंज्ञिता ॥ १२.३५०.१४ ॥
その至高の本性は私のものである。諸世界を支える天と地がそれである。それはリタ、真実、不死、勝利者と呼ばれ、諸世界の自己とも称される。
12.350.15
तस्मात्सर्वाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः ।
तपो यज्ञश्च यष्टा च पुराणः पुरुषो विराट् ॥ १२.३५०.१५ ॥
ゆえに創造と壊滅のあらゆる変化が生じる。苦行、供犠、供犠者、そして古き人、ヴィラータである。
12.350.16
अनिरुद्ध इति प्रोक्तो लोकानां प्रभवाप्ययः ।
ब्राह्मे रात्रिक्षये प्राप्ते तस्य ह्यमिततेजसः ॥ १२.३५०.१६ ॥
彼はアニルッダと呼ばれ、諸世界の生起と消滅である。ブラフマーの夜が尽きるとき、無量の輝きを持つ彼の——
12.350.17
प्रसादात्प्रादुरभवत्पद्ममर्कनिभं क्षणात् ।
तत्र ब्रह्मा समभवत्स तस्यैव प्रसादजः ॥ १२.३५०.१७ ॥
彼の恩寵によって、瞬く間に太陽のような蓮華が現れた。その中にブラフマーが生じた。彼は彼の恩寵から生まれたのである。
12.350.18
अह्नः क्षये ललाटाच्च सुतो देवस्य वै तथा ।
क्रोधाविष्टस्य संजज्ञे रुद्रः संहारकारकः ॥ १२.३५०.१८ ॥
一日の終わりに、神の額からも一人の息子が生まれた。怒りに満たされた彼から、破壊をなす者ルドラが生じた。
12.350.19
एतौ द्वौ विबुधश्रेष्ठौ प्रसादक्रोधजावुभौ ।
तदादर्शितपन्थानौ सृष्टिसंहारकारकौ ॥ १२.३५०.१९ ॥
この二者は神々の最上位であり、恩寵と怒りから生まれ、創造と破壊を行う者であり、その道を示した。
12.350.20
निमित्तमात्रं तावत्र सर्वप्राणिवरप्रदौ ।
कपदीं जटिलो मुण्डः श्मशानगृहसेवकः ॥ १२.३५०.२० ॥
ここでは彼らは単なる縁であり、一切の生き物に恩恵を授ける者。もつれ髪、結った髪、剃髪、火葬場に住む者である。
12.350.21
उग्रव्रतचरो रुद्रो योगी त्रिपुरदारणः ।
दक्षक्रतुहरश्चैव भगनेत्रहरस्तथा ॥ १२.३५०.२१ ॥
苛烈な誓戒を行うルドラ、ヨーギン、トリプラを砕く者、ダクシャの祭祀を滅ぼす者、そしてバガの両眼を奪った者。
12.350.22
नारायणात्मको ज्ञेयः पाण्डवेय युगेयुगे ।
तस्मिन्हि पूज्यमाने वै देवदेवे महेश्वरे ॥ १२.३५०.२२ ॥
パーンドゥの子よ、ユガごとに彼はナーラーヤナの本性として知られるべきである。神々の神、偉大な主が礼拝されるとき。
12.350.23
संपूजितो भवत्पार्थ देवो नारायणः प्रभुः ।
अहमात्मा हि लोकानां विश्वेषां पाण्डुनन्दन ॥ १२.३५०.२३ ॥
プリター（パールタ）よ、汝によってよく礼拝される神はナーラーヤナという主である。パーンドゥの喜びよ、私こそ一切世界の真我である。
12.350.24
तस्मादात्मानमेवाग्रे रुद्रं संपूजयाम्यहम् ।
यद्यहं नार्चयेयं वै ईशानं वरदं शिवम् ॥ १२.३५०.२४ ॥
ゆえに私はまず自己そのものであるルドラを礼拝する。もし私が恩恵を与える吉祥なるイーシャーナを礼拝しないならば、
12.350.25
आत्मानं नार्चयेत्कश्चिदिति मे भावितात्मनः ।
मया प्रमाणं हि कृतं लोकः समनुवर्तते ॥ १२.३५०.२५ ॥
誰も自分自身を礼拝してはならない——自己を制御した私はそう定めた。私が規範を立て、世界はそれに従う。
12.350.26
प्रमाणानि हि पूज्यानि ततस्तं पूजयाम्यहम् ।
यस्तं वेत्ति स मां वेत्ति योऽनु तं स हि मामनु ॥ १२.३५०.२६ ॥
規範は崇拝に値する。ゆえに私は彼を崇拝する。彼を知る者は私を知り、彼に従う者は確かに私に従う。
12.350.27
रुद्रो नारायणश्चैव सत्वमेकं द्विधा कृतम् ।
लोके चरति कौन्तेय व्यक्तिस्थं सर्वकर्मसु ॥ १२.३५०.२७ ॥
ルドラとナーラーヤナは実は一つの本質であり、二つに成された。クンティーの子よ、それは顕現した姿で世界に住み、あらゆる行為の中を巡る。
12.350.28
न हि मे केनचिद्देयो वरः पाण्डवनन्दन ।
इति संचिन्त्य मनसा पुराणं रुद्रमीश्वरम् ॥ १२.३५०.२८ ॥
パーンダヴァの喜びよ、私には誰からも恩恵が与えられてはならない——心でそう考えて、私は太古の主ルドラに（帰依した）。
12.350.29
पुत्रार्थमाराधितवानहमात्मानमात्मना ।
न हि विष्णुः प्रणमति कस्मैचिद्विबुधाय च ॥ १२.३५०.२९ ॥
息子のために、私は自らによって自らを崇拝した。ヴィシュヌは誰にも、いかなる神にも頭を下げないのだから。
12.350.30
ऋते आत्मानमेवेति ततो रुद्रं नमाम्यहम् ।
सब्रह्मकाः सरुद्राश्च सेन्द्रा देवाः सहर्षिभिः ॥ १२.३५०.३० ॥
自分自身を除いては誰もいない——ゆえに私はルドラに礼拝する。ブラフマーと共に、ルドラたちと共に、インドラと共にある神々、そして聖仙たちと共に、皆もまたそうする。
12.350.31
अर्चयन्ति सुरश्रेष्ठं देवं नारायणं हरिम् ।
भविष्यतां वर्ततां च भूतानां चैव भारत ॥ १२.३५०.३१ ॥
バラタよ、未来と現在のすべての存在は、神々の中で最も優れたハリ・ナーラーヤナを礼拝する。
12.350.32
सर्वेषामग्रणीर्विष्णुः सेव्यः पूज्यश्च नित्यशः ।
नमस्व हव्यदं विष्णुं तथा शरणदं नमः। ॥ १२.३५०.३२ ॥
ヴィシュヌは万物の筆頭であり、常に仕え礼拝されるべき方である。供物を受け、帰依を与えるヴィシュヌに礼拝せよ。
12.350.33
वरदं नमस्व कौन्तेय हव्यकव्यभुजं नमः ।
चतुर्विधा मम जना भक्ता एव हि मे श्रुतम् ॥ १२.३५०.३३ ॥
クンティーの子よ、恩恵を授ける方に礼拝せよ。供物と捧げ物を享受する方に礼拝を。私の信者は四種類であると私は聞いている。
12.350.34
तेषामेकान्तिनः श्रेष्ठा ये चैवानन्यदेवताः ।
अहमेव गतिस्तेषां निराशीः कर्मकारिणाम् ॥ १२.३५०.३४ ॥
その中で、一心にして最もすぐれ、他の神を持たない者たち——果報を求めずに行う者たちにとって、私こそが彼らの帰趣である。
12.350.35
ये च शिष्टास्त्रयो भक्ताः फलकामा हि ते मताः ।
सर्वे च्यवनधर्माणः प्रतिबुद्धस्तु श्रेष्ठभाक् ॥ १२.३५०.३५ ॥
残りの三種の信者は果報を望む者と見なされる。すべては衰滅の法に従う。しかし目覚めた者は最高の果報にあずかる。
12.350.36
ब्रह्माणं शितिकण्ठं च याश्चान्या देवताः स्मृताः ।
प्रबुद्धचर्याः सेवन्तो मामेवैष्यन्ति यत्फलम् ॥ १२.३५०.३६ ॥
梵天、青い喉の神、そして念じられる他の神々に、目覚めた行いをもって仕える者は、ただ私のもとに至る。それが彼らの果報である。
12.350.37
भक्तं प्रति विशेषस्ते एष पार्थानुकीर्तितः ।
त्वं चैवाहं च कौन्तेय नरनारायणौ स्मृतौ ॥ १२.३५०.३७ ॥
信者への特別な恩寵はパールタに宣べられた。クンティーの子よ、お前と私はナラとナーラーヤナとして記憶される。
12.350.38
भारावतरणार्थं तु प्रविष्टौ मानुषीं तनुम् ।
नानीभ्यध्यात्मयोगांश्च योऽहं यस्माच्च भारत ॥ १२.३५०.३८ ॥
重荷を降ろすために、我々二人は人間の身体に入った。バラタの子孫よ、そのために、さまざまなアドhyātmaヨーガを説く私も来たのである。
12.350.39
निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथाऽऽभ्यदयिकोऽपि च ।
नराणामयनं ख्यातमहमेकः सनातनः ॥ १२.३५०.३९ ॥
離欲を特徴とするダルマも、繁栄をもたらすダルマも、人々の帰依処と説かれる。そして彼らにとって唯一の永遠の帰依処は、ただ私である。
12.350.40
आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः ।
अयनं मम ताः पूर्वमतो नारायणोस्म्यहम् ॥ १२.३५०.४० ॥
水はナーラと呼ばれ、水はまことにナラの子らである。それらはかつて私の住処であった。ゆえに私はナーラーヤナである。
12.350.41
छादयामि जगद्विश्वं भूत्वा सूर्य इवांशुभिः ।
सर्वभूताधिवासश्च वासुदेवस्ततो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४१ ॥
太陽のように光線となって、私は全宇宙を覆う。すべての存在の住処であるゆえに、私はヴァースデーヴァである。
12.350.42
गतिश्च सर्वभूतानां प्रजनश्चापि भारत ।
व्याप्ते म रोदसी पार्थ कान्तिश्चाभ्यधिका मम। ॥ १२.३५०.४२ ॥
バラタの子孫よ、私はすべての存在の行き着く先であり、その生起の根源でもある。プリター（クンティー）の子よ、天と地は私によって満ちており、私の輝きは並外れている。
12.350.43
अधिभूतनिविष्टश्च तद्विश्वं चास्मि भारत ।
क्रमणाच्चाप्यहं पार्थ विष्णुरित्यभिसंज्ञितः ॥ १२.३५०.४३ ॥
バーラタよ、私は一切の存在者に入り込んでおり、その全宇宙も私である。プリター子よ、歩みによって私はヴィシュヌと呼ばれる。
12.350.44
दमात्सिद्धिं परीप्सन्तो मां जनाः कामयन्ति ह ।
दिवं चोर्वी च मध्यं च तस्माद्दामोदरो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४४ ॥
自制によって成就を求める人々は、まさに私を望む。天界も地上も中空も私のものである。ゆえに私はダーモーダラである。
12.350.45
पृश्निरित्युच्यते चान्नं वेदा आपोऽमृतं तथा ।
ममैतानि सदा गर्भः पृश्निगर्भस्ततो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४५ ॥
食物はプリシュニと呼ばれ、ヴェーダも水も甘露もそうである。これらは常に私の胎内にある。ゆえに私はプリシュニガルバである。
12.350.46
ऋषयः प्राहुरेवं मां त्रितं कूपनिपातितम् ।
पृश्निगर्भ त्रितं पाहीत्येकतद्वितपातितम् ॥ १२.३५०.४६ ॥
聖仙たちは私にこう言った。「トリタが井戸に落ちた。プリシュニガルバよ、トリタを守れ」と。こうしてその穴に落ちたトリタは救われた。
12.350.47
ततः स ब्रह्मणः पुत्र आद्यो ह्यृषिवरस्त्रितः ।
उत्ततारोदपानाद्वै पृश्निगर्भानुकीर्तनात् ॥ १२.३५०.४७ ॥
そのとき、ブラフマーの長子である最勝の聖仙トリタは、プリシュニガルバの名を唱えるだけで井戸から上がった。
12.350.48
सूर्यस्य तपतो लोकानग्नेः सोमस्य चाप्युत ।
अंशवो यत्प्रकाशन्ते ममैते केशसंज्ञिताः ॥ १२.३५०.४८ ॥
諸世界を照らし灼く太陽、火、月の光線が輝き出る——これらは私の「髪」と呼ばれる。
12.350.49
सर्वज्ञाः केशवं तस्मान्मामाहुर्द्विजसत्तमाः ।
स्वपत्न्यामाहितो गर्भ उचथ्येन महात्मना ॥ १२.३५०.४९ ॥
それゆえ、全てを知る最上の再生者たちは私をケーシャヴァと呼ぶ。偉大なるウチャティヤによって、彼自身の妻に胎児が宿された。
12.350.50
उचथ्येऽन्तहिंते चैव कदाचिद्देवताज्ञया ।
बृहस्पतिरथाविन्दत्तां पत्नीं तस्य धीमतः ॥ १२.३५०.५० ॥
ウチャティヤが姿を消したある時、神々の命により、ブリハスパティがその賢者の妻を得た。
12.350.51
ततो वै तमृषिश्रेष्ठं मैथुनोपगतं तथा ।
उवाच गर्भः कौन्तेय पञ्चभूतगुणात्मकः ॥ १२.३५०.५१ ॥
その時、クンティーの子よ、五大元素の性質からなる胎児は、交接のために近づいたその最上の聖仙に次のように言った。
12.350.52
पूर्वागतोऽहं वरद नार्हस्यम्बां प्रबाधितुम् ।
एतद्बृहस्पतिः श्रुत्वा चुक्रोध च शशाप च ॥ १२.३५०.५२ ॥
「私が先に来たのだ、恩恵を与える者よ。母を悩ませてはならない。」これを聞いたブリハスパティは怒り、そして呪った。
12.350.53
मैथुनायागतो यस्मात्त्वयाऽहं विनिवारितः ।
तस्मादन्धो यास्यसि त्वं मच्छापान्नात्र संशयः ॥ १२.३५०.५३ ॥
交接のために来た私をお前が妨げたゆえ、お前は盲目となるだろう。私の呪いによって、このことに疑いはない。
12.350.54
स शापादृषिमुख्यस्य दीर्घं तम उपेयिवान् ।
स हि दीर्घतमा नाम नाम्ना ह्यासीदृषिः पुरा ॥ १२.३५०.५४ ॥
その主たる聖仙の呪いによって、彼は長い闇に陥った。彼は昔、ディールガタマスという名の聖仙であった。
12.350.55
वेदानवाप्य चतुरः साङ्गोपाङ्गान्सनातनान् ।
प्रयोजयामास तदा नाम गुह्यमिदं मम ॥ १२.३५०.५५ ॥
四つの永遠のヴェーダを、その支分と副分とともに得て、そのとき彼は私のこの秘密の名を用いた。
12.350.56
आनुपूर्व्येण विधिना केशवेति पुनः पुनः ।
स चक्षुष्मान्समभवद्गौतमश्चाभवत्पुनः ॥ १२.३५०.५६ ॥
順序と儀式に従って「ケーシャヴァ」と繰り返し唱えたので、彼は目が見えるようになり、再びゴータマとなった。
12.350.57
एवं हि वरदं नाम केशवेति ममार्जुन ।
देवानामथ सर्वेषामृषीणां च महात्मनाम् ॥ १२.३५०.५७ ॥
このように、アルジュナよ、私の名「ケーシャヴァ」は恩寵を与えるものであり、すべての神々と偉大な聖仙たちにとってもそうである。
12.350.58
अग्निः सोमेन संयुक्त एकयोनिर्मुखं कृतम् ।
अग्नीषोममयं तस्माज्जगत्कृत्स्नं चराचरम् ॥ १२.३५०.५८ ॥
ソーマと結ばれ、同一の起源を持つアグニが顔として作られた。ゆえにこの動静すべての世界はアグニとソーマからなる。
12.350.59
अपि हि पुराणे भवति एकयोन्यावग्नीषोमौ देवाश्चाग्निमुखा इति। एकयोनित्वाच्च परस्परं हर्षयन्तो लोकान्धारयन्त इति ॥ १२.३५०.५९ ॥
プラーナにも、アグニとソーマは同一の起源であり、神々はアグニを顔とする、と言われている。同一の起源ゆえに、互いに喜ばせながら、彼らは世界を支えるのである。