ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.350
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.350.1
अस्तौषीद्वैदिकैर्व्यासः सशिष्यो मधुसूदनम् ।
नामभिर्विविधैरेषां निरुक्तं भगवन्मम ॥ १२.३५०.१ ॥
ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಸರು ಶಿಷ್ಯರೊಡನೆ ಮಧುಸೂದನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಭಗವಂತನೇ, ಈ ವಿವಿಧ ನಾಮಗಳ ನಿರುಕ್ತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಬೇಕು.
12.350.2
वक्तुमर्हसि शुश्रूषोः प्रजापतिपतेर्हरः ।
श्रुत्वा भवेयं यत्पूतः शरच्चन्द्र इवामलः ॥ १२.३५०.२ ॥
ಕೇಳಲು ಬಯಸುವ ನನಗೆ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಪತಿ ಹರಿಯೇ, ನೀವು ಹೇಳಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪವಿತ್ರನೂ ನಿರ್ಮಲನೂ ಆಗುವೆನು.
12.350.3
शृणु राजन्यथाचष्ट फल्गुनस्य हरिः प्रभुः ।
प्रसन्नात्मात्मनो नाम्नां निरुक्तं गुणकर्मजम् ॥ १२.३५०.३ ॥
ರಾಜನೇ, ಕೇಳು. ಪ್ರಭುವಾದ ಹರಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಫಲ್ಗುನನಿಗೆ (ಅರ್ಜುನನಿಗೆ) ತನ್ನ ನಾಮಗಳ ನಿರುಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುಣಕರ್ಮಜವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಕೇಳು.
12.350.4
नामभिः कीर्तितैस्तस्य केशवस्य महात्मनः ।
पृष्टवान्केशवं राजन्फगुनः परवीरहा ॥ १२.३५०.४ ॥
ರಾಜನೇ, ಮಹಾತ್ಮ ಕೇಶವನ ಕೀರ್ತಿತ ನಾಮಗಳ ಕುರಿತು, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಫಲ್ಗುನನು ಕೇಶವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
12.350.5
भगवन्भूतभव्येश सर्वभूतसृगव्यय ।
लोकधाम जगन्नाथ लोकानामभयप्रद ॥ १२.३५०.५ ॥
ಭಗವಂತನೇ, ಭೂತಭವಿಷ್ಯದ ಈಶನೇ, ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನೇ, ಅವ್ಯಯನೇ, ಲೋಕಗಳ ಧಾಮವೇ, ಜಗನ್ನಾಥನೇ, ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುವವನೇ!
12.350.6
यानि नामानि ते देव कीर्तितानि महर्षिभिः ।
वेदेषु सपुराणेषु यानि गुह्यानि कर्मभिः ॥ १२.३५०.६ ॥
ದೇವನೇ, ನಿನ್ನ ಯಾವ ನಾಮಗಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೋ, ಯಾವವು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಗುಹ್ಯವಾಗಿವೆಯೋ.
12.350.7
तेषां निरुक्तं त्वत्तोऽहं श्रोतुमिच्छामि केशव ।
न ह्यन्यो वर्णयेन्नाम्नां निरुक्तं त्वामृते प्रभो ॥ १२.३५०.७ ॥
ಕೇಶವ, ಅವುಗಳ ನಿರುಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರಾರೂ ಈ ನಾಮಗಳ ನಿರುಕ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾರರು.
12.350.8
ऋग्वेदे सयजुर्वेदे तथैवाथर्वसामसु ।
पुराणे सोपनिषदे तथैव ज्योतिषेऽर्जुन ॥ १२.३५०.८ ॥
ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ, ಯಜುರ್ವೇದದೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಥರ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಮವೇದಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಯೋತಿಷದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜುನ.
12.350.9
साङ्ख्ये च योगशास्त्रे च आयुर्वेदे तथैव च ।
बहूनि मम नामानि कीर्तितानि महर्षिभिः ॥ १२.३५०.९ ॥
ಸಾಂಖ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿಯೂ, ನನ್ನ ಅನೇಕ ನಾಮಗಳನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೀರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
12.350.10
गौणानि तत्र नामानि कर्मजानि च कानिचित् ।
निरुक्तं कर्मजानां त्वं शृणुष्व प्रयतोऽनघ ॥ १२.३५०.१० ॥
ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಾಮಗಳು ಗುಣಗಳಿಂದ, ಕೆಲವು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದವು. ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ನಾಮಗಳ ನಿರುಕ್ತಿಯನ್ನು, ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳು.
12.350.11
कथ्यमानं मया तात त्वं हि मेऽर्धं स्मृतः पुरा ।
नमोऽतियशमे तस्मै देवानां परमात्मने ॥ १२.३५०.११ ॥
ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮಗುವೇ, ನೀನೇ ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಅರ್ಧವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು. ಅತಿಯಶಸ್ವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ದೇವತೆಗಳ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ.
12.350.12
नारायणाय विश्वाय निर्गुणाय गुणात्मने ।
यस्य प्रसादजो ब्रह्मा रुद्रस्य क्रोधसंभवः ॥ १२.३५०.१२ ॥
ನಾರಾಯಣನಿಗೆ, ವಿಶ್ವರೂಪನಿಗೆ, ನಿರ್ಗುಣನಿಗೆ, ಗುಣಾತ್ಮನಿಗೆ; ಅವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ರುದ್ರ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.
12.350.13
योसौ योनिर्हि सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च ।
अष्टादशगुणं यत्तत्सत्वं सत्ववतांवर ॥ १२.३५०.१३ ॥
ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಚರ ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲವಾದ ಆ ಯೋನಿ ಅವನೇ; ಹದಿನೆಂಟು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಸತ್ತ್ವವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆ ಸತ್ತ್ವವೂ ಅವನೇ.
12.350.14
प्रकृतिः सा परा मह्यं रोदसी लोकधारिणी ।
ऋता सत्याऽमरा जय्या लोकानामात्मसंज्ञिता ॥ १२.३५०.१४ ॥
ಆ ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿ ನನ್ನದು; ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳು ಅದೇ; ಋತ, ಸತ್ಯ, ಅಮರ, ಜಯ್ಯ, ಲೋಕಗಳ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಅದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.350.15
तस्मात्सर्वाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः ।
तपो यज्ञश्च यष्टा च पुराणः पुरुषो विराट् ॥ १२.३५०.१५ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಾರಗಳು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ; ತಪಸ್ಸು, ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಯಜಮಾನ, ಪುರಾಣ ಪುರುಷನಾದ ವಿರಾಟ್.
12.350.16
अनिरुद्ध इति प्रोक्तो लोकानां प्रभवाप्ययः ।
ब्राह्मे रात्रिक्षये प्राप्ते तस्य ह्यमिततेजसः ॥ १२.३५०.१६ ॥
ಲೋಕಗಳ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಲಯವಾದವನು ಅನಿರುದ್ಧನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮನ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಷಯವಾದಾಗ, ಆ ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿಯ.
12.350.17
प्रसादात्प्रादुरभवत्पद्ममर्कनिभं क्षणात् ।
तत्र ब्रह्मा समभवत्स तस्यैव प्रसादजः ॥ १२.३५०.१७ ॥
ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ತಾವರೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದವನು.
12.350.18
अह्नः क्षये ललाटाच्च सुतो देवस्य वै तथा ।
क्रोधाविष्टस्य संजज्ञे रुद्रः संहारकारकः ॥ १२.३५०.१८ ॥
ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವನ ಹಣೆಯಿಂದಲೂ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆವೇಶಿತನಾದ ಆತನಿಂದ ಸಂಹಾರಕಾರಕ ರುದ್ರ ಹುಟ್ಟಿದನು.
12.350.19
एतौ द्वौ विबुधश्रेष्ठौ प्रसादक्रोधजावुभौ ।
तदादर्शितपन्थानौ सृष्टिसंहारकारकौ ॥ १२.३५०.१९ ॥
ಈ ಇಬ್ಬರೂ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು; ಇಬ್ಬರೂ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರ ಮಾಡುವವರು, ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿದವರು.
12.350.20
निमित्तमात्रं तावत्र सर्वप्राणिवरप्रदौ ।
कपदीं जटिलो मुण्डः श्मशानगृहसेवकः ॥ १२.३५०.२० ॥
ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇವಲ ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರರು; ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವರ ನೀಡುವವರು. ಜಡೆಯ ಕಪರ್ದಿ, ಬೋಳುತಲೆಯವರು, ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು.
12.350.21
उग्रव्रतचरो रुद्रो योगी त्रिपुरदारणः ।
दक्षक्रतुहरश्चैव भगनेत्रहरस्तथा ॥ १२.३५०.२१ ॥
ಉಗ್ರ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ರುದ್ರ, ಯೋಗಿ, ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಸುಟ್ಟವನು, ದಕ್ಷಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವನು, ಭಗನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತವನು.
12.350.22
नारायणात्मको ज्ञेयः पाण्डवेय युगेयुगे ।
तस्मिन्हि पूज्यमाने वै देवदेवे महेश्वरे ॥ १२.३५०.२२ ॥
ಪಾಂಡವೇಯ, ಯುಗಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಾಗ.
12.350.23
संपूजितो भवत्पार्थ देवो नारायणः प्रभुः ।
अहमात्मा हि लोकानां विश्वेषां पाण्डुनन्दन ॥ १२.३५०.२३ ॥
ಪಾರ್ಥ, ನಿನ್ನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವ ನಾರಾಯಣ ಪ್ರಭು. ಪಾಂಡುನಂದನ, ನಾನೇ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಆತ್ಮ.
12.350.24
तस्मादात्मानमेवाग्रे रुद्रं संपूजयाम्यहम् ।
यद्यहं नार्चयेयं वै ईशानं वरदं शिवम् ॥ १२.३५०.२४ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಮೊದಲು ನನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ ರುದ್ರನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ವರದ ಶಿವನಾದ ಈಶಾನನನ್ನು ನಾನು ಪೂಜಿಸದಿದ್ದರೆ.
12.350.25
आत्मानं नार्चयेत्कश्चिदिति मे भावितात्मनः ।
मया प्रमाणं हि कृतं लोकः समनुवर्तते ॥ १२.३५०.२५ ॥
ಯಾರೂ ತನ್ನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸಬಾರದು ಎಂದು, ಆತ್ಮನಿಯಮಿತನಾದ ನನ್ನಿಂದ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಾನೇ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ; ಲೋಕ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
12.350.26
प्रमाणानि हि पूज्यानि ततस्तं पूजयाम्यहम् ।
यस्तं वेत्ति स मां वेत्ति योऽनु तं स हि मामनु ॥ १२.३५०.२६ ॥
ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಪೂಜನೀಯವಾದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದವನು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದಂತೆ; ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.350.27
रुद्रो नारायणश्चैव सत्वमेकं द्विधा कृतम् ।
लोके चरति कौन्तेय व्यक्तिस्थं सर्वकर्मसु ॥ १२.३५०.२७ ॥
ರುದ್ರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸತ್ತ್ವ, ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಓ ಕೌಂತೇಯ, ಅದು ವ್ಯಕ್ತರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.
12.350.28
न हि मे केनचिद्देयो वरः पाण्डवनन्दन ।
इति संचिन्त्य मनसा पुराणं रुद्रमीश्वरम् ॥ १२.३५०.२८ ॥
ಪಾಂಡವರ ಆನಂದವೇ, ನನಗೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ವರ ನೀಡಲ್ಪಡಬಾರದು ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಪುರಾತನ ಈಶ್ವರ ರುದ್ರನನ್ನು (ಸ್ಮರಿಸಿದೆ).
12.350.29
पुत्रार्थमाराधितवानहमात्मानमात्मना ।
न हि विष्णुः प्रणमति कस्मैचिद्विबुधाय च ॥ १२.३५०.२९ ॥
ಪುತ್ರನಿಗಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನನ್ನೇ ನನ್ನಿಂದಲೇ ಆರಾಧಿಸಿದೆ. ವಿಷ್ಣು ಯಾರಿಗೂ, ಯಾವ ದೇವತೆಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.350.30
ऋते आत्मानमेवेति ततो रुद्रं नमाम्यहम् ।
सब्रह्मकाः सरुद्राश्च सेन्द्रा देवाः सहर्षिभिः ॥ १२.३५०.३० ॥
ತನ್ನನ್ನು ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಅಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ, ರುದ್ರರೊಡನೆ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳೊಡನೆ (ಕೂಡ).
12.350.31
अर्चयन्ति सुरश्रेष्ठं देवं नारायणं हरिम् ।
भविष्यतां वर्ततां च भूतानां चैव भारत ॥ १२.३५०.३१ ॥
ಭರತನೇ! ಮುಂದೆ ಬರುವವರು ಮತ್ತು ಈಗಿರುವವರು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಹರಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.350.32
सर्वेषामग्रणीर्विष्णुः सेव्यः पूज्यश्च नित्यशः ।
नमस्व हव्यदं विष्णुं तथा शरणदं नमः। ॥ १२.३५०.३२ ॥
ವಿಷ್ಣುವೇ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮುಂದಿರುವವನು; ಸದಾ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದವನು, ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವನು. ಹವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ, ಶರಣು ನೀಡುವ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸು.
12.350.33
वरदं नमस्व कौन्तेय हव्यकव्यभुजं नमः ।
चतुर्विधा मम जना भक्ता एव हि मे श्रुतम् ॥ १२.३५०.३३ ॥
ಕೌಂತೇಯನೇ! ವರದನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸು; ಹವ್ಯ-ಕವ್ಯಗಳನ್ನು ಭುಜಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನನ್ನ ಭಕ್ತರು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದವರು ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
12.350.34
तेषामेकान्तिनः श्रेष्ठा ये चैवानन्यदेवताः ।
अहमेव गतिस्तेषां निराशीः कर्मकारिणाम् ॥ १२.३५०.३४ ॥
ಅವರಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತವಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿ, ಅನ್ಯ ದೇವತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದವರಾಗಿ ಇರುವವರಿಗೆ, ನಿಷ್ಕಾಮವಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ನಾನೇ ಗತಿ.
12.350.35
ये च शिष्टास्त्रयो भक्ताः फलकामा हि ते मताः ।
सर्वे च्यवनधर्माणः प्रतिबुद्धस्तु श्रेष्ठभाक् ॥ १२.३५०.३५ ॥
ಉಳಿದ ಮೂರು ಭಕ್ತರು ಫಲಾಪೇಕ್ಷಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಎಲ್ಲರೂ ಪತನಶೀಲ ಧರ್ಮದವರು. ಆದರೆ ಎಚ್ಚೆತ್ತವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲದ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.350.36
ब्रह्माणं शितिकण्ठं च याश्चान्या देवताः स्मृताः ।
प्रबुद्धचर्याः सेवन्तो मामेवैष्यन्ति यत्फलम् ॥ १२.३५०.३६ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ನೀಲಕಂಠನನ್ನು, ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವ ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚೆತ್ತ ನಡತೆಯಿಂದ ಸೇವಿಸುವವರು ನನ್ನನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದೇ ಅವರ ಫಲ.
12.350.37
भक्तं प्रति विशेषस्ते एष पार्थानुकीर्तितः ।
त्वं चैवाहं च कौन्तेय नरनारायणौ स्मृतौ ॥ १२.३५०.३७ ॥
ಭಕ್ತನ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕೃಪೆ ಇದು, ಪಾರ್ಥನಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೌಂತೇಯ, ನೀನು ಮತ್ತು ನಾನು ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
12.350.38
भारावतरणार्थं तु प्रविष्टौ मानुषीं तनुम् ।
नानीभ्यध्यात्मयोगांश्च योऽहं यस्माच्च भारत ॥ १२.३५०.३८ ॥
ಭಾರ ಇಳಿಸಲು ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಮಾನವ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆವು. ಭಾರತ, ನಾನು ವಿವಿಧ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಯೋಗಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವವನು; ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
12.350.39
निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथाऽऽभ्यदयिकोऽपि च ।
नराणामयनं ख्यातमहमेकः सनातनः ॥ १२.३५०.३९ ॥
ನಿವೃತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯುದಯ ನೀಡುವ ಧರ್ಮವೂ ಮನುಷ್ಯರ ಆಶ್ರಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅವರಿಗೆ ಏಕೈಕ ಶಾಶ್ವತ ಆಶ್ರಯ ನಾನೇ.
12.350.40
आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः ।
अयनं मम ताः पूर्वमतो नारायणोस्म्यहम् ॥ १२.३५०.४० ॥
ಆಪಃ ಎಂಬ ನೀರನ್ನು 'ನಾರ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ನೀರುಗಳೇ ನರನ ಮಕ್ಕಳು. ಅವು ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದ್ದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಾರಾಯಣ.
12.350.41
छादयामि जगद्विश्वं भूत्वा सूर्य इवांशुभिः ।
सर्वभूताधिवासश्च वासुदेवस्ततो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४१ ॥
ಸೂರ್ಯನಂತೆ ನನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನಾನು ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆವಾಸವಾದ್ದರಿಂದ ನಾನೇ ವಾಸುದೇವ.
12.350.42
गतिश्च सर्वभूतानां प्रजनश्चापि भारत ।
व्याप्ते म रोदसी पार्थ कान्तिश्चाभ्यधिका मम। ॥ १२.३५०.४२ ॥
ಭಾರತ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಗತಿಯೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ನಾನೇ. ಪಾರ್ಥ, ದ್ಯುಲೋಕ-ಭೂಲೋಕಗಳು ನನ್ನಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿವೆ; ನನ್ನ ಕಾಂತಿ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.
12.350.43
अधिभूतनिविष्टश्च तद्विश्वं चास्मि भारत ।
क्रमणाच्चाप्यहं पार्थ विष्णुरित्यभिसंज्ञितः ॥ १२.३५०.४३ ॥
ಭಾರತ, ನಾನು ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವೂ ನಾನೇ. ಪಾರ್ಥ, ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ.
12.350.44
दमात्सिद्धिं परीप्सन्तो मां जनाः कामयन्ति ह ।
दिवं चोर्वी च मध्यं च तस्माद्दामोदरो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४४ ॥
ಸಂಯಮದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಜನರು ನನ್ನನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವರ್ಗ, ಭೂಮಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕೂಡ ನನ್ನವೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ದಾಮೋದರ.
12.350.45
पृश्निरित्युच्यते चान्नं वेदा आपोऽमृतं तथा ।
ममैतानि सदा गर्भः पृश्निगर्भस्ततो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४५ ॥
ಅನ್ನವನ್ನು ಪೃಶ್ನಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ವೇದಗಳು, ನೀರು, ಅಮೃತವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸದಾ ನನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಪೃಶ್ನಿಗರ್ಭ.
12.350.46
ऋषयः प्राहुरेवं मां त्रितं कूपनिपातितम् ।
पृश्निगर्भ त्रितं पाहीत्येकतद्वितपातितम् ॥ १२.३५०.४६ ॥
ಋಷಿಗಳು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು — 'ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ತ್ರಿತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಓ ಪೃಶ್ನಿಗರ್ಭ, ತ್ರಿತನನ್ನು ಕಾಪಾಡು' ಎಂದು; ಆ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವನನ್ನು (ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು).
12.350.47
ततः स ब्रह्मणः पुत्र आद्यो ह्यृषिवरस्त्रितः ।
उत्ततारोदपानाद्वै पृश्निगर्भानुकीर्तनात् ॥ १२.३५०.४७ ॥
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆದಿ ಪುತ್ರ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿ ತ್ರಿತನು ಪೃಶ್ನಿಗರ್ಭನ ಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಬಾವಿಯಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದನು.
12.350.48
सूर्यस्य तपतो लोकानग्नेः सोमस्य चाप्युत ।
अंशवो यत्प्रकाशन्ते ममैते केशसंज्ञिताः ॥ १२.३५०.४८ ॥
ಲೋಕಗಳನ್ನು ತಪಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ, ಅಗ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ; ಅವು ನನ್ನ 'ಕೇಶ'ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
12.350.49
सर्वज्ञाः केशवं तस्मान्मामाहुर्द्विजसत्तमाः ।
स्वपत्न्यामाहितो गर्भ उचथ्येन महात्मना ॥ १२.३५०.४९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಜ್ಞರಾದ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಶವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾತ್ಮ ಉಚಥ್ಯನಿಂದ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.
12.350.50
उचथ्येऽन्तहिंते चैव कदाचिद्देवताज्ञया ।
बृहस्पतिरथाविन्दत्तां पत्नीं तस्य धीमतः ॥ १२.३५०.५० ॥
ಉಚಥ್ಯ ಅದೃಶ್ಯನಾದ ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ ದೇವತೆಗಳ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
12.350.51
ततो वै तमृषिश्रेष्ठं मैथुनोपगतं तथा ।
उवाच गर्भः कौन्तेय पञ्चभूतगुणात्मकः ॥ १२.३५०.५१ ॥
ನಂತರ ಓ ಕೌಂತೇಯ, ಪಂಚಭೂತ ಗುಣಾತ್ಮಕವಾದ ಗರ್ಭವು ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಆ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು.
12.350.52
पूर्वागतोऽहं वरद नार्हस्यम्बां प्रबाधितुम् ।
एतद्बृहस्पतिः श्रुत्वा चुक्रोध च शशाप च ॥ १२.३५०.५२ ॥
ಓ ವರದಾತನೇ, ನಾನು ಮೊದಲೇ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ತಾಯಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡಬಾರದು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಕೋಪಗೊಂಡು ಶಪಿಸಿದನು.
12.350.53
मैथुनायागतो यस्मात्त्वयाऽहं विनिवारितः ।
तस्मादन्धो यास्यसि त्वं मच्छापान्नात्र संशयः ॥ १२.३५०.५३ ॥
ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಬಂದ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ತಡೆದ ಕಾರಣ, ನೀನು ಕುರುಡನಾಗುವೆ; ನನ್ನ ಶಾಪದಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
12.350.54
स शापादृषिमुख्यस्य दीर्घं तम उपेयिवान् ।
स हि दीर्घतमा नाम नाम्ना ह्यासीदृषिः पुरा ॥ १२.३५०.५४ ॥
ಆ ಪ್ರಮುಖ ಋಷಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ದೀರ್ಘ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಅವನು ಹಿಂದೆ ದೀರ್ಘತಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಋಷಿಯಾಗಿದ್ದನು.
12.350.55
वेदानवाप्य चतुरः साङ्गोपाङ्गान्सनातनान् ।
प्रयोजयामास तदा नाम गुह्यमिदं मम ॥ १२.३५०.५५ ॥
ನಾಲ್ಕು ಶಾಶ್ವತ ವೇದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅಂಗ-ಉಪಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದು, ಆಗ ಅವನು ನನ್ನ ಈ ರಹಸ್ಯ ನಾಮವನ್ನು ಬಳಸಿದನು.
12.350.56
आनुपूर्व्येण विधिना केशवेति पुनः पुनः ।
स चक्षुष्मान्समभवद्गौतमश्चाभवत्पुनः ॥ १२.३५०.५६ ॥
ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿಧಿಯಿಂದ 'ಕೇಶವ' ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಅವನು ಚಕ್ಷುಷ್ಮಾನ್ ಆದನು, ಮತ್ತೆ ಗೌತಮನೂ ಆದನು.
12.350.57
एवं हि वरदं नाम केशवेति ममार्जुन ।
देवानामथ सर्वेषामृषीणां च महात्मनाम् ॥ १२.३५०.५७ ॥
ಹೀಗೆ, ಅರ್ಜುನ, ನನ್ನ 'ಕೇಶವ' ಎಂಬ ನಾಮ ವರದಾಯಕ; ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ, ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಋಷಿಗಳಿಗೂ.
12.350.58
अग्निः सोमेन संयुक्त एकयोनिर्मुखं कृतम् ।
अग्नीषोममयं तस्माज्जगत्कृत्स्नं चराचरम् ॥ १२.३५०.५८ ॥
ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾದ ಅಗ್ನಿ, ಏಕಯೋನಿಯವನು, ಮುಖವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಚರಾಚರವಾದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಅಗ್ನೀಷೋಮಮಯವಾಗಿದೆ.
12.350.59
अपि हि पुराणे भवति एकयोन्यावग्नीषोमौ देवाश्चाग्निमुखा इति। एकयोनित्वाच्च परस्परं हर्षयन्तो लोकान्धारयन्त इति ॥ १२.३५०.५९ ॥
ಪುರಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮರು ಏಕಯೋನಿಯವರು, ದೇವತೆಗಳು ಅಗ್ನಿಮುಖರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಏಕಯೋನಿತ್ವದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.