Mahābhārata · Adhyāya 12.350
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.350.1
अस्तौषीद्वैदिकैर्व्यासः सशिष्यो मधुसूदनम् ।
नामभिर्विविधैरेषां निरुक्तं भगवन्मम ॥ १२.३५०.१ ॥
Mit vedischen Hymnen pries Vyāsa zusammen mit seinen Schülern Madhusūdana. O Gesegneter, erkläre mir die Etymologie dieser vielen Namen.
12.350.2
वक्तुमर्हसि शुश्रूषोः प्रजापतिपतेर्हरः ।
श्रुत्वा भवेयं यत्पूतः शरच्चन्द्र इवामलः ॥ १२.३५०.२ ॥
O Hari, Herr der Herren der Geschöpfe, du solltest mir, der ich zu hören begehre, sprechen, damit ich, nachdem ich es gehört habe, rein und makellos werde wie der Herbstmond.
12.350.3
शृणु राजन्यथाचष्ट फल्गुनस्य हरिः प्रभुः ।
प्रसन्नात्मात्मनो नाम्नां निरुक्तं गुणकर्मजम् ॥ १२.३५०.३ ॥
Höre, o König, wie der Herr Hari mit gnädigem Geist dem Phalguna (Arjuna) die Etymologie seiner Namen erklärte, entstanden aus seinen Eigenschaften und Taten.
12.350.4
नामभिः कीर्तितैस्तस्य केशवस्य महात्मनः ।
पृष्टवान्केशवं राजन्फगुनः परवीरहा ॥ १२.३५०.४ ॥
O König, Phalguna, der Töter feindlicher Helden, fragte Keśava nach den Namen des großherzigen Keśava, die gepriesen worden waren.
12.350.5
भगवन्भूतभव्येश सर्वभूतसृगव्यय ।
लोकधाम जगन्नाथ लोकानामभयप्रद ॥ १२.३५०.५ ॥
O Gesegneter, Herr des Seienden und des Kommenden, Schöpfer aller Wesen, Unvergänglicher, Wohnstatt der Welten, Herr des Weltalls, Spender der Furchtlosigkeit für die Welten!
12.350.6
यानि नामानि ते देव कीर्तितानि महर्षिभिः ।
वेदेषु सपुराणेषु यानि गुह्यानि कर्मभिः ॥ १२.३५०.६ ॥
O Gott, jene deiner Namen, die von den großen Weisen in den Veden und Purāṇas gepriesen wurden und die durch deine Taten geheim sind.
12.350.7
तेषां निरुक्तं त्वत्तोऽहं श्रोतुमिच्छामि केशव ।
न ह्यन्यो वर्णयेन्नाम्नां निरुक्तं त्वामृते प्रभो ॥ १२.३५०.७ ॥
Ich möchte ihre etymologische Erklärung von dir hören, o Keśava. O Herr, niemand außer dir könnte die Etymologie dieser Namen beschreiben.
12.350.8
ऋग्वेदे सयजुर्वेदे तथैवाथर्वसामसु ।
पुराणे सोपनिषदे तथैव ज्योतिषेऽर्जुन ॥ १२.३५०.८ ॥
Im Ṛg Veda, zusammen mit dem Yajur Veda; ebenso in den Atharva- und Sāma-Veden; in den Purāṇas zusammen mit den Upaniṣaden; ebenso in der Astronomie, o Arjuna.
12.350.9
साङ्ख्ये च योगशास्त्रे च आयुर्वेदे तथैव च ।
बहूनि मम नामानि कीर्तितानि महर्षिभिः ॥ १२.३५०.९ ॥
Im Sāṅkhya und im Yoga-Lehrbuch, ebenso in der Āyurveda, wurden meine vielen Namen von den großen Weisen verkündet.
12.350.10
गौणानि तत्र नामानि कर्मजानि च कानिचित् ।
निरुक्तं कर्मजानां त्वं शृणुष्व प्रयतोऽनघ ॥ १२.३५०.१० ॥
Unter ihnen sind einige Namen von Eigenschaften abgeleitet, andere entstehen aus Taten. Höre aufmerksam zu, o Makelloser, der Etymologie der aus Taten entstandenen Namen.
12.350.11
कथ्यमानं मया तात त्वं हि मेऽर्धं स्मृतः पुरा ।
नमोऽतियशमे तस्मै देवानां परमात्मने ॥ १२.३५०.११ ॥
Während ich dies verkünde, lieber Freund, wurdest du einst als meine Hälfte erinnert. Ehrerbietung dem an Ruhm Überragenden, der höchsten Seele der Götter.
12.350.12
नारायणाय विश्वाय निर्गुणाय गुणात्मने ।
यस्य प्रसादजो ब्रह्मा रुद्रस्य क्रोधसंभवः ॥ १२.३५०.१२ ॥
Ehrerbietung dem Nārāyaṇa, dem Weltall, dem Eigenschaftslosen, der Seele der Eigenschaften; durch dessen Gnade Brahmā geboren wurde und aus dessen Zorn Rudra entstand.
12.350.13
योसौ योनिर्हि सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च ।
अष्टादशगुणं यत्तत्सत्वं सत्ववतांवर ॥ १२.३५०.१३ ॥
Er ist der Schoß von allem, des Unbeweglichen und des Beweglichen; und er ist jenes Sattva mit achtzehn Eigenschaften, der Beste unter den Sattvigen.
12.350.14
प्रकृतिः सा परा मह्यं रोदसी लोकधारिणी ।
ऋता सत्याऽमरा जय्या लोकानामात्मसंज्ञिता ॥ १२.३५०.१४ ॥
Diese höchste Natur ist die meine; sie ist Himmel und Erde, die die Welten tragen. Sie heißt ṛta, Wahrheit, unsterblich, die Unbesiegbare und das Selbst der Welten.
12.350.15
तस्मात्सर्वाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः ।
तपो यज्ञश्च यष्टा च पुराणः पुरुषो विराट् ॥ १२.३५०.१५ ॥
Daher entstehen alle Wandlungen von Schöpfung und Auflösung: die Askese, das Opfer, der Opfernde und der uralte Mann, der Virāṭ.
12.350.16
अनिरुद्ध इति प्रोक्तो लोकानां प्रभवाप्ययः ।
ब्राह्मे रात्रिक्षये प्राप्ते तस्य ह्यमिततेजसः ॥ १२.३५०.१६ ॥
Er wird Aniruddha genannt, Ursprung und Ende der Welten. Wenn die Nacht Brahmās zu Ende geht, von dem an unermesslichem Glanz —
12.350.17
प्रसादात्प्रादुरभवत्पद्ममर्कनिभं क्षणात् ।
तत्र ब्रह्मा समभवत्स तस्यैव प्रसादजः ॥ १२.३५०.१७ ॥
Durch seine Gnade erhob sich im Augenblick ein Lotus, gleich der Sonne; darin entstand Brahmā, aus seiner Gnade allein geboren.
12.350.18
अह्नः क्षये ललाटाच्च सुतो देवस्य वै तथा ।
क्रोधाविष्टस्य संजज्ञे रुद्रः संहारकारकः ॥ १२.३५०.१८ ॥
Am Ende des Tages entstand auch ein Sohn aus der Stirn des Gottes; aus ihm, von Zorn ergriffen, entstand Rudra, der Vollstrecker der Vernichtung.
12.350.19
एतौ द्वौ विबुधश्रेष्ठौ प्रसादक्रोधजावुभौ ।
तदादर्शितपन्थानौ सृष्टिसंहारकारकौ ॥ १२.३५०.१९ ॥
Diese beiden, die besten der Götter, aus Gnade und Zorn geboren, sind die Wirker von Schöpfung und Zerstörung, nachdem sie jenen Pfad gewiesen haben.
12.350.20
निमित्तमात्रं तावत्र सर्वप्राणिवरप्रदौ ।
कपदीं जटिलो मुण्डः श्मशानगृहसेवकः ॥ १२.३५०.२० ॥
Hier sind sie nur Werkzeuge, Gewährer von Gaben für alle Wesen: mit verfilztem Haar, mit Zöpfen, kahlköpfig, im Leichenfeld wohnend.
12.350.21
उग्रव्रतचरो रुद्रो योगी त्रिपुरदारणः ।
दक्षक्रतुहरश्चैव भगनेत्रहरस्तथा ॥ १२.३५०.२१ ॥
Rudra, der strenge Gelübde übt, der Yogin, der Spalter von Tripura, der Zerstörer von Dakṣas Opfer, und ebenso der, der Bhagas Augen nahm.
12.350.22
नारायणात्मको ज्ञेयः पाण्डवेय युगेयुगे ।
तस्मिन्हि पूज्यमाने वै देवदेवे महेश्वरे ॥ १२.३५०.२२ ॥
O Sohn Pāṇḍus, in jedem Zeitalter ist er als Nārāyaṇa-Wesen zu erkennen; denn wenn der Gott der Götter, der große Herr, verehrt wird.
12.350.23
संपूजितो भवत्पार्थ देवो नारायणः प्रभुः ।
अहमात्मा हि लोकानां विश्वेषां पाण्डुनन्दन ॥ १२.३५०.२३ ॥
O Pārtha, der Gott Nārāyaṇa, der Herr, wird von dir gebührend verehrt. O Freude Pāṇḍus, ich bin wahrlich das Selbst aller Welten.
12.350.24
तस्मादात्मानमेवाग्रे रुद्रं संपूजयाम्यहम् ।
यद्यहं नार्चयेयं वै ईशानं वरदं शिवम् ॥ १२.३५०.२४ ॥
Darum verehre ich zuerst gebührend Rudra, der mein eigenes Selbst ist. Würde ich nicht Īśāna verehren, den Gewährer der Gaben, den Gütigen.
12.350.25
आत्मानं नार्चयेत्कश्चिदिति मे भावितात्मनः ।
मया प्रमाणं हि कृतं लोकः समनुवर्तते ॥ १२.३५०.२५ ॥
Niemand soll sich selbst verehren – so habe ich, dessen Selbst gezügelt ist, es bestimmt. Ich habe das Maß gesetzt, und die Welt folgt ihm.
12.350.26
प्रमाणानि हि पूज्यानि ततस्तं पूजयाम्यहम् ।
यस्तं वेत्ति स मां वेत्ति योऽनु तं स हि मामनु ॥ १२.३५०.२६ ॥
Maßstäbe sind verehrungswürdig, darum verehre ich ihn. Wer ihn erkennt, erkennt mich; wer ihm folgt, folgt gewiss mir.
12.350.27
रुद्रो नारायणश्चैव सत्वमेकं द्विधा कृतम् ।
लोके चरति कौन्तेय व्यक्तिस्थं सर्वकर्मसु ॥ १२.३५०.२७ ॥
Rudra und Nārāyaṇa sind in Wahrheit ein einziges Wesen, zweifach gemacht. O Sohn der Kuntī, es wandelt durch die Welt, in manifester Gestalt verweilend, in allen Handlungen.
12.350.28
न हि मे केनचिद्देयो वरः पाण्डवनन्दन ।
इति संचिन्त्य मनसा पुराणं रुद्रमीश्वरम् ॥ १२.३५०.२८ ॥
O Freude der Pāṇḍavas, mir soll von niemandem eine Gabe gewährt werden – so überlegte ich in meinem Geist und wandte mich an den alten Herrn Rudra.
12.350.29
पुत्रार्थमाराधितवानहमात्मानमात्मना ।
न हि विष्णुः प्रणमति कस्मैचिद्विबुधाय च ॥ १२.३५०.२९ ॥
Um eines Sohnes willen verehrte ich mich selbst durch mich selbst; denn Viṣṇu verneigt sich vor niemandem, auch nicht vor einem Gott.
12.350.30
ऋते आत्मानमेवेति ततो रुद्रं नमाम्यहम् ।
सब्रह्मकाः सरुद्राश्च सेन्द्रा देवाः सहर्षिभिः ॥ १२.३५०.३० ॥
Außer sich selbst allein – darum verneige ich mich vor Rudra. Mit Brahmā, mit den Rudras, den Göttern mit Indra und mit den Weisen tun es alle.
12.350.31
अर्चयन्ति सुरश्रेष्ठं देवं नारायणं हरिम् ।
भविष्यतां वर्ततां च भूतानां चैव भारत ॥ १२.३५०.३१ ॥
O Bhārata, sowohl die künftigen als auch die gegenwärtigen Wesen verehren Nārāyaṇa, Hari, den besten der Götter.
12.350.32
सर्वेषामग्रणीर्विष्णुः सेव्यः पूज्यश्च नित्यशः ।
नमस्व हव्यदं विष्णुं तथा शरणदं नमः। ॥ १२.३५०.३२ ॥
Viṣṇu ist der Erste unter allen, stets zu dienen und zu verehren. Verneige dich vor Viṣṇu, dem Geber der Opfergaben und dem Geber der Zuflucht.
12.350.33
वरदं नमस्व कौन्तेय हव्यकव्यभुजं नमः ।
चतुर्विधा मम जना भक्ता एव हि मे श्रुतम् ॥ १२.३५०.३३ ॥
O Sohn der Kuntī, verneige dich vor dem Gewährer der Gaben; Ehrerbietung dem Genießer der Opfer und Spenden. Meine Verehrer sind vierfacher Art, so habe ich gehört.
12.350.34
तेषामेकान्तिनः श्रेष्ठा ये चैवानन्यदेवताः ।
अहमेव गतिस्तेषां निराशीः कर्मकारिणाम् ॥ १२.३५०.३४ ॥
Unter ihnen sind die Einpunktigen und die Besten, die keinen anderen Gott haben — für sie allein bin ich das Ziel, für jene, die ohne Begierde nach der Frucht handeln.
12.350.35
ये च शिष्टास्त्रयो भक्ताः फलकामा हि ते मताः ।
सर्वे च्यवनधर्माणः प्रतिबुद्धस्तु श्रेष्ठभाक् ॥ १२.३५०.३५ ॥
Die übrigen drei Verehrer gelten als Begehrer der Früchte; alle sind dem Verfall unterworfen. Doch der Erwachte erhält den höchsten Lohn.
12.350.36
ब्रह्माणं शितिकण्ठं च याश्चान्या देवताः स्मृताः ।
प्रबुद्धचर्याः सेवन्तो मामेवैष्यन्ति यत्फलम् ॥ १२.३५०.३६ ॥
Wer Brahmā, den Blaukehligen und die anderen erinnerten Götter mit erwachtem Wandel dient, wird allein mich erreichen — das ist ihre Frucht.
12.350.37
भक्तं प्रति विशेषस्ते एष पार्थानुकीर्तितः ।
त्वं चैवाहं च कौन्तेय नरनारायणौ स्मृतौ ॥ १२.३५०.३७ ॥
Diese besondere Gunst gegenüber dem Verehrer wurde Pārtha verkündet. Sohn der Kuntī, du und ich werden als Nara und Nārāyaṇa erinnert.
12.350.38
भारावतरणार्थं तु प्रविष्टौ मानुषीं तनुम् ।
नानीभ्यध्यात्मयोगांश्च योऽहं यस्माच्च भारत ॥ १२.३५०.३८ ॥
Um die Last zu erleichtern, sind wir beide in einen menschlichen Leib eingetreten. Und, Nachkomme des Bharata, deshalb bin ich gekommen, ich, der die vielen Yogas des Selbst lehrt.
12.350.39
निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथाऽऽभ्यदयिकोऽपि च ।
नराणामयनं ख्यातमहमेकः सनातनः ॥ १२.३५०.३९ ॥
Das Dharma der Entsagung und ebenso das Dharma, das Wohlstand bringt, werden als Zuflucht der Menschen verkündet; und ihre einzige ewige Zuflucht bin ich allein.
12.350.40
आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः ।
अयनं मम ताः पूर्वमतो नारायणोस्म्यहम् ॥ १२.३५०.४० ॥
Die Wasser heißen Nāras, und die Wasser sind wahrlich die Söhne des Nara. Sie waren einst meine Wohnstatt; deshalb bin ich Nārāyaṇa.
12.350.41
छादयामि जगद्विश्वं भूत्वा सूर्य इवांशुभिः ।
सर्वभूताधिवासश्च वासुदेवस्ततो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४१ ॥
Wie die Sonne mit ihren Strahlen werde ich und bedecke das ganze Weltall. Und weil ich die Wohnstatt aller Wesen bin, bin ich fürwahr Vāsudeva.
12.350.42
गतिश्च सर्वभूतानां प्रजनश्चापि भारत ।
व्याप्ते म रोदसी पार्थ कान्तिश्चाभ्यधिका मम। ॥ १२.३५०.४२ ॥
Nachkomme des Bharata, ich bin auch das Ziel und der Ursprung aller Wesen. Sohn der Pṛthā, Himmel und Erde sind von mir durchdrungen, und mein Glanz übertrifft alles.
12.350.43
अधिभूतनिविष्टश्च तद्विश्वं चास्मि भारत ।
क्रमणाच्चाप्यहं पार्थ विष्णुरित्यभिसंज्ञितः ॥ १२.३५०.४३ ॥
Ich bin in alle Wesen eingetreten, o Bhārata, und ich bin jenes ganze Weltall. Und durch meinen Schritt, o Pārtha, werde ich Viṣṇu genannt.
12.350.44
दमात्सिद्धिं परीप्सन्तो मां जनाः कामयन्ति ह ।
दिवं चोर्वी च मध्यं च तस्माद्दामोदरो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४४ ॥
Menschen, die durch Selbstbeherrschung Vollendung suchen, begehren gewiss mich. Himmel, Erde und Mittelraum sind mein; darum bin ich Dāmodara.
12.350.45
पृश्निरित्युच्यते चान्नं वेदा आपोऽमृतं तथा ।
ममैतानि सदा गर्भः पृश्निगर्भस्ततो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४५ ॥
Speise wird pṛśni genannt, ebenso die Veden, die Wasser und das Amṛta. All dies ist stets in meinem Schoß; darum bin ich Pṛśnigarbha.
12.350.46
ऋषयः प्राहुरेवं मां त्रितं कूपनिपातितम् ।
पृश्निगर्भ त्रितं पाहीत्येकतद्वितपातितम् ॥ १२.३५०.४६ ॥
So sprachen die Weisen zu mir: „Trita ist in einen Brunnen gefallen — beschütze Trita, o Pṛśnigarbha!“ Und so wurde Trita, in die Grube gefallen, gerettet.
12.350.47
ततः स ब्रह्मणः पुत्र आद्यो ह्यृषिवरस्त्रितः ।
उत्ततारोदपानाद्वै पृश्निगर्भानुकीर्तनात् ॥ १२.३५०.४७ ॥
Da erhob sich jener erste Sohn Brahmās, der beste der Weisen Trita, aus dem Brunnen allein durch das Rezitieren von Pṛśnigarbha.
12.350.48
सूर्यस्य तपतो लोकानग्नेः सोमस्य चाप्युत ।
अंशवो यत्प्रकाशन्ते ममैते केशसंज्ञिताः ॥ १२.३५०.४८ ॥
Die Strahlen der glühenden Sonne, des Feuers und des Mondes, die durch die Welten leuchten — diese heißen mein „Haar“.
12.350.49
सर्वज्ञाः केशवं तस्मान्मामाहुर्द्विजसत्तमाः ।
स्वपत्न्यामाहितो गर्भ उचथ्येन महात्मना ॥ १२.३५०.४९ ॥
Deshalb nennen mich die Besten der Zweimalgeborenen, die alles wissen, Keśava. Ein Embryo wurde durch den großherzigen Ucathya in seiner eigenen Gattin gezeugt.
12.350.50
उचथ्येऽन्तहिंते चैव कदाचिद्देवताज्ञया ।
बृहस्पतिरथाविन्दत्तां पत्नीं तस्य धीमतः ॥ १२.३५०.५० ॥
Als Ucathya verschwunden war, erlangte Bṛhaspati einmal auf Befehl der Götter die Gattin jenes Weisen.
12.350.51
ततो वै तमृषिश्रेष्ठं मैथुनोपगतं तथा ।
उवाच गर्भः कौन्तेय पञ्चभूतगुणात्मकः ॥ १२.३५०.५१ ॥
Da sprach, o Sohn der Kuntī, der Embryo, dessen Wesen aus den Eigenschaften der fünf Elemente besteht, so zu jenem besten der Weisen, der zur Vereinigung gekommen war.
12.350.52
पूर्वागतोऽहं वरद नार्हस्यम्बां प्रबाधितुम् ।
एतद्बृहस्पतिः श्रुत्वा चुक्रोध च शशाप च ॥ १२.३५०.५२ ॥
"Ich kam zuerst, o Gewährer von Gaben; du solltest die Mutter nicht bedrängen." Als Bṛhaspati dies hörte, wurde er zornig und verfluchte ihn ebenfalls.
12.350.53
मैथुनायागतो यस्मात्त्वयाऽहं विनिवारितः ।
तस्मादन्धो यास्यसि त्वं मच्छापान्नात्र संशयः ॥ १२.३५०.५३ ॥
Weil du mich, der zur Vereinigung gekommen war, zurückgehalten hast, wirst du daher blind werden; daran ist durch meinen Fluch kein Zweifel.
12.350.54
स शापादृषिमुख्यस्य दीर्घं तम उपेयिवान् ।
स हि दीर्घतमा नाम नाम्ना ह्यासीदृषिः पुरा ॥ १२.३५०.५४ ॥
Durch den Fluch jenes vornehmsten Weisen geriet er in lange Finsternis. Er war in früheren Zeiten ein Weiser namens Dīrghatamas.
12.350.55
वेदानवाप्य चतुरः साङ्गोपाङ्गान्सनातनान् ।
प्रयोजयामास तदा नाम गुह्यमिदं मम ॥ १२.३५०.५५ ॥
Nachdem er die vier ewigen Veden mit ihren Gliedern und Nebengliedern erlangt hatte, verwendete er damals diesen mein geheimes Namens.
12.350.56
आनुपूर्व्येण विधिना केशवेति पुनः पुनः ।
स चक्षुष्मान्समभवद्गौतमश्चाभवत्पुनः ॥ १२.३५०.५६ ॥
Indem er 'Keśava' immer wieder in der richtigen Reihenfolge nach dem Ritus sprach, wurde er sehend und wurde wieder Gautama.
12.350.57
एवं हि वरदं नाम केशवेति ममार्जुन ।
देवानामथ सर्वेषामृषीणां च महात्मनाम् ॥ १२.३५०.५७ ॥
So ist, o Arjuna, mein Name 'Keśava' gewährend, für alle Götter und ebenso für die großherzigen Weisen.
12.350.58
अग्निः सोमेन संयुक्त एकयोनिर्मुखं कृतम् ।
अग्नीषोममयं तस्माज्जगत्कृत्स्नं चराचरम् ॥ १२.३५०.५८ ॥
Agni, vereint mit Soma, von einem Ursprung, wurde zum Antlitz gemacht; darum ist diese ganze Welt des Beweglichen und Unbeweglichen aus Agni und Soma gebildet.
12.350.59
अपि हि पुराणे भवति एकयोन्यावग्नीषोमौ देवाश्चाग्निमुखा इति। एकयोनित्वाच्च परस्परं हर्षयन्तो लोकान्धारयन्त इति ॥ १२.३५०.५९ ॥
Auch im Purāṇa heißt es, dass Agni und Soma von einem Ursprung sind und die Götter Agni als Antlitz haben; wegen ihres gemeinsamen Ursprungs erfreuen sie sich gegenseitig und tragen die Welten.