మహాభారతం · అధ్యాయం 12.350
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.350.1
अस्तौषीद्वैदिकैर्व्यासः सशिष्यो मधुसूदनम् ।
नामभिर्विविधैरेषां निरुक्तं भगवन्मम ॥ १२.३५०.१ ॥
వేద మంత్రాలతో వ్యాసుడు తన శిష్యులతో కలిసి మధుసూదనుని స్తుతించాడు. భగవంతుడా, ఈ వివిధ నామాల నిరుక్తిని నాకు చెప్పుము.
12.350.2
वक्तुमर्हसि शुश्रूषोः प्रजापतिपतेर्हरः ।
श्रुत्वा भवेयं यत्पूतः शरच्चन्द्र इवामलः ॥ १२.३५०.२ ॥
వినాలని కోరే నాకు, ప్రజాపతుల పతియైన హరీ, నీవు చెప్పదగినవాడవు. దానిని విని నేను శరచ్చంద్రునిలా పవిత్రుడనై నిర్మలుడనవుతాను.
12.350.3
शृणु राजन्यथाचष्ट फल्गुनस्य हरिः प्रभुः ।
प्रसन्नात्मात्मनो नाम्नां निरुक्तं गुणकर्मजम् ॥ १२.३५०.३ ॥
రాజా, విను. ప్రభువైన హరి ప్రసన్న మనస్కుడై ఫల్గునునికి (అర్జునునికి) తన నామాల నిరుక్తిని, గుణకర్మల నుండి పుట్టినదాన్ని, చెప్పిన విధంగా విను.
12.350.4
नामभिः कीर्तितैस्तस्य केशवस्य महात्मनः ।
पृष्टवान्केशवं राजन्फगुनः परवीरहा ॥ १२.३५०.४ ॥
రాజా, మహాత్ముడైన కేశవుని కీర్తించబడిన నామాల గురించి, శత్రువీరులను సంహరించే ఫల్గునుడు కేశవుని అడిగాడు.
12.350.5
भगवन्भूतभव्येश सर्वभूतसृगव्यय ।
लोकधाम जगन्नाथ लोकानामभयप्रद ॥ १२.३५०.५ ॥
భగవంతుడా, భూత భవిష్యత్తుల ఈశ్వరుడా, సర్వభూతాలను సృష్టించువాడా, అవ్యయుడా, లోకాలకు ఆధారమైనవాడా, జగన్నాథుడా, లోకాలకు అభయమిచ్చువాడా!
12.350.6
यानि नामानि ते देव कीर्तितानि महर्षिभिः ।
वेदेषु सपुराणेषु यानि गुह्यानि कर्मभिः ॥ १२.३५०.६ ॥
దేవా, నీ ఏ నామాలు మహర్షులచే వేదాలలోనూ పురాణాలలోనూ కీర్తించబడ్డాయో, ఏవి కర్మల వల్ల రహస్యమైనవో.
12.350.7
तेषां निरुक्तं त्वत्तोऽहं श्रोतुमिच्छामि केशव ।
न ह्यन्यो वर्णयेन्नाम्नां निरुक्तं त्वामृते प्रभो ॥ १२.३५०.७ ॥
కేశవా, వాటి నిరుక్తిని నీ నుండి వినాలని కోరుతున్నాను. ప్రభూ, నిన్ను తప్ప మరెవ్వరూ ఈ నామాల నిరుక్తిని వివరించలేరు.
12.350.8
ऋग्वेदे सयजुर्वेदे तथैवाथर्वसामसु ।
पुराणे सोपनिषदे तथैव ज्योतिषेऽर्जुन ॥ १२.३५०.८ ॥
ఋగ్వేదంలో, యజుర్వేదంతో కలిసి, అలాగే అథర్వ మరియు సామవేదాలలో, పురాణం మరియు ఉపనిషత్తులతో కలిసి, అలాగే జ్యోతిషంలో, అర్జునా.
12.350.9
साङ्ख्ये च योगशास्त्रे च आयुर्वेदे तथैव च ।
बहूनि मम नामानि कीर्तितानि महर्षिभिः ॥ १२.३५०.९ ॥
సాంఖ్యంలో, యోగశాస్త్రంలో, అలాగే ఆయుర్వేదంలో కూడా, నా అనేక నామాలు మహర్షులచే కీర్తించబడ్డాయి.
12.350.10
गौणानि तत्र नामानि कर्मजानि च कानिचित् ।
निरुक्तं कर्मजानां त्वं शृणुष्व प्रयतोऽनघ ॥ १२.३५०.१० ॥
అక్కడ కొన్ని నామాలు గుణాల నుండి, కొన్ని కర్మల నుండి పుట్టినవి. కర్మల నుండి పుట్టిన నామాల నిరుక్తిని, పాపరహితుడా, శ్రద్ధగా వినుము.
12.350.11
कथ्यमानं मया तात त्वं हि मेऽर्धं स्मृतः पुरा ।
नमोऽतियशमे तस्मै देवानां परमात्मने ॥ १२.३५०.११ ॥
నేను చెబుతుండగా, తాతా, నీవే పూర్వం నా అర్ధంగా స్మరింపబడినవాడివి. అతియశస్వికి నమస్కారం, దేవతల పరమాత్మకు.
12.350.12
नारायणाय विश्वाय निर्गुणाय गुणात्मने ।
यस्य प्रसादजो ब्रह्मा रुद्रस्य क्रोधसंभवः ॥ १२.३५०.१२ ॥
నారాయణునికి, విశ్వరూపునికి, నిర్గుణునికి, గుణాత్మునికి; ఆయన అనుగ్రహం వల్ల బ్రహ్మ జన్మించాడు, ఆయన కోపం నుండి రుద్రుడు పుట్టాడు.
12.350.13
योसौ योनिर्हि सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च ।
अष्टादशगुणं यत्तत्सत्वं सत्ववतांवर ॥ १२.३५०.१३ ॥
స్థావర చరాలన్నింటికీ మూలమైనదైన ఆ యోని అతడే; పద్దెనిమిది గుణాలు కలిగిన, సత్త్వవంతులలో శ్రేష్ఠమైన ఆ సత్త్వమూ అతడే.
12.350.14
प्रकृतिः सा परा मह्यं रोदसी लोकधारिणी ।
ऋता सत्याऽमरा जय्या लोकानामात्मसंज्ञिता ॥ १२.३५०.१४ ॥
ఆ పరమ ప్రకృతి నాది; లోకాలను ధరించే ద్యావాపృథివులు అదే; ఋతం, సత్యం, అమరం, జయ్యం అని, లోకాల ఆత్మ అని అది పిలువబడుతుంది.
12.350.15
तस्मात्सर्वाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः ।
तपो यज्ञश्च यष्टा च पुराणः पुरुषो विराट् ॥ १२.३५०.१५ ॥
అందువల్ల సృష్టి ప్రళయాల వికారాలన్నీ ప్రవర్తిస్తాయి; తపస్సు, యజ్ఞం, యజమానుడు, పురాతన పురుషుడైన విరాట్.
12.350.16
अनिरुद्ध इति प्रोक्तो लोकानां प्रभवाप्ययः ।
ब्राह्मे रात्रिक्षये प्राप्ते तस्य ह्यमिततेजसः ॥ १२.३५०.१६ ॥
లోకాల ఉత్పత్తి లయాలకు కారణమైనవాడు అనిరుద్ధుడని చెప్పబడ్డాడు; బ్రహ్మ రాత్రి ముగిసినప్పుడు, ఆ అమిత తేజస్వి యొక్క.
12.350.17
प्रसादात्प्रादुरभवत्पद्ममर्कनिभं क्षणात् ।
तत्र ब्रह्मा समभवत्स तस्यैव प्रसादजः ॥ १२.३५०.१७ ॥
ఆయన అనుగ్రహం వలన క్షణంలో సూర్యుని వంటి పద్మం ఉద్భవించింది; అందులో బ్రహ్మ ఉద్భవించాడు; అతడు ఆయన అనుగ్రహం వల్లే జన్మించినవాడు.
12.350.18
अह्नः क्षये ललाटाच्च सुतो देवस्य वै तथा ।
क्रोधाविष्टस्य संजज्ञे रुद्रः संहारकारकः ॥ १२.३५०.१८ ॥
రోజు ముగింపున దేవుని నుదుటి నుండి కూడా ఒక కుమారుడు జన్మించాడు; కోపంతో నిండిన ఆయన నుండి సంహారం చేసే రుద్రుడు జన్మించాడు.
12.350.19
एतौ द्वौ विबुधश्रेष्ठौ प्रसादक्रोधजावुभौ ।
तदादर्शितपन्थानौ सृष्टिसंहारकारकौ ॥ १२.३५०.१९ ॥
ఈ ఇద్దరూ దేవశ్రేష్ఠులు, అనుగ్రహం మరియు కోపం నుండి జన్మించినవారు; వారిద్దరూ సృష్టిని మరియు సంహారాన్ని చేసేవారు, ఆ మార్గాన్ని చూపినవారు.
12.350.20
निमित्तमात्रं तावत्र सर्वप्राणिवरप्रदौ ।
कपदीं जटिलो मुण्डः श्मशानगृहसेवकः ॥ १२.३५०.२० ॥
ఇక్కడ వారు కేవలం నిమిత్తమాత్రులు; సమస్త ప్రాణులకు వరాలనిచ్చేవారు. జటాధారి, కపర్దీ, ముండితుడు, శ్మశానగృహంలో సేవించేవాడు.
12.350.21
उग्रव्रतचरो रुद्रो योगी त्रिपुरदारणः ।
दक्षक्रतुहरश्चैव भगनेत्रहरस्तथा ॥ १२.३५०.२१ ॥
ఉగ్రవ్రతుడు రుద్రుడు, యోగి, త్రిపురాలను దహించినవాడు, దక్షయజ్ఞాన్ని భంగం చేసినవాడు, భగుని కళ్లను హరించినవాడు.
12.350.22
नारायणात्मको ज्ञेयः पाण्डवेय युगेयुगे ।
तस्मिन्हि पूज्यमाने वै देवदेवे महेश्वरे ॥ १२.३५०.२२ ॥
పాండవేయా, యుగయుగాలలో అతడు నారాయణస్వరూపుడని తెలుసుకోవాలి; దేవదేవుడైన మహేశ్వరుని పూజించినప్పుడు.
12.350.23
संपूजितो भवत्पार्थ देवो नारायणः प्रभुः ।
अहमात्मा हि लोकानां विश्वेषां पाण्डुनन्दन ॥ १२.३५०.२३ ॥
పార్థా, నీచేత చక్కగా పూజింపబడిన దేవుడు నారాయణ ప్రభువు. పాండునందనా, నేనే సమస్త లోకాలకు ఆత్మను.
12.350.24
तस्मादात्मानमेवाग्रे रुद्रं संपूजयाम्यहम् ।
यद्यहं नार्चयेयं वै ईशानं वरदं शिवम् ॥ १२.३५०.२४ ॥
అందుచేత నేను మొదట నా ఆత్మ స్వరూపుడైన రుద్రుని చక్కగా పూజిస్తాను. వరదుడు, శివుడు అయిన ఈశానుని నేను పూజించకపోతే.
12.350.25
आत्मानं नार्चयेत्कश्चिदिति मे भावितात्मनः ।
मया प्रमाणं हि कृतं लोकः समनुवर्तते ॥ १२.३५०.२५ ॥
ఎవరూ తనను తానే పూజించకూడదని, స్వీయనియమితుడనైన నేను నిశ్చయించాను. నేనే ప్రమాణాన్ని స్థాపించాను; లోకం దానిని అనుసరిస్తుంది.
12.350.26
प्रमाणानि हि पूज्यानि ततस्तं पूजयाम्यहम् ।
यस्तं वेत्ति स मां वेत्ति योऽनु तं स हि मामनु ॥ १२.३५०.२६ ॥
ప్రమాణాలు పూజనీయమైనవి; అందుచేత నేను ఆయనను పూజిస్తాను. ఆయనను తెలిసినవాడు నన్ను తెలిసినవాడు; ఆయనను అనుసరించేవాడు నిశ్చయంగా నన్ను అనుసరించినవాడు.
12.350.27
रुद्रो नारायणश्चैव सत्वमेकं द्विधा कृतम् ।
लोके चरति कौन्तेय व्यक्तिस्थं सर्वकर्मसु ॥ १२.३५०.२७ ॥
రుద్రుడు, నారాయణుడు నిజానికి ఒకే సత్త్వం రెండు రూపాలుగా చేయబడింది. ఓ కౌంతేయా, అది వ్యక్తరూపంలో నిలిచి లోకంలో అన్ని కర్మలలో సంచరిస్తుంది.
12.350.28
न हि मे केनचिद्देयो वरः पाण्डवनन्दन ।
इति संचिन्त्य मनसा पुराणं रुद्रमीश्वरम् ॥ १२.३५०.२८ ॥
పాండవుల ఆనందమా, నాకు ఎవరి చేతనైనా వరం ఇవ్వబడకూడదని మనసులో ఆలోచించి, పురాతనుడైన ఈశ్వరుడు రుద్రుడిని (స్మరించాను).
12.350.29
पुत्रार्थमाराधितवानहमात्मानमात्मना ।
न हि विष्णुः प्रणमति कस्मैचिद्विबुधाय च ॥ १२.३५०.२९ ॥
కుమారుని కోసం నేను నన్ను నేనే నా చేతనే ఆరాధించుకున్నాను. విష్ణువు ఎవరికీ, ఏ దేవతకూ ప్రణమిల్లడు.
12.350.30
ऋते आत्मानमेवेति ततो रुद्रं नमाम्यहम् ।
सब्रह्मकाः सरुद्राश्च सेन्द्रा देवाः सहर्षिभिः ॥ १२.३५०.३० ॥
తనను తప్ప మరెవరినీ కాదు; అందుచేత నేను రుద్రుడికి నమస్కరిస్తాను. బ్రహ్మతో, రుద్రులతో, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు, ఋషులతో కలిసి (కూడా).
12.350.31
अर्चयन्ति सुरश्रेष्ठं देवं नारायणं हरिम् ।
भविष्यतां वर्ततां च भूतानां चैव भारत ॥ १२.३५०.३१ ॥
ఓ భరతా! భవిష్యత్తులో ఉండబోయే, ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రాణులందరూ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన హరి నారాయణ దేవుడినే పూజిస్తారు.
12.350.32
सर्वेषामग्रणीर्विष्णुः सेव्यः पूज्यश्च नित्यशः ।
नमस्व हव्यदं विष्णुं तथा शरणदं नमः। ॥ १२.३५०.३२ ॥
విష్ణువు అందరిలోకీ అగ్రగణ్యుడు; ఎల్లప్పుడూ సేవించదగినవాడు, పూజించదగినవాడు. హవ్యాన్ని స్వీకరించే, శరణు ఇచ్చే విష్ణువుకు నమస్కరించు.
12.350.33
वरदं नमस्व कौन्तेय हव्यकव्यभुजं नमः ।
चतुर्विधा मम जना भक्ता एव हि मे श्रुतम् ॥ १२.३५०.३३ ॥
ఓ కౌంతేయా! వరదుడికి నమస్కరించు; హవ్య కవ్యాలను భుజించేవానికి నమస్కారం. నా భక్తులు నాలుగు విధాలని నేను విన్నాను.
12.350.34
तेषामेकान्तिनः श्रेष्ठा ये चैवानन्यदेवताः ।
अहमेव गतिस्तेषां निराशीः कर्मकारिणाम् ॥ १२.३५०.३४ ॥
వారిలో ఏకాంతంగా, శ్రేష్ఠంగా, అన్య దేవతలను ఆశ్రయించని వారికి, ఫలాపేక్ష లేకుండా కర్మ చేసేవారికి నేనే గతి.
12.350.35
ये च शिष्टास्त्रयो भक्ताः फलकामा हि ते मताः ।
सर्वे च्यवनधर्माणः प्रतिबुद्धस्तु श्रेष्ठभाक् ॥ १२.३५०.३५ ॥
మిగిలిన ముగ్గురు భక్తులు ఫలాపేక్ష కలవారిగా భావించబడ్డారు; అందరూ నశ్వర ధర్మం కలవారు. కానీ మేల్కొన్నవాడు శ్రేష్ఠ ఫలానికి భాగస్వామి.
12.350.36
ब्रह्माणं शितिकण्ठं च याश्चान्या देवताः स्मृताः ।
प्रबुद्धचर्याः सेवन्तो मामेवैष्यन्ति यत्फलम् ॥ १२.३५०.३६ ॥
బ్రహ్మను, నీలకంఠుడిని, స్మరించబడే ఇతర దేవతలను మేల్కొన్న ప్రవర్తనతో సేవించేవారు నన్నే పొందుతారు; అదే వారి ఫలం.
12.350.37
भक्तं प्रति विशेषस्ते एष पार्थानुकीर्तितः ।
त्वं चैवाहं च कौन्तेय नरनारायणौ स्मृतौ ॥ १२.३५०.३७ ॥
భక్తుని పట్ల నీకు ఉన్న ఈ విశేషం పార్థునికి చెప్పబడింది. కౌంతేయా, నీవు, నేను నర-నారాయణులుగా స్మరించబడ్డాము.
12.350.38
भारावतरणार्थं तु प्रविष्टौ मानुषीं तनुम् ।
नानीभ्यध्यात्मयोगांश्च योऽहं यस्माच्च भारत ॥ १२.३५०.३८ ॥
భారాన్ని తగ్గించడానికే మనిద్దరం మానవ శరీరంలో ప్రవేశించాము. భారతా, నేను వివిధ ఆధ్యాత్మ యోగాలను బోధించేవాడిని, అందుకే వచ్చాను.
12.350.39
निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथाऽऽभ्यदयिकोऽपि च ।
नराणामयनं ख्यातमहमेकः सनातनः ॥ १२.३५०.३९ ॥
నివృత్తి లక్షణం గల ధర్మం, అభ్యుదయాన్ని ఇచ్చే ధర్మం కూడా మనుషులకు ఆశ్రయమని చెప్పబడింది; వారికి ఏకైక సనాతన ఆశ్రయం నేనే.
12.350.40
आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः ।
अयनं मम ताः पूर्वमतो नारायणोस्म्यहम् ॥ १२.३५०.४० ॥
ఆపః అనే జలాలను నారాలు అని చెప్పారు; జలాలు నర పుత్రులు. అవి పూర్వం నా ఆశ్రయం; అందువల్ల నేను నారాయణుడను.
12.350.41
छादयामि जगद्विश्वं भूत्वा सूर्य इवांशुभिः ।
सर्वभूताधिवासश्च वासुदेवस्ततो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४१ ॥
సూర్యుడిలా నా కిరణాలతో నేను సమస్త విశ్వాన్ని ఆవరిస్తాను. సర్వ ప్రాణుల నివాసం కావడం వల్ల నేనే వాసుదేవుడను.
12.350.42
गतिश्च सर्वभूतानां प्रजनश्चापि भारत ।
व्याप्ते म रोदसी पार्थ कान्तिश्चाभ्यधिका मम। ॥ १२.३५०.४२ ॥
భారతా, సర్వ ప్రాణులకు గతియు, ఉత్పత్తియు నేనే. పార్థా, ద్యావా-పృథివులు నాతో వ్యాపించబడ్డాయి; నా కాంతి అధికమైనది.
12.350.43
अधिभूतनिविष्टश्च तद्विश्वं चास्मि भारत ।
क्रमणाच्चाप्यहं पार्थ विष्णुरित्यभिसंज्ञितः ॥ १२.३५०.४३ ॥
భరతుడా, నేను సర్వభూతాలలో ప్రవేశించి ఉన్నాను; ఆ విశ్వమూ నేనే. పార్థా, అడుగులు వేసినందున నేను విష్ణువు అని పిలువబడతాను.
12.350.44
दमात्सिद्धिं परीप्सन्तो मां जनाः कामयन्ति ह ।
दिवं चोर्वी च मध्यं च तस्माद्दामोदरो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४४ ॥
నియమం ద్వారా సిద్ధిని కోరే జనులు నన్నే కోరుకుంటారు. స్వర్గం, భూమి, అంతరిక్షం కూడా నావే; అందుచేత నేను దామోదరుడను.
12.350.45
पृश्निरित्युच्यते चान्नं वेदा आपोऽमृतं तथा ।
ममैतानि सदा गर्भः पृश्निगर्भस्ततो ह्यहम् ॥ १२.३५०.४५ ॥
అన్నాన్ని పృశ్ని అంటారు; వేదాలు, జలం, అమృతం కూడా అంతే. ఇవన్నీ ఎల్లప్పుడూ నా గర్భంలో ఉంటాయి; అందుచేత నేను పృశ్నిగర్భుడను.
12.350.46
ऋषयः प्राहुरेवं मां त्रितं कूपनिपातितम् ।
पृश्निगर्भ त्रितं पाहीत्येकतद्वितपातितम् ॥ १२.३५०.४६ ॥
ఋషులు నాకిలా చెప్పారు — 'బావిలో పడిన త్రితుని కాపాడు; ఓ పృశ్నిగర్భా, త్రితుని రక్షించు' అని; అందువల్ల ఆ గొయ్యిలో పడిన వాడు (రక్షించబడ్డాడు).
12.350.47
ततः स ब्रह्मणः पुत्र आद्यो ह्यृषिवरस्त्रितः ।
उत्ततारोदपानाद्वै पृश्निगर्भानुकीर्तनात् ॥ १२.३५०.४७ ॥
అప్పుడు బ్రహ్మ ఆది పుత్రుడు, శ్రేష్ఠ ఋషి త్రితుడు పృశ్నిగర్భుని కీర్తనం వల్ల బావి నుండి పైకి వచ్చాడు.
12.350.48
सूर्यस्य तपतो लोकानग्नेः सोमस्य चाप्युत ।
अंशवो यत्प्रकाशन्ते ममैते केशसंज्ञिताः ॥ १२.३५०.४८ ॥
లోకాలను తపింపజేసే సూర్యుని, అగ్ని, చంద్రుల కిరణాలు ప్రకాశిస్తాయే, అవి నా 'కేశాలు' అని పిలువబడతాయి.
12.350.49
सर्वज्ञाः केशवं तस्मान्मामाहुर्द्विजसत्तमाः ।
स्वपत्न्यामाहितो गर्भ उचथ्येन महात्मना ॥ १२.३५०.४९ ॥
అందువల్ల సర్వజ్ఞులైన ద్విజోత్తములు నన్ను కేశవుడని పిలుస్తారు. మహాత్ముడైన ఉచథ్యునిచే తన భార్యలో గర్భం స్థాపించబడింది.
12.350.50
उचथ्येऽन्तहिंते चैव कदाचिद्देवताज्ञया ।
बृहस्पतिरथाविन्दत्तां पत्नीं तस्य धीमतः ॥ १२.३५०.५० ॥
ఉచథ్యుడు అదృశ్యమైన తర్వాత ఒకసారి దేవతల ఆజ్ఞచే బృహస్పతి ఆ బుద్ధిమంతుని భార్యను పొందాడు.
12.350.51
ततो वै तमृषिश्रेष्ठं मैथुनोपगतं तथा ।
उवाच गर्भः कौन्तेय पञ्चभूतगुणात्मकः ॥ १२.३५०.५१ ॥
అప్పుడు ఓ కౌంతేయా, పంచభూతగుణాత్మకమైన గర్భం, సంభోగానికి వచ్చిన ఆ ఋషిశ్రేష్ఠునితో ఇలా అన్నది.
12.350.52
पूर्वागतोऽहं वरद नार्हस्यम्बां प्रबाधितुम् ।
एतद्बृहस्पतिः श्रुत्वा चुक्रोध च शशाप च ॥ १२.३५०.५२ ॥
ఓ వరదాత, నేను ముందే వచ్చాను; నీవు తల్లిని బాధించకూడదు. ఇది విని బృహస్పతి కోపించి శపించాడు.
12.350.53
मैथुनायागतो यस्मात्त्वयाऽहं विनिवारितः ।
तस्मादन्धो यास्यसि त्वं मच्छापान्नात्र संशयः ॥ १२.३५०.५३ ॥
సంభోగానికి వచ్చిన నన్ను నీవు అడ్డగించినందున, నీవు గుడ్డివాడవు అవుతావు; నా శాపం వల్ల ఇందులో సందేహం లేదు.
12.350.54
स शापादृषिमुख्यस्य दीर्घं तम उपेयिवान् ।
स हि दीर्घतमा नाम नाम्ना ह्यासीदृषिः पुरा ॥ १२.३५०.५४ ॥
ఆ ప్రధాన ఋషి శాపం వల్ల అతడు దీర్ఘమైన చీకటిని పొందాడు. అతడు పూర్వం దీర్ఘతమస్ అనే పేరుగల ఋషి.
12.350.55
वेदानवाप्य चतुरः साङ्गोपाङ्गान्सनातनान् ।
प्रयोजयामास तदा नाम गुह्यमिदं मम ॥ १२.३५०.५५ ॥
నాలుగు శాశ్వతమైన వేదాలను, వాటి అంగోపాంగాలతో సహా పొంది, అప్పుడు అతడు నా ఈ రహస్య నామాన్ని ప్రయోగించాడు.
12.350.56
आनुपूर्व्येण विधिना केशवेति पुनः पुनः ।
स चक्षुष्मान्समभवद्गौतमश्चाभवत्पुनः ॥ १२.३५०.५६ ॥
క్రమానుసారం విధిగా 'కేశవా' అని పలుమార్లు పిలవగా, అతడు చక్షుష్మంతుడయ్యాడు, మళ్ళీ గౌతముడూ అయ్యాడు.
12.350.57
एवं हि वरदं नाम केशवेति ममार्जुन ।
देवानामथ सर्वेषामृषीणां च महात्मनाम् ॥ १२.३५०.५७ ॥
ఈ విధంగా, అర్జునా, నా 'కేశవ' నామం వరమిచ్చునది; దేవతలందరికీ, మహాత్ములైన ఋషులకూ కూడా.
12.350.58
अग्निः सोमेन संयुक्त एकयोनिर्मुखं कृतम् ।
अग्नीषोममयं तस्माज्जगत्कृत्स्नं चराचरम् ॥ १२.३५०.५८ ॥
సోమంతో కూడిన అగ్ని, ఒకే మూలమైనవాడు, ముఖంగా చేయబడినాడు; అందువల్ల చరాచరమైన సమస్త జగత్తూ అగ్నిషోమమయం.
12.350.59
अपि हि पुराणे भवति एकयोन्यावग्नीषोमौ देवाश्चाग्निमुखा इति। एकयोनित्वाच्च परस्परं हर्षयन्तो लोकान्धारयन्त इति ॥ १२.३५०.५९ ॥
పురాణంలో కూడా అగ్ని, సోములు ఏకయోనికులని, దేవతలు అగ్నిముఖులని చెప్పబడింది; ఏకయోని కారణంగా పరస్పరం సంతోషపెడుతూ వారు లోకాలను ధరిస్తారు.