ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.357
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.357.1
श्रुतं भगवतस्तस्य माहात्म्यं परमात्मनः ।
जन्मधर्मगृहे चैव नरनारायणात्मकम् ॥ १२.३५७.१ ॥
ಆ ಭಗವಂತನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ; ಜನ್ಮ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ನರ-ನಾರಾಯಣ ಸ್ವರೂಪನು.
12.357.2
महावराहसृष्टा च पिण्डोत्पत्तिः पुरातनी ।
प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च यो यथा परिकल्पितः ॥ १२.३५७.२ ॥
ಮಹಾವರಾಹನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪುರಾತನ ಪಿಂಡೋತ್ಪತ್ತಿ; ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ.
12.357.3
तथा स नः श्रुतो ब्रह्मन्कथ्यमानस्त्वयाऽनघ ।
हव्यकव्यभुजो विष्णुरुदक्पूर्वे महोदधौ ॥ १२.३५७.३ ॥
ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನೀವು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ; ಹವ್ಯ-ಕವ್ಯಭೋಕ್ತ ವಿಷ್ಣು ಈಶಾನ್ಯದ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ.
12.357.4
यच्च तत्कथितं पूर्वं त्वया हयशिरो महत् ।
तच्च दृष्टं भगवता ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥ १२.३५७.४ ॥
ನೀವು ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ಮಹಾ ಹಯಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಕಂಡನು.
12.357.5
किं तदुत्पादितं पूर्वं हरिणा लोकधारिणा ।
रूपं प्रभावं महतामपूर्वं धीमतांवर ॥ १२.३५७.५ ॥
ಓ ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಲೋಕಧಾರಿ ಹರಿ ಮೊದಲು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಆ ಅಪೂರ್ವ ರೂಪ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಪ್ರಭಾವ ಯಾವುವು?
12.357.6
दृष्ट्वा हि विवुधश्रेष्ठमपूर्वममितौजसम् ।
तदश्वशिरसं पुण्यं ब्रह्मा किमकरोन्मुने ॥ १२.३५७.६ ॥
ಓ ಮುನಿಯೇ, ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಅಪೂರ್ವ, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿ ಆ ಪುಣ್ಯ ಅಶ್ವಶಿರಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಏನು ಮಾಡಿದನು?
12.357.7
एतन्नः संशयं ब्रह्मन्पुराणं ब्रह्मसंभवम् ।
कथयस्वोत्तममते महापुरुषसंश्रितम्।
पाविताः स्म त्वया ब्रह्मन्पुण्याः कथय ताः कथाः ॥ १२.३५७.७ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಇದು ನಮ್ಮ ಸಂಶಯ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಮಹಾಪುರುಷನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಆ ಪುರಾಣವನ್ನು ಹೇಳಿ. ಉತ್ತಮಮತಿಯೇ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ನಾವು ಪವಿತ್ರರಾದೆವು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆ ಪುಣ್ಯಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ.
12.357.8
सौतिरुवाच ।
कथयिष्यामि ते सर्वं पुराणं वेदसंमितम्।
जगौ यद्भगवान्व्यासो राज्ञः पारिक्षितस्य वै ॥ १२.३५७.८ ॥
ಸೌತಿ ಹೇಳಿದರು: ವೇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಆ ಪುರಾಣವನ್ನೆಲ್ಲ ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ — ಪರೀಕ್ಷಿತನ ವಂಶದ ರಾಜನಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸರು ಹಾಡಿದ್ದನ್ನು.
12.357.9
श्रुत्वाऽश्वशिरसो मूर्ति देवस्य हरिमेधसः ।
उत्पन्नसंशयो राजा एतदेवमचोदयत् ॥ १२.३५७.९ ॥
ಹರಿಮೇಧಸನ ಅಶ್ವಶಿರಸ್ಸು ದೇವನ ರೂಪವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸಂಶಯ ಹುಟ್ಟಿದ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು.
12.357.10
यत्तद्दर्शितवान्ब्राह्म देवं हयशिरोधरम् ।
किमर्थं तत्समभवद्वपुर्देवोपकल्पितम् ॥ १२.३५७.१० ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತೋರಿಸಿದ ಆ ಹಯಶಿರೋಧರ ದೇವ — ದೇವನು ರೂಪಿಸಿದ ಆ ರೂಪ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಉಂಟಾಯಿತು?
12.357.11
यत्किंचिदिह लोके वै देहबद्धं विशांपते ।
सर्वं पञ्चभिराविष्टं भूतैरीश्वरबुद्धिजैः ॥ १२.३५७.११ ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತವಾದದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಈಶ್ವರ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಐದು ಭೂತಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ.
12.357.12
ईश्वरो हि जगत्स्रष्टा प्रभुर्नारायणो विराट् ।
भूतान्तरात्मा वरदः सगुणो निर्गुणोपि च ॥ १२.३५७.१२ ॥
ಈಶ್ವರನೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು; ಪ್ರಭು ನಾರಾಯಣ, ವಿರಾಟ್, ಭೂತಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮ, ವರದಾತ — ಸಗುಣನೂ ನಿರ್ಗುಣನೂ ಆಗಿರುವವನು.
12.357.13
भूतप्रलयमव्यक्तं शृणुष्व नृपसत्तम ॥ १२.३५७.१३ ॥
ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಭೂತಪ್ರಳಯವನ್ನೂ ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನೂ ಕೇಳು.
12.357.14
धरण्यामथ लीनायामप्सु चैकार्णवे पुरा ।
ज्योतिर्भूते जले चापि लीने ज्योतिषि चानिले ॥ १२.३५७.१४ ॥
ಹಿಂದೆ ಭೂಮಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಏಕಾರ್ಣವವಾಯಿತು; ನೀರು ಜ್ಯೋತಿಯಲ್ಲಿ, ಜ್ಯೋತಿ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು.
12.357.15
वायौ चाकाशसंलीने आकाशे च मनोनुगे ।
व्यक्ते मनसि संलीने व्यक्ते चाव्यक्ततां गते ॥ १२.३५७.१५ ॥
ವಾಯು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು; ಆಕಾಶ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಲೀನವಾಯಿತು; ವ್ಯಕ್ತವು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಅವ್ಯಕ್ತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.
12.357.16
अव्यक्ते पुरुषं याते पुंसि सर्वगतेऽपि च ।
तम एवाभवत्सर्वं न प्राज्ञायत किंचन ॥ १२.३५७.१६ ॥
ಅವ್ಯಕ್ತವು ಪುರುಷನನ್ನು ಸೇರಿದಾಗ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪುರುಷನಲ್ಲಿಯೂ ಲೀನವಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಕತ್ತಲೆಯಾಯಿತು; ಏನೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
12.357.17
तमसो ब्रह्मसंभूतं तमोमूलमृतात्मकम् ।
तद्विश्वभावसंज्ञान्तं पौरुषीं तनुमाश्रितम् ॥ १२.३५७.१७ ॥
ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಕತ್ತಲೆಯೇ ಮೂಲವಾದ, ಋತವೇ ಸ್ವರೂಪವಾದದ್ದು; ಅದು ವಿಶ್ವಭಾವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪೌರುಷ ತನುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ.
12.357.18
सोऽनिरुद्ध इति प्रोक्तस्तत्प्रधानं प्रचक्षते ।
तदव्यक्तमिति ज्ञेयं त्रिगुणं नृपसत्तम ॥ १२.३५७.१८ ॥
ಅವನನ್ನೇ ಅನಿರುದ್ಧ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅದನ್ನು ಅವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
12.357.19
विद्यासहायवान्देवो विष्वक्सेनो हरिः प्रभुः ।
आदिकर्ता स भूतानामप्रमेयो हरिः प्रभुः ॥ १२.३५७.१९ ॥
ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ದೇವನು ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನ, ಹರಿ, ಪ್ರಭು. ಅವನು ಭೂತಗಳ ಆದಿಕರ್ತ, ಅಪ್ರಮೇಯ, ಹರಿ, ಪ್ರಭು.
12.357.20
अप्स्वेव शयनं चक्रे निद्रायोगमुपागतः ।
जगतश्चिन्तयन्सृष्टिं चित्रां बहुगुणोद्भवाम् ॥ १२.३५७.२० ॥
ಅವನು ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಶಯನಿಸಿದನು, ನಿದ್ರಾಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿ. ಬಹುಗುಣಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ವಿಚಿತ್ರ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ.
12.357.21
तस्य चिन्तयतः सृष्टिं महानात्मगुणः स्मृतः ।
अहंकारस्ततो जातो ब्रह्मा शुभचतुर्मुखः।
हिरण्यगर्भो भगवान्सर्वलोकपितामहः ॥ १२.३५७.२१ ॥
ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಹತ್ ಎಂಬ ಆತ್ಮಗುಣ ಉದ್ಭವಿಸಿತೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಮೇಲೆ ಅಹಂಕಾರ ಹುಟ್ಟಿತು, ನಂತರ ಶುಭದ ನಾಲ್ಮೊಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಭಗವಾನ್, ಸರ್ವಲೋಕ ಪಿತಾಮಹ.
12.357.22
पद्मेऽनिरुद्धात्संभूतस्तदा पद्मनिभेक्षणः ।
सहस्रपत्रे द्युतिमानुपविष्टः सनातनः ॥ १२.३५७.२२ ॥
ಆಗ ಅನಿರುದ್ಧನಿಂದ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಕಮಲನೇತ್ರ. ಸಾವಿರ ದಳದ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಸನಾತನನು ಕುಳಿತನು.
12.357.23
ददृशेऽद्भुतसंकाशो लोकानाप्याययन्प्रभुः ।
सत्वस्थः परमेष्ठी स ततो भूतगणान्सृजन् ॥ १२.३५७.२३ ॥
ಅದ್ಭುತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು, ಪ್ರಭು, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ. ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಆಗ ಭೂತಗಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
12.357.24
पूर्वमेव च पद्मस्य पत्रे सूर्यांशुसप्रभे ।
नारायणकृतौ बिन्दू अपामास्तां गुणोत्तरौ ॥ १२.३५७.२४ ॥
ಮೊದಲೇ ಕಮಲದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯಕಿರಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ನಾರಾಯಣನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ, ಗುಣೋತ್ತಮವಾದ ಎರಡು ನೀರಿನ ಹನಿಗಳಿದ್ದವು.
12.357.25
तावपश्यत्स भगवाननादिनिधनोऽच्युतः ।
एकस्तत्राभवद्विन्दुर्मध्वाभो रुचिरप्रभः ॥ १२.३५७.२५ ॥
ಆದಿ-ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಆ ಭಗವಂತ ಅಚ್ಯುತನು ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಜೇನಿನ ವರ್ಣದ, ಸುಂದರ ಪ್ರಭೆಯ ಒಂದು ಬಿಂದು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.
12.357.26
स तामसो मधुर्जातस्तदा नारायणाज्ञया ।
कठिनस्त्वपरो विन्दुः कैटभो राजसस्तु सः ॥ १२.३५७.२६ ॥
ನಾರಾಯಣನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆಗ ತಾಮಸ ಸ್ವಭಾವದ ಮಧು ಜನಿಸಿದನು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಠಿಣ ಬಿಂದು ಕೈಟಭನಾದನು, ಅವನು ರಾಜಸ ಸ್ವಭಾವದವನು.
12.357.27
तावभ्यधातवां श्रेष्ठौ तमोरजगुणान्वितौ ।
बलवन्तौ गदाहस्तौ पद्मनालानुसारिणौ ॥ १२.३५७.२७ ॥
ತಮ ಮತ್ತು ರಜ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗದೆ ಹಿಡಿದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು ತಾವರೆ ದಂಟನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು.
12.357.28
ददृशातेऽरविन्दस्थं ब्रह्माणममितप्रभवम् ।
सृजन्तं प्रथमं वेदांश्चतुरश्चारुविग्रहान् ॥ १२.३५७.२८ ॥
ತಾವರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ, ಅಪರಿಮಿತ ಪ್ರಭಾವದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನೋಡಿದರು. ಅವನು ಮೊದಲು ಸುಂದರ ರೂಪದ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
12.357.29
ततो विग्रहवन्तस्तान्वेदान्दृष्ट्वाऽसुरोत्तमौ ।
सहसा जगृहतुर्वेदान्ब्रह्मणः पश्यतस्तदा ॥ १२.३५७.२९ ॥
ಆಗ ರೂಪಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಆ ವೇದಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಸುರರು ಬ್ರಹ್ಮನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು.
12.357.30
अथ तौ दानवश्रेष्ठौ वेदान्गृह्य सनातनान् ।
रसां विविशतुस्तूर्णमुदक्पूर्वे महोदधौ ॥ १२.३५७.३० ॥
ಆಗ ದಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸನಾತನ ವೇದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಮಹಾಸಾಗರದ ರಸಾತಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
12.357.31
ततो हृतेषु देवेषु ब्रह्मा कश्मलमाविशत् ।
ततो वचनमीशानं प्राह वेदैर्विनाकृतः ॥ १२.३५७.३१ ॥
ದೇವತೆಗಳು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ವ್ಯಾಕುಲತೆಗೆ ಒಳಗಾದನು. ಅನಂತರ ವೇದಗಳಿಂದ ವಂಚಿತನಾದ ಅವನು ಈಶಾನನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
12.357.32
ब्रह्मोवाच ।
वेदा मे परमं चक्षुर्वेदा मे परमं बलम्।
वेदा मे परमं धाम वेदा मे ब्रह्म चोत्तरम् ॥ १२.३५७.३२ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ವೇದಗಳೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಕಣ್ಣು, ವೇದಗಳೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಬಲ. ವೇದಗಳೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಧಾಮ, ವೇದಗಳೇ ನನ್ನ ಉತ್ತಮ ಬ್ರಹ್ಮ.
12.357.33
मम वेदा हृताः सर्वे दानवाभ्यां बलादितः ।
अन्धकारा हि मे लोका जाता वेदैर्विना कृताः ॥ १२.३५७.३३ ॥
ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನ್ನು ಇಬ್ಬರು ದಾನವರು ಬಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೇದಗಳಿಲ್ಲದಂತಾಗಿ ನನ್ನ ಲೋಕಗಳು ಕತ್ತಲೆಯಾಗಿವೆ.
12.357.34
वेदानृते हि किं कुर्या लोकानां सृष्टिमुत्तमाम् ।
अहो बत महद्दुःखं वेदनाशनजं मम ॥ १२.३५७.३४ ॥
ವೇದಗಳಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಲೋಕಗಳ ಉತ್ತಮ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ? ಅಯ್ಯೋ, ವೇದಗಳ ನಾಶದಿಂದುಂಟಾದ ನನ್ನ ದುಃಖ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು.
12.357.35
प्राप्तं दुनोति हृदयं तीव्रं शोकपरायणम् ।
को हि शोकार्णवे मग्नं मामितोऽद्य समुद्धरेत् ॥ १२.३५७.३५ ॥
ಈ ತೀವ್ರ ದುಃಖ ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕೊರೆಯುತ್ತಿದೆ; ನಾನು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೇನೆ. ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿಂದ ಯಾರು ಮೇಲೆತ್ತುವರು?
12.357.36
वदांस्तांश्चानयेन्नष्टान्कस्य चाहं प्रियो भवे ।
इत्येवं भाषमाणस्य ब्रह्मणो नृपसत्तम ॥ १२.३५७.३६ ॥
"ಆ ಕಳೆದುಹೋದ ವೇದಗಳನ್ನು ನಾನು ಮರಳಿ ತರಬಲ್ಲೆನೇ? ನಾನು ಯಾರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗುವೆನು?" ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮನ (ಮಾತುಗಳು ಇವು).
12.357.37
हरेः स्तोत्रार्थमुद्भूता बुद्धिर्बुद्धिमतां वर ।
ततो जगौ परं जप्यं साञ्जलिप्रग्रहः प्रभुः ॥ १२.३५७.३७ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹರಿಯ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಆಗ ಪ್ರಭುವು ಕೈಮುಗಿದು ಪರಮ ಜಪ್ಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹಾಡಿದನು.
12.357.38
ब्रह्मोवाच ।
ॐ नमस्ते ब्रह्महृदय नमस्ते मम पूर्वज।
लोकाद्यभुवनश्रेष्ठ साङ्ख्ययोगनिधे प्रभो ॥ १२.३५७.३८ ॥
ಓಂ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಹೃದಯವೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಲೋಕಗಳ ಆದಿಯೇ, ಭುವನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸಾಂಖ್ಯ ಯೋಗಗಳ ನಿಧಿಯೇ, ಪ್ರಭುವೇ.
12.357.39
व्यक्ताव्यक्तकराचिन्त्य क्षेमं पन्थानमास्थितः ।
विश्वभुक्सर्वभूतानामन्तरात्मन्नयोनिज।
अहं प्रसादजस्तुभ्यं लोकधाम स्वयंभुवः ॥ १२.३५७.३९ ॥
ವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನೇ, ಅಚಿಂತ್ಯನೇ, ಕ್ಷೇಮದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತವನೇ, ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಭೋಗಿಸುವವನೇ, ಅಂತರಾತ್ಮನೇ, ಅಯೋನಿಜನೇ. ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಾನು ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಲೋಕಧಾಮವೇ.
12.357.40
त्वत्तो मे मानसं जन्म प्रथमं द्विजपूजितम् ।
चाक्षुषं वै द्वितीयं मे जन्म चासीत्पुरातनम् ॥ १२.३५७.४० ॥
ನಿನ್ನಿಂದ ನನ್ನ ಮನೋಜನ್ಮ ಮೊದಲನೆಯದು, ಅದು ದ್ವಿಜರಿಂದ ಪೂಜಿತವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಜನ್ಮ ಚಾಕ್ಷುಷ, ಅದು ಪುರಾತನವಾಗಿತ್ತು.
12.357.41
त्वत्प्रसादात्तु मे जन्म तृतीयं वाचिकं महत् ।
त्वत्तः श्रवणजं चापि चतुर्थं जन्म मे विभो ॥ १२.३५७.४१ ॥
ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಜನ್ಮ ವಾಚಿಕ, ಅದು ಮಹತ್ತಾದುದು. ನಿನ್ನಿಂದ ನನ್ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಜನ್ಮ ಶ್ರವಣದಿಂದ, ಓ ವಿಭು.
12.357.42
नासत्यं चापि मे जन्म त्वत्तः पञ्चममुच्यते ।
अण्डजं चापि मे जन्म त्वत्तः षष्ठं विनिर्मितं ॥ १२.३५७.४२ ॥
ನಾಸತ್ಯ (ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆ) ರೂಪದ ನನ್ನ ಜನ್ಮವೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಐದನೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನಿಂದ ನನ್ನ ಆರನೆಯ ಜನ್ಮ ಅಂಡಜವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು.
12.357.43
इदं च सप्तमं जन्म पद्मजन्मेति वै प्रभो ।
सर्गेसर्गे ह्यहं पुत्रस्तव त्रिगुणवर्जित ॥ १२.३५७.४३ ॥
ಇದು ಏಳನೆಯ ಜನ್ಮ, ಪ್ರಭು, ಪದ್ಮಜನ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು. ಪ್ರತಿ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರ, ತ್ರಿಗುಣರಹಿತನು.
12.357.44
प्रथमः पुण्डरीकाक्षः प्रधानगुणकल्पितः ।
त्वमीश्वरः स्वभावश्च भूतानां त्वं प्रभावन ॥ १२.३५७.४४ ॥
ಮೊದಲನೆಯವನು ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷ, ಪ್ರಧಾನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪಿತನು. ನೀನೇ ಈಶ್ವರ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ವಭಾವವೂ ನೀನೇ; ನೀನೇ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮೂಲ.
12.357.45
त्वया विनिर्मितोऽहं वै वेदचक्षुर्वयोतिग ।
ते मे वेदा हृताश्चक्षुरन्धो जातोस्मि जागृहि।
ददस्व चक्षूंषि मम प्रियोऽहं ते प्रियोसि मे ॥ १२.३५७.४५ ॥
ನಿನ್ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತನಾದೆ, ವೇದವೇ ಕಣ್ಣಾಗಿರುವವನು, ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿದವನು. ನನ್ನ ವೇದಗಳು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ನಾನು ಕಣ್ಣುಗಳಿಲ್ಲದವನಾದೆ. ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳು! ನನಗೆ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೀಡು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯನು, ನೀನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು.
12.357.46
एवं स्तुतः स भगवान्पुरुषः सर्वतोमुखः ।
जहौ निद्रामथ तदा वेदकार्यार्थमुह्यतः ॥ १२.३५७.४६ ॥
ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಭಗವಾನ್ ಪುರುಷ, ಸರ್ವತೋಮುಖನು, ಆಗ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು, ವೇದಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಯುಕ್ತನಾಗಿ.
12.357.47
ऐश्वर्येण प्रयोगेण द्वितीयां तनुमास्थितः ।
सुनासिकेन कायेन भूत्वा चन्द्रप्रभस्तदा।
कृत्वा हयशिरः शुभ्रं वेदानामालयं प्रभुः ॥ १२.३५७.४७ ॥
ತನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಎರಡನೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಸುಂದರ ಮೂಗುಳ್ಳ, ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆಯ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ, ಆಗ ಆ ಪ್ರಭು ವೇದಗಳ ಆಲಯವಾದ ಶುಭ್ರ ಹಯಶಿರಸ್ಸನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.
12.357.48
तस्य मूर्धा समभवद्द्यौः सनक्षत्रतारकाः ।
केशाश्चास्याभवन्दीर्घा रवेरंशुसमप्रभाः ॥ १२.३५७.४८ ॥
ಅವನ ತಲೆ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ತಾರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶವಾಯಿತು. ಅವನ ಕೂದಲು ಉದ್ದವಾಯಿತು, ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿ.
12.357.49
कर्णावाकाशपाताले ललाटं भूतधारिणी ।
गङ्गासरस्वती पुण्ये भ्रुवावास्तां महाद्युती ॥ १२.३५७.४९ ॥
ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಪಾತಾಳ ಅವನ ಕಿವಿಗಳಾದವು; ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಭೂಮಿ ಅವನ ಹಣೆಯಾಯಿತು; ಪುಣ್ಯ ಗಂಗೆ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ ಅವನ ಎರಡು ಹೊಳೆಯುವ ಹುಬ್ಬುಗಳಾದವು.
12.357.50
चक्षुषी सोमसूर्यौं ते नासा संध्या पुनः स्मृता ।
ॐकारस्त्वथ संस्कारो विद्युज्जिह्वा च निर्मिता ॥ १२.३५७.५० ॥
ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು; ಸಂಧ್ಯೆ ಅವನ ಮೂಗು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ನಂತರ ಓಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರ ಆಯಿತು; ಮಿಂಚು ಅವನ ನಾಲಿಗೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು.
12.357.51
दन्ताश्च पितरो राजन्सोमपा इति विश्रुताः ।
गोलोको ब्रह्मलोकश्च ओष्ठावास्तां महात्मनः।
ग्रीवा चास्याभवद्राजन्कालरात्रिर्गुणोत्तरा ॥ १२.३५७.५१ ॥
ರಾಜನೇ, ಹಲ್ಲುಗಳು ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವ ಪಿತೃಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು; ಗೋಲೋಕ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಎರಡು ತುಟಿಗಳಾದವು; ರಾಜನೇ, ಗುಣೋತ್ತರಳಾದ ಕಾಲರಾತ್ರಿ ಅವನ ಕತ್ತಾದಳು.
12.357.52
एतद्धयशिरः कृत्वा नानामूर्तिभिरावृतम् ।
अन्तर्दधौ स विश्वेशो विवेश च रसां प्रभुः ॥ १२.३५७.५२ ॥
ನಾನಾ ರೂಪಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಈ ಹಯಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಪ್ರಭು ಅಂತರ್ಧಾನನಾಗಿ ರಸಾತಲವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
12.357.53
रसां पुनः प्रविष्टश्च योगं परममास्थितः ।
शैक्ष्यं स्वरं समास्थाय उद्गीतं प्रासृजत्स्वरम् ॥ १२.३५७.५३ ॥
ರಸಾತಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪರಮ ಯೋಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಶೈಕ್ಷ್ಯ ಸ್ವರವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಉದ್ಗೀತ ಸ್ವರವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದನು.
12.357.54
सस्वरः सानुनादी च सर्वशः स्निग्ध एव च ।
बभूवान्तर्जलगतः सर्वभूतगुणोदितः ॥ १२.३५७.५४ ॥
ಸ್ವರಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾಗಿ ಆಗಿ, ಸರ್ವಭೂತಗುಣಗಳಿಂದ ಉದಿತನಾಗಿ ಅವನು ಜಲದೊಳಗೆ ಸೇರಿದನು.
12.357.55
ततस्तावसुरौ कृत्वा वेदान्समयबन्धनान् ।
रसातले विनिक्षिप्य यतः शब्दस्ततो द्रुतौ ॥ १२.३५७.५५ ॥
ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ಅಸುರರು ವೇದಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಂದದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ರಸಾತಲದಲ್ಲಿ ಎಸೆದು, ಶಬ್ದ ಬಂದ ಕಡೆಯಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟರು.
12.357.56
एतस्मिन्नन्तरे राजन्देवो हयशिरोधरः ।
जग्राह वेदानखिलान्रसालगतान्हरिः ॥ १२.३५७.५६ ॥
ರಾಜನೇ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ದೇವ ಹರಿ ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
12.357.57
प्रादाच्च ब्रह्मणे भूयस्ततः स्वां प्रकृतिं गतः ॥ १२.३५७.५७ ॥
ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನೀಡಿದನು, ಮತ್ತು ಅನಂತರ ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
12.357.58
स्थापयित्वा हयशिरा उदक्पूर्वे महोदधौ ।
वेदानामालयश्चापि बभूवाश्वरिरास्ततः ॥ १२.३५७.५८ ॥
ಕುದುರೆಯ ತಲೆಯುಳ್ಳವನು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವೇದಗಳ ಆಲಯವೂ ಆದನು; ಅನಂತರ ಅಶ್ವಸ್ವರದವನಾದನು.
12.357.59
अथ किंचिदपश्यन्तौ दानवौ मधुकैटभौ ।
यत्र देवा विनिक्षिप्तास्तत्स्थानं शून्यमेव च ॥ १२.३५७.५९ ॥
ಆಗ ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ದಾನವರು ಏನನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದ ಆ ಸ್ಥಳ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶೂನ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
12.357.60
तत उत्तममास्थाय वेगं बलवतां वरौ ।
पुनरुत्तस्थतुः शीघ्रं रसानामालयात्तदा ॥ १२.३५७.६० ॥
ಆಗ ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯಧಿಕ ವೇಗವನ್ನು ತಾಳಿ, ರಸಾತಲದ ಆಲಯದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮೇಲೆದ್ದರು.
12.357.61
ददृशाते च पुरुषं तमेवादिकरं प्रभुम् ।
श्वेतं चन्द्रविशुद्धाभमनिरुद्धतनौ स्थितम्।ट
भूयोप्यमितविक्रान्तं निद्रायोगमुपागतम् ॥ १२.३५७.६१ ॥
ಅವರು ಆ ಆದಿಕರ್ತ ಪ್ರಭುವಾದ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡರು. ಚಂದ್ರನಂತೆ ಶುದ್ಧ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಶ್ವೇತನು ಅನಿರುದ್ಧನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು; ಅಮಿತ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದರೂ ಆತನು ನಿದ್ರಾ-ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿದ್ದನು.
12.357.62
आत्मप्रमाणरचिते अपामुपरि कल्पिते ।
शयने नागभोगाढ्ये ज्वालामालासमावृते ॥ १२.३५७.६२ ॥
ತನ್ನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನಾಗಗಳ ಸುರುಳಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ.
12.357.63
निष्कल्मषेण सत्वेन संपन्नं रुचिरप्रभम् ।
तं दृष्ट्वा दानवेन्द्रौ तौ महाहासममुञ्चताम् ॥ १२.३५७.६३ ॥
ನಿರ್ಮಲ ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸುಂದರ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಆತನನ್ನು ಕಂಡು ಆ ಇಬ್ಬರು ದಾನವೇಂದ್ರರು ಮಹಾ ನಗೆ ಬೀರಿದರು.
12.357.64
ऊचतुश्च समाविष्टौ रजसा तमसा च तौ ।
अयं स पुरुषः श्वेतः शेते निद्रामुपागतः ॥ १२.३५७.६४ ॥
ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್‌ನಿಂದ ಆವೃತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಹೇಳಿದರು: "ಇಗೋ ಆ ಶ್ವೇತ ಪುರುಷನು ನಿದ್ರೆಗೆ ಶರಣಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ."
12.357.65
अनेन नूनं वेदानां कृतमाहरणं रसात् ।
कस्यैष कोनु खल्वेष किंच स्वपिति भोगवान्।
इच्युच्चारितवाक्यौ तौ बोधयामासतुर्हरिम् ॥ १२.३५७.६५ ॥
"ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇವನೇ ರಸಾತಳದಿಂದ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದವನು. ಇವನು ಯಾರವನು, ಇವನು ಯಾರು, ಈ ಭೋಗವಂತನು ಏಕೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ?" ಎಂದು ಮಾತನಾಡಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಹರಿಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದರು.
12.357.66
युद्धार्थिनौ हि विज्ञाय विबुद्धः पुरुषोत्तमः ।
निरीक्ष्य चासुरेन्द्रौ तौ ततो युद्धे मनोदधे ॥ १२.३५७.६६ ॥
ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸುವ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಅರಿತು ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಎಚ್ಚೆತ್ತನು; ಆ ಇಬ್ಬರು ಅಸುರೇಂದ್ರರನ್ನು ನೋಡಿ ಅನಂತರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದನು.
12.357.67
अथ युद्धं समभवत्तयोर्नारायणस्य वै ॥ १२.३५७.६७ ॥
ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ನಾರಾಯಣನಿಗೂ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿತು.
12.357.68
रजस्तमोविष्टतनू तावुभौ मधुकैटभौ ।
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वञ्जघान मधुसूदनः ॥ १२.३५७.६८ ॥
ರಜಸ್ತಮೋ ಗುಣಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ದೇಹವುಳ್ಳ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಧು-ಕೈಟಭರನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಮಧುಸೂದನ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
12.357.69
ततस्तयोर्वधेनाशु वेदापहरणेन च ।
शोकापनयनं चक्रे ब्रह्मणः पुरुषोत्तमः ॥ १२.३५७.६९ ॥
ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರ ವಧೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ವೇದಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದುದರಿಂದ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಶೋಕವನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ನಿವಾರಿಸಿದನು.
12.357.70
ततः परिवृतो ब्रह्मा हरिणा वेदसत्कृतः ।
निर्ममे स तदा लोकान्कृत्स्नान्स्थावरजङ्गमान् ॥ १२.३५७.७० ॥
ಆಗ ಹರಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ವೇದಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
12.357.71
दत्त्वा पितामहायाग्र्यां मतिं लोकविसर्गिकीम् ।
तत्रैवान्तर्दधे देवो यत एवागतो हरिः ॥ १२.३५७.७१ ॥
ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ದೇವ ಹರಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದ್ದನೋ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮರೆಯಾದನು.
12.357.72
तौ दानवौ हरिर्हत्वा कृत्वा हयशिरस्तनुम् ।
पुनः प्रवृत्तिधर्मार्थं तामेव विदधे तनुम् ॥ १२.३५७.७२ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ದಾನವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಹರಿ ಕುದುರೆ ತಲೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು; ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಧರ್ಮದ ಸಲುವಾಗಿ ಅದೇ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.
12.357.73
एवमेष महाभागो बभूवाश्वशिरा हरिः ।
पौराणमेतत्प्रख्यातं रूपं वरदमैश्वरम् ॥ १२.३५७.७३ ॥
ಹೀಗೆ ಆ ಮಹಾಭಾಗ ಹರಿ ಅಶ್ವಶಿರಸ್ಕನಾದನು. ಇದು ಪುರಾತನವಾದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ವರದಾಯಕ ಐಶ್ವರ ರೂಪ.
12.357.74
यो ह्येतद्ब्राह्मणो नित्यं शृणुयाद्धारयीत वा ।
न तस्याध्ययनं नाशमुपगच्छेत्कदाचन ॥ १२.३५७.७४ ॥
ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಕೇಳುವ ಅಥವಾ ಧರಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಅಧ್ಯಯನ ಎಂದಿಗೂ ನಾಶವಾಗದು.
12.357.75
आराध्य तपसोग्रेण देवं हयशिरोधरम् ।
पाञ्चालेन क्रमः प्राप्तो रामेण पथि देशिते ॥ १२.३५७.७५ ॥
ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಯಶಿರೋಧಾರಿ ದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಪಾಂಚಾಲನಿಂದ, ರಾಮನು ತೋರಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ರಮ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು.
12.357.76
एतद्धयशिरो राजन्नाख्यानं तव कीर्तितम् ।
पुराणं वेदसमितं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.३५७.७६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ ಈ ಹಯಶಿರ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವೇದಸಮಾನವಾದ ಪುರಾಣ.
12.357.77
यांयामिच्छेत्तनुं देवः कर्तुं कार्यविधौ क्वचित् ।
तातां कुर्याद्विकुर्वाणः स्वयमात्मानमात्मना ॥ १२.३५७.७७ ॥
ದೇವನು ಯಾವ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವ ರೂಪವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೂ, ತನ್ನನ್ನೇ ತನ್ನಿಂದ ಆ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
12.357.78
एष वेदनिधिः श्रीमानेष वै तपसोनिधिः ।
एष योगश्च साङ्ख्यं च ब्रह्म चाग्र्यं हविर्विभुः ॥ १२.३५७.७८ ॥
ಇವನು ವೇದನಿಧಿ, ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿ. ಇವನೇ ಯೋಗ, ಇವನೇ ಸಾಂಖ್ಯ, ಇವನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಇವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹವಿಸ್ಸು, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಭು.
12.357.79
नारायणपरा वेदा याज्ञा नारायणात्मकाः ।
तपो नारायणपरं नारायणपरा गतिः ॥ १२.३५७.७९ ॥
ವೇದಗಳು ನಾರಾಯಣನನ್ನೇ ಪರಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ; ಯಜ್ಞಗಳು ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪವಾಗಿವೆ. ತಪಸ್ಸು ನಾರಾಯಣಪರವಾಗಿದೆ; ನಾರಾಯಣಪರವೇ ಪರಮ ಗತಿ.
12.357.80
नारायणपरं सत्यमृतं नारायणात्मकम् ।
नारायणपरो धर्मः पुनरावृत्तिदुर्लभः ॥ १२.३५७.८० ॥
ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಋತ ನಾರಾಯಣಪರವಾಗಿವೆ, ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪವಾಗಿವೆ. ಧರ್ಮ ನಾರಾಯಣಪರವಾಗಿದೆ; ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದ ಆ ಧರ್ಮ ದುರ್ಲಭವಾಗಿದೆ.
12.357.81
प्रवृत्तिलक्षणश्चैव धर्मो नारायणात्मकः ।
नारायणात्मको गन्धो भूमौ श्रेष्ठतमः स्मृतः ॥ १२.३५७.८१ ॥
ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣದ ಧರ್ಮವೂ ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪವೇ. ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪವಾದ ಗಂಧವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.357.82
अपां चापि गुणा राजन्रसा नारायणात्मकाः ।
ज्योतिषां च परं रूपं स्मृतं नारायणात्मकम् ॥ १२.३५७.८२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀರಿನ ಗುಣಗಳೂ ರಸಗಳೂ ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪವಾಗಿವೆ. ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಪರಮ ರೂಪವೂ ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.357.83
नारायणात्मकश्चापि स्पर्शो वायुगुणः स्मृतः ।
नारायणात्मकश्चैव शब्द आकाशसंभवः ॥ १२.३५७.८३ ॥
ವಾಯುವಿನ ಗುಣವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಪರ್ಶವೂ ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪವೇ. ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಬ್ದವೂ ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪವೇ.
12.357.84
मनश्चापि ततो भूतमव्यक्तगुणलक्षणम् ।
नारायणपरं कालो ज्योतिषामयनं च यत् ॥ १२.३५७.८४ ॥
ಮನಸ್ಸೂ, ನಂತರ ಅವ್ಯಕ್ತ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಭೂತಗಳೂ ನಾರಾಯಣಪರವಾಗಿವೆ. ಕಾಲವೂ, ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಅಯನವೂ ನಾರಾಯಣಪರವಾಗಿವೆ.
12.357.85
नारायणपरा कीर्तिः श्रीश्च लक्ष्णीश्च देवताः ।
नारायणपरं साङ्ख्यं योगो नारायणात्मकः ॥ १२.३५७.८५ ॥
ಕೀರ್ತಿ, ಶ್ರೀ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ನಾರಾಯಣ-ಪರರು. ಸಾಂಖ್ಯವು ನಾರಾಯಣ-ಪರವಾಗಿದೆ; ಯೋಗವು ನಾರಾಯಣ-ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.
12.357.86
कारणं पुरुषो ह्येषां प्रधानं चापि कारणम् ।
स्वभावश्चैव कर्माणि दैवं येषां च कारणम् ॥ १२.३५७.८६ ॥
ಇವುಗಳ ಕಾರಣ ಪುರುಷನೇ; ಪ್ರಧಾನವೂ ಕಾರಣವೇ. ಸ್ವಭಾವ, ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ದೈವವೂ ಇವುಗಳ ಕಾರಣಗಳು.
12.357.87
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
विविधा च तथा चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥ १२.३५७.८७ ॥
ಆಧಾರ, ಕರ್ತೃ, ನಾನಾ ವಿಧದ ಕರಣಗಳು, ವಿವಿಧ ಚೇಷ್ಟೆಗಳು; ಇಲ್ಲಿ ದೈವವೇ ಐದನೆಯದು.
12.357.88
पञ्चकारणसंख्यातो निष्ठा सर्वत्र वै हरिः ।
तत्त्वं विज्ञासमानानां हेतुभिः सर्वतोमुखैः ॥ १२.३५७.८८ ॥
ಐದು ಕಾರಣಗಳೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಸರ್ವತ್ರ ನಿಷ್ಠೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹರಿಯೇ. ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಯಸುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಹೇತುಗಳಿಂದ.
12.357.89
तत्त्वमेको महायोगी हनिर्नारायणः प्रभुः ।
ब्रह्मादीनां सलोकानामृषीणां च महात्मनाम् ॥ १२.३५७.८९ ॥
ತತ್ತ್ವ ಒಬ್ಬನೇ — ಮಹಾಯೋಗಿ ಹರಿ ನಾರಾಯಣನು, ಪ್ರಭು. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಗೆ, ಅವರ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಆತನೇ.
12.357.90
साङ्ख्यानां योगिनां चापि यतीनामात्मवेदिनाम् ।
मनीषितं विजानाति केशवो न तु तस्य ते ॥ १२.३५७.९० ॥
ಸಾಂಖ್ಯರು, ಯೋಗಿಗಳು, ಯತಿಗಳು, ಆತ್ಮವೇದಿಗಳು — ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಕೇಶವನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅವರು ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.357.91
ये केचित्सर्वलोकेषु दैवं पित्र्यं च कुर्वते ।
दानानि च प्रयच्छन्ति तप्यन्ते च तपो महत् ॥ १२.३५७.९१ ॥
ಸರ್ವ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ದೈವ ಮತ್ತು ಪಿತೃ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು, ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರು, ಮಹಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರು—
12.357.92
सर्वेषामाश्रयो विष्णुरैश्वरं विधिमास्थितः ।
सर्वभूतकृतावासो वासुदेवेति चोच्यते ॥ १२.३५७.९२ ॥
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ರಯನಾದ ವಿಷ್ಣು, ಐಶ್ವರ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನು; ಸರ್ವ ಭೂತಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನನಾದವನು 'ವಾಸುದೇವ' ಎನಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.357.93
अयं हि नित्यः परमो महर्षि ।
र्महाविभूतिर्गुणवान्गुणाख्यः।
गुणैश्च संयोगमुपैति शीघ्रं ।
कालो यथर्तावृतुसंप्रयुक्तः ॥ १२.३५७.९३ ॥
ಇದು (ಕಾಲ) ನಿತ್ಯ, ಪರಮ, ಮಹರ್ಷಿ, ಮಹಾ ವಿಭೂತಿಯುಳ್ಳದ್ದು, ಗುಣವಂತ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಹೆಸರಾದದ್ದು; ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಋತು ಸೇರುವಂತೆ ಗುಣಗಳೊಡನೆ ಶೀಘ್ರ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
12.357.94
नैवास्य विन्दन्ति गतिं महात्मनो ।
न चागतिं कश्चिदिहानुपश्यति।
ज्ञानात्मकाः संयमिनो महर्षयः ।
पश्यन्ति नित्यं पुरुषं गुणाधिकम् ॥ १२.३५७.९४ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಗತಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಅಗತಿಯನ್ನೂ ಯಾರೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪರೂ ಸಂಯಮಿಗಳೂ ಆದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಗುಣಾಧಿಕನಾದ ಪುರುಷನನ್ನು ಸದಾ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.