ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.359
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.359.1
साख्यं योगः पाञ्चरात्रं वेदारण्यकमेव च ।
ज्ञानान्येतानि ब्रह्मर्षे लोकेषु प्रचरन्ति ह ॥ १२.३५९.१ ॥
ସାଂଖ୍ୟ, ଯୋଗ, ପାଞ୍ଚରାତ୍ର ଏବଂ ବେଦ-ଆରଣ୍ୟକ — ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏହି ଜ୍ଞାନସମୂହ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି।
12.359.2
किमेतान्येकनिष्ठानिं पृथङ्निष्ठानि वा मुने ।
प्रब्रूहि वै मया पृष्टः प्रवृत्तिं च यथाक्रमम् ॥ १२.३५९.२ ॥
ଏଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ ଏକନିଷ୍ଠ, ନା ପୃଥକ ନିଷ୍ଠାବିଶିଷ୍ଟ? ହେ ମୁନି, ମୋ ପ୍ରଶ୍ନ ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରବୃତ୍ତି କ୍ରମରେ କୁହ।
12.359.3
कथं वैकारिको गच्छेत्पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।
वदस्व त्वं मया पृष्टः प्रवृत्तिं च यथाक्रमम् ॥ १२.३५९.३ ॥
ବୈକାରିକ ପୁରୁଷ କିପରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ? ମୋ ପ୍ରଶ୍ନ ଅନୁସାରେ ତୁମେ ତାହାର ପ୍ରବୃତ୍ତି କ୍ରମରେ କୁହ।
12.359.4
जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं ।
यं द्वीपमध्ये सुतमात्मवन्तम्।
पराशरात्सत्यवती महर्षि ।
तस्मै नमोऽज्ञानतमोनुदाय ॥ १२.३५९.४ ॥
ପରାଶରଙ୍କଠାରୁ ସତ୍ୟବତୀ ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ପରମ ଉଦାର, ବହୁଜ୍ଞ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ପୁତ୍ର। ଅଜ୍ଞାନ-ଅନ୍ଧକାର ଦୂରକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
12.359.5
पितामहाद्यं प्रवदन्ति षष्ठं ।
महर्षिमार्षेयविभूतियुक्तम्।
नारायणस्यांशजमेकपुत्रं ।
द्वैपायनं वेदमहानिधानम् ॥ १२.३५९.५ ॥
ପିତାମହ ବଂଶରେ ଆଦିରୁ ଷଷ୍ଠ କୁହାଯାଉଥିବା ମହର୍ଷି — ଋଷିକୁଳର ବିଭୂତିଯୁକ୍ତ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜାତ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର, ବେଦର ମହାନିଧି ଦ୍ୱୈପାୟନ।
12.359.6
तमादिकालेषु महाविभूति ।
र्नारायणो ब्रह्म महानिधानम्।
ससर्ज पुत्रार्थमुदारतेजा ।
व्यासं महात्मानमजं पुराणम् ॥ १२.३५९.६ ॥
ଆଦିକାଳରେ ମହାବିଭୂତିଯୁକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ, ମହାନିଧି ନାରାୟଣ ଉଦାର ତେଜରେ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ସେହି ମହାତ୍ମା, ଅଜ, ପୁରାତନ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.359.7
त्वयैव कथितः पूर्वं संभवो द्विजसत्तम ।
वसिष्ठस्य सुतः शक्तिः शक्तिपुत्रः पराशरः ॥ १२.३५९.७ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ କହିଥିଲେ: ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପରାଶର।
12.359.8
पराशरस्य दायादः कृष्णद्वैपायनो मुनिः ।
भूयो नारायणसुतं त्वमेवैनं प्रभाषसे ॥ १२.३५९.८ ॥
ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୁନି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ; ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ପୁନର୍ବାର ନାରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର କହୁଛନ୍ତି।
12.359.9
किमतः पूर्वकं जन्म व्यासस्यामिततेजसः ।
कथयस्वोत्तममते जन्म नारायणोद्भवम् ॥ १२.३५९.९ ॥
ହେ ଉତ୍ତମବୁଦ୍ଧି, ଅମିତତେଜା ବ୍ୟାସଙ୍କର ଏହା ପୂର୍ବର ଜନ୍ମ କଣ? ନାରାୟଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେ ଜନ୍ମ କୁହନ୍ତୁ।
12.359.10
वेदार्थवेत्तुव्यासस्य धर्मिष्ठस्य तपोनिधेः ।
गुरोर्मे ज्ञाननिष्ठस्य हिमवत्पाद आसतः ॥ १२.३५९.१० ॥
ବେଦାର୍ଥଜ୍ଞ, ଧର୍ମିଷ୍ଠ, ତପର ନିଧି, ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠ ମୋ ଗୁରୁ ବ୍ୟାସ ହିମାଳୟ ପାଦଦେଶରେ ବସିଥିଲେ।
12.359.11
कृत्वा भारतमाख्यानं तपः श्रान्तस्य धीमतः ।
शुश्रूषां तत्परा राजन्कृतवन्तो वयं तदा ॥ १२.३५९.११ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭାରତ ଆଖ୍ୟାନ ରଚି ତପରେ କ୍ଳାନ୍ତ ସେହି ଧୀମାନ ବ୍ୟାସଙ୍କ ସେବାରେ ସେତେବେଳେ ଆମେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲୁ।
12.359.12
सुमन्तुर्जैमिनिश्चैव पैलश्च सुदृढव्रतः ।
अहं चतुर्थः शिष्यो वै शुको व्यासात्मजस्तथा ॥ १२.३५९.१२ ॥
ସୁମନ୍ତୁ, ଜୈମିନି, ଦୃଢବ୍ରତ ପୈଲ, ଚତୁର୍ଥ ଶିଷ୍ୟ ମୁଁ, ଏବଂ ବ୍ୟାସପୁତ୍ର ଶୁକ ମଧ୍ୟ।
12.359.13
एभिः परिवृतो व्यासः शिष्यैः पञ्चभिरुत्तमैः ।
शुशुभे हिमवत्पादे भूतैर्भूतपतिर्यथा ॥ १२.३५९.१३ ॥
ଏହି ପାଞ୍ଚ ଉତ୍ତମ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ବ୍ୟାସ ହିମାଳୟ ପାଦଦେଶରେ ଭୂତଗଣ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିବା ଭୂତପତିଙ୍କ ପରି ଶୋଭିଲେ।
12.359.14
वेदानावर्तयन्साङ्गान्भारतार्थांश्च सर्वशः ।
तमेकमनसं दान्तं युक्ता वयमुपास्महे ॥ १२.३५९.१४ ॥
ଅଙ୍ଗ ସହିତ ବେଦ ଓ ଭାରତର ଅର୍ଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆବୃତ୍ତି କରୁଥିବା, ଏକାଗ୍ରମନା ଓ ସଂଯମୀ ସେହି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆମେ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କରୁଥିଲୁ।
12.359.15
कथान्तरेऽथकस्मिंश्चित्पृष्टोऽस्माभिर्द्विजोत्तमः ।
वेदार्थान्भारतार्थांश्च जन्म नारायणात्तथा ॥ १२.३५९.१५ ॥
ଏକ କଥୋପକଥନ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ବେଦାର୍ଥ, ଭାରତାର୍ଥ ଏବଂ ନାରାୟଣଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲୁ।
12.359.16
स पूर्वमुक्त्वा वेदार्थान्भारतार्थांश्च तत्त्ववित् ।
नारायणादिदं जन्म व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ १२.३५९.१६ ॥
ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ସେ ପ୍ରଥମେ ବେଦାର୍ଥ ଓ ଭାରତାର୍ଥ କହି ତାପରେ ନାରାୟଣଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଜନ୍ମର ବର୍ଣ୍ଣନା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
12.359.17
शृणुध्वमाख्यानवरमिदमार्षेयमुत्तमम् ।
आदिकालोद्भवं विप्रास्तपसाऽधिगतं मया ॥ १२.३५९.१७ ॥
ହେ ବିପ୍ରଗଣ, ଆଦିକାଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଋଷିପରମ୍ପରାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯାହା ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଭ କରିଛି।
12.359.18
प्राप्ते प्रजाविसर्गे वै सप्तमे पद्मसंभवे ।
नारायणो महायोगी शभाशुभविवर्जितः ॥ १२.३५९.१८ ॥
ପଦ୍ମସମ୍ଭବଙ୍କ (ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ) ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିର ସପ୍ତମ ସମୟ ଆସିଲା ବେଳେ ଶୁଭାଶୁଭ ରହିତ ମହାଯୋଗୀ ନାରାୟଣ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
12.359.19
ससृजे नाभितः पूर्वं ब्रह्माणममितप्रभः ।
ततः स प्रादुरभवदथैनं वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.३५९.१९ ॥
ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ସେ ପ୍ରଥମେ ନାଭିରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାପରେ ସେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.359.20
मम त्वं नाभितो जातः प्रजासर्गकरः प्रभुः ।
सृज प्रजास्त्वं विविधा ब्रह्मन्सजडपण्डिताः ॥ १२.३५९.२० ॥
ମୋ ନାଭିରୁ ଜାତ ତୁମେ ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିକାରୀ ପ୍ରଭୁ। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୂର୍ଖ ଓ ପଣ୍ଡିତ ସହିତ ବିବିଧ ପ୍ରଜା ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କର।
12.359.21
स एवमुक्तो विमुखश्चिन्ताव्याकुलमानसः ।
प्रणम्य वरदं देवमुवाच हरिमीश्वरम् ॥ १२.३५९.२१ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବା ପରେ ସେ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ମନ ନେଇ ମୁଖ ଫେରାଇ, ବରଦାତା ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଈଶ୍ୱର ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.359.22
का शक्तिर्मम देवेश प्रजाः स्रष्टुं नमोस्तु ते ।
अप्रज्ञावानहं देव विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १२.३५९.२२ ॥
ହେ ଦେବେଶ, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି ମୋ'ଠାରେ କେଉଁଠି? ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବ, ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନୀ; ପରେ କ'ଣ କରିବି ତାହା ଆପଣ ହିଁ ବିଧାନ କରନ୍ତୁ।
12.359.23
स एवमुक्तो भगवान्भूत्वाऽथान्तर्हितस्ततः ।
चिन्तयामास देवेशो बुद्धिं बुद्धिमतांवरः।
स्वरूपिणी ततो बुद्धिरुपतस्थे हरिं प्रभुम् ॥ १२.३५९.२३ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ଭଗବାନ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ। ତାପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବେଶ ବୁଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେତେବେଳେ ମୂର୍ତ୍ତିମତୀ ବୁଦ୍ଧି ପ୍ରଭୁ ହରିଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
12.359.24
योगेन चैनां निर्योगः स्वयं नियुयुजे तदा ।
स तामैश्वर्ययोगस्थां बुद्धिं गतिमतीं सतीम् ॥ १२.३५९.२४ ॥
ତେବେ ନିର୍ଯୋଗ (ଅସଙ୍ଗ) ସ୍ୱୟଂ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଯୋଗରେ ସ୍ଥିତ, ଗତିଶୀଳ ଓ ସତୀ ସେହି ବୁଦ୍ଧିକୁ ସେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
12.359.25
उवाच वचनं देवो बुद्धिं वै प्रभुरव्ययः ।
ब्रह्माणं प्रविशस्वेति लोकसृष्ट्यर्थसिद्धये।
ततस्तमीश्वरादिष्टा बुद्धिः क्षिप्रं विवेश सा ॥ १२.३५९.२५ ॥
ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁ ଦେବ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଏପରି କହିଲେ: 'ଲୋକସୃଷ୍ଟିର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କର।' ତେବେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ବୁଦ୍ଧି ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
12.359.26
अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः ।
भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः ॥ १२.३५९.२६ ॥
ତା'ପରେ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କୁ ହରି ପୁନର୍ବାର ଦେଖିଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ଏହି ବିବିଧ ପ୍ରଜାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି କର।'
12.359.27
बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत ॥ १२.३५९.२७ ॥
'ଠିକ୍' କହି ସେ ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କଲେ। ଏପରି କହି ସେ ଭଗବାନ ସେଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଗଲେ।
12.359.28
प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम् ।
तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत् ॥ १२.३५९.२८ ॥
କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଜର ଦେବସଂଜ୍ଞକ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେହି ପ୍ରକୃତି ପାଇ ଏକୀଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
12.359.29
अथास्य बुद्धिरभवत्पुनरन्या तदा किल ।
सृष्टाः प्रजा इमाः सर्वा ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥ १२.३५९.२९ ॥
ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ପୁଣି ଆଉ ଏକ ଚିନ୍ତା ଉଦିତ ହେଲା — ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।
12.359.30
दैत्यदानवगन्धर्वरक्षोगणसमाकुला ।
जाता हीयं वसुमती भाराक्रान्ता तपस्विनी ॥ १२.३५९.३० ॥
ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସଗଣଙ୍କ ଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ବସୁମତୀ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି — ଭାରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ତପସ୍ୱିନୀ।
12.359.31
बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः ।
भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान् ॥ १२.३५९.३१ ॥
ପୃଥିବୀରେ ବହୁ ବଳବାନ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସ ହେବେ; ସେମାନେ ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ବର ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।
12.359.32
अवश्यमेव तैः सर्वैर्वरदानेन दर्पितैः ।
बाधितव्याः सुरगणा ऋषयश्च तपोधनाः ॥ १२.३५९.३२ ॥
ବରଦାନରେ ଗର୍ବିତ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବଗଣ ଓ ତପୋଧନ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରିବେ।
12.359.33
तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया ।
अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम् ॥ १२.३५९.३३ ॥
ତେଣୁ ଭାର ଓହ୍ଲାଇବାର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା କରିବା ନ୍ୟାୟଯୁକ୍ତ; ପୃଥିବୀରେ ନାନା ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାକ୍ରମେ ତାହା ହେବ।
12.359.34
निग्रहेण च पापानां साधूनां प्रग्रहेण च ।
इदं तपस्विनी सत्या धारयिष्यति मेदिनी ॥ १२.३५९.३४ ॥
ପାପୀଙ୍କ ନିଗ୍ରହ ଓ ସାଧୁଙ୍କ ପ୍ରଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଏହି ତପସ୍ୱିନୀ ସତ୍ୟ ପୃଥିବୀ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିବ।
12.359.35
मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना ।
तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः ॥ १२.३५९.३५ ॥
ପାତାଳରେ ରହୁଥିବା ମୋ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଏହା ଧୃତ ହେଉଛି; ଅତଏବ ଜନ୍ମ ନେଇ ମୁଁ ପୃଥିବୀର ପରିତ୍ରାଣ କରିବି।
12.359.36
एवं स चिन्तयित्वा तु भगवान्मघधुसूदनः ।
रुपाण्यनेकान्यसृजत्प्रादुर्भावभवाय सः ॥ १२.३५९.३६ ॥
ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି ଭଗବାନ ମଧୁସୂଦନ ପ୍ରକଟ ହେବା ଓ ଜନ୍ମ ନେବା ପାଇଁ ଅନେକ ରୂପ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.359.37
वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा ।
एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः ॥ १२.३५९.३७ ॥
ବରାହ, ନରସିଂହ, ବାମନ ଓ ମାନୁଷ ରୂପରେ ମୁଁ ଦୁର୍ବିନୀତ ସୁରଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।
12.359.38
अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन् ।
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत् ॥ १२.३५९.३८ ॥
ତା'ପରେ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା 'ଭୋଃ' ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ସେଠାରେ ସାରସ୍ୱତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
12.359.39
अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः ॥ १२.३५९.३९ ॥
ଅପାନ୍ତରତମା ନାମକ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାକ୍ୟରୁ ଜାତ ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ସେ ଭୂତ-ଭବିଷ୍ୟ-ବର୍ତ୍ତମାନର ଜ୍ଞାତା, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ଥିଲେ।
12.359.40
तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः ।
वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर ॥ १२.३५९.४० ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଦି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅବ୍ୟୟ ସେ ମସ୍ତକ ନତ କରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବେଦାଖ୍ୟାନରେ ତୁମେ ଶ୍ରୁତି ସ୍ଥାପନ କରିବ।'
12.359.41
तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने ।
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे ॥ १२.३५९.४१ ॥
ତେଣୁ, ହେ ମୁନି, ମୁଁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲା ପରି ମୋର ଏହି ବଚନ କର; ସେଥି ଯୋଗୁଁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ସମୟରେ ବେଦସବୁ ସେତେବେଳେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
12.359.42
ततस्तुतोष भगवान्हरिस्तेनास्य कर्मणा ।
तपसा च सुतप्तेन यमेन नियमेन च ॥ १२.३५९.४२ ॥
ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ହରି ତାଙ୍କ ସେହି କର୍ମରେ, ସୁତପ୍ତ ତପସ୍ୟାରେ, ଯମ ଓ ନିୟମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
12.359.43
मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः ।
भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः ॥ १२.३५९.४३ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ମନ୍ୱନ୍ତରମାନଙ୍କରେ ତୁମେ ଏହିପରି ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ହେବ। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତୁମେ ସଦା ଅଚଳ ଓ ଅଜେୟ ରହିବ।
12.359.44
पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः ।
भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि ॥ १२.३५९.४४ ॥
ପୁଣି ତିଷ୍ୟ ଯୁଗ ଆସିବାରେ କୁରୁ ନାମକ ଭାରତମାନେ ହେବେ। ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାତ୍ମା ରାଜା ହେବେ।
12.359.45
तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति ।
परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम ॥ १२.३५९.४५ ॥
ତୁମଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁଳଭେଦ ହେବ; ପରସ୍ପରର ବିନାଶ ପାଇଁ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ବ୍ୟତୀତ।
12.359.46
तत्राप्यनेकधा वेदान्भेत्स्यसे तपसाऽन्वितः ।
कृष्णे युगे च संप्राप्ते कृष्णवर्णो भविष्यसि ॥ १२.३५९.४६ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ତୁମେ ବେଦମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ବିଭକ୍ତ କରିବ। କୃଷ୍ଣ ଯୁଗ ଆସିଲେ ତୁମେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
12.359.47
धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा ।
भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे ॥ १२.३५९.४७ ॥
ତୁମେ ବିବିଧ ଧର୍ମର କର୍ତ୍ତା ଓ ଜ୍ଞାନର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେବ; ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ ନାହିଁ।
12.359.48
वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति ।
महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा ॥ १२.३५९.४८ ॥
ତୁମ ପୁତ୍ର ବୀତରାଗ ପରମାତ୍ମା ହେବ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଏହି ବଚନ ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ।
12.359.49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः ।
पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम्।
वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं ।
यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः ॥ १२.३५९.४९ ॥
ପିତାମହଙ୍କ (ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ) ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ, ମନରୁ ଜନ୍ମିତ ବୋଲି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାଙ୍କୁ କୁହନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ, ତପସ୍ୟାର ନିଧି; ତାଙ୍କ ପ୍ରଭା ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।
12.359.50
तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः ।
पराशरो नाम महाप्रभावः।
पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो ।
महातपा वै तपसो निवासः ॥ १२.३५९.५० ॥
ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ପରେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମହର୍ଷି ପରାଶର ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ତୁମ ପିତା; ବେଦର ନିଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତପା, ତପସ୍ୟାର ନିବାସ।
12.359.51
कानीनगर्भः पितृकन्यकायां ।
तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः ॥ १२.३५९.५१ ॥
ଅବିବାହିତା କନ୍ୟାର ଗର୍ଭରୁ ତୁମେ ସେହି ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବ।
12.359.52
भूतभव्यभविष्याणां ज्ञानानां वेत्स्यसे गतिम् ।
ये ह्यतिक्रान्तकाः पूर्वं सहस्रसुगपर्ययाः ॥ १२.३५९.५२ ॥
ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜ୍ଞାନର ଗତି ତୁମେ ଜାଣିବ; ପୂର୍ବରେ ଅତୀତ ହୋଇଯାଇଥିବା ହଜାର ହଜାର ଯୁଗଚକ୍ର।
12.359.53
तांश्च सर्वान्मयोद्दिष्टान्द्रक्ष्यसे तपसाऽन्वितः ।
पुनर्द्रक्ष्यसि चानेकसहस्रयुगपर्ययान् ॥ १२.३५९.५३ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିବା ସେସବୁକୁ ତୁମେ ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେଖିବ; ପୁଣି ଅନେକ ହଜାର ଯୁଗଚକ୍ର ଦେଖିବ।
12.359.54
अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने ।
अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा।
भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव ॥ १२.३५९.५४ ॥
ହେ ମୁନି, ଜଗତରେ ମୋତେ ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ, ଚକ୍ରଧାରୀ ବୋଲି ଜାଣ। ହେ ମୁନି, ମୋ ଧ୍ୟାନରୁ ଏହି ବାକ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ। ହେ ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ତୁମ ଖ୍ୟାତି ମଧ୍ୟ ଅତୁଳ ହେବ।
12.359.55
शनैश्चरः सूर्यपुत्रो भविष्यति मनुर्महान् ।
तस्मिन्मन्वन्तरे चैव मन्वादिगणपूर्वकः।
त्वमेव भविता वत्स मत्प्रसादान्न संशयः ॥ १२.३५९.५५ ॥
ଶନୈଶ୍ଚର, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର, ମହାନ ମନୁ ହେବେ। ସେହି ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ମନୁ ଆଦି ଗଣ ସହିତ, ହେ ବତ୍ସ, ତୁମେ ହିଁ ହେବ; ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ, ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
12.359.56
यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम् ।
अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम् ॥ १२.३५९.५६ ॥
ଜଗତରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ତାହା ସମସ୍ତ ମୋ ଚେଷ୍ଟା। ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣକୁ ଚିନ୍ତା କରେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ବିଧାନ କରେ।
12.359.57
एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा ।
युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत् ॥ १२.३५९.५७ ॥
ଏହିପରି ସାରସ୍ୱତ ଋଷି ଅପାନ୍ତରତମଙ୍କୁ କହି, ଈଶାନ କହିଲେ, 'ଏହାକୁ ସାଧନ କର।'
12.359.58
सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः ।
अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः ॥ १२.३५९.५८ ॥
ମୁଁ ସେହି, ହରିମେଧସ ଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ, ଅପାନ୍ତରତମ ନାମରେ, ତା'ପରେ ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରୁ ଜନ୍ମ ହେଲି।
12.359.59
पुनश्च जातो विख्यातो वसिष्ठकुलनन्दनः ॥ १२.३५९.५९ ॥
ପୁଣି ବଶିଷ୍ଠ କୁଳର ଆନନ୍ଦ ହୋଇ, ବିଖ୍ୟାତ ରୂପେ ଜନ୍ମ ହେଲି।
12.359.60
तदेतत्कथितं जन्म मया पूर्वकमात्ममः ।
नारायणप्रसादेन तदा नारायणांशजम् ॥ १२.३५९.६० ॥
ମୋ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କଥା ମୁଁ ଏହିପରି କହିଲି; ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ, ସେତେବେଳେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜାତ ହୋଇ।
12.359.61
मया हि सुमहत्तप्तं तपः परमदारुणम् ।
पुरा मतिमतां श्रेष्ठाः परमेण समाधिना ॥ १२.३५९.६१ ॥
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ପରମ ସମାଧିରେ ଅତି କଠୋର ଓ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲି।
12.359.62
एतद्वः कथितं सर्वं यन्मां पृच्छत पुत्रकाः ।
पूर्वजन्म भविष्यं च भक्तानां स्नेहतो मया ॥ १२.३५९.६२ ॥
ହେ ପୁତ୍ରଗଣ, ତୁମେମାନେ ମୋତେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଲି — ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ମଧ୍ୟ।
12.359.63
एष ते कथितः पूर्वः संभवोऽस्मद्गुरोर्नृप ।
व्यासस्याक्लिष्टमनसो यथा पृष्टः पुनः शृणु ॥ १२.३५९.६३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଆମ ଗୁରୁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅକ୍ଲିଷ୍ଟ ମନର ଉତ୍ପତ୍ତିର ଏହି ପୂର୍ବ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି; ଏବେ ଯେମିତି ପଚରାଯାଇଥିଲା, ପୁନର୍ବାର ଶୁଣ।
12.359.64
साङ्ख्यं योगः पाञ्चरात्रं वेदाः पाशुपतं तथा ।
ज्ञानान्येतानि राजर्षे विद्धि नानामतानि वै ॥ १२.३५९.६४ ॥
ସାଙ୍ଖ୍ୟ, ଯୋଗ, ପାଞ୍ଚରାତ୍ର, ବେଦ ଏବଂ ପାଶୁପତ — ହେ ରାଜର୍ଷି, ଏଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ମତର ଜ୍ଞାନ ବୋଲି ଜାଣ।
12.359.65
साङ्ख्यस्य वक्ता कपिलः परमर्षिः स उच्यते ।
हिरण्यगर्भो योगस्य वेत्ता नान्यः पुरातनः ॥ १२.३५९.६५ ॥
ସାଙ୍ଖ୍ୟର ବକ୍ତା ପରମର୍ଷି କପିଳ କୁହାଯାଏ; ଯୋଗର ଜ୍ଞାତା ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ — ତାଙ୍କଠାରୁ ପୁରାତନ ଆଉ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
12.359.66
अपांतपतमाश्चैव वेदाचार्यः स उच्यते ।
प्राचीनगर्भं तमृषिं प्रवदन्तीह केचन ॥ १२.३५९.६६ ॥
ଅପାନ୍ତରତମା ବେଦାଚାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଠାରେ କେହି କେହି ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନଗର୍ଭ କହନ୍ତି।
12.359.67
उमापतिर्भूतपतिः श्रीकण्ठो ब्रह्मणः सुतः ।
उक्तवानिदमव्यग्रो ज्ञानं पाशुपतं शिवः ॥ १२.३५९.६७ ॥
ଉମାପତି, ଭୂତପତି, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶିବ ଶାନ୍ତଭାବେ ଏହି ପାଶୁପତ ଜ୍ଞାନ କହିଥିଲେ।
12.359.68
पाञ्चरात्रस्य कृत्स्नस्य वक्ता तु भगवान्स्वयम् ।
सर्वेषु च नृपश्रेष्ठ ज्ञानेष्वेतेषु दृश्यते ॥ १२.३५९.६८ ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମଗ୍ର ପାଞ୍ଚରାତ୍ରର ବକ୍ତା ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ; ଏହି ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ସେ ହିଁ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
12.359.69
यथागमं यथाज्ञानं निष्ठा नारायणः प्रभुः ।
न चैनमेवं जानन्ति तमोभूता विशांपते ॥ १२.३५९.६९ ॥
ଆଗମ ଓ ଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ହିଁ ପରମ ଆଶ୍ରୟ; କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନରେ ଆବୃତ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଜାପତି।
12.359.70
तमेव शास्त्रकर्तारं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
निष्ठां नारायणमृषिं नान्योस्तीति च वादिनः ॥ १२.३५९.७० ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଶାସ୍ତ୍ରକର୍ତ୍ତା କହନ୍ତି; ପରମ ଆଶ୍ରୟ ନାରାୟଣ ଋଷି ହିଁ, ତାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାଁନ୍ତି ବୋଲି ବକ୍ତାମାନେ କୁହନ୍ତି।
12.359.71
निःसंशयेषु सर्वेषु नित्यं वसति वै हरिः ।
ससंशयान्हेतुबलान्नाध्यावसति माधवः ॥ १२.३५९.७१ ॥
ନିଃସଂଶୟ ସବୁଥିରେ ହରି ସର୍ବଦା ବାସ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସଂଶୟଯୁକ୍ତମାନଙ୍କର ତର୍କବଳରେ ମାଧବ ସେଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.359.72
पाञ्चरात्रविदो ये तु यथाक्रमपरा नृप ।
एकान्तभावोपगतास्ते हरिं प्रविशन्ति वै ॥ १२.३५९.७२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯେଉଁମାନେ ପାଞ୍ଚରାତ୍ର ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ କ୍ରମାନୁସାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେମାନେ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି ପାଇ ନିଶ୍ଚୟ ହରିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
12.359.73
साङ्ख्यं च योगं च सनातने द्वे ।
वेदाश्च सर्वे निखिलेन राजन्।
सर्वैः समस्तैर्ऋषिभिर्निरुक्तो ।
नारायणो विश्वमिदं पुराणम् ॥ १२.३५९.७३ ॥
ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଏହି ଦୁଇଟି ସନାତନ; ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ବେଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ (ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ)। ସମସ୍ତ ଋଷି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ବିଶ୍ୱ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
12.359.74
शुभाशुभं कर्म समीरितं य ।
त्प्रवर्तते सर्वलोकेषु किंचित्।
तस्मादृपेस्तद्भवतीति विद्या ।
द्दिव्यन्तरिक्षे भुवि चाप्सु चेति ॥ १२.३५९.७४ ॥
ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କର୍ମ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଯାହା କିଛି ଘଟେ ତହିଁରେ ତାହା ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ। ଅତଏବ ତାହା ଋଷିଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ବୋଲି ଏହି ବିଦ୍ୟା — ସ୍ୱର୍ଗ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳରେ।