มหาภารตะ · อัธยายะ 12.359
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.359.1
साख्यं योगः पाञ्चरात्रं वेदारण्यकमेव च ।
ज्ञानान्येतानि ब्रह्मर्षे लोकेषु प्रचरन्ति ह ॥ १२.३५९.१ ॥
สางขยะ โยคะ ปาญจราตระ และพระเวทพร้อมอรัณยกะ ความรู้เหล่านี้ พระพรหมฤๅษีเอ๋ย ยังเป็นที่แพร่หลายอยู่ในโลกทั้งหลาย
12.359.2
किमेतान्येकनिष्ठानिं पृथङ्निष्ठानि वा मुने ।
प्रब्रूहि वै मया पृष्टः प्रवृत्तिं च यथाक्रमम् ॥ १२.३५९.२ ॥
ความรู้เหล่านี้มีจุดหมายเดียวกันหรือมีจุดหมายต่างกัน ข้าแต่มุนี เมื่อข้าถามแล้ว ขอทรงอธิบายแนวทางของแต่ละอย่างตามลำดับด้วยเถิด
12.359.3
कथं वैकारिको गच्छेत्पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।
वदस्व त्वं मया पृष्टः प्रवृत्तिं च यथाक्रमम् ॥ १२.३५९.३ ॥
บุรุษผู้เป็นผลของการสร้างจะบรรลุบุรุษสูงสุดได้อย่างไร เมื่อข้าถามแล้ว ขอท่านกล่าวแนวทางนั้นตามลำดับด้วยเถิด
12.359.4
जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं ।
यं द्वीपमध्ये सुतमात्मवन्तम्।
पराशरात्सत्यवती महर्षि ।
तस्मै नमोऽज्ञानतमोनुदाय ॥ १२.३५९.४ ॥
บุตรผู้เกิดจากปราศรเกิดแก่สัตยวดีกลางเกาะ ผู้ยิ่งใหญ่โอฬารยิ่ง รู้มาก มีสติสัมปชัญญะ เป็นมหาฤๅษี ขอน้อมไหว้ท่านผู้ขจัดความมืดแห่งอวิชชา
12.359.5
पितामहाद्यं प्रवदन्ति षष्ठं ।
महर्षिमार्षेयविभूतियुक्तम्।
नारायणस्यांशजमेकपुत्रं ।
द्वैपायनं वेदमहानिधानम् ॥ १२.३५९.५ ॥
เขากล่าวกันว่า ท่านเป็นองค์ที่หกนับจากปู่ทวดผู้เป็นต้นสาย มหาฤๅษีผู้ประกอบด้วยความรุ่งเรืองแห่งสายฤๅษี บุตรองค์เดียวที่เกิดจากส่วนหนึ่งของพระนารายณ์ ไทวปายนผู้เป็นคลังใหญ่แห่งพระเวท
12.359.6
तमादिकालेषु महाविभूति ।
र्नारायणो ब्रह्म महानिधानम्।
ससर्ज पुत्रार्थमुदारतेजा ।
व्यासं महात्मानमजं पुराणम् ॥ १२.३५९.६ ॥
ในยุคแรกเริ่มนั้น พระนารายณ์ผู้มีความรุ่งเรืองยิ่งใหญ่ เป็นพรหมันและเป็นคลังใหญ่ ด้วยเดชอันโอฬาร ได้สร้างบุตรขึ้นเพื่อประโยชน์นั้น คือท่านวยาสผู้ยิ่งใหญ่ ไม่มีการเกิด และเป็นของโบราณ
12.359.7
त्वयैव कथितः पूर्वं संभवो द्विजसत्तम ।
वसिष्ठस्य सुतः शक्तिः शक्तिपुत्रः पराशरः ॥ १२.३५९.७ ॥
ท่านเคยเล่าถึงกำเนิดของเขาไว้แล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งทวิชะ คือศักติบุตรของวสิษฐะ และปราศรเป็นบุตรของศักติ
12.359.8
पराशरस्य दायादः कृष्णद्वैपायनो मुनिः ।
भूयो नारायणसुतं त्वमेवैनं प्रभाषसे ॥ १२.३५९.८ ॥
มุนีกฤษณไทวปายนเป็นทายาทของปราศร และท่านก็เรียกเขาอีกครั้งว่าเป็นบุตรของพระนารายณ์
12.359.9
किमतः पूर्वकं जन्म व्यासस्यामिततेजसः ।
कथयस्वोत्तममते जन्म नारायणोद्भवम् ॥ १२.३५९.९ ॥
ก่อนชาตินี้ วยาสผู้มีเดชไม่มีประมาณมีกำเนิดอย่างไร ข้าแต่ผู้มีปัญญาอันประเสริฐ ขอเล่ากำเนิดของท่านที่เกิดจากพระนารายณ์ให้ฟังด้วยเถิด
12.359.10
वेदार्थवेत्तुव्यासस्य धर्मिष्ठस्य तपोनिधेः ।
गुरोर्मे ज्ञाननिष्ठस्य हिमवत्पाद आसतः ॥ १२.३५९.१० ॥
อาจารย์ของข้า วยาสผู้รู้ความหมายแห่งพระเวท ผู้ทรงธรรมยิ่ง เป็นคลังแห่งตบะ ผู้ยึดมั่นในความรู้ ได้ประทับอยู่ ณ เชิงเขาหิมาลัย
12.359.11
कृत्वा भारतमाख्यानं तपः श्रान्तस्य धीमतः ।
शुश्रूषां तत्परा राजन्कृतवन्तो वयं तदा ॥ १२.३५९.११ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อวยาสผู้มีปัญญาแต่งคัมภีร์ภารตะเสร็จแล้ว ท่านก็เหน็ดเหนื่อยจากตบะ ในเวลานั้นพวกข้าได้ตั้งใจปรนนิบัติท่าน
12.359.12
सुमन्तुर्जैमिनिश्चैव पैलश्च सुदृढव्रतः ।
अहं चतुर्थः शिष्यो वै शुको व्यासात्मजस्तथा ॥ १२.३५९.१२ ॥
สุมันตุ ไชมินี และไปละผู้ถือวัตรมั่นคง ข้าพเจ้าเป็นศิษย์คนที่สี่ และศุกะบุตรของวยาสก็เช่นกัน
12.359.13
एभिः परिवृतो व्यासः शिष्यैः पञ्चभिरुत्तमैः ।
शुशुभे हिमवत्पादे भूतैर्भूतपतिर्यथा ॥ १२.३५९.१३ ॥
วยาสล้อมรอบด้วยศิษย์ผู้ประเสริฐทั้งห้าเหล่านี้ ทรงรุ่งเรืองอยู่ ณ เชิงเขาหิมาลัย ดุจเจ้าแห่งสัตว์ที่รุ่งเรืองท่ามกลางสัตว์ทั้งหลายของตน
12.359.14
वेदानावर्तयन्साङ्गान्भारतार्थांश्च सर्वशः ।
तमेकमनसं दान्तं युक्ता वयमुपास्महे ॥ १२.३५९.१४ ॥
ขณะท่องพระเวทพร้อมองค์ประกอบ และความหมายของภารตะโดยครบถ้วน พวกข้าปรนนิบัติท่านด้วยความศรัทธา มีใจแน่วแน่เดียวและข่มใจได้
12.359.15
कथान्तरेऽथकस्मिंश्चित्पृष्टोऽस्माभिर्द्विजोत्तमः ।
वेदार्थान्भारतार्थांश्च जन्म नारायणात्तथा ॥ १२.३५९.१५ ॥
ในระหว่างการสนทนา ณ จุดหนึ่ง พวกข้าได้ถามผู้ประเสริฐแห่งทวิชะถึงความหมายของพระเวทและความหมายของภารตะ รวมทั้งกำเนิดจากพระนารายณ์
12.359.16
स पूर्वमुक्त्वा वेदार्थान्भारतार्थांश्च तत्त्ववित् ।
नारायणादिदं जन्म व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ १२.३५९.१६ ॥
ท่านผู้รู้ความจริงได้กล่าวความหมายของพระเวทและความหมายของภารตะก่อน แล้วจึงเริ่มเล่ากำเนิดนี้จากพระนารายณ์
12.359.17
शृणुध्वमाख्यानवरमिदमार्षेयमुत्तमम् ।
आदिकालोद्भवं विप्रास्तपसाऽधिगतं मया ॥ १२.३५९.१७ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ทั้งหลาย จงฟังเรื่องเล่าอันประเสริฐยิ่งนี้ของฤๅษี ซึ่งเกิดแต่กาลดึกดำบรรพ์ ที่ข้าพเจ้าได้มาด้วยตบะ
12.359.18
प्राप्ते प्रजाविसर्गे वै सप्तमे पद्मसंभवे ।
नारायणो महायोगी शभाशुभविवर्जितः ॥ १२.३५९.१८ ॥
เมื่อการสร้างสัตว์ครั้งที่เจ็ดซึ่งเกิดจากดอกบัวมาถึง พระนารายณ์ผู้เป็นโยคีใหญ่ ปราศจากความดีและความชั่ว ได้ปรากฏขึ้น
12.359.19
ससृजे नाभितः पूर्वं ब्रह्माणममितप्रभः ।
ततः स प्रादुरभवदथैनं वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.३५९.१९ ॥
พระองค์ผู้มีรัศมีไม่มีประมาณ ได้สร้างพระพรหมจากสะดือก่อน แล้วพระองค์ก็ปรากฏขึ้นและตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่พระพรหม
12.359.20
मम त्वं नाभितो जातः प्रजासर्गकरः प्रभुः ।
सृज प्रजास्त्वं विविधा ब्रह्मन्सजडपण्डिताः ॥ १२.३५९.२० ॥
ท่านเกิดจากสะดือของเรา เป็นเจ้าผู้ทำการสร้างสัตว์ ข้าแต่พระพรหม ขอทรงสร้างสัตว์ต่างๆ ทั้งผู้เขลาและผู้รู้ให้ปรากฏ
12.359.21
स एवमुक्तो विमुखश्चिन्ताव्याकुलमानसः ।
प्रणम्य वरदं देवमुवाच हरिमीश्वरम् ॥ १२.३५९.२१ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น พระองค์หันหลังกลับด้วยจิตใจที่กังวลไม่สงบ ถวายความนอบน้อมแด่เทพผู้ประทานพร แล้วทูลต่อพระหริผู้เป็นพระเจ้า
12.359.22
का शक्तिर्मम देवेश प्रजाः स्रष्टुं नमोस्तु ते ।
अप्रज्ञावानहं देव विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १२.३५९.२२ ॥
ข้าแต่พระเจ้าแห่งเทพ ข้าพระองค์จะมีอำนาจอะไรในการสร้างสรรพสัตว์ ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ข้าแต่เทพ ข้าพระองค์ขาดปัญญา ขอพระองค์ทรงกำหนดสิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไปเถิด
12.359.23
स एवमुक्तो भगवान्भूत्वाऽथान्तर्हितस्ततः ।
चिन्तयामास देवेशो बुद्धिं बुद्धिमतांवरः।
स्वरूपिणी ततो बुद्धिरुपतस्थे हरिं प्रभुम् ॥ १२.३५९.२३ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภคะก็อันตรธานไป จากนั้นเทพผู้เป็นใหญ่ยิ่งกว่าผู้มีปัญญาทั้งปวงได้ทรงพิจารณาถึงพุทธิ และพุทธิในรูปกายก็เข้าเฝ้าพระหริผู้เป็นพระเจ้า
12.359.24
योगेन चैनां निर्योगः स्वयं नियुयुजे तदा ।
स तामैश्वर्ययोगस्थां बुद्धिं गतिमतीं सतीम् ॥ १२.३५९.२४ ॥
แล้วพระองค์ผู้ไม่ผูกพันด้วยสิ่งใดทรงประกอบพุทธินั้นด้วยโยคะด้วยพระองค์เอง พุทธินั้นตั้งอยู่ในโยคะแห่งอำนาจ มีการเคลื่อนไหวและซื่อตรง พระองค์ทรงให้พุทธินั้นทำงาน
12.359.25
उवाच वचनं देवो बुद्धिं वै प्रभुरव्ययः ।
ब्रह्माणं प्रविशस्वेति लोकसृष्ट्यर्थसिद्धये।
ततस्तमीश्वरादिष्टा बुद्धिः क्षिप्रं विवेश सा ॥ १२.३५९.२५ ॥
เทพผู้เป็นพระเจ้าผู้ไม่เสื่อมสูญตรัสถ้อยคำนี้แก่พุทธิว่า จงเข้าไปในพระพรหม เพื่อให้การสร้างโลกสำเร็จ แล้วพุทธินั้นซึ่งได้รับคำสั่งจากพระผู้เป็นเจ้าก็เข้าไปในพระพรหมโดยเร็ว
12.359.26
अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः ।
भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः ॥ १२.३५९.२६ ॥
ต่อจากนั้นพระหริทอดพระเนตรเห็นพระพรหมอีกครั้งซึ่งประกอบด้วยพุทธิ และตรัสอีกว่า จงสร้างสรรพสัตว์หลากหลายเหล่านี้เถิด
12.359.27
बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत ॥ १२.३५९.२७ ॥
พระพรหมกล่าวว่า ดีแล้ว แล้วก้มศีรษะรับบัญชาของพระหริ เมื่อตรัสเช่นนั้นแล้ว พระผู้เป็นเจ้าก็อันตรธานไปในที่นั้นเอง
12.359.28
प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम् ।
तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत् ॥ १२.३५९.२८ ॥
ในชั่วขณะเดียวพระพรหมก็ไปถึงที่อยู่ของพระองค์เองซึ่งเรียกว่าเทวสถาน และเมื่อบรรลุธรรมชาตินั้นแล้ว พระองค์ก็รวมเป็นหนึ่งเดียวกับธรรมชาตินั้น
12.359.29
अथास्य बुद्धिरभवत्पुनरन्या तदा किल ।
सृष्टाः प्रजा इमाः सर्वा ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥ १२.३५९.२९ ॥
จากนั้นความคิดอีกอย่างหนึ่งก็เกิดขึ้นในพุทธิของพระองค์ว่า สรรพสัตว์ทั้งหมดนี้ได้ถูกสร้างขึ้นโดยพระพรหมผู้ประทับในที่สูงสุด
12.359.30
दैत्यदानवगन्धर्वरक्षोगणसमाकुला ।
जाता हीयं वसुमती भाराक्रान्ता तपस्विनी ॥ १२.३५९.३० ॥
แผ่นดินนี้เต็มไปด้วยหมู่ไดตยะ ทานพ คันธรรพ และรากษส เกิดขึ้นแล้ว ผู้ซึ่งมีตบะ ถูกภาระกดทับอยู่
12.359.31
बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः ।
भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान् ॥ १२.३५९.३१ ॥
ในแผ่นดินจะมีไดตยะ ทานพ และรากษสผู้มีกำลังมากมาย พวกเขาจะประกอบด้วยตบะ และจะได้รับพรอันประเสริฐยิ่ง
12.359.32
अवश्यमेव तैः सर्वैर्वरदानेन दर्पितैः ।
बाधितव्याः सुरगणा ऋषयश्च तपोधनाः ॥ १२.३५९.३२ ॥
เพราะหยิ่งผยองด้วยพรที่ได้รับ พวกเขาทั้งหมดจะต้องกดขี่หมู่เทพและฤๅษีผู้มีตบะเป็นทรัพย์สมบัติอย่างแน่นอน
12.359.33
तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया ।
अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम् ॥ १२.३५९.३३ ॥
ดังนั้นการที่ข้าพเจ้าจะปลดเปลื้องภาระนี้จึงเป็นสิ่งที่ถูกต้อง โดยให้ผู้ที่เกิดในรูปแบบต่าง ๆ บนแผ่นดินเป็นไปตามลำดับ
12.359.34
निग्रहेण च पापानां साधूनां प्रग्रहेण च ।
इदं तपस्विनी सत्या धारयिष्यति मेदिनी ॥ १२.३५९.३४ ॥
แผ่นดินที่มีตบะและความจริงนี้จะรองรับภาระนี้ได้ โดยการข่มผู้ชั่วร้ายและค้ำจุนผู้ดี
12.359.35
मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना ।
तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः ॥ १२.३५९.३५ ॥
เพราะแผ่นดินนี้ถูกข้าพเจ้าค้ำจุนไว้ ข้าพเจ้าผู้เป็นงูที่อยู่ในปาตาละ ฉะนั้นข้าพเจ้าจะคุ้มครองแผ่นดิน โดยการอุบัติขึ้นในโลก
12.359.36
एवं स चिन्तयित्वा तु भगवान्मघधुसूदनः ।
रुपाण्यनेकान्यसृजत्प्रादुर्भावभवाय सः ॥ १२.३५९.३६ ॥
เมื่อทรงพิจารณาเช่นนี้แล้ว พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภคะ ผู้ปราบมธุ ได้สร้างรูปต่าง ๆ มากมายเพื่อการปรากฏและอุบัติขึ้น
12.359.37
वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा ।
एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः ॥ १२.३५९.३७ ॥
ด้วยรูปหมูป่า นรสิงห์ คนแคระ และรูปมนุษย์ ข้าพเจ้าจะต้องสังหารศัตรูของเทพผู้หยาบช้าเหล่านี้
12.359.38
अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन् ।
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत् ॥ १२.३५९.३८ ॥
จากนั้นผู้สร้างโลกได้เปล่งเสียงว่า โภะ ทำให้เกิดเสียงก้องกังวาน แล้วเปล่งเสียงสรัสวตีออกมาดัง และที่นั้นสารัสวตะก็บังเกิดขึ้น
12.359.39
अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः ॥ १२.३५९.३९ ॥
มีบุตรของพระผู้เป็นเจ้าผู้เกิดจากวาจา ชื่ออปันตรตมัส ทรงรู้อดีต ปัจจุบัน และอนาคต กล่าวแต่ความจริง และมั่นคงในวัตรปฏิบัติ
12.359.40
तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः ।
वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर ॥ १२.३५९.४० ॥
เทพผู้ประเสริฐที่สุด ไม่เสื่อมสูญ และเป็นต้นกำเนิดของเทพทั้งหลาย ตรัสแก่พระองค์ผู้ก้มศีรษะลงว่า ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา เจ้าจงตั้งศรุติไว้ในการเล่าเรื่องแห่งพระเวท
12.359.41
तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने ।
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे ॥ १२.३५९.४१ ॥
ดังนั้น ข้าแต่มุนี จงทำตามที่ข้าได้สั่งไว้ตามถ้อยคำนี้ของข้า เพราะด้วยเหตุนั้น พระเวทจึงถูกแบ่งแยกในยุคแห่งมนูสวายัมภุวะ
12.359.42
ततस्तुतोष भगवान्हरिस्तेनास्य कर्मणा ।
तपसा च सुतप्तेन यमेन नियमेन च ॥ १२.३५९.४२ ॥
ครั้นแล้ว พระผู้เป็นเจ้าหริทรงพอพระทัยในการกระทำของเขา และในตบะอันบำเพ็ญมาอย่างดี รวมทั้งการสำรวมและการถือศีลของเขา
12.359.43
मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः ।
भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः ॥ १२.३५९.४३ ॥
ลูกเอ๋ย ในมันวันตระทั้งหลาย เจ้าจะเป็นผู้นำโลกให้ดำเนินไปเช่นนี้ ข้าแต่พราหมณ์ เจ้าจะไม่หวั่นไหวและไม่มีใครข่มได้ตลอดกาล
12.359.44
पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः ।
भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि ॥ १२.३५९.४४ ॥
อีกครั้ง เมื่อยุคติษยะมาถึง จะมีพวกภารตะที่เรียกว่ากุรุ จะเป็นกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ มีจิตใจสูงส่ง และเลื่องชื่อทั่วแผ่นดิน
12.359.45
तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति ।
परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम ॥ १२.३५९.४५ ॥
ในหมู่ผู้ที่เกิดจากเจ้า จะเกิดการแตกแยกของวงศ์ตระกูล เพื่อให้พวกเขาทำลายกันเอง ยกเว้นเจ้า ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง
12.359.46
तत्राप्यनेकधा वेदान्भेत्स्यसे तपसाऽन्वितः ।
कृष्णे युगे च संप्राप्ते कृष्णवर्णो भविष्यसि ॥ १२.३५९.४६ ॥
แม้ในยุคนั้น เจ้าผู้เปี่ยมด้วยตบะจะแบ่งพระเวทออกเป็นหลายส่วน และเมื่อยุคกฤษณะมาถึง เจ้าจะมีผิวคล้ำ
12.359.47
धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा ।
भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे ॥ १२.३५९.४७ ॥
เจ้าจะเป็นผู้ประกอบหน้าที่ทางธรรมหลายประการ และเป็นผู้ให้กำเนิดความรู้ เจ้าจะเปี่ยมด้วยตบะ แต่จะไม่พ้นจากความยึดติด
12.359.48
वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति ।
महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा ॥ १२.३५९.४८ ॥
และบุตรของเจ้าจะเป็นปรมาตมันผู้ปราศจากราคะ ด้วยพระกรุณาของพระมเหศวร ถ้อยคำนี้จะไม่เป็นอื่นไปได้
12.359.49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः ।
पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम्।
वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं ।
यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः ॥ १२.३५९.४९ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายกล่าวถึงผู้ที่เกิดจากใจ ผู้ทรงปัญญาอันประเสริฐของพระปิตามหะ คือวสิษฐะผู้เลิศ ขุมทรัพย์แห่งตบะ ซึ่งรัศมีของท่านยิ่งกว่าพระอาทิตย์
12.359.50
तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः ।
पराशरो नाम महाप्रभावः।
पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो ।
महातपा वै तपसो निवासः ॥ १२.३५९.५० ॥
ต่อมาในวงศ์ของท่านนั้น ได้กำเนิดมหาฤๅษีนามว่าปราศร ผู้มีอานุภาพยิ่งใหญ่ ท่านคือบิดาของเจ้า ผู้เป็นขุมทรัพย์แห่งพระเวท ผู้ประเสริฐที่สุด ผู้มีตบะอันยิ่งใหญ่ เป็นที่อาศัยแห่งการบำเพ็ญตบะ
12.359.51
कानीनगर्भः पितृकन्यकायां ।
तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः ॥ १२.३५९.५१ ॥
เจ้าจะเกิดจากครรภ์ที่ตั้งขึ้นในธิดาของบิดา ดังนั้นเจ้าจะเป็นบุตรของฤๅษีนั้น
12.359.52
भूतभव्यभविष्याणां ज्ञानानां वेत्स्यसे गतिम् ।
ये ह्यतिक्रान्तकाः पूर्वं सहस्रसुगपर्ययाः ॥ १२.३५९.५२ ॥
เจ้าจะรู้แจ้งแนวทางแห่งความรู้เกี่ยวกับอดีต อนาคต และปัจจุบัน และแห่งวัฏจักรนับพันยุคที่ได้ผ่านไปก่อนหน้านี้
12.359.53
तांश्च सर्वान्मयोद्दिष्टान्द्रक्ष्यसे तपसाऽन्वितः ।
पुनर्द्रक्ष्यसि चानेकसहस्रयुगपर्ययान् ॥ १२.३५९.५३ ॥
เจ้าผู้เปี่ยมด้วยตบะจะได้เห็นสิ่งทั้งปวงที่ข้าได้กล่าวไว้ และอีกครั้งเจ้าจะได้เห็นวัฏจักรของยุคนับหลายพัน
12.359.54
अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने ।
अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा।
भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव ॥ १२.३५९.५४ ॥
ข้าแต่มุนี จงรู้จักข้าในโลกว่าไม่มีต้นและไม่มีที่สิ้นสุด และทรงจักรไว้ในพระหัตถ์ ข้าแต่มุนี ด้วยการภาวนาถึงข้า ถ้อยคำนี้จะไม่เป็นอื่นไป ข้าแต่ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ชื่อเสียงของเจ้าก็จะหาใครเทียบมิได้
12.359.55
शनैश्चरः सूर्यपुत्रो भविष्यति मनुर्महान् ।
तस्मिन्मन्वन्तरे चैव मन्वादिगणपूर्वकः।
त्वमेव भविता वत्स मत्प्रसादान्न संशयः ॥ १२.३५९.५५ ॥
ศนัยศวร บุตรของพระอาทิตย์ จะเป็นมนูผู้ยิ่งใหญ่ ในมันวันตรานั้น พร้อมกับมนูและหมู่สัตว์ที่มีมนูเป็นผู้นำ ลูกเอ๋ย เจ้าเองจะเป็นเช่นนั้น ด้วยพระกรุณาของข้า ไม่มีข้อสงสัย
12.359.56
यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम् ।
अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम् ॥ १२.३५९.५६ ॥
สิ่งใดที่มีอยู่ในโลก สิ่งนั้นทั้งหมดเป็นการเคลื่อนไหวแห่งกิจของข้า คนหนึ่งคิดถึงอีกคนหนึ่ง แต่ข้าจัดสรรตามพระทัยของข้าเอง
12.359.57
एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा ।
युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत् ॥ १२.३५९.५७ ॥
ครั้นตรัสกับฤๅษีสารัสวตะ อปางตรตมัส ด้วยถ้อยคำเช่นนี้แล้ว พระอิศานตรัสว่า "จงทำให้สำเร็จเถิด"
12.359.58
सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः ।
अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः ॥ १२.३५९.५८ ॥
ข้าพเจ้าด้วยพระกรุณาของเทพองค์นั้น หริเมธัส จึงได้เกิดขึ้นในนามว่าอปางตรตมัส ตามพระบัญชาของพระหริ
12.359.59
पुनश्च जातो विख्यातो वसिष्ठकुलनन्दनः ॥ १२.३५९.५९ ॥
และอีกครั้งข้าพเจ้าได้เกิดขึ้น มีชื่อเสียง เป็นที่ชื่นชมแห่งวงศ์ของวสิษฐะ
12.359.60
तदेतत्कथितं जन्म मया पूर्वकमात्ममः ।
नारायणप्रसादेन तदा नारायणांशजम् ॥ १२.३५९.६० ॥
ดังนั้น ข้าพเจ้าได้เล่าถึงการเกิดครั้งก่อนของข้าพเจ้า ด้วยพระกรุณาของนารายณ์ เมื่อครั้งข้าพเจ้าเกิดจากส่วนหนึ่งของนารายณ์
12.359.61
मया हि सुमहत्तप्तं तपः परमदारुणम् ।
पुरा मतिमतां श्रेष्ठाः परमेण समाधिना ॥ १२.३५९.६१ ॥
ข้าพเจ้าได้บำเพ็ญตบะอย่างยิ่งใหญ่และรุนแรงที่สุดมาแต่ก่อนแล้ว โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา ด้วยสมาธิอันสูงสุด
12.359.62
एतद्वः कथितं सर्वं यन्मां पृच्छत पुत्रकाः ।
पूर्वजन्म भविष्यं च भक्तानां स्नेहतो मया ॥ १२.३५९.६२ ॥
สิ่งทั้งหมดนี้ได้ถูกเล่าแก่พวกเจ้าแล้ว โอ้บุตรทั้งหลาย ทุกสิ่งที่พวกเจ้าถามข้า ทั้งชาติที่ผ่านมาและชาติที่จะมาถึง ด้วยความรักใคร่ต่อผู้ศรัทธาของข้า
12.359.63
एष ते कथितः पूर्वः संभवोऽस्मद्गुरोर्नृप ।
व्यासस्याक्लिष्टमनसो यथा पृष्टः पुनः शृणु ॥ १२.३५९.६३ ॥
นี่คือกำเนิดของอาจารย์ของเรา ท่านว්ยาส ผู้มีจิตไม่ขุ่นมัว ซึ่งได้เล่าแก่พระองค์แล้วก่อนหน้านี้ โอ้กษัตริย์ บัดนี้จงฟังอีกครั้งตามที่พระองค์ทรงถาม
12.359.64
साङ्ख्यं योगः पाञ्चरात्रं वेदाः पाशुपतं तथा ।
ज्ञानान्येतानि राजर्षे विद्धि नानामतानि वै ॥ १२.३५९.६४ ॥
สางขยะ โยคะ ปาญจราตระ พระเวท และปาศุปตะเช่นกัน โอ้ราชฤๅษี จงรู้ว่าสิ่งเหล่านี้คือความรู้ของหลักคำสอนที่แตกต่างกันหลายประการ
12.359.65
साङ्ख्यस्य वक्ता कपिलः परमर्षिः स उच्यते ।
हिरण्यगर्भो योगस्य वेत्ता नान्यः पुरातनः ॥ १२.३५९.६५ ॥
ผู้สอนสางขยะกล่าวกันว่าคือฤๅษีผู้สูงสุดกปิละ ผู้รู้โยคะคือหิรัณยครรภ์ ไม่มีผู้ใดโบราณกว่านี้
12.359.66
अपांतपतमाश्चैव वेदाचार्यः स उच्यते ।
प्राचीनगर्भं तमृषिं प्रवदन्तीह केचन ॥ १२.३५९.६६ ॥
อาปานตรตมัสก็ถูกเรียกว่าอาจารย์แห่งพระเวทเช่นกัน และที่นี่บางท่านเรียกฤๅษีผู้นั้นว่าปราจีนครรภ์
12.359.67
उमापतिर्भूतपतिः श्रीकण्ठो ब्रह्मणः सुतः ।
उक्तवानिदमव्यग्रो ज्ञानं पाशुपतं शिवः ॥ १२.३५९.६७ ॥
อุมาปติ ภูตบดี ศรีกัณฐ์ บุตรของพระพรหม พระศิวะ ได้ประกาศความรู้ปาศุปตะนี้อย่างสงบ
12.359.68
पाञ्चरात्रस्य कृत्स्नस्य वक्ता तु भगवान्स्वयम् ।
सर्वेषु च नृपश्रेष्ठ ज्ञानेष्वेतेषु दृश्यते ॥ १२.३५९.६८ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ พระผู้เป็นเจ้าเองทรงเป็นผู้ตรัสปาญจราตระทั้งหมด และในความรู้ทั้งหลายเหล่านี้ทั้งปวงก็ปรากฏพระองค์
12.359.69
यथागमं यथाज्ञानं निष्ठा नारायणः प्रभुः ।
न चैनमेवं जानन्ति तमोभूता विशांपते ॥ १२.३५९.६९ ॥
ตามพระคัมภีร์และความรู้ พระนารายณ์ผู้เป็นเจ้าคือที่พึ่งสูงสุด แต่ผู้ที่ถูกความมืดครอบงำย่อมไม่รู้จักพระองค์เช่นนี้ โอ้เจ้าแห่งประชาชน
12.359.70
तमेव शास्त्रकर्तारं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
निष्ठां नारायणमृषिं नान्योस्तीति च वादिनः ॥ १२.३५९.७० ॥
ปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่าพระองค์นั่นแลคือผู้แต่งพระคัมภีร์ ผู้กล่าวดังนี้ประกาศว่า พระนารายณ์ฤๅษีคือที่พึ่งสูงสุด และไม่มีอื่นนอกจากพระองค์
12.359.71
निःसंशयेषु सर्वेषु नित्यं वसति वै हरिः ।
ससंशयान्हेतुबलान्नाध्यावसति माधवः ॥ १२.३५९.७१ ॥
ในทุกสิ่งที่ปราศจากความสงสัย พระหริย่อมประทับอยู่เป็นนิตย์ แต่พระมาธวะไม่ประทับในผู้ที่ยังสงสัย ด้วยพลังแห่งการโต้แย้ง
12.359.72
पाञ्चरात्रविदो ये तु यथाक्रमपरा नृप ।
एकान्तभावोपगतास्ते हरिं प्रविशन्ति वै ॥ १२.३५९.७२ ॥
โอ้กษัตริย์ ผู้ที่รู้ปาญจราตระและมุ่งมั่นตามลำดับ เมื่อบรรลุภักดีอย่างเดียวแล้ว ย่อมเข้าสู่พระหริเป็นแน่แท้
12.359.73
साङ्ख्यं च योगं च सनातने द्वे ।
वेदाश्च सर्वे निखिलेन राजन्।
सर्वैः समस्तैर्ऋषिभिर्निरुक्तो ।
नारायणो विश्वमिदं पुराणम् ॥ १२.३५९.७३ ॥
สางขยะและโยคะ ทั้งสองเป็นนิรันดร์ และพระเวททั้งหมด โอ้กษัตริย์ ล้วนกล่าวถึงพระองค์โดยครบถ้วน ฤๅษีทั้งปวงได้ประกาศว่า พระนารายณ์คือโลกอันเก่าแก่นี้
12.359.74
शुभाशुभं कर्म समीरितं य ।
त्प्रवर्तते सर्वलोकेषु किंचित्।
तस्मादृपेस्तद्भवतीति विद्या ।
द्दिव्यन्तरिक्षे भुवि चाप्सु चेति ॥ १२.३५९.७४ ॥
กรรมดีและชั่วที่ได้ประกาศไว้ ย่อมดำเนินไปในโลกทั้งปวงตามสิ่งที่เกิดขึ้น ดังนั้นความรู้นี้จึงว่า สิ่งนั้นเกิดจากฤๅษี ทั้งบนสวรรค์ ในอากาศ บนแผ่นดิน และในน้ำ