మహాభారతం · అధ్యాయం 12.359
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.359.1
साख्यं योगः पाञ्चरात्रं वेदारण्यकमेव च ।
ज्ञानान्येतानि ब्रह्मर्षे लोकेषु प्रचरन्ति ह ॥ १२.३५९.१ ॥
సాంఖ్యం, యోగం, పాంచరాత్రం, వేదము మరియు ఆరణ్యకము — ఈ జ్ఞానమార్గాలు, ఓ బ్రహ్మర్షీ, లోకాలలో ప్రచారంలో ఉన్నాయి.
12.359.2
किमेतान्येकनिष्ठानिं पृथङ्निष्ठानि वा मुने ।
प्रब्रूहि वै मया पृष्टः प्रवृत्तिं च यथाक्रमम् ॥ १२.३५९.२ ॥
ఇవి ఒకే నిష్ఠను కలిగినవా, లేక వేర్వేరు నిష్ఠలు కలిగినవా? ఓ ముని, నేను అడుగుతున్నాను, వాటి ప్రవృత్తిని క్రమంగా చెప్పు.
12.359.3
कथं वैकारिको गच्छेत्पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।
वदस्व त्वं मया पृष्टः प्रवृत्तिं च यथाक्रमम् ॥ १२.३५९.३ ॥
వైకారికుడైన పురుషుడు పురుషోత్తముని ఎలా చేరుకుంటాడు? నేను అడిగితే, నీవు దాని ప్రవృత్తిని క్రమంగా చెప్పు.
12.359.4
जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं ।
यं द्वीपमध्ये सुतमात्मवन्तम्।
पराशरात्सत्यवती महर्षि ।
तस्मै नमोऽज्ञानतमोनुदाय ॥ १२.३५९.४ ॥
పరాశరుని వల్ల సత్యవతికి ద్వీపమధ్యంలో జన్మించిన అత్యంత ఉదారుడు, బహుజ్ఞుడు, ఆత్మసంయమి అయిన పుత్రుడు. అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించువానికి నమస్కారం.
12.359.5
पितामहाद्यं प्रवदन्ति षष्ठं ।
महर्षिमार्षेयविभूतियुक्तम्।
नारायणस्यांशजमेकपुत्रं ।
द्वैपायनं वेदमहानिधानम् ॥ १२.३५९.५ ॥
పితామహ వంశంలో మొదటినుండి ఆరవవాడని చెప్పబడినవాడు — ఋషివంశ వైభవంతో కూడిన మహర్షి, నారాయణాంశంతో జన్మించిన ఏకైక పుత్రుడు, వేదమహానిధి ద్వైపాయనుడు.
12.359.6
तमादिकालेषु महाविभूति ।
र्नारायणो ब्रह्म महानिधानम्।
ससर्ज पुत्रार्थमुदारतेजा ।
व्यासं महात्मानमजं पुराणम् ॥ १२.३५९.६ ॥
ఆదికాలంలో, మహా వైభవుడు, బ్రహ్మస్వరూపుడు, మహానిధి అయిన నారాయణుడు, ఉదార తేజస్సుతో, పుత్రార్థం ఆ మహాత్ముడైన, జన్మలేని, పురాతనుడైన వ్యాసుని సృష్టించాడు.
12.359.7
त्वयैव कथितः पूर्वं संभवो द्विजसत्तम ।
वसिष्ठस्य सुतः शक्तिः शक्तिपुत्रः पराशरः ॥ १२.३५९.७ ॥
ద్విజశ్రేష్ఠా, మీరు ముందే వారి జననాన్ని చెప్పారు: వసిష్ఠుని కుమారుడు శక్తి, శక్తి కుమారుడు పరాశరుడు.
12.359.8
पराशरस्य दायादः कृष्णद्वैपायनो मुनिः ।
भूयो नारायणसुतं त्वमेवैनं प्रभाषसे ॥ १२.३५९.८ ॥
పరాశరుని కుమారుడైన ముని కృష్ణద్వైపాయనుడు; ఆయనను మీరు మళ్లీ నారాయణుని కుమారుడని చెబుతున్నారు.
12.359.9
किमतः पूर्वकं जन्म व्यासस्यामिततेजसः ।
कथयस्वोत्तममते जन्म नारायणोद्भवम् ॥ १२.३५९.९ ॥
ఉత్తమ బుద్ధీ, అపార తేజస్వి వ్యాసుని ఇంతకు ముందు జన్మ ఏది? నారాయణుని నుండి ఉద్భవించిన ఆయన జన్మను చెప్పండి.
12.359.10
वेदार्थवेत्तुव्यासस्य धर्मिष्ठस्य तपोनिधेः ।
गुरोर्मे ज्ञाननिष्ठस्य हिमवत्पाद आसतः ॥ १२.३५९.१० ॥
వేదార్థాన్ని తెలిసినవాడు, ధర్మిష్ఠుడు, తపస్సు నిధి, జ్ఞానంలో నిలిచినవాడు అయిన నా గురువు వ్యాసుడు హిమాలయ పాదంలో కూర్చున్నాడు.
12.359.11
कृत्वा भारतमाख्यानं तपः श्रान्तस्य धीमतः ।
शुश्रूषां तत्परा राजन्कृतवन्तो वयं तदा ॥ १२.३५९.११ ॥
రాజా, భారత ఆఖ్యానాన్ని రచించి, తపస్సుతో అలసిన ఆ ధీమంతుడైన వ్యాసునికి అప్పుడు మేము సేవ చేయడంలో నిమగ్నమయ్యాము.
12.359.12
सुमन्तुर्जैमिनिश्चैव पैलश्च सुदृढव्रतः ।
अहं चतुर्थः शिष्यो वै शुको व्यासात्मजस्तथा ॥ १२.३५९.१२ ॥
సుమంతుడు, జైమినీ, దృఢవ్రతుడైన పైలుడు, నాల్గవ శిష్యుడనైన నేను, వ్యాసుని కుమారుడు శుకుడు కూడా.
12.359.13
एभिः परिवृतो व्यासः शिष्यैः पञ्चभिरुत्तमैः ।
शुशुभे हिमवत्पादे भूतैर्भूतपतिर्यथा ॥ १२.३५९.१३ ॥
ఈ ఐదుగురు ఉత్తమ శిష్యులతో చుట్టబడిన వ్యాసుడు, హిమాలయ పాదాల వద్ద భూతాలతో కూడిన భూతపతి వలె ప్రకాశించాడు.
12.359.14
वेदानावर्तयन्साङ्गान्भारतार्थांश्च सर्वशः ।
तमेकमनसं दान्तं युक्ता वयमुपास्महे ॥ १२.३५९.१४ ॥
అంగాలతో సహా వేదాలను, మహాభారతార్థాలను పూర్తిగా పఠిస్తూ, ఏకాగ్రమనస్కుడు, దాంతుడు అయిన ఆయనను మేము భక్తితో సేవించాము.
12.359.15
कथान्तरेऽथकस्मिंश्चित्पृष्टोऽस्माभिर्द्विजोत्तमः ।
वेदार्थान्भारतार्थांश्च जन्म नारायणात्तथा ॥ १२.३५९.१५ ॥
ఒక సంభాషణ మధ్య మేము ఆ ద్విజోత్తముని వేదార్థాలు, భారతార్థాలు, అలాగే నారాయణుని నుండి జన్మ గురించి ప్రశ్నించాము.
12.359.16
स पूर्वमुक्त्वा वेदार्थान्भारतार्थांश्च तत्त्ववित् ।
नारायणादिदं जन्म व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ १२.३५९.१६ ॥
తత్త్వవేత్త అయిన ఆయన ముందుగా వేదార్థాలు, భారతార్థాలు చెప్పి, తర్వాత నారాయణుని నుండి ఈ జన్మను వివరించడం ప్రారంభించాడు.
12.359.17
शृणुध्वमाख्यानवरमिदमार्षेयमुत्तमम् ।
आदिकालोद्भवं विप्रास्तपसाऽधिगतं मया ॥ १२.३५९.१७ ॥
ఓ బ్రాహ్మణులారా, ఆదికాలం నుండి ఉద్భవించిన ఈ శ్రేష్ఠమైన, ఋషి పరంపర నుండి వచ్చిన ఉత్తమ ఆఖ్యానాన్ని వినండి; నేను తపస్సుతో దీనిని పొందాను.
12.359.18
प्राप्ते प्रजाविसर्गे वै सप्तमे पद्मसंभवे ।
नारायणो महायोगी शभाशुभविवर्जितः ॥ १२.३५९.१८ ॥
పద్మసంభవుడు (బ్రహ్మ) సృష్టిని చేసే ఏడవ కాలం వచ్చినప్పుడు, శుభాశుభాలకు అతీతుడైన మహాయోగి నారాయణుడు ఉద్భవించాడు.
12.359.19
ससृजे नाभितः पूर्वं ब्रह्माणममितप्रभः ।
ततः स प्रादुरभवदथैनं वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.३५९.१९ ॥
అమిత తేజస్సు గలవాడు మొదట నాభి నుండి బ్రహ్మను సృష్టించాడు. అనంతరం అతడు ప్రత్యక్షమై అతనితో ఈ మాట పలికాడు.
12.359.20
मम त्वं नाभितो जातः प्रजासर्गकरः प्रभुः ।
सृज प्रजास्त्वं विविधा ब्रह्मन्सजडपण्डिताः ॥ १२.३५९.२० ॥
నా నాభి నుండి జన్మించిన నీవు, ప్రజలను సృష్టించే ప్రభువు. బ్రహ్మన్, మూఢులు మరియు పండితులతో కూడిన వివిధ ప్రజలను నీవు సృష్టించు.
12.359.21
स एवमुक्तो विमुखश्चिन्ताव्याकुलमानसः ।
प्रणम्य वरदं देवमुवाच हरिमीश्वरम् ॥ १२.३५९.२१ ॥
ఇలా అనబడినవాడు, చింతతో కలత చెందిన మనసుతో, ముఖం త్రిప్పి, వరదాత అయిన దేవునికి నమస్కరించి, ఈశ్వరుడైన హరితో పలికాడు.
12.359.22
का शक्तिर्मम देवेश प्रजाः स्रष्टुं नमोस्तु ते ।
अप्रज्ञावानहं देव विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १२.३५९.२२ ॥
దేవేశా, ప్రజలను సృష్టించే శక్తి నాకెక్కడిది? నీకు నమస్కారం. దేవా, నేను అజ్ఞానిని; తదుపరి ఏమి చేయాలో నీవే విధించు.
12.359.23
स एवमुक्तो भगवान्भूत्वाऽथान्तर्हितस्ततः ।
चिन्तयामास देवेशो बुद्धिं बुद्धिमतांवरः।
स्वरूपिणी ततो बुद्धिरुपतस्थे हरिं प्रभुम् ॥ १२.३५९.२३ ॥
ఇలా అనబడగానే భగవంతుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. అప్పుడు బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన దేవేశుడు బుద్ధి గురించి ఆలోచించాడు. అప్పుడు రూపం దాల్చిన బుద్ధి ప్రభువు హరిని సమీపించింది.
12.359.24
योगेन चैनां निर्योगः स्वयं नियुयुजे तदा ।
स तामैश्वर्ययोगस्थां बुद्धिं गतिमतीं सतीम् ॥ १२.३५९.२४ ॥
అప్పుడు నిర్యోగుడు (అసంగుడు) స్వయంగా యోగం ద్వారా ఆమెను నియోగించాడు. ఐశ్వర్య యోగంలో నిలిచిన ఆ చలనశీలమైన, సాధ్వియైన బుద్ధిని అతడు నియోగించాడు.
12.359.25
उवाच वचनं देवो बुद्धिं वै प्रभुरव्ययः ।
ब्रह्माणं प्रविशस्वेति लोकसृष्ट्यर्थसिद्धये।
ततस्तमीश्वरादिष्टा बुद्धिः क्षिप्रं विवेश सा ॥ १२.३५९.२५ ॥
అవ్యయుడైన ప్రభువైన దేవుడు బుద్ధితో ఇలా పలికాడు: 'లోకసృష్టి సిద్ధి కోసం బ్రహ్మలో ప్రవేశించు.' అప్పుడు ఈశ్వరుని ఆజ్ఞతో ఆ బుద్ధి వెంటనే ఆయనలో ప్రవేశించింది.
12.359.26
अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः ।
भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः ॥ १२.३५९.२६ ॥
అప్పుడు బుద్ధితో కూడిన ఆయనను హరి మళ్లీ చూశాడు; ఇంకా ఇలా అన్నాడు: 'ఈ వివిధ ప్రజలను సృష్టించు.'
12.359.27
बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत ॥ १२.३५९.२७ ॥
'సరే' అని అంగీకరించి ఆయన హరి ఆజ్ఞను శిరసా వహించాడు. ఇలా చెప్పి ఆ భగవంతుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
12.359.28
प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम् ।
तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत् ॥ १२.३५९.२८ ॥
క్షణంలో ఆయన తన దేవనామక స్థానాన్ని చేరాడు; ఆ స్వభావాన్ని పొంది ఏకీభావం పొందాడు.
12.359.29
अथास्य बुद्धिरभवत्पुनरन्या तदा किल ।
सृष्टाः प्रजा इमाः सर्वा ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥ १२.३५९.२९ ॥
అప్పుడు ఆయన బుద్ధిలో మరొక ఆలోచన కలిగింది — పరమేష్ఠి అయిన బ్రహ్మచే ఈ ప్రజలందరూ సృష్టించబడ్డారు అని.
12.359.30
दैत्यदानवगन्धर्वरक्षोगणसमाकुला ।
जाता हीयं वसुमती भाराक्रान्ता तपस्विनी ॥ १२.३५९.३० ॥
దైత్యులు, దానవులు, గంధర్వులు, రాక్షసుల సమూహాలతో నిండిన ఈ వసుమతి జన్మించింది — భారంతో అణచబడిన తపస్విని.
12.359.31
बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः ।
भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान् ॥ १२.३५९.३१ ॥
భూమిపై అనేకమంది బలవంతులైన దైత్యులు, దానవులు, రాక్షసులు ఉంటారు; వారు తపస్సుతో కూడినవారై ఉత్తమ వరాలను పొందుతారు.
12.359.32
अवश्यमेव तैः सर्वैर्वरदानेन दर्पितैः ।
बाधितव्याः सुरगणा ऋषयश्च तपोधनाः ॥ १२.३५९.३२ ॥
వరదానంతో గర్వించిన వారందరూ తప్పక దేవగణాలను, తపస్సే ధనంగా కలిగిన ఋషులను బాధిస్తారు.
12.359.33
तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया ।
अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम् ॥ १२.३५९.३३ ॥
కాబట్టి భూభారాన్ని దించే ఈ పని నేను చేయడం న్యాయమే; అనేక రూపాలలో ఉద్భవించేవారి ద్వారా భూమిపై యథాక్రమంగా అది జరుగుతుంది.
12.359.34
निग्रहेण च पापानां साधूनां प्रग्रहेण च ।
इदं तपस्विनी सत्या धारयिष्यति मेदिनी ॥ १२.३५९.३४ ॥
పాపులను నిగ్రహించడం వల్ల, సాధువులను ఆదరించడం వల్ల, ఈ తపస్విని, సత్యమైన భూదేవి దీనిని ధరిస్తుంది.
12.359.35
मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना ।
तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः ॥ १२.३५९.३५ ॥
పాతాళంలో నివసించే నా చేతనే ఇది ధరింపబడుతోంది; కాబట్టి జన్మించి భూమిని రక్షిస్తాను.
12.359.36
एवं स चिन्तयित्वा तु भगवान्मघधुसूदनः ।
रुपाण्यनेकान्यसृजत्प्रादुर्भावभवाय सः ॥ १२.३५९.३६ ॥
ఇలా ఆలోచించి, భగవానుడైన మధుసూదనుడు అవతరించడానికి అనేక రూపాలను సృష్టించాడు.
12.359.37
वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा ।
एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः ॥ १२.३५९.३७ ॥
వరాహ, నరసింహ, వామన, మానుష రూపాలతో నేను దుర్వినీతులైన సురశత్రువులను సంహరించాలి.
12.359.38
अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन् ।
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत् ॥ १२.३५९.३८ ॥
అనంతరం జగత్ సృష్టికర్త 'భోః' శబ్దంతో ప్రతిధ్వనింపజేసి సరస్వతిని ఉచ్చరించాడు; అక్కడ సారస్వతుడు ఉద్భవించాడు.
12.359.39
अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः ॥ १२.३५९.३९ ॥
అపాంతరతమ అనే పేరుగల, ప్రభువు వాక్కు నుండి పుట్టిన కుమారుడు ఉన్నాడు; అతడు భూత భవిష్యద్వర్తమానాలను తెలిసినవాడు, సత్యవాది, దృఢవ్రతుడు.
12.359.40
तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः ।
वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर ॥ १२.३५९.४० ॥
దేవతలకు ఆది, శ్రేష్ఠుడు, అవ్యయుడు అయినవాడు శిరసు వంచి నిలిచిన అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడా, వేదాఖ్యానంలో నీవు శ్రుతిని నిలపాలి.'
12.359.41
तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने ।
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे ॥ १२.३५९.४१ ॥
కావున, ఓ ముని, నేను ఆజ్ఞాపించినట్లు నా ఈ వచనాన్ని చేయి; దాని వలననే స్వాయంభువ మనువు కాలంలో వేదాలు అప్పుడు విభజింపబడ్డాయి.
12.359.42
ततस्तुतोष भगवान्हरिस्तेनास्य कर्मणा ।
तपसा च सुतप्तेन यमेन नियमेन च ॥ १२.३५९.४२ ॥
అప్పుడు భగవంతుడైన హరి అతని ఆ కర్మవలన, బాగుగా ఆచరించిన తపస్సు, యమం, నియమాల వలన సంతుష్టుడయ్యాడు.
12.359.43
मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः ।
भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः ॥ १२.३५९.४३ ॥
కుమారా, మన్వంతరాలలో నీవు ఈ విధంగా లోకాలను నడిపించేవాడవు అవుతావు. బ్రాహ్మణా, నీవు సదా కదలనివాడవు, ఎదిరింపబడనివాడవు అవుతావు.
12.359.44
पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः ।
भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि ॥ १२.३५९.४४ ॥
మళ్లీ తిష్య యుగం వచ్చినప్పుడు కురులనే పేరుగల భారతులు ఉంటారు. వారు భూమిపై ప్రసిద్ధులైన మహాత్మ రాజులు అవుతారు.
12.359.45
तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति ।
परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम ॥ १२.३५९.४५ ॥
నీ నుండి పుట్టబోయే వారి మధ్య కులభేదం కలుగుతుంది; ఒకరినొకరు నాశనం చేసుకోవడానికి. ద్విజోత్తమా, నీవు తప్ప.
12.359.46
तत्राप्यनेकधा वेदान्भेत्स्यसे तपसाऽन्वितः ।
कृष्णे युगे च संप्राप्ते कृष्णवर्णो भविष्यसि ॥ १२.३५९.४६ ॥
అక్కడ కూడా తపస్సుతో కూడిన నీవు వేదాలను అనేక విధాలుగా విభజిస్తావు. కృష్ణ యుగం వచ్చినప్పుడు నీవు నల్లని వర్ణంగలవాడవు అవుతావు.
12.359.47
धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा ।
भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे ॥ १२.३५९.४७ ॥
నీవు వివిధ ధర్మాలను ఆచరించేవాడవు, జ్ఞానాన్ని కలిగించేవాడవు అవుతావు; తపస్సుతో కూడినవాడవైనా రాగం నుండి విముక్తి పొందవు.
12.359.48
वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति ।
महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा ॥ १२.३५९.४८ ॥
నీ కుమారుడు రాగరహితుడైన పరమాత్మ అవుతాడు. మహేశ్వరుని అనుగ్రహంతో ఈ మాట అన్యథా కాదు.
12.359.49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः ।
पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम्।
वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं ।
यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः ॥ १२.३५९.४९ ॥
పితామహుడు (బ్రహ్మ) ఉత్తమ బుద్ధితో కూడినవాడు, మానసపుత్రుడని బ్రాహ్మణులు పిలిచే శ్రేష్ఠుడు వసిష్ఠుడు, తపస్సుకు నిధి; ఆయన కాంతి సూర్యుని కంటే కూడా అధికమైనది.
12.359.50
तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः ।
पराशरो नाम महाप्रभावः।
पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो ।
महातपा वै तपसो निवासः ॥ १२.३५९.५० ॥
ఆయన వంశంలో తరువాత మహాప్రభావశాలి మహర్షి పరాశరుడు జన్మించాడు. ఆయన నీ తండ్రి; వేదాల నిధి, శ్రేష్ఠుడు, మహా తపస్వి, తపస్సుకు నివాసం.
12.359.51
कानीनगर्भः पितृकन्यकायां ।
तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः ॥ १२.३५९.५१ ॥
కన్యకు (వివాహం కాని కుమార్తెకు) కలిగిన గర్భం ద్వారా ఆ ఋషికి నీవు కుమారుడవు అవుతావు.
12.359.52
भूतभव्यभविष्याणां ज्ञानानां वेत्स्यसे गतिम् ।
ये ह्यतिक्रान्तकाः पूर्वं सहस्रसुगपर्ययाः ॥ १२.३५९.५२ ॥
భూత, భవిష్య, వర్తమాన జ్ఞానాల గతిని నీవు తెలుసుకుంటావు; పూర్వం గడిచిపోయిన వేల యుగచక్రాలను.
12.359.53
तांश्च सर्वान्मयोद्दिष्टान्द्रक्ष्यसे तपसाऽन्वितः ।
पुनर्द्रक्ष्यसि चानेकसहस्रयुगपर्ययान् ॥ १२.३५९.५३ ॥
నేను చెప్పిన వాటన్నిటినీ తపస్సుతో కూడినవాడవై నీవు చూస్తావు; మళ్లీ అనేక వేల యుగచక్రాలను కూడా చూస్తావు.
12.359.54
अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने ।
अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा।
भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव ॥ १२.३५९.५४ ॥
ఓ ముని, లోకంలో ఆది-అంతం లేనివాడిగా, చక్రహస్తుడిగా నన్ను తెలుసుకో. ఓ ముని, నా ధ్యానం వలన ఈ మాట వ్యర్థం కాదు. ఓ మహాసత్వుడా, నీ కీర్తి కూడా సాటిలేనిదవుతుంది.
12.359.55
शनैश्चरः सूर्यपुत्रो भविष्यति मनुर्महान् ।
तस्मिन्मन्वन्तरे चैव मन्वादिगणपूर्वकः।
त्वमेव भविता वत्स मत्प्रसादान्न संशयः ॥ १२.३५९.५५ ॥
శనైశ్చరుడు, సూర్యపుత్రుడు, మహాన్ మనువు అవుతాడు. ఆ మన్వంతరంలో, మనువు మొదలైన గణాలతో కలిసి, వత్సా, నీవే అవుతావు; నా అనుగ్రహంవల్ల, సందేహం లేదు.
12.359.56
यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम् ।
अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम् ॥ १२.३५९.५६ ॥
లోకంలో ఏది ఉన్నదో అదంతా నా కార్యమే. ఒకరు మరొకరిని ఆలోచిస్తారు; కానీ నేను నా ఇష్టానుసారం విధిస్తాను.
12.359.57
एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा ।
युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत् ॥ १२.३५९.५७ ॥
ఇలా సారస్వత ఋషి అపాంతరతమునితో మాట్లాడి, ఈశానుడు 'దీనిని సాధించు' అని అన్నాడు.
12.359.58
सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः ।
अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः ॥ १२.३५९.५८ ॥
ఆ నేను, హరిమేధసుడైన దేవుని అనుగ్రహంవల్ల, అపాంతరతముడనే పేరుతో, అప్పుడు హరి ఆజ్ఞవల్ల జన్మించాను.
12.359.59
पुनश्च जातो विख्यातो वसिष्ठकुलनन्दनः ॥ १२.३५९.५९ ॥
మళ్లీ వసిష్ఠ కులానికి ఆనందదాయకుడై, ప్రసిద్ధుడై జన్మించాను.
12.359.60
तदेतत्कथितं जन्म मया पूर्वकमात्ममः ।
नारायणप्रसादेन तदा नारायणांशजम् ॥ १२.३५९.६० ॥
నా పూర్వజన్మను ఇలా చెప్పాను; నారాయణుని అనుగ్రహంవల్ల, అప్పుడు నారాయణాంశతో జన్మించినవాడిగా.
12.359.61
मया हि सुमहत्तप्तं तपः परमदारुणम् ।
पुरा मतिमतां श्रेष्ठाः परमेण समाधिना ॥ १२.३५९.६१ ॥
జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠులారా, పూర్వం నేను అత్యంత కఠినమైన, ఘోరమైన తపస్సును పరమ సమాధితో చేశాను.
12.359.62
एतद्वः कथितं सर्वं यन्मां पृच्छत पुत्रकाः ।
पूर्वजन्म भविष्यं च भक्तानां स्नेहतो मया ॥ १२.३५९.६२ ॥
పుత్రులారా, మీరు నన్ను అడిగినదంతా మీకు చెప్పాను; భక్తుల పట్ల స్నేహంతో, పూర్వజన్మను, భవిష్యత్తును కూడా చెప్పాను.
12.359.63
एष ते कथितः पूर्वः संभवोऽस्मद्गुरोर्नृप ।
व्यासस्याक्लिष्टमनसो यथा पृष्टः पुनः शृणु ॥ १२.३५९.६३ ॥
రాజా, మా గురువు వ్యాసుని ప్రశాంత మనస్సు యొక్క పూర్వ జన్మ వృత్తాంతం మీకు చెప్పబడింది; ఇప్పుడు అడిగినట్లుగా మళ్లీ వినండి.
12.359.64
साङ्ख्यं योगः पाञ्चरात्रं वेदाः पाशुपतं तथा ।
ज्ञानान्येतानि राजर्षे विद्धि नानामतानि वै ॥ १२.३५९.६४ ॥
సాంఖ్యం, యోగం, పాంచరాత్రం, వేదాలు, పాశుపతం — రాజర్షీ, ఇవి వేర్వేరు మతాలు కలిగిన జ్ఞానాలని తెలుసుకో.
12.359.65
साङ्ख्यस्य वक्ता कपिलः परमर्षिः स उच्यते ।
हिरण्यगर्भो योगस्य वेत्ता नान्यः पुरातनः ॥ १२.३५९.६५ ॥
సాంఖ్యానికి వక్త పరమర్షి కపిలుడు అని చెబుతారు; యోగాన్ని తెలిసినవాడు హిరణ్యగర్భుడు — అతనికంటే పురాతనుడు మరొకడు లేడు.
12.359.66
अपांतपतमाश्चैव वेदाचार्यः स उच्यते ।
प्राचीनगर्भं तमृषिं प्रवदन्तीह केचन ॥ १२.३५९.६६ ॥
అపాంతరతముడు వేదాలకు ఆచార్యుడు అని చెబుతారు; ఇక్కడ కొందరు ఆ ఋషిని ప్రాచీనగర్భుడు అని పిలుస్తారు.
12.359.67
उमापतिर्भूतपतिः श्रीकण्ठो ब्रह्मणः सुतः ।
उक्तवानिदमव्यग्रो ज्ञानं पाशुपतं शिवः ॥ १२.३५९.६७ ॥
ఉమాపతి, భూతపతి, శ్రీకంఠుడు, బ్రహ్మ కుమారుడైన శివుడు ప్రశాంతంగా ఈ పాశుపత జ్ఞానాన్ని చెప్పాడు.
12.359.68
पाञ्चरात्रस्य कृत्स्नस्य वक्ता तु भगवान्स्वयम् ।
सर्वेषु च नृपश्रेष्ठ ज्ञानेष्वेतेषु दृश्यते ॥ १२.३५९.६८ ॥
నృపశ్రేష్ఠా, పాంచరాత్ర సంపూర్ణ జ్ఞానానికి వక్త స్వయంగా భగవానుడే; ఈ జ్ఞానాలన్నింటిలోనూ ఆయనే కనిపిస్తాడు.
12.359.69
यथागमं यथाज्ञानं निष्ठा नारायणः प्रभुः ।
न चैनमेवं जानन्ति तमोभूता विशांपते ॥ १२.३५९.६९ ॥
ఆగమం, జ్ఞానం ప్రకారం ప్రభువు నారాయణుడే పరమ ఆశ్రయం; కానీ అజ్ఞానంతో కప్పబడినవారు ఆయనను ఈ విధంగా తెలుసుకోరు, ప్రజాపతీ.
12.359.70
तमेव शास्त्रकर्तारं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
निष्ठां नारायणमृषिं नान्योस्तीति च वादिनः ॥ १२.३५९.७० ॥
జ్ఞానులు ఆయనను శాస్త్ర కర్తగా పేర్కొంటారు; పరమ ఆశ్రయమైన నారాయణ ఋషియే అని, ఆయనకు వేరొకరు లేరని వక్తలు చెబుతారు.
12.359.71
निःसंशयेषु सर्वेषु नित्यं वसति वै हरिः ।
ससंशयान्हेतुबलान्नाध्यावसति माधवः ॥ १२.३५९.७१ ॥
సందేహం లేని అన్నింటిలోనూ హరి ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తాడు; సందేహాలతో కూడిన తర్క బలంతో మాధవుడు అక్కడ నివసించడు.
12.359.72
पाञ्चरात्रविदो ये तु यथाक्रमपरा नृप ।
एकान्तभावोपगतास्ते हरिं प्रविशन्ति वै ॥ १२.३५९.७२ ॥
ఓ రాజా, పాంచరాత్రాన్ని తెలిసినవారు, క్రమానుసారం నిష్ఠతో ఉన్నవారు, ఏకాంత భక్తిని పొందినవారు నిశ్చయంగా హరిలో ప్రవేశిస్తారు.
12.359.73
साङ्ख्यं च योगं च सनातने द्वे ।
वेदाश्च सर्वे निखिलेन राजन्।
सर्वैः समस्तैर्ऋषिभिर्निरुक्तो ।
नारायणो विश्वमिदं पुराणम् ॥ १२.३५९.७३ ॥
సాంఖ్యం, యోగం అనే రెండూ సనాతనమైనవి; ఓ రాజా, వేదాలన్నీ పూర్తిగా (అతనినే గురించినవి). సమస్త ఋషులచే నారాయణుడే ఈ పురాతన విశ్వమని చెప్పబడ్డాడు.
12.359.74
शुभाशुभं कर्म समीरितं य ।
त्प्रवर्तते सर्वलोकेषु किंचित्।
तस्मादृपेस्तद्भवतीति विद्या ।
द्दिव्यन्तरिक्षे भुवि चाप्सु चेति ॥ १२.३५९.७४ ॥
శుభాశుభ కర్మలని చెప్పబడినవి, సర్వలోకాలలో ఏది జరుగుతుందో అందులో ప్రవర్తిస్తాయి. కాబట్టి అది ఋషి నుండి కలుగుతుందని ఈ విద్య — స్వర్గంలో, అంతరిక్షంలో, భూమిపై, జలాలలో.