Mahābhārata · Adhyāya 12.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.36.1
श्रोतुमिच्छामि भगवन्विस्तरेण महामुने ।
राजधर्मान्द्विजश्रेष्ठ चातुर्वर्ण्यस्य चाखिलान् ॥ १२.३६.१ ॥
Oh venerable, oh gran sabio, mejor de los dos veces nacidos, deseo escuchar con detalle los deberes de los reyes y todos los deberes de las cuatro órdenes.
12.36.2
आपत्सु च यथा नीतिः प्रणेतव्या द्विजोत्तम ।
धर्म्यमालम्ब्य पन्थानं विजयेयं कथं महीम् ॥ १२.३६.२ ॥
Oh mejor de los dos veces nacidos, ¿cómo debe enseñarse la política en tiempos de calamidad? Tomando el sendero del dharma, ¿cómo podría conquistar la tierra?
12.36.3
प्रायश्चित्तकथा ह्येषा भक्ष्याभक्ष्यसमन्विता ।
कौतूहलानुप्रवणा हर्षं जनयतीव मे ॥ १२.३६.३ ॥
Este relato de expiación, relativo a lo que puede y no puede comerse, despierta mi curiosidad y parece llenarme de alegría.
12.36.4
धर्मचर्या च राज्यं च नित्यमेव विरुध्यते ।
एवं मुह्यति मे चेतश्चिन्तयानस्य नित्यशः ॥ १२.३६.४ ॥
La práctica del dharma y la realeza siempre están en conflicto. Así, al meditar constantemente, mi mente se confunde.
12.36.5
तमुवाच महाराज व्यासो वेदविदां वरः ।
नारदं समभिप्रेक्ष्य सर्वं जानन्पुरातनम् ॥ १२.३६.५ ॥
Oh gran rey, Vyāsa, el mejor de los conocedores de los Vedas, mirando a Nārada, que conocía todo lo antiguo, le habló.
12.36.6
श्रोतुमिच्छसि चेद्धर्मं निखिलेन नराधिप ।
प्रेहि भीष्मं महाबाहो वृद्धं कुरुपितामहम् ॥ १२.३६.६ ॥
Oh señor de los hombres, si deseas oír el dharma en su totalidad, ve, oh de brazos poderosos, a Bhīṣma, el anciano abuelo de los Kurus.
12.36.7
स ते धर्मरहस्येषु संशयान्मनसि स्थितान् ।
छेत्ता भागीरथीपुत्रः सर्वज्ञः सर्वधर्मवित् ॥ १२.३६.७ ॥
Él, el hijo de Bhāgīrathī, omnisciente y conocedor de todo dharma, disipará las dudas que habitan en tu mente sobre los misterios del dharma.
12.36.8
जनयामास यं देवी दिव्या त्रिपथगा नदी ।
साक्षाद्ददर्श यो देवान्सर्वानिन्द्रपुरोगमान् ॥ १२.३६.८ ॥
Aquel a quien dio a luz la diosa divina del río Tripathagā, y que vio directamente a todos los dioses encabezados por Indra.
12.36.9
बृहस्पतिपुरोगांस्तु देवर्षीनसकृत्प्रभुः ।
तोषयित्वोपचारेण राजनीतिमधीतवान् ॥ १२.३६.९ ॥
Aquel poderoso, tras complacer repetidamente con servicio a los sabios divinos encabezados por Bṛhaspati, estudió la ciencia de la política.
12.36.10
उशना वेद यच्छास्त्रं देवासुरगुरुर्द्विजः ।
स च धर्मं सवैयाख्यं प्राप्तवान्कुरुसत्तमः ॥ १२.३६.१० ॥
El mejor de los Kuru obtuvo el tratado que conoce el brahmán Uśanas, maestro de dioses y asuras, junto con el dharma que lleva su nombre particular.
12.36.11
भार्गवाच्च्यवनाच्चापि वेदानङ्गोपबृंहितान् ।
प्रतिपेदे महाबुद्धिर्वसिष्ठाच्चरितव्रतः ॥ १२.३६.११ ॥
De Cyavana, descendiente de Bhṛgu, y también de Vasiṣṭha, aquel de gran mente y votos firmes obtuvo los Vedas nutridos por sus miembros auxiliares.
12.36.12
पितामहसुतं ज्येष्ठं कुमारं दीप्ततेजसम् ।
अध्यात्मगतितत्त्वज्ञमुपाशिक्षत यः पुरा ॥ १२.३६.१२ ॥
Aquel que en tiempos antiguos fue instruido por el hijo mayor del Abuelo, el joven Kumāra de resplandeciente gloria, conocedor de la verdad del camino del yo.
12.36.13
मार्कण्डेयमुखात्कृत्स्नं यतिधर्ममवाप्तवान् ।
रामादस्त्राणि शक्राच्च प्राप्तवान्पुरुपर्षभः ॥ १२.३६.१३ ॥
De boca de Mārkaṇḍeya había obtenido por completo el deber del asceta, y de Rāma e Indra había obtenido armas; era el mejor de los hombres.
12.36.14
मृत्युरात्मेच्छया यस्य जातस्य मनुजेष्वपि ।
तथाऽनपत्यस्य सतः पुण्यलोकादिविश्रुताः ॥ १२.३६.१४ ॥
Aunque nacido entre los hombres, su muerte llegaba por su propia voluntad; igualmente, aunque no tenía descendencia, era célebre por los mundos sagrados y otras cosas.
12.36.15
यस्य ब्रह्मर्षयः पुण्या नित्यमासन्स भसादः ।
यस्य नाविदितं किंचिज्ज्ञानं ज्ञेयेषु दृश्यते ॥ १२.३६.१५ ॥
Sabios brahmanes santos siempre estaban con él, y también quienes comen los restos sagrados; nada desconocido para él se veía entre las cosas que han de saberse.
12.36.16
स ते वक्ष्यति धर्मज्ञः सूक्ष्मधर्मार्थतत्त्ववित् ।
तमभ्येहि पुरा प्राणान्स विमुञ्चति धर्मवित् ॥ १२.३६.१६ ॥
Él, conocedor del dharma y de las verdades sutiles del dharma y del artha, te lo dirá. Ve a él antes de que abandone sus alientos vitales; ese conocedor del dharma está a punto de morir.
12.36.17
एवमुक्तस्तु कौन्तेयो दीर्घप्रज्ञो महामतिः ।
उवाच वदतां श्रेष्ठं व्यासं सत्यवतीसुतम् ॥ १२.३६.१७ ॥
Así interpelado, el hijo de Kuntī, de sabiduría penetrante y gran intelecto, habló a Vyāsa, el mejor de los oradores, hijo de Satyavatī.
12.36.18
वैशसं सुमहत्कृत्वा ज्ञातीनां रोमहर्षणम् ।
आगस्कृत्सर्वलोकस्य पृथिवीनाशकारकः ॥ १२.३६.१८ ॥
Tras haber causado una matanza tan grande y horripilante de parientes, me he convertido en ofensor de todo el mundo y en causa de la destrucción de la tierra.
12.36.19
घातयित्वा तमेवाजौ छलेनाजिह्नयोधिनम् ।
उपसंप्रष्टुमर्हामि तमहं केन हेतुना ॥ १२.३६.१९ ॥
Habiendo hecho que lo mataran en batalla por engaño, a aquel guerrero recto, ¿por qué motivo merezco acercarme a él para preguntar?
12.36.20
ततस्तं नृपतिश्रेष्ठं चातुर्वर्ण्यहितेप्सया ।
पुनरेव महाबाहुर्यदुश्रेष्ठोऽब्रवीद्वचः ॥ १२.३६.२० ॥
Entonces, deseando el bien de los cuatro órdenes, el de grandes brazos, el mejor de los Yadus, volvió a dirigir estas palabras a aquel mejor de los reyes.
12.36.21
नेदानीमतिनिर्बन्धं शोके त्वं कर्तुमर्हसि ।
यदाह भगवान्व्यासस्तत्कुरुष्व नृपोत्तम ॥ १२.३६.२१ ॥
Ahora no debes insistir excesivamente en el dolor. Haz lo que dijo el venerable Vyāsa, oh mejor de los reyes.
12.36.22
ब्राह्मणास्त्वां महाबाहो भ्रातरश्च महौजसः ।
पर्जन्यमिव घर्मान्ते नाथमाना उपासते ॥ १२.३६.२२ ॥
Oh de grandes brazos, los brahmanes y tus hermanos de gran esplendor te veneran, buscándote como protector, como se espera la nube de lluvia al final del verano.
12.36.23
हतशिष्टाश्च राजानः कृत्स्नं चैव समागतम् ।
चातुर्वर्ण्यं महाराज राष्ट्रं ते कुरुजाङ्गलम् ॥ १२.३६.२३ ॥
Oh gran rey, los reyes supervivientes de la matanza, todos los cuatro órdenes reunidos y tu reino de Kuru-jāṅgala.
12.36.24
प्रियार्थमपि चैतेषां ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
नियोगादस्य च गुरोर्व्यासस्यामिततेजसः ॥ १२.३६.२४ ॥
Incluso por el placer de estos brahmanes magnánimos, y por mandato del maestro Vyāsa, de esplendor sin límite.
12.36.25
सुहृदामस्मदादीनां द्रौपद्यांश्च परंतप ।
कुरु प्रियममित्रघ्न लोकस्य च हितं कुरु ॥ १२.३६.२५ ॥
Oh abrasador de enemigos, haz lo que es grato a tus amigos, a nosotros y a Draupadī; oh matador de enemigos, haz también lo que es bueno para el mundo.
12.36.26
एवमुक्तः स कृष्णेन राजा राजीवलोचनः ।
हितार्थं सर्वलोकस्य समुत्तस्थौ महामनाः ॥ १२.३६.२६ ॥
Así exhortado por Kṛṣṇa, el rey de ojos de loto, de gran ánimo, se levantó por el bien de todos los mundos.
12.36.27
सोऽनुनीतो नरव्याघ्र विष्टरश्रवसा स्वयम् ।
द्वैपायनेन च तथा देवस्थानेन जिष्णुना ॥ १२.३६.२७ ॥
Oh tigre entre los hombres, fue persuadido de igual modo por el propio Viṣṭaraśravas (Vyāsa), por Dvaipāyana, por Devasthāna y por Jiṣṇu (Arjuna).
12.36.28
एतैश्चान्यैश्च बहुभिरनुनीतो युधिष्ठिरः ।
व्यजहान्मानसं दुःखं संतापं च महायशाः ॥ १२.३६.२८ ॥
Persuadido por estos y por muchos otros, el de gran fama Yudhiṣṭhira desechó la aflicción y la angustia de su mente.
12.36.29
श्रुतवाक्यः श्रुतनिधिः श्रुतश्राव्यविशारदः ।
व्यवस्य मनसा शान्तिमगच्छत्पाण्डुनन्दनः ॥ १२.३६.२९ ॥
Habiendo oído las palabras, tesoro de saber, experto en lo que debe oírse, el hijo de Pāṇḍu resolvió en su mente y alcanzó la paz.
12.36.30
स तैः परिवृतो राजा नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य स्वपुरं प्रविवेश ह ॥ १२.३६.३० ॥
Rodeado por ellos, el rey, como la luna rodeada de estrellas, puso a Dhṛtarāṣṭra al frente y entró en su propia ciudad.
12.36.31
प्रविविक्षुः स धर्मज्ञः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अर्चयामास देवांश्च ब्राह्मणांश्च सहस्रशः ॥ १२.३६.३१ ॥
Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, conocedor del dharma, a punto de entrar, honró a los dioses y a los brahmanes por miles.
12.36.32
ततो नवं रथं शुभ्रं कम्बलाजिनसंवृतम् ।
युक्तं षोडशभिस्त्वश्चैः पाण्डुरैः शुभलक्षणैः ॥ १२.३६.३२ ॥
Entonces se trajo un carro nuevo y brillante, cubierto con mantas de lana y pieles, uncido a dieciséis caballos blancos de marcas auspiciosas.
12.36.33
मन्त्रैरभ्यर्चितं पण्यैः स्तूयमानश्च बन्दिभिः ।
आरुरोह यथा देवः सोमोऽम्रतमयं यथम् ॥ १२.३६.३३ ॥
Honrado con mantras y alabado por los bardos, subió a él como el dios Soma sube a su carro hecho de néctar.
12.36.34
जग्राह रश्मीन्कौन्तेयो भीमो भीमपराक्रमः ।
अर्जुनः पाण्डुरं छत्रं धारयामास भानुमत् ॥ १२.३६.३४ ॥
Bhīma, hijo de Kuntī, de terrible valor, tomó las riendas, y Arjuna sostuvo el brillante parasol blanco.
12.36.35
ध्रियमाणं च तच्छत्रं पाण्डुरं राजमूर्धनि ।
शुशुभे तारकाराजः सिताभ्र इव चाम्बरे ॥ १२.३६.३५ ॥
Aquel parasol blanco sostenido sobre la cabeza del rey brillaba como el rey de las estrellas, la luna, entre una nube blanca en el cielo.
12.36.36
चामरव्यजने त्वस्य वीरौ जगृहतुस्तदा ।
चन्द्ररश्मिप्रये शुभ्रे माद्रीपुत्रावलंकृते ॥ १२.३६.३६ ॥
Entonces los dos héroes tomaron para él los abanicos de cola de yak: los hijos de Mādrī, brillantes y adornados, queridos de los rayos de la luna.
12.36.37
ते पञ्च रथमास्थाय भ्रातरः समलंकृताः ।
भूतानीव समस्तानि राजन्ददृशिरे तदा ॥ १२.३६.३७ ॥
Adornados, aquellos cinco hermanos subieron al carro; oh rey, entonces parecían todos los seres.
12.36.38
आस्थाय तु रथं शुभ्रं युक्तमश्वैर्मनोजवैः ।
अन्वयात्पृष्ठतो राजन्युयुत्सुः पाण्डवाग्रजम् ॥ १२.३६.३८ ॥
Subido al carro brillante uncido a caballos veloces como el pensamiento, oh rey, Yuyutsu siguió por detrás al mayor de los Pāṇḍavas.
12.36.39
रथं हेममयं शुभ्रं शैव्यसुग्रीवयाजितम् ।
सह सात्यकिना कृष्णः समास्थायान्वयात्कुरून् ॥ १२.३६.३९ ॥
En el brillante carro dorado uncido por Śaibya y Sugrīva, Kṛṣṇa subió junto a Sātyaki y siguió a los Kuru.
12.36.40
नरयानेन तु ज्येष्ठः पिता पार्थस्य भारत ।
अग्रतो धर्मराजस्य गान्धारीसहितो ययौ ॥ १२.३६.४० ॥
Oh Bharata, el mayor, padre de Pārtha, fue en un vehículo tirado por hombres, junto a Gāndhārī, delante del rey Dharma.
12.36.41
कुरुस्त्रियश्च ताः सर्वाः कुन्ती कृष्णा च माधवी ।
यानैरुच्चावचैर्जग्मुर्विदुरेण पुरस्कृताः ॥ १२.३६.४१ ॥
Todas las mujeres de los Kuru —Kuntī, Kṛṣṇā y Mādhavī— iban en vehículos de diversas clases, con Vidura al frente.
12.36.42
ततो रथाश्च बहुला नागाश्वसमलंकृताः ।
पादाताश्च हयाश्चैव पृष्ठतः समनुव्रजन् ॥ १२.३६.४२ ॥
Luego muchos carros adornados con elefantes y caballos, y soldados de a pie y caballos, seguían detrás.
12.36.43
ततो वैतालिकैः सूतैर्मागधैश्च सुभाषितैः ।
स्तूयमानो ययौ राजा नगरं नागसाह्वयम् ॥ १२.३६.४३ ॥
Entonces, alabado con versos bien dichos por los vaitālikas, los sūtas y los māgadhas, el rey marchó a la ciudad llamada Nāgasāhvaya.
12.36.44
तत्प्रयाणं माहबाहोर्बभूवाप्रतिमं भुवि ।
आकुलाकुलमुत्क्रुष्टं हृष्टपुष्टजनाकुलम् ॥ १२.३६.४४ ॥
Aquella partida del de brazos poderosos fue incomparable sobre la tierra, tumulto sobre tumulto, clamorosa y llena de gente alegre y próspera.
12.36.45
अभियाने तु पार्थस्य नरैर्नगरवासिभिः ।
नगरं राजमार्गाश्च यथावत्समलंकृताः ॥ १२.३६.४५ ॥
En la partida del hijo de Pṛthā, los hombres de la ciudad adornaron debidamente la ciudad y las calles reales.
12.36.46
पाण्डुरेण च माल्येन पताकाभिश्च मेदिनी ।
संस्कृतो राजमार्गोऽभूद्धूपनैश्च प्रधूपितः ॥ १२.३६.४६ ॥
Con guirnaldas blancas y banderas se adornó la tierra; la calle real quedó engalanada y perfumada con incienso.
12.36.47
अथ चूर्णैश्च गन्धानां नानापुष्पप्रियङ्गुभिः ।
माल्यदामभिरासक्तै राजवेश्माभिसंवृतम् ॥ १२.३६.४७ ॥
Entonces el palacio real estaba rodeado de polvos aromáticos, flores diversas, flores priyaṅgu y guirnaldas colgantes.
12.36.48
कुम्भाश्च नगरद्वारि वारिपूर्णा नवा दृढाः ।
सिताः सुमनसो गौराः स्थापितास्तत्र तत्र ह ॥ १२.३६.४८ ॥
En la puerta de la ciudad se colocaron aquí y allá vasijas nuevas, robustas, blancas y adornadas con flores, llenas de agua.
12.36.49
तथा स्वलंकृतं द्वारं नगरं पाण्डुनन्दनः ।
स्तूयमानः शुभैर्वाक्यैः प्रविवेश सुहृद्वृतः ॥ १२.३६.४९ ॥
Así, el hijo de Pāṇḍu entró en la ciudad por la puerta bellamente adornada, alabado con palabras auspiciosas y rodeado de sus amigos.