મહાભારત · અધ્યાય 12.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.54.1
अथाव्रवीन्महातेजा वाक्यं कौरवनन्दनः ।
हन्त धर्मान्प्रवक्ष्यामि दृढे वाङ्भनसी मम ॥ १२.५४.१ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી કૌરવનંદન બોલ્યા: સારું, હું ધર્મો કહીશ; મારી વાણી અને મન દૃઢ છે.
12.54.2
तव प्रसादाद्गोविन्द भूतात्मा ह्यसि शाश्वतः ।
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा मां धर्माननुपृच्छतु।
एवं प्रीतो भविष्यामि धर्मान्वक्ष्यामि चाखिलान् ॥ १२.५४.२ ॥
તારી કૃપાથી, હે ગોવિંદ, તું શાશ્વત ભૂતાત્મા છે. ધર્માત્મા યુધિષ્ઠિર મને ધર્મો પૂછે; આ રીતે પ્રસન્ન થઈને હું બધા ધર્મો કહીશ.
12.54.3
यस्मिन्राजर्षभे जाते धर्मात्मनि महात्मनि ।
अहृष्यन्नृषयः सर्वे स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.३ ॥
જેના રાજર્ષભ જન્મવાથી ધર્માત્મા અને મહાત્મા સર્વ ઋષિઓ આનંદિત થયા, તે પાંડવ મને પૂછે.
12.54.4
सर्वेषां दीप्तयशसां कुरूणां धर्मचारिणाम् ।
यस्य नास्ति समः कश्चित्स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.४ ॥
તેજસ્વી યશવાળા, ધર્મનું આચરણ કરનારા સર્વ કુરુઓમાં જેના સમાન કોઈ નથી, તે પાંડવ મને પૂછે.
12.54.5
धृतिर्दमो ब्रह्मचर्यं क्षमा धर्मश्च नित्यदा ।
यस्मिन्नोजश्च तेजश्च स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.५ ॥
જેનામાં ધૈર્ય, દમ, બ્રહ્મચર્ય, ક્ષમા અને ધર્મ સદા છે, અને ઓજ તથા તેજ છે, તે પાંડવ મને પૂછે.
12.54.6
संबन्धिनोऽतिथीन्भृत्यान्संश्रितांश्चैव यो भृशम् ।
संमानयति सत्कृत्य स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.६ ॥
સંબંધીઓ, અતિથિઓ, સેવકો અને આશ્રિતોનો જે સત્કાર કરીને અત્યંત સન્માન કરે છે, તે પાંડવ મને પૂછે.
12.54.7
सत्यं दानं तपः शौर्यं शान्तिर्दाक्ष्यमसंभ्रमः ।
यस्मिन्नेतानि सर्वाणि स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.७ ॥
સત્ય, દાન, તપ, શૌર્ય, શાંતિ, દક્ષતા અને અવિચલતા — આ બધું જેનામાં છે, તે પાંડવ મને પૂછે.
12.54.8
यो न कामान्न संरम्भान्न भयान्नार्थकारणात् ।
कुर्यादधर्मं धर्मात्मा स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.८ ॥
કામથી, ક્રોધથી, ભયથી કે ધનના કારણે પણ જે અધર્મ ન કરે, તે ધર્માત્મા પાંડવ મને પૂછે.
12.54.9
सत्यनित्यः क्षमानित्यो ज्ञाननित्योऽतिथिप्रियः ।
यो ददाति सतां नित्यं स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.९ ॥
જે સદા સત્ય, ક્ષમા અને જ્ઞાનમાં સ્થિત છે, અતિથિઓનો પ્રિય છે અને સજ્જનોને સદા દાન આપે છે, તે પાંડવ મને પૂછે.
12.54.10
इज्याध्ययननित्यश्च धर्मे च निरतः सदा ।
क्षान्तः श्रुतरहस्यश्च स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.१० ॥
યજ્ઞ અને અધ્યયનમાં નિત્ય રત, સદા ધર્મમાં નિરત, ક્ષમાશીલ અને ગુહ્ય ઉપદેશ સાંભળનાર તે પાંડવ મને પૂછે.
12.54.11
लज्जया परयोपेतो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
अभिशापभयाद्भीतो भवन्तं नोपसर्पति ॥ १२.५४.११ ॥
અત્યંત લજ્જાથી યુક્ત ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર શાપના ભયથી ડરીને તમારી પાસે આવતા નથી.
12.54.12
लोकस्य कदनं कृत्वा लोकनाथो विशांपते ।
अभिशापभयाद्भीतो भवन्तं नोपसर्पति ॥ १२.५४.१२ ॥
હે વિશાંપતે! લોકનો વિનાશ કરીને લોકનાથ શાપના ભયથી ડરીને તમારી પાસે આવતા નથી.
12.54.13
पूज्यान्मान्यांश्च भक्तांश्च गुरून्संबन्धिबान्धवान् ।
अर्घार्हानिषुभिर्भित्त्वा भवन्तं नोपसर्पति ॥ १२.५४.१३ ॥
પૂજ્યો, માન્યો, ભક્તો, ગુરુઓ, સંબંધીઓ અને બાંધવો, અર્ઘ્ય યોગ્યોને બાણોથી વીંધીને તે તમારી પાસે આવતો નથી.
12.54.14
ब्राह्मणानां यथा धर्मो दानमध्ययनं तपः ।
क्षत्रियाणां तथा कृष्ण समरे देहपातनम् ॥ १२.५४.१४ ॥
બ્રાહ્મણોનો ધર્મ જેમ દાન, અધ્યયન અને તપ છે, તેમ હે કૃષ્ણ, ક્ષત્રિયોનો ધર્મ યુદ્ધમાં દેહત્યાગ છે.
12.54.15
पितॄन्पितामहान्भ्रातॄन्गुरून्संबन्धिबान्धवान् ।
मिथ्याप्रवृत्तान्यः सख्ये निहन्याद्धर्म एव सः ॥ १२.५४.१५ ॥
પિતાઓ, પિતામહો, ભાઈઓ, ગુરુઓ, સંબંધીઓ અને બાંધવો, મિત્રતામાં જૂઠું આચરનારાઓને જે મારે, તે જ ધર્મ.
12.54.16
समयत्यागिनो लुब्धान्गुरूनपि च केशव ।
निहन्ति समरे पापान्क्षत्रियो यः स धर्मवित् ॥ १२.५४.१६ ॥
હે કેશવ, જે ક્ષત્રિય કરાર છોડનારા, લોભી, પાપી ગુરુઓને પણ યુદ્ધમાં મારે છે, તે જ ધર્મજ્ઞ છે.
12.54.17
यो लोभान्न समीक्षेत धर्मसेतुं सनातनम् ।
निहन्ति यस्तं समरे क्षत्रियो वै स धर्मवित् ॥ १२.५४.१७ ॥
જે લોભથી સનાતન ધર્મસેતુને ગણકારતો નથી, તેને યુદ્ધમાં જે મારે છે, તે ક્ષત્રિય ખરેખર ધર્મજ્ઞ છે.
12.54.18
लोहितोदां केशतृणां गजशैलां ध्वजद्रुमाम् ।
महीं करोति युद्धेषु क्षत्रियो यः स धर्मवित् ॥ १२.५४.१८ ॥
યુદ્ધોમાં જે ક્ષત્રિય લોહીની નદીઓ, વાળનું ઘાસ, હાથીઓના પર્વત અને ધ્વજોના વૃક્ષોવાળી ભૂમિ કરે છે, તે જ ધર્મજ્ઞ છે.
12.54.19
आहूतेन रणे नित्यं योद्धव्यं क्षत्रबन्धुना ।
धर्म्यं स्वर्ग्यं च लोक्यं च युद्धं हि मनुरब्रवीत् ॥ १२.५४.१९ ॥
યુદ્ધ માટે આમંત્રિત થાય ત્યારે ક્ષત્રિય બંધુએ સદા લડવું જોઈએ; ધર્મ્ય, સ્વર્ગદાયક અને લોકદાયક યુદ્ધ મનુએ કહ્યું છે.
12.54.20
एवमुक्तस्तु भीष्मेण धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
विनीतवदुपागम्य तस्थै संदर्शनेऽग्रतः ॥ १२.५४.२० ॥
ભીષ્મે આમ કહ્યું ત્યારે ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર વિનયપૂર્વક નજીક આવીને તેમની દૃષ્ટિ સામે ઊભા રહ્યા.
12.54.21
अथास्य पादौ जग्राह भीष्मश्चापि ननन्द तम् ।
मूर्ध्निं चैनमुपाघ्राय निषीदेत्यब्रवीत्तदा ॥ १२.५४.२१ ॥
ત્યારે ભીષ્મે તેમના પગ પકડ્યા, આનંદિત થયા, તેમનું માથું સૂંઘીને કહ્યું, "બેસ."
12.54.22
तमुवाचाथ गाङ्गेयो वृषभः सर्वधन्विनाम् ।
मां पृच्छ तात विस्रब्धं मा भैस्त्वं कुरुसत्तम ॥ १२.५४.२२ ॥
ત્યારે સર્વ ધનુર્ધરોમાં વૃષભ સમાન ગાંગેયે તેને કહ્યું, "વત્સ, નિર્ભયતાથી મને પૂછ. ડરીશ નહિ, કુરુશ્રેષ્ઠ."