มหาภารตะ · อัธยายะ 12.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.54.1
अथाव्रवीन्महातेजा वाक्यं कौरवनन्दनः ।
हन्त धर्मान्प्रवक्ष्यामि दृढे वाङ्भनसी मम ॥ १२.५४.१ ॥
ครั้นนั้น กุรุนันทนะผู้มีเดชรุ่งโรจน์จึงกล่าววาจานี้ว่า เอาเถิด เราจะประกาศธรรมทั้งหลาย วาจาและใจของเรามั่นคงแล้ว
12.54.2
तव प्रसादाद्गोविन्द भूतात्मा ह्यसि शाश्वतः ।
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा मां धर्माननुपृच्छतु।
एवं प्रीतो भविष्यामि धर्मान्वक्ष्यामि चाखिलान् ॥ १२.५४.२ ॥
ด้วยพระกรุณาของพระองค์ โควินทะ พระองค์คืออาตมันของสรรพสัตว์ผู้เป็นนิรันดร์ ขอให้ยุธิษฐิระผู้มีจิตใจในธรรมมาถามเราเรื่องธรรมเถิด เมื่อได้เช่นนั้น เราจะพอใจและจะอธิบายธรรมทั้งสิ้น
12.54.3
यस्मिन्राजर्षभे जाते धर्मात्मनि महात्मनि ।
अहृष्यन्नृषयः सर्वे स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.३ ॥
ผู้ที่เกิดมาเป็นราชสีห์แห่งกษัตริย์ มีจิตใจในธรรมและมีจิตใจยิ่งใหญ่ ทำให้ฤๅษีทั้งปวงยินดี ขอให้บุตรแห่งปาณฑุผู้นั้นถามเราเถิด
12.54.4
सर्वेषां दीप्तयशसां कुरूणां धर्मचारिणाम् ।
यस्य नास्ति समः कश्चित्स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.४ ॥
ในบรรดากุรุทั้งหลายผู้มีเกียรติยศรุ่งโรจน์และดำเนินตามธรรม ไม่มีผู้ใดเสมอเขา ขอให้บุตรแห่งปาณฑุผู้นั้นถามเราเถิด
12.54.5
धृतिर्दमो ब्रह्मचर्यं क्षमा धर्मश्च नित्यदा ।
यस्मिन्नोजश्च तेजश्च स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.५ ॥
ผู้ที่มีความมั่นคง การข่มใจ ความประพฤติพรหมจรรย์ ความอดทน และธรรมดำรงอยู่เป็นนิตย์ และมีทั้งพลังและความรุ่งเรือง ขอให้บุตรแห่งปาณฑุผู้นั้นถามเราเถิด
12.54.6
संबन्धिनोऽतिथीन्भृत्यान्संश्रितांश्चैव यो भृशम् ।
संमानयति सत्कृत्य स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.६ ॥
ผู้ที่ให้เกียรติแก่ญาติ แขก ผู้รับใช้ และผู้พึ่งพิงอย่างยิ่ง ด้วยการต้อนรับด้วยความเคารพ ขอให้บุตรแห่งปาณฑุผู้นั้นถามเราเถิด
12.54.7
सत्यं दानं तपः शौर्यं शान्तिर्दाक्ष्यमसंभ्रमः ।
यस्मिन्नेतानि सर्वाणि स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.७ ॥
ผู้ที่มีความจริง การให้ ตบะ ความกล้าหาญ ความสงบ ความชำนาญ และความไม่หวั่นไหวครบถ้วนทั้งหมด ขอให้บุตรแห่งปาณฑุผู้นั้นถามเราเถิด
12.54.8
यो न कामान्न संरम्भान्न भयान्नार्थकारणात् ।
कुर्यादधर्मं धर्मात्मा स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.८ ॥
ผู้มีจิตใจในธรรม ผู้ไม่ทำอธรรมเพราะความปรารถนา ความโกรธ ความกลัว หรือเพราะทรัพย์สมบัติ ขอให้บุตรแห่งปาณฑุผู้นั้นถามเราเถิด
12.54.9
सत्यनित्यः क्षमानित्यो ज्ञाननित्योऽतिथिप्रियः ।
यो ददाति सतां नित्यं स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.९ ॥
ผู้ที่มั่นคงอยู่เป็นนิตย์ในความจริง ความอดทน และความรู้ เป็นที่รักของแขก และให้แก่ผู้สูงส่งอยู่เสมอ ขอให้บุตรแห่งปาณฑุผู้นั้นถามเราเถิด
12.54.10
इज्याध्ययननित्यश्च धर्मे च निरतः सदा ।
क्षान्तः श्रुतरहस्यश्च स मां पृच्छतु पाण्डवः ॥ १२.५४.१० ॥
ผู้ที่ประกอบยัญและศึกษาอยู่เป็นนิตย์ มุ่งมั่นในธรรมเสมอ เป็นผู้อดทน และได้ฟังคำสอนลับทั้งหลาย ขอให้บุตรแห่งปาณฑุผู้นั้นถามเราเถิด
12.54.11
लज्जया परयोपेतो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
अभिशापभयाद्भीतो भवन्तं नोपसर्पति ॥ १२.५४.११ ॥
ธรรมราชายุธิษฐิระมีความละอายอย่างยิ่ง และเพราะกลัวความกลัวต่อคำสาปแช่ง จึงไม่เข้ามาหาท่าน
12.54.12
लोकस्य कदनं कृत्वा लोकनाथो विशांपते ।
अभिशापभयाद्भीतो भवन्तं नोपसर्पति ॥ १२.५४.१२ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ผู้เป็นเจ้าแห่งโลกได้ทำลายโลกแล้ว และเพราะกลัวความกลัวต่อคำสาปแช่ง จึงไม่เข้ามาหาท่าน
12.54.13
पूज्यान्मान्यांश्च भक्तांश्च गुरून्संबन्धिबान्धवान् ।
अर्घार्हानिषुभिर्भित्त्वा भवन्तं नोपसर्पति ॥ १२.५४.१३ ॥
ผู้ที่ได้ทำลายผู้ควรบูชา ผู้ควรเคารพ ผู้ภักดี ครูบาอาจารย์ ญาติและพวกพ้อง และผู้คู่ควรแก่อรรฆยะ ด้วยลูกศร เขาจึงไม่เข้ามาหาท่าน
12.54.14
ब्राह्मणानां यथा धर्मो दानमध्ययनं तपः ।
क्षत्रियाणां तथा कृष्ण समरे देहपातनम् ॥ १२.५४.१४ ॥
หน้าที่ของพราหมณ์คือการให้ทาน การศึกษา และตบะฉันใด ข้าแต่กฤษณะ หน้าที่ของกษัตริย์ก็คือการสละชีวิตในสงครามฉันนั้น
12.54.15
पितॄन्पितामहान्भ्रातॄन्गुरून्संबन्धिबान्धवान् ।
मिथ्याप्रवृत्तान्यः सख्ये निहन्याद्धर्म एव सः ॥ १२.५४.१५ ॥
ผู้ใดฆ่าบิดา ปู่ พี่น้อง ครูบาอาจารย์ ญาติและพวกพ้องที่ประพฤติผิดต่อมิตรภาพ ผู้นั้นย่อมดำเนินตามธรรมแท้
12.54.16
समयत्यागिनो लुब्धान्गुरूनपि च केशव ।
निहन्ति समरे पापान्क्षत्रियो यः स धर्मवित् ॥ १२.५४.१६ ॥
ข้าแต่เกศวะ กษัตริย์ผู้ฆ่าในสงครามแม้ครูบาอาจารย์ที่โลภและละทิ้งคำมั่น ผู้ทำบาปเหล่านั้น ผู้นั้นเป็นผู้รู้ธรรม
12.54.17
यो लोभान्न समीक्षेत धर्मसेतुं सनातनम् ।
निहन्ति यस्तं समरे क्षत्रियो वै स धर्मवित् ॥ १२.५४.१७ ॥
ผู้ใดด้วยความโลภไม่พิจารณาสะพานแห่งธรรมอันเป็นนิรันดร์ และกษัตริย์ผู้ฆ่าผู้นั้นในสงคราม ผู้นั้นแลเป็นผู้รู้ธรรม
12.54.18
लोहितोदां केशतृणां गजशैलां ध्वजद्रुमाम् ।
महीं करोति युद्धेषु क्षत्रियो यः स धर्मवित् ॥ १२.५४.१८ ॥
กษัตริย์ผู้ทำให้แผ่นดินในสงครามมีแม่น้ำเป็นโลหิต มีเส้นผมเป็นหญ้า มีช้างเป็นภูเขา และมีธงเป็นต้นไม้ ผู้นั้นเป็นผู้รู้ธรรม
12.54.19
आहूतेन रणे नित्यं योद्धव्यं क्षत्रबन्धुना ।
धर्म्यं स्वर्ग्यं च लोक्यं च युद्धं हि मनुरब्रवीत् ॥ १२.५४.१९ ॥
เมื่อถูกเรียกให้ไปรบ กษัตริย์ผู้เป็นญาติต้องรบเสมอ เพราะมนุพระองค์ตรัสว่า การสงครามเป็นไปตามธรรม นำไปสู่สวรรค์ และนำไปสู่โลกทั้งหลาย
12.54.20
एवमुक्तस्तु भीष्मेण धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
विनीतवदुपागम्य तस्थै संदर्शनेऽग्रतः ॥ १२.५४.२० ॥
ครั้นภีษมะกล่าวดังนี้แล้ว ยุธิษฐิระ บุตรแห่งธรรม ก็เข้ามาด้วยความถ่อมตน แล้วยืนอยู่ต่อหน้าท่านในที่ซึ่งท่านมองเห็นได้
12.54.21
अथास्य पादौ जग्राह भीष्मश्चापि ननन्द तम् ।
मूर्ध्निं चैनमुपाघ्राय निषीदेत्यब्रवीत्तदा ॥ १२.५४.२१ ॥
จากนั้นภีษมะจับเท้าของเขา มีความยินดี และดมศีรษะของเขาแล้วกล่าวว่า "จงนั่งลงเถิด"
12.54.22
तमुवाचाथ गाङ्गेयो वृषभः सर्वधन्विनाम् ।
मां पृच्छ तात विस्रब्धं मा भैस्त्वं कुरुसत्तम ॥ १२.५४.२२ ॥
ลำดับนั้น คงคาเคยบุตร ผู้เป็นวัวตัวผู้ในบรรดานักธนูทั้งปวง ตรัสกับเขาว่า "ลูกรัก จงถามเราโดยไม่มีความหวาดกลัวเถิด อย่ากลัวเลย ผู้ประเสริฐที่สุดของกุรุเอ๋ย"