మహాభారతం · అధ్యాయం 12.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.60.1
आश्रमाणां महाबाहो शृणु सत्यपराक्रम ।
चतुर्णामपि नामानि कर्माणि च युधिष्ठिर ॥ १२.६०.१ ॥
ఓ మహాబాహో, సత్యపరాక్రమా, నాలుగు ఆశ్రమాల పేర్లు, వాటి కర్మలు కూడా విను, యుధిష్ఠిరా.
12.60.2
वानप्रस्थं भैक्षचर्यं गार्हस्थ्यं च महाश्रमम् ।
ब्रह्मचर्याश्रमं प्राहुश्चतुर्थं ब्रह्मणेरितम् ॥ १२.६०.२ ॥
వానప్రస్థం, భిక్షాచర్య, గార్హస్థ్యం అనే మహాశ్రమం — బ్రహ్మచర్యాశ్రమాన్ని వారు చెబుతారు; నాల్గవది బ్రహ్మచే ప్రకటించబడింది.
12.60.3
चूडाकरणसंस्कारं द्विजातित्वमवाप्य च ।
आधानादीनि कर्माणि प्राप्य वेदानधीत्य च ॥ १२.६०.३ ॥
చూడాకరణ సంస్కారంతో ద్విజత్వం పొంది, ఆధానం మొదలైన కర్మలను చేసి, వేదాలను అధ్యయనం చేసి —
12.60.4
सदारो वाऽप्यदारो वा विनीतः संयतेन्द्रियः ।
वानप्रस्थाश्रमं गच्छेत्कृतकृत्यो गृहाश्रमात् ॥ १२.६०.४ ॥
భార్యతో అయినా, భార్య లేకుండా అయినా, వినయంతో ఇంద్రియాలను నిగ్రహించి — గృహస్థాశ్రమ కర్తవ్యాలు పూర్తిచేసి వానప్రస్థాశ్రమానికి వెళ్ళాలి.
12.60.5
तत्रारण्यकशास्त्राणि समधीत्य स धर्मवित् ।
ऊर्ध्वरेताः प्रजा हित्वा गच्छत्यक्षरसात्मताम् ॥ १२.६०.५ ॥
అక్కడ ఆరణ్యక శాస్త్రాలను బాగా అధ్యయనం చేసి, ధర్మజ్ఞుడు ఊర్ధ్వరేతుడై, సంతానాన్ని విడిచి, అక్షరంతో ఐక్యతను పొందుతాడు.
12.60.6
एतान्येव निमित्तानि मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् ।
कर्तव्यानीह विप्रेण राजन्नादौ विपश्चिता ॥ १२.६०.६ ॥
ఊర్ధ్వరేతస్సు గల ముునులకు ఇవే సాధనాలు; రాజా, ఇక్కడ పండితుడైన బ్రాహ్మణుడు మొదట వీటిని ఆచరించాలి.
12.60.7
चरितब्रह्मचर्यस्य ब्राह्मणस्य विशांपते ।
भैक्षचर्यास्वधीकारः प्रशस्तो देहमोक्षणे ॥ १२.६०.७ ॥
ఓ రాజా, బ్రహ్మచర్యాన్ని పూర్తి చేసిన బ్రాహ్మణునికి భిక్షాచర్యలో అధికారం ఉంది; దేహమోక్షానికి ఇది ప్రశస్తమైనది.
12.60.8
यत्रास्तमितशायी स्यान्निरग्निरनिकेतनः ।
यथोपलब्धजीवी स्यान्मुनिर्दान्तो जितेन्द्रियः ॥ १२.६०.८ ॥
సూర్యాస్తమయమైన చోటనే నిద్రించాలి, అగ్ని లేకుండా, ఇల్లు లేకుండా ఉండాలి; దొరికినదానితో జీవించాలి; అతడు ముని, దాంతుడు, ఇంద్రియజయి అయి ఉండాలి.
12.60.9
निराशीर्निर्नमस्कारो निर्भोगो निर्विकारवान् ।
विप्रः क्षेमाश्रमं प्राप्तो गच्छत्यक्षरसात्मताम् ॥ १२.६०.९ ॥
ఆశలేని, నమస్కారరహిత, భోగరహిత, వికారరహిత బ్రాహ్మణుడు క్షేమాశ్రమాన్ని పొంది అక్షరతత్త్వంతో ఏకత్వాన్ని పొందుతాడు.
12.60.10
अधीत्य वेदान्कृतसर्वकृत्यः ।
संतानमुत्पाद्य सुखानि भुक्त्वा।
समाहितः प्रचरेद्दुश्चरं तं ।
गार्हस्थ्यधर्मं मुनिधर्मजुष्टम् ॥ १२.६०.१० ॥
వేదాలను అధ్యయనం చేసి, అన్ని కర్తవ్యాలను నెరవేర్చి, సంతానాన్ని కని, సుఖాలను అనుభవించి, సమాహితుడై ముని ధర్మంతో సేవింపబడే ఆ దుశ్చరమైన గృహస్థ ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.
12.60.11
स्वदारतुष्टस्त्वृतुकालगामी ।
नियोगसेवी न शठो न जिह्नः।
मिताशनो देवरतः कृतज्ञः ।
सत्यो मृदुश्चानृशंसः क्षमावान् ॥ १२.६०.११ ॥
తన భార్యతో సంతృప్తుడై, ఋతుకాలంలోనే ఆమె వద్దకు వెళ్ళేవాడై, నియోగించిన కర్తవ్యాలను ఆచరించేవాడై, మోసం లేనివాడై, వంకర లేనివాడై, మితాహారి, దేవభక్తుడు, కృతజ్ఞుడు, సత్యవాది, మృదువైనవాడు, క్రూరత్వం లేనివాడు, క్షమాశీలుడు కావాలి.
12.60.12
दान्तो विधेयो हव्यकव्याप्रमत्तो ।
ह्यन्नस्य दाता सततं द्विजेभ्यः।
अमत्सरी सर्वलिङ्गप्रदाता ।
वैताननित्यश्च गृहाश्रमी स्यात् ॥ १२.६०.१२ ॥
ఇంద్రియనిగ్రహం కలిగి, విధేయుడై, హవ్య కవ్యాలలో అప్రమత్తుడై, ద్విజులకు నిరంతరం అన్నదానం చేసేవాడు, అసూయ లేనివాడు, అన్ని విధాల దానాలు ఇచ్చేవాడు, నిత్య వైతాన అగ్నిని పాటించేవాడు గృహస్థాశ్రమి కావాలి.
12.60.13
अथात्र नारायणगीतमाहु ।
र्महर्षयस्तात महानुभावाः।
महार्थमत्यन्ततपः प्रयुक्तं ।
तदुच्यमानं हि मया निबोध ॥ १२.६०.१३ ॥
ఓ వత్సా, ఇక్కడ మహానుభావులైన మహర్షులు నారాయణగీతను చెబుతారు. అది గొప్ప అర్థం కలది, అత్యంత తపస్సుతో ప్రయోగించబడింది. నేను ఇప్పుడు చెప్పేది గ్రహించు.
12.60.14
सत्यार्जवं चातिथिपूजनं च ।
धर्मस्तथार्थश्च रतिः स्वदारैः।
निषेवितव्यानि सुखानि लोके ।
ह्यस्मिन्परे चैव मतं ममैतत् ॥ १२.६०.१४ ॥
సత్యం, ఋజుత్వం, అతిథి సత్కారం, ధర్మం, అర్థం, తన భార్యతో రతి—ఈ సుఖాలను ఈ లోకంలో అనుభవించాలి. ఇక్కడా పరలోకంలోనూ నా అభిప్రాయం ఇదే.
12.60.15
भरणं पुत्रदाराणां वेदानां चानुपालनम् ।
सेवतामाश्रमं श्रेष्ठं वदन्ति परमर्षयः ॥ १२.६०.१५ ॥
కుమారులను, భార్యను పోషించడం, వేదాలను శ్రద్ధగా పాటించడం—వీటిని ఆచరించేవారికి గృహస్థాశ్రమమే శ్రేష్ఠమని పరమ ఋషులు చెబుతారు.
12.60.16
एवं हि यो ब्राह्मणो यज्ञशीलो ।
गार्हस्थ्यमध्यावसते यथावत्।
गृहस्थवृत्तिं प्रतिगाह्य सम्य ।
क्स्वर्गे विशुद्धं फलमश्नुते सः ॥ १२.६०.१६ ॥
ఇలా యజ్ఞపరుడైన బ్రాహ్మణుడు యథావిధిగా గృహస్థ జీవనంలో నివసించి, గృహస్థ ధర్మాన్ని సమ్యక్కుగా స్వీకరించినవాడు స్వర్గంలో శుద్ధమైన ఫలాన్ని పొందుతాడు.
12.60.17
तस्य देहं परित्यज्य इष्टकामाक्षया मताः ।
आनन्त्यायोपकल्पन्ते सर्वतोक्षिशिरोमुखाः ॥ १२.६०.१७ ॥
అతని దేహాన్ని విడిచిపెట్టిన తర్వాత కోరిన సుఖాలు అక్షయమని భావించబడతాయి; అన్ని దిక్కులకు కళ్లు, తలలు, ముఖాలు కలవారు అనంతత్వం కోసం సిద్ధమవుతారు.
12.60.18
वसन्नेको जपन्नेकः सर्वान्वेदान्युधिष्ठिर ।
एकस्मिन्नेव चाचार्ये शुश्रूषुर्मलपङ्कवान् ॥ १२.६०.१८ ॥
ఓ యుధిష్ఠిరా, ఒకడు నివసిస్తూ, ఒకడు జపిస్తూ సమస్త వేదాలను; ఒకే ఆచార్యునికి సేవ చేస్తూ మలం, బురదతో కప్పబడి ఉన్నవాడు.
12.60.19
ब्रह्मचारी व्रती नित्यं नित्यं दीक्षापरो वशी ।
गुरुच्छायानुगो नित्यमधीयानः सुयन्त्रितः।
अविचाल्यव्रतोपेतं कृत्यं कुर्वन्वसेत्सदा ॥ १२.६०.१९ ॥
బ్రహ్మచారి, వ్రతధారి, నిత్యం దీక్షలో నిమగ్నుడు, నిగ్రహం కలవాడు, గురువు నీడను అనుసరించేవాడు, నిత్యం అధ్యయనం చేసేవాడు, బాగా నియంత్రించబడి, చలించని వ్రతంతో కూడి, కర్తవ్యం చేస్తూ ఎల్లప్పుడూ నివసించాలి.
12.60.20
शुश्रूषां सततं कुर्वन्गुरोः संप्रणमेत च ।
षट्कर्मस्वनिवृत्तश्च न प्रवृत्तश्च सर्वशः ॥ १२.६०.२० ॥
గురువుకు నిరంతరం సేవ చేస్తూ, ఆయనకు సరిగా నమస్కరించాలి; ఆరు కర్మల నుండి వైదొలగకుండా, పూర్తిగా వాటిలో మునిగిపోకుండా ఉండాలి.
12.60.21
नाचरत्यधिकारेण सेवेत द्विषतो न च ।
एषोऽऽश्रमपदस्तात ब्रह्मचारिण इष्यते ॥ १२.६०.२१ ॥
అధికారం బలంతో ప్రవర్తించకూడదు, శత్రువుకు సేవ చేయకూడదు; ప్రియ పుత్రా, ఇదే బ్రహ్మచారికి ఆశ్రమ స్థితిగా చెప్పబడింది.