ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.63.1
चातुराश्रम्यधर्माश्च यतिधर्माश्च पाण्डव ।
लोकवेदोत्तराश्चैव क्षात्रधर्मे समाहिताः ॥ १२.६३.१ ॥
ಪಾಂಡವನೇ! ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಧರ್ಮಗಳು, ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ಧರ್ಮಗಳು, ಲೋಕ ಮತ್ತು ವೇದಗಳಿಗೆ ಮೀರಿದವುಗಳೂ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ.
12.63.2
सर्वाण्येतानि कर्माणि क्षात्रे भरतसत्तम ।
निराशिषो जीवलोकाः क्षत्रधर्मे व्यवस्थिते ॥ १२.६३.२ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳೂ ಕ್ಷಾತ್ರದಲ್ಲಿವೆ. ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಾಗ ಜೀವಲೋಕ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದವರಾಗುತ್ತದೆ.
12.63.3
अप्रत्यक्षं बहुफलं धर्ममाश्रमवासिनाम् ।
प्ररूपयन्ति तद्भावमागमैरेव शाश्वतम् ॥ १२.६३.३ ॥
ಆಶ್ರಮವಾಸಿಗಳ ಧರ್ಮ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಲ್ಲ, ಅದರ ಫಲ ಬಹಳ. ಅದರ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅವರು ಆಗಮಗಳ ಮೂಲಕವೇ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.63.4
अपरे वचनैः पुण्यैर्वादिनो लोकनिश्चये ।
अनिश्चयज्ञा धर्माणामदृष्टान्ते परे रताः ॥ १२.६३.४ ॥
ಕೆಲವರು ಪವಿತ್ರ ವಚನಗಳಿಂದ ಲೋಕನಿಶ್ಚಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಧರ್ಮಗಳ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಅರಿತವರು; ಇತರರು ಅದೃಷ್ಟವಾದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.63.5
प्रत्यक्षं फलभूयिष्ठमात्मसाक्षिकमच्छलम् ।
सर्वलोकहितं धर्मं क्षत्रियेषु प्रतिष्ठितम् ॥ १२.६३.५ ॥
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ, ಬಹಳ ಫಲದಾಯಕವಾದ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯುಳ್ಳ, ಕಪಟರಹಿತವಾದ, ಸರ್ವಲೋಕಹಿತವಾದ ಧರ್ಮ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
12.63.6
धर्माश्रमेऽध्यवसिनां ब्राह्मणानां युधिष्ठिर ।
यथा त्रयाणां वर्णानां संख्यातोपश्रुतिः पुरा।
राजधर्मेष्वनुमता लोकाः सुचरितैः सह ॥ १२.६३.६ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ! ಧರ್ಮಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ಹಿಂದೆ ಮೂರು ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಶ್ರುತಿಯಂತೆ, ರಾಜಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಲೋಕಗಳು ಸದಾಚಾರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.
12.63.7
उदाहृतं ते राजेन्द्र यथा विष्णुं महौजसम् ।
सर्वभूतेश्वरं देवं ब्राह्मं नारायणं पुरा।
जग्मुः सुबहुशः शूरा राजानो दण्डनीतये ॥ १२.६३.७ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಿಷ್ಣು, ಸರ್ವಭೂತೇಶ್ವರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಸ್ವರೂಪ ದೇವ ನಾರಾಯಣನ ಕುರಿತು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಹಿಂದೆ ಅನೇಕ ಶೂರ ರಾಜರು ದಂಡನೀತಿಗಾಗಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.
12.63.8
एकैकमात्मनः कर्म तुलयित्वाश्रमं पुरा ।
जानः पर्युपासन्त दृष्टान्तवचने स्थिताः ॥ १२.६३.८ ॥
ಹಿಂದೆ ಜನರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತೂಗಿ, ದೃಷ್ಟಾಂತ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿದರು.
12.63.9
साध्या देवा वसवश्चाश्विनौ च ।
रुद्राश्च विश्वे मरुतां गणाश्च।
सृष्टाः पुरा ह्यादिदेवेन देवाः ।
क्षात्रे धर्मे वर्तयन्ते च सिद्धाः ॥ १२.६३.९ ॥
ಸಾಧ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳು, ರುದ್ರರು, ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಮರುತ್ಗಣಗಳು—ಹಿಂದೆ ಆದಿದೇವನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.63.10
अत्र ते वर्तयिष्यामि धर्ममर्थविनिश्चये ।
निर्मर्यादे वर्तमाने दानवैकार्णवे पुरा ॥ १२.६३.१० ॥
ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥನಿಶ್ಚಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಹಿಂದೆ ದಾನವರ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮರ್ಯಾದೆಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗಿದ್ದಾಗ.
12.63.11
बभूव राजा राजेन्द्र मान्धाता नाम वीर्यवान् ।
पुरा वसुमतीपालो यज्ञं चक्रे दिदृक्षया ॥ १२.६३.११ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಹಿಂದೆ ಮಾಂಧಾತ ಎಂಬ ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಜನಿದ್ದನು; ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನಾದ ಅವನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದನು.
12.63.12
अनादिमध्यनिधनं देवं नारायणं प्रभुम् ।
स राजा राजशार्दूल मान्धाता परमेश्वरम् ॥ १२.६३.१२ ॥
ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ದೇವ, ಪ್ರಭು ನಾರಾಯಣನನ್ನು—ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಆ ರಾಜ ಮಾಂಧಾತ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು (ಆರಾಧಿಸಿದ).
12.63.13
जगाम शिरसा पादौ यज्ञे विष्णोर्महात्मनः ।
दर्शयामास तं विष्णू रूपमास्थाय वासवम् ॥ १२.६३.१३ ॥
ಅವನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಹೋದನು. ವಿಷ್ಣು ವಾಸವನಿಗೆ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ತೋರಿಸಿದನು.
12.63.14
स पार्थिवैर्वृतः सद्भिरर्चयामास तं प्रभुम् ।
तस्य पार्थिवसङ्घस्य तस्य चैव महात्मनः।
संवादोऽयं महानासीद्विष्णुं प्रति महाद्युतिम् ॥ १२.६३.१४ ॥
ಅವನು ರಾಜರು ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು. ಆ ರಾಜಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ನಡುವೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕುರಿತು ಈ ಮಹಾ ಸಂವಾದ ನಡೆಯಿತು.
12.63.15
किमिष्यसे धर्मभूतां वरिष्ठ ।
यं द्रष्टुकामोऽसि तमप्रमेयम्।
अनन्तमायामितमन्त्रवीर्यं ।
नारायणं ह्यादिदेवं पुराणम् ॥ १२.६३.१५ ॥
ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಏನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀ? ಅಪ್ರಮೇಯನೂ, ಅನಂತ ಮಾಯೆಯುಳ್ಳವನೂ, ಅಮಿತ ಮಂತ್ರವೀರ್ಯನೂ ಆದ ಪುರಾತನ ಆದಿದೇವ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ನೀನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವೆ.
12.63.16
नासौ देवो विश्वरूपो मयाऽपि ।
शक्यो द्रष्टुं ब्रह्मणा वाऽपि साक्षात्
येऽन्ये कामास्तव राजन्हृदिस्था ।
दास्ये चैतांस्त्वं हि मर्त्येषु राजा ॥ १२.६३.१६ ॥
ಆ ವಿಶ್ವರೂಪ ದೇವನನ್ನು ನನ್ನಿಂದಲೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೂ ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ರಾಜನಲ್ಲವೇ.
12.63.17
सत्ये स्थितो धर्मपरो जितेन्द्रियः ।
शूरो दृढप्रीतिरतः सुराणाम्।
बुद्ध्या भक्त्या चोत्तमः श्रद्धया च ।
ततस्तेऽहं दझि वरान्यथेष्टम् ॥ १२.६३.१७ ॥
ನೀನು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು, ಧರ್ಮಪರನು, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನು, ಶೂರನು, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವನು; ಬುದ್ಧಿ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರಗಳನ್ನು ನಾನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
12.63.18
असंशयं भगवन्नादिदेवं ।
वक्ष्यामि त्वाऽहं शिरसा संप्रसाद्य।
त्यक्त्वा कामान्धर्मकामो ह्यरण्य ।
मिच्छे गन्तुं सत्पथं साधुजुष्टम् ॥ १२.६३.१८ ॥
ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ಭಗವಂತನೇ, ಆದಿದೇವನೇ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ತಲೆಬಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವ ನಾನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸಾಧುಗಳು ಸೇವಿಸಿದ ಸತ್ಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
12.63.19
क्षात्राद्धर्माद्विपुलादप्रमेया ।
श्लोकाः प्राप्ताः स्थापितं स्वं यशश्च।
धर्मो योऽसावादिदेवात्प्रवृत्तो ।
लोकश्रेष्ठं तं न जानामि कर्तुम् ॥ १२.६३.१९ ॥
ವಿಶಾಲವಾದ, ಅಪರಿಮಿತವಾದ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಅಪಾರ ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳೂ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು; ಆದರೆ ಆದಿದೇವನಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿತವಾದ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಆಚರಿಸಲು ಅರಿಯೆ.
12.63.20
असैनिका धर्मपराश्च धर्मे ।
परां गतिं न नयन्ते ह्ययुक्तम्।
क्षात्रो धर्मो ह्यादिदेवात्प्रवृत्तः ।
पश्चादन्ये शेषभूताश्च धर्माः ॥ १२.६३.२० ॥
ಸೇನೆಯಿಲ್ಲದವರೂ ಧರ್ಮಪರರೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮ ಆದಿದೇವನಿಂದಲೇ ಪ್ರವರ್ತಿತವಾಯಿತು; ನಂತರ ಉಳಿದ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು ಬಂದವು.
12.63.21
शेषाः सृष्टा ह्यन्तवन्तो ह्यनन्ताः ।
सप्रस्थानाः क्षात्रधर्मा विशिष्टाः।
अस्मिन्धर्मे सर्वधर्माः प्रविष्टाः ।
क्षात्रं धर्मं श्रेष्ठतमं वदन्ति ॥ १२.६३.२१ ॥
ಉಳಿದವು ಸೃಷ್ಟವಾದವು, ಅಂತ್ಯವುಳ್ಳವು, ಮತ್ತು ಅನಂತವಾದವೂ ಆಗಿವೆ; ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಈ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿವೆ. ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮವನ್ನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮವೆಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.63.22
कर्मणा वै पुरा देवा ऋषयश्चामितौजसः ।
त्राताः सर्वे प्रसह्यारीन्क्षत्रधर्मेण विष्णुना ॥ १२.६३.२२ ॥
ಹಿಂದೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಋಷಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದಿಂದ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಗೆದ್ದು, ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
12.63.23
यदि ह्यसौ भगवन्नाहनिष्य ।
द्रिपू सर्वानसुरानप्रमेयः।
न च ब्रह्मा नैव लोकादिकर्ता ।
सन्तो धर्माश्चादिधर्माश्च न स्युः ॥ १२.६३.२३ ॥
ಓ ಭಗವಂತನೇ, ಆ ಅಪ್ರಮೇಯನು ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಅಸುರರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಲೋಕಾದಿಕರ್ತನೂ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಸಜ್ಜನರ ಧರ್ಮಗಳೂ ಆದಿಧರ್ಮಗಳೂ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
12.63.24
इमामुर्वी नाजयद्विक्रमेण ।
देवश्रेष्ठः सासुरामादिदेवः।
चातुर्वर्ण्यं चातुराश्रम्यधर्माः ।
सर्वे न स्युर्ब्राह्मणानां विनाशात् ॥ १२.६३.२४ ॥
ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ ಆದಿದೇವನು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಸುರರೊಂದಿಗೆ ಗೆಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ನಾಶದಿಂದ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯ ಮತ್ತು ಚಾತುರಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
12.63.25
नष्टा धर्माः शतधा शाश्वतास्ते ।
क्षात्रेण धर्मेण पुनः प्रवृद्धाः।
युगेयुगे ह्यादिधर्माः प्रवृत्ता ।
लोकज्येष्ठं क्षात्रधर्मं वदन्ति ॥ १२.६३.२५ ॥
ಆ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮಗಳು ನೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದವು; ಆದರೂ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆದವು. ಯುಗಯುಗದಲ್ಲಿ ಆದಿಧರ್ಮಗಳು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕಜ್ಯೇಷ್ಠವಾದ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.63.26
आत्मत्यागः सर्वभूतानुकम्पा ।
लोकज्ञानं पालनं मोक्षणं च।
विषण्णानां मोक्षणं पीडितानां ।
क्षात्रे धर्मे विद्यते पार्थिवानाम् ॥ १२.६३.२६ ॥
ಆತ್ಮತ್ಯಾಗ, ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ, ಲೋಕಜ್ಞಾನ, ಪಾಲನೆ, ದುಃಖಿತರನ್ನು ಮತ್ತು ಪೀಡಿತರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವುದು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾಜರ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇವೆ.
12.63.27
निर्मर्यादाः काममन्युप्रवृत्ता ।
भीता राज्ञो नाधिगच्छन्ति पापम्।
शिष्टाश्चान्ये सर्वधर्मोपपन्नाः ।
साध्वाचाराः साधुधर्मं वदन्ति ॥ १२.६३.२७ ॥
ಮರ್ಯಾದೆ ಇಲ್ಲದವರು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದವರು ರಾಜನಿಗೆ ಭಯಪಟ್ಟು ಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರ ಶಿಷ್ಟರು, ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಸದಾಚಾರಿಗಳು, ಸಾಧು ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.63.28
पुत्रवत्पाल्यमानानि धर्मलिङ्गानि पार्थिवैः ।
लोके भूतानि सर्वाणि चरन्ते नात्र संशयः ॥ १२.६३.२८ ॥
ರಾಜರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಧರ್ಮಚಿಹ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
12.63.29
सर्वधर्मपरं क्षात्रं लोकश्रेष्ठं सनातनम् ।
शश्वदक्षरपर्यन्तमक्षरं सर्वतोमुखम् ॥ १२.६३.२९ ॥
ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ, ಸನಾತನ; ಸದಾ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ, ಅಕ್ಷರವಾದ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಮುಖ ಹೊಂದಿದ ಧರ್ಮ.