ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.63.1
चातुराश्रम्यधर्माश्च यतिधर्माश्च पाण्डव ।
लोकवेदोत्तराश्चैव क्षात्रधर्मे समाहिताः ॥ १२.६३.१ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ! ଚାରି ଆଶ୍ରମର ଧର୍ମ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ଧର୍ମ, ଏବଂ ଲୋକ ଓ ବେଦର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଥିବା ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରେ ସମାହିତ।
12.63.2
सर्वाण्येतानि कर्माणि क्षात्रे भरतसत्तम ।
निराशिषो जीवलोकाः क्षत्रधर्मे व्यवस्थिते ॥ १२.६३.२ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ସମସ୍ତ କର୍ମ କ୍ଷାତ୍ରରେ ଅଛି। କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ ଜୀବଲୋକ ନିଷ୍କାମ ହୁଏ।
12.63.3
अप्रत्यक्षं बहुफलं धर्ममाश्रमवासिनाम् ।
प्ररूपयन्ति तद्भावमागमैरेव शाश्वतम् ॥ १२.६३.३ ॥
ଆଶ୍ରମବାସୀଙ୍କ ଧର୍ମ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନୁହେଁ, ତାର ଫଳ ବହୁତ। ସେମାନେ ଆଗମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତାର ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
12.63.4
अपरे वचनैः पुण्यैर्वादिनो लोकनिश्चये ।
अनिश्चयज्ञा धर्माणामदृष्टान्ते परे रताः ॥ १२.६३.४ ॥
କେହି ପବିତ୍ର ବଚନରେ ଲୋକନିଶ୍ଚୟ ବିଷୟରେ ତର୍କ କରନ୍ତି; କେହି ଧର୍ମର ଅନିଶ୍ଚୟତା ଜାଣନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ଅଦୃଷ୍ଟର ଶେଷରେ ରମନ୍ତି।
12.63.5
प्रत्यक्षं फलभूयिष्ठमात्मसाक्षिकमच्छलम् ।
सर्वलोकहितं धर्मं क्षत्रियेषु प्रतिष्ठितम् ॥ १२.६३.५ ॥
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ, ବହୁ ଫଳଦାୟୀ, ଆତ୍ମସାକ୍ଷୀ, ନିଷ୍କପଟ ଓ ସର୍ବଲୋକହିତକର ଧର୍ମ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
12.63.6
धर्माश्रमेऽध्यवसिनां ब्राह्मणानां युधिष्ठिर ।
यथा त्रयाणां वर्णानां संख्यातोपश्रुतिः पुरा।
राजधर्मेष्वनुमता लोकाः सुचरितैः सह ॥ १२.६३.६ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ଧର୍ମାଶ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପୂର୍ବେ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ କୁହାଯାଇଥିବା ଶ୍ରୁତି ପରି, ରାଜଧର୍ମରେ ସ୍ୱୀକୃତ ଲୋକ ସଦାଚାର ସହିତ ମିଳନ୍ତି।
12.63.7
उदाहृतं ते राजेन्द्र यथा विष्णुं महौजसम् ।
सर्वभूतेश्वरं देवं ब्राह्मं नारायणं पुरा।
जग्मुः सुबहुशः शूरा राजानो दण्डनीतये ॥ १२.६३.७ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁ, ସର୍ବଭୂତେଶ୍ୱର, ବ୍ରାହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି। ପୂର୍ବକାଳରେ ଅନେକ ଶୂର ରାଜା ଦଣ୍ଡନୀତି ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
12.63.8
एकैकमात्मनः कर्म तुलयित्वाश्रमं पुरा ।
जानः पर्युपासन्त दृष्टान्तवचने स्थिताः ॥ १२.६३.८ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ଲୋକେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମ ଓ ଆଶ୍ରମକୁ ତୌଲି, ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ବାକ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ତାଙ୍କର ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।
12.63.9
साध्या देवा वसवश्चाश्विनौ च ।
रुद्राश्च विश्वे मरुतां गणाश्च।
सृष्टाः पुरा ह्यादिदेवेन देवाः ।
क्षात्रे धर्मे वर्तयन्ते च सिद्धाः ॥ १२.६३.९ ॥
ସାଧ୍ୟ ଦେବତା, ବସୁ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱେଦେବ ଓ ମରୁତ୍ଗଣ—ପୂର୍ବେ ଆଦିଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଦେବତାମାନେ ଓ ସିଦ୍ଧଗଣ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।
12.63.10
अत्र ते वर्तयिष्यामि धर्ममर्थविनिश्चये ।
निर्मर्यादे वर्तमाने दानवैकार्णवे पुरा ॥ १२.६३.१० ॥
ଏଠାରେ ଅର୍ଥନିଶ୍ଚୟରେ ଧର୍ମ ତୁମକୁ ବୁଝାଇବି—ପୂର୍ବରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମହାସାଗରରେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନ ଥିଲା ବେଳେ।
12.63.11
बभूव राजा राजेन्द्र मान्धाता नाम वीर्यवान् ।
पुरा वसुमतीपालो यज्ञं चक्रे दिदृक्षया ॥ १२.६३.११ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ବକାଳରେ ମାନ୍ଧାତା ନାମକ ଏକ ପରାକ୍ରମୀ ରାଜା ଥିଲେ; ପୃଥିବୀର ପାଳକ ସେ ଦର୍ଶନ ଇଚ୍ଛାରେ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
12.63.12
अनादिमध्यनिधनं देवं नारायणं प्रभुम् ।
स राजा राजशार्दूल मान्धाता परमेश्वरम् ॥ १२.६३.१२ ॥
ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତହୀନ ଦେବ, ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ—ହେ ରାଜଶାର୍ଦ୍ଦୂଳ, ସେ ରାଜା ମାନ୍ଧାତା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ (ଆରାଧନା କଲେ)।
12.63.13
जगाम शिरसा पादौ यज्ञे विष्णोर्महात्मनः ।
दर्शयामास तं विष्णू रूपमास्थाय वासवम् ॥ १२.६३.१३ ॥
ସେ ଯଜ୍ଞରେ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରେ ମସ୍ତକ ନତ କରିବାକୁ ଗଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ବାସବଙ୍କୁ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦେଖାଇଲେ।
12.63.14
स पार्थिवैर्वृतः सद्भिरर्चयामास तं प्रभुम् ।
तस्य पार्थिवसङ्घस्य तस्य चैव महात्मनः।
संवादोऽयं महानासीद्विष्णुं प्रति महाद्युतिम् ॥ १२.६३.१४ ॥
ସେ ରାଜା ଓ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସେହି ରାଜସମୂହ ଓ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଦ୍ୟୁତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ମହାନ ସଂବାଦ ହେଲା।
12.63.15
किमिष्यसे धर्मभूतां वरिष्ठ ।
यं द्रष्टुकामोऽसि तमप्रमेयम्।
अनन्तमायामितमन्त्रवीर्यं ।
नारायणं ह्यादिदेवं पुराणम् ॥ १२.६३.१५ ॥
ହେ ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କ'ଣ ଚାହୁଁଛ? ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ସେହି ଅପ୍ରମେୟ, ଅନନ୍ତ ମାୟା ଓ ଅମିତ ମନ୍ତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ, ଆଦିଦେବ, ପୁରାଣ।
12.63.16
नासौ देवो विश्वरूपो मयाऽपि ।
शक्यो द्रष्टुं ब्रह्मणा वाऽपि साक्षात्
येऽन्ये कामास्तव राजन्हृदिस्था ।
दास्ये चैतांस्त्वं हि मर्त्येषु राजा ॥ १२.६३.१६ ॥
ସେହି ବିଶ୍ୱରୂପ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ହୃଦୟରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ କାମନା ଗୁଡ଼ିକ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି, କାରଣ ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା।
12.63.17
सत्ये स्थितो धर्मपरो जितेन्द्रियः ।
शूरो दृढप्रीतिरतः सुराणाम्।
बुद्ध्या भक्त्या चोत्तमः श्रद्धया च ।
ततस्तेऽहं दझि वरान्यथेष्टम् ॥ १२.६३.१७ ॥
ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ, ଧର୍ମପରାୟଣ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ, ଶୂର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ପ୍ରୀତିରେ ରତ; ବୁଦ୍ଧି, ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଉତ୍ତମ। ତେଣୁ ତୁମକୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବର ମୁଁ ଦେବି।
12.63.18
असंशयं भगवन्नादिदेवं ।
वक्ष्यामि त्वाऽहं शिरसा संप्रसाद्य।
त्यक्त्वा कामान्धर्मकामो ह्यरण्य ।
मिच्छे गन्तुं सत्पथं साधुजुष्टम् ॥ १२.६३.१८ ॥
ନିଃସନ୍ଦେହ, ହେ ଭଗବନ୍, ଆଦିଦେବ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି; ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, କାମନା ତ୍ୟାଗ କରି, ଧର୍ମକାମୀ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ସାଧୁମାନଙ୍କ ସେବିତ ସତ୍ପଥରେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
12.63.19
क्षात्राद्धर्माद्विपुलादप्रमेया ।
श्लोकाः प्राप्ताः स्थापितं स्वं यशश्च।
धर्मो योऽसावादिदेवात्प्रवृत्तो ।
लोकश्रेष्ठं तं न जानामि कर्तुम् ॥ १२.६३.१९ ॥
ବିପୁଳ ଓ ଅପ୍ରମେୟ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅପାର ପ୍ରଶଂସାଗୀତ ଓ ମୋ ନିଜର ଯଶ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି; କିନ୍ତୁ ଆଦିଦେବଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ, ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିବାକୁ ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ।
12.63.20
असैनिका धर्मपराश्च धर्मे ।
परां गतिं न नयन्ते ह्ययुक्तम्।
क्षात्रो धर्मो ह्यादिदेवात्प्रवृत्तः ।
पश्चादन्ये शेषभूताश्च धर्माः ॥ १२.६३.२० ॥
ସେନାହୀନ ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମରେ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ତାହା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ। କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଆଦିଦେବଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା; ପରେ ଶେଷ ଭୂତମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମସମୂହ ଆସିଲା।
12.63.21
शेषाः सृष्टा ह्यन्तवन्तो ह्यनन्ताः ।
सप्रस्थानाः क्षात्रधर्मा विशिष्टाः।
अस्मिन्धर्मे सर्वधर्माः प्रविष्टाः ।
क्षात्रं धर्मं श्रेष्ठतमं वदन्ति ॥ १२.६३.२१ ॥
ଶେଷ ଥିବା ସବୁ ସୃଷ୍ଟ, ସାନ୍ତ ଏବଂ ଅନନ୍ତ ମଧ୍ୟ; ନିଜ ପଥ ସହିତ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମସମୂହ ବିଶିଷ୍ଟ। ଏହି ଧର୍ମରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କହନ୍ତି।
12.63.22
कर्मणा वै पुरा देवा ऋषयश्चामितौजसः ।
त्राताः सर्वे प्रसह्यारीन्क्षत्रधर्मेण विष्णुना ॥ १२.६३.२२ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବତା ଓ ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଜିତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ।
12.63.23
यदि ह्यसौ भगवन्नाहनिष्य ।
द्रिपू सर्वानसुरानप्रमेयः।
न च ब्रह्मा नैव लोकादिकर्ता ।
सन्तो धर्माश्चादिधर्माश्च न स्युः ॥ १२.६३.२३ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ସେହି ଅପ୍ରମେୟ ଯଦି ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ବଧ ନ କରନ୍ତେ, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ନ ଥାଆନ୍ତେ, ଲୋକାଦିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ନ ଥାଆନ୍ତେ; ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ଆଦିଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ନ ଥାଆନ୍ତେ।
12.63.24
इमामुर्वी नाजयद्विक्रमेण ।
देवश्रेष्ठः सासुरामादिदेवः।
चातुर्वर्ण्यं चातुराश्रम्यधर्माः ।
सर्वे न स्युर्ब्राह्मणानां विनाशात् ॥ १२.६३.२४ ॥
ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଦିଦେବ ଯଦି ପରାକ୍ରମରେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଅସୁରମାନଙ୍କ ସହିତ ଜିତି ନ ଥାନ୍ତେ, ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବିନାଶରୁ ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ୍ୟ ଓ ଚାତୁରାଶ୍ରମ୍ୟ ଧର୍ମ ସବୁ ନ ଥାନ୍ତା।
12.63.25
नष्टा धर्माः शतधा शाश्वतास्ते ।
क्षात्रेण धर्मेण पुनः प्रवृद्धाः।
युगेयुगे ह्यादिधर्माः प्रवृत्ता ।
लोकज्येष्ठं क्षात्रधर्मं वदन्ति ॥ १२.६३.२५ ॥
ସେହି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମସମୂହ ଶହେ ପ୍ରକାରରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ; ତଥାପି କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମଦ୍ୱାରା ପୁଣି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଆଦିଧର୍ମ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ; ତେଣୁ ଲୋକଜ୍ୟେଷ୍ଠ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ କୁହାଯାଏ।
12.63.26
आत्मत्यागः सर्वभूतानुकम्पा ।
लोकज्ञानं पालनं मोक्षणं च।
विषण्णानां मोक्षणं पीडितानां ।
क्षात्रे धर्मे विद्यते पार्थिवानाम् ॥ १२.६३.२६ ॥
ଆତ୍ମତ୍ୟାଗ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣା, ଲୋକଜ୍ଞାନ, ପାଳନ ଏବଂ ବିଷଣ୍ଣ ଓ ପୀଡ଼ିତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା — ଏ ସବୁ ରାଜାମାନଙ୍କ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରେ ଅଛି।
12.63.27
निर्मर्यादाः काममन्युप्रवृत्ता ।
भीता राज्ञो नाधिगच्छन्ति पापम्।
शिष्टाश्चान्ये सर्वधर्मोपपन्नाः ।
साध्वाचाराः साधुधर्मं वदन्ति ॥ १२.६३.२७ ॥
ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଲୋକମାନେ ରାଜାକୁ ଭୟ କରି ପାପ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଶିଷ୍ଟମାନେ, ସର୍ବଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସାଧୁ ଆଚରଣଯୁକ୍ତ, ସାଧୁ ଧର୍ମ କହନ୍ତି।
12.63.28
पुत्रवत्पाल्यमानानि धर्मलिङ्गानि पार्थिवैः ।
लोके भूतानि सर्वाणि चरन्ते नात्र संशयः ॥ १२.६३.२८ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ର ପରି ପାଳିତ ଧର୍ମଚିହ୍ନ ସହିତ, ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
12.63.29
सर्वधर्मपरं क्षात्रं लोकश्रेष्ठं सनातनम् ।
शश्वदक्षरपर्यन्तमक्षरं सर्वतोमुखम् ॥ १२.६३.२९ ॥
କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗତରେ ଉତ୍ତମ ଓ ସନାତନ; ସଦା ଅକ୍ଷରଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ, ଅକ୍ଷର ଏବଂ ସର୍ବଦିଗରେ ମୁଖଯୁକ୍ତ।