മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.63.1
चातुराश्रम्यधर्माश्च यतिधर्माश्च पाण्डव ।
लोकवेदोत्तराश्चैव क्षात्रधर्मे समाहिताः ॥ १२.६३.१ ॥
പാണ്ഡവാ! നാല് ആശ്രമധർമ്മങ്ങളും സന്യാസധർമ്മങ്ങളും ലോകവേദങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ളവയും ക്ഷാത്രധർമ്മത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
12.63.2
सर्वाण्येतानि कर्माणि क्षात्रे भरतसत्तम ।
निराशिषो जीवलोकाः क्षत्रधर्मे व्यवस्थिते ॥ १२.६३.२ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! ഈ കർമ്മങ്ങളെല്ലാം ക്ഷാത്രത്തിലുള്ളവയാണ്. ക്ഷാത്രധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിതരായാൽ ജീവലോകം ഫലേച്ഛയില്ലാത്തതാകുന്നു.
12.63.3
अप्रत्यक्षं बहुफलं धर्ममाश्रमवासिनाम् ।
प्ररूपयन्ति तद्भावमागमैरेव शाश्वतम् ॥ १२.६३.३ ॥
ആശ്രമവാസികളുടെ ധർമ്മം പ്രത്യക്ഷമല്ല; അതിന്റെ ഫലം ബഹുവിധമാണ്. അതിന്റെ ശാശ്വതസ്വഭാവം അവർ ആഗമങ്ങളിലൂടെ മാത്രം വിവരിക്കുന്നു.
12.63.4
अपरे वचनैः पुण्यैर्वादिनो लोकनिश्चये ।
अनिश्चयज्ञा धर्माणामदृष्टान्ते परे रताः ॥ १२.६३.४ ॥
ചിലർ പുണ്യവചനങ്ങളാൽ ലോകനിശ്ചയത്തെക്കുറിച്ച് വാദിക്കുന്നു; ചിലർ ധർമ്മങ്ങളുടെ അനിശ്ചിതത്വം അറിയുന്നവർ; മറ്റുള്ളവർ കാണാത്ത അന്ത്യത്തിൽ രമിക്കുന്നു.
12.63.5
प्रत्यक्षं फलभूयिष्ठमात्मसाक्षिकमच्छलम् ।
सर्वलोकहितं धर्मं क्षत्रियेषु प्रतिष्ठितम् ॥ १२.६३.५ ॥
പ്രത്യക്ഷവും ഏറെ ഫലദായകവും ആത്മസാക്ഷിയുള്ളതും കപടമില്ലാത്തതും സർവലോകഹിതകരവുമായ ധർമ്മം ക്ഷത്രിയരിൽ സ്ഥിതമായിരിക്കുന്നു.
12.63.6
धर्माश्रमेऽध्यवसिनां ब्राह्मणानां युधिष्ठिर ।
यथा त्रयाणां वर्णानां संख्यातोपश्रुतिः पुरा।
राजधर्मेष्वनुमता लोकाः सुचरितैः सह ॥ १२.६३.६ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ! ധർമ്മാശ്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണർക്ക്, പണ്ട് മൂന്നു വർണ്ണങ്ങൾക്കും പറഞ്ഞ ശ്രുതിപോലെ, രാജധർമ്മങ്ങളിൽ അംഗീകൃതമായ ലോകങ്ങൾ സദാചാരത്തോടൊപ്പം ചേരുന്നു.
12.63.7
उदाहृतं ते राजेन्द्र यथा विष्णुं महौजसम् ।
सर्वभूतेश्वरं देवं ब्राह्मं नारायणं पुरा।
जग्मुः सुबहुशः शूरा राजानो दण्डनीतये ॥ १२.६३.७ ॥
രാജേന്ദ്രാ, മഹാതേജസ്വിയായ വിഷ്ണുവിനെയും സർവഭൂതേശ്വരനും ബ്രാഹ്മസ്വരൂപനുമായ നാരായണദേവനെയും കുറിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. പണ്ട് അനേകം ശൂരരായ രാജാക്കന്മാർ ദണ്ഡനീതിക്കായി അവന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
12.63.8
एकैकमात्मनः कर्म तुलयित्वाश्रमं पुरा ।
जानः पर्युपासन्त दृष्टान्तवचने स्थिताः ॥ १२.६३.८ ॥
പണ്ട് ജനങ്ങൾ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കർമ്മവും ആശ്രമവും തൂക്കിനോക്കി, ദൃഷ്ടാന്തവചനങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് അവനെ ഉപാസിച്ചു.
12.63.9
साध्या देवा वसवश्चाश्विनौ च ।
रुद्राश्च विश्वे मरुतां गणाश्च।
सृष्टाः पुरा ह्यादिदेवेन देवाः ।
क्षात्रे धर्मे वर्तयन्ते च सिद्धाः ॥ १२.६३.९ ॥
സാധ്യന്മാർ, വസുക്കൾ, അശ്വികൾ, രുദ്രന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ—പണ്ട് ആദിദേവൻ സൃഷ്ടിച്ച ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ക്ഷാത്രധർമ്മത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
12.63.10
अत्र ते वर्तयिष्यामि धर्ममर्थविनिश्चये ।
निर्मर्यादे वर्तमाने दानवैकार्णवे पुरा ॥ १२.६३.१० ॥
ഇവിടെ അർത്ഥനിശ്ചയത്തിൽ ധർമ്മം നിനക്ക് ഞാൻ വിവരിക്കും—പണ്ട് ദാനവസമുദ്രത്തിൽ മര്യാദകൾ ഇല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ.
12.63.11
बभूव राजा राजेन्द्र मान्धाता नाम वीर्यवान् ।
पुरा वसुमतीपालो यज्ञं चक्रे दिदृक्षया ॥ १२.६३.११ ॥
രാജേന്ദ്രാ, പണ്ട് മാന്ധാതാവ് എന്ന പരാക്രമശാലിയായ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; ഭൂമിയെ പാലിച്ചിരുന്ന അവൻ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ യജ്ഞം ചെയ്തു.
12.63.12
अनादिमध्यनिधनं देवं नारायणं प्रभुम् ।
स राजा राजशार्दूल मान्धाता परमेश्वरम् ॥ १२.६३.१२ ॥
ആദിയും മധ്യവും അന്തവുമില്ലാത്ത ദേവനും പ്രഭുവുമായ നാരായണനെ—രാജശാർദൂലാ, ആ രാജാവായ മാന്ധാതാവ് പരമേശ്വരനെ (ഉപാസിച്ചു).
12.63.13
जगाम शिरसा पादौ यज्ञे विष्णोर्महात्मनः ।
दर्शयामास तं विष्णू रूपमास्थाय वासवम् ॥ १२.६३.१३ ॥
അവൻ യജ്ഞത്തിൽ മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ശിരസ്സു വെച്ചു വന്ദിക്കാൻ പോയി. വിഷ്ണു വാസവന് തന്റെ രൂപം ധരിച്ചു കാണിച്ചു.
12.63.14
स पार्थिवैर्वृतः सद्भिरर्चयामास तं प्रभुम् ।
तस्य पार्थिवसङ्घस्य तस्य चैव महात्मनः।
संवादोऽयं महानासीद्विष्णुं प्रति महाद्युतिम् ॥ १२.६३.१४ ॥
അവൻ രാജാക്കന്മാരാലും സജ്ജനങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ട് ആ പ്രഭുവിനെ പൂജിച്ചു. ആ രാജസമൂഹത്തിനും ആ മഹാത്മാവിനും ഇടയിൽ മഹാതേജസ്വിയായ വിഷ്ണുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ മഹത്തായ സംവാദം നടന്നു.
12.63.15
किमिष्यसे धर्मभूतां वरिष्ठ ।
यं द्रष्टुकामोऽसि तमप्रमेयम्।
अनन्तमायामितमन्त्रवीर्यं ।
नारायणं ह्यादिदेवं पुराणम् ॥ १२.६३.१५ ॥
ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? അപ്രമേയനും അനന്തമായ മായയുള്ളവനും അമിതമായ മന്ത്രവീര്യമുള്ളവനും പുരാണനായ ആദിദേവനുമായ നാരായണനെ കാണാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവല്ലോ.
12.63.16
नासौ देवो विश्वरूपो मयाऽपि ।
शक्यो द्रष्टुं ब्रह्मणा वाऽपि साक्षात्
येऽन्ये कामास्तव राजन्हृदिस्था ।
दास्ये चैतांस्त्वं हि मर्त्येषु राजा ॥ १२.६३.१६ ॥
ആ വിശ്വരൂപദേവനെ എനിക്കോ ബ്രഹ്മാവിനോ പോലും നേരിട്ട് കാണാൻ സാധ്യമല്ല. ഓ രാജാവേ, നിന്റെ ഹൃദയത്തിലുള്ള മറ്റ് ആഗ്രഹങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്ക് നൽകാം; നീ മനുഷ്യരിലെ രാജാവല്ലോ.
12.63.17
सत्ये स्थितो धर्मपरो जितेन्द्रियः ।
शूरो दृढप्रीतिरतः सुराणाम्।
बुद्ध्या भक्त्या चोत्तमः श्रद्धया च ।
ततस्तेऽहं दझि वरान्यथेष्टम् ॥ १२.६३.१७ ॥
നീ സത്യത്തിൽ സ്ഥിതനും ധർമ്മപരനും ജിതേന്ദ്രിയനും ശൂരനും ദേവന്മാരോടുള്ള ദൃഢമായ സ്നേഹത്തിൽ രമിക്കുന്നവനും ആണ്; ബുദ്ധി, ഭക്തി, ശ്രദ്ധ എന്നിവയാൽ ഉത്തമനുമാണ്. അതിനാൽ നിനക്കിഷ്ടമുള്ള വരങ്ങൾ ഞാൻ നൽകും.
12.63.18
असंशयं भगवन्नादिदेवं ।
वक्ष्यामि त्वाऽहं शिरसा संप्रसाद्य।
त्यक्त्वा कामान्धर्मकामो ह्यरण्य ।
मिच्छे गन्तुं सत्पथं साधुजुष्टम् ॥ १२.६३.१८ ॥
സംശയമില്ല, ഭഗവാനേ, ആദിദേവാ, ഞാൻ അങ്ങയോട് പറയാം; ശിരസ്സ് നമിച്ച് അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിച്ച്, കാമങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഞാൻ വനത്തിൽ പോയി സാധുക്കൾ സേവിച്ച സത്പഥത്തിൽ നടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.63.19
क्षात्राद्धर्माद्विपुलादप्रमेया ।
श्लोकाः प्राप्ताः स्थापितं स्वं यशश्च।
धर्मो योऽसावादिदेवात्प्रवृत्तो ।
लोकश्रेष्ठं तं न जानामि कर्तुम् ॥ १२.६३.१९ ॥
വിപുലവും അപ്രമേയവുമായ ക്ഷാത്രധർമ്മത്താൽ അളവറ്റ സ്തുതിഗീതങ്ങളും എന്റെ സ്വന്തം യശസ്സും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു; എന്നാൽ ആദിദേവനിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തിച്ച്, ലോകത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ആ ധർമ്മം ആചരിക്കാൻ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
12.63.20
असैनिका धर्मपराश्च धर्मे ।
परां गतिं न नयन्ते ह्ययुक्तम्।
क्षात्रो धर्मो ह्यादिदेवात्प्रवृत्तः ।
पश्चादन्ये शेषभूताश्च धर्माः ॥ १२.६३.२० ॥
സൈന്യമില്ലാത്തവരും ധർമ്മപരായണരുമായവർ ധർമ്മത്തിൽ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നില്ല, കാരണം അത് അവർക്ക് യോജിച്ചതല്ല. ക്ഷാത്രധർമ്മം ആദിദേവനിൽ നിന്നുതന്നെ പ്രവർത്തിച്ചു; പിന്നീട് ശേഷഭൂതങ്ങളുടെ മറ്റ് ധർമ്മങ്ങൾ വന്നു.
12.63.21
शेषाः सृष्टा ह्यन्तवन्तो ह्यनन्ताः ।
सप्रस्थानाः क्षात्रधर्मा विशिष्टाः।
अस्मिन्धर्मे सर्वधर्माः प्रविष्टाः ।
क्षात्रं धर्मं श्रेष्ठतमं वदन्ति ॥ १२.६३.२१ ॥
ശേഷിച്ചവ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയും അന്തമുള്ളവയും, അനന്തവുമാണ്; അവരുടെ മാർഗ്ഗങ്ങളോടു കൂടിയ ക്ഷാത്രധർമ്മങ്ങൾ വിശിഷ്ടമാണ്. ഈ ധർമ്മത്തിൽ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ക്ഷാത്രധർമ്മത്തെയാണ് അത്യുത്തമമെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
12.63.22
कर्मणा वै पुरा देवा ऋषयश्चामितौजसः ।
त्राताः सर्वे प्रसह्यारीन्क्षत्रधर्मेण विष्णुना ॥ १२.६३.२२ ॥
പണ്ട് ദേവന്മാരും അമിതതേജസ്സുള്ള ഋഷിമാരും എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ കർമ്മത്താൽ, ശത്രുക്കളെ ബലപൂർവ്വം ജയിച്ച്, വിഷ്ണുവിനാൽ ക്ഷാത്രധർമ്മത്തിലൂടെ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
12.63.23
यदि ह्यसौ भगवन्नाहनिष्य ।
द्रिपू सर्वानसुरानप्रमेयः।
न च ब्रह्मा नैव लोकादिकर्ता ।
सन्तो धर्माश्चादिधर्माश्च न स्युः ॥ १२.६३.२३ ॥
ഭഗവാനേ, ആ അപ്രമേയൻ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും അസുരന്മാരെയും വധിച്ചില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ബ്രഹ്മാവും ലോകാദികർത്താവും ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല; സജ്ജനധർമ്മങ്ങളും ആദിധർമ്മങ്ങളും ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല.
12.63.24
इमामुर्वी नाजयद्विक्रमेण ।
देवश्रेष्ठः सासुरामादिदेवः।
चातुर्वर्ण्यं चातुराश्रम्यधर्माः ।
सर्वे न स्युर्ब्राह्मणानां विनाशात् ॥ १२.६३.२४ ॥
ദേവശ്രേഷ്ഠനായ ആദിദേവൻ ഈ ഭൂമിയെ അസുരന്മാരോടൊപ്പം പരാക്രമത്താൽ ജയിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണരുടെ നാശത്താൽ ചാതുർവർണ്യവും ചാതുരാശ്രമ്യധർമ്മങ്ങളും ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല.
12.63.25
नष्टा धर्माः शतधा शाश्वतास्ते ।
क्षात्रेण धर्मेण पुनः प्रवृद्धाः।
युगेयुगे ह्यादिधर्माः प्रवृत्ता ।
लोकज्येष्ठं क्षात्रधर्मं वदन्ति ॥ १२.६३.२५ ॥
ആ ശാശ്വതധർമ്മങ്ങൾ നൂറുവിധത്തിൽ നശിച്ചു; എങ്കിലും ക്ഷാത്രധർമ്മത്താൽ വീണ്ടും വളർന്നു. യുഗംതോറും ആദിധർമ്മങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അതിനാൽ ലോകങ്ങളിൽ ജ്യേഷ്ഠമായ ക്ഷാത്രധർമ്മം എന്ന് പറയുന്നു.
12.63.26
आत्मत्यागः सर्वभूतानुकम्पा ।
लोकज्ञानं पालनं मोक्षणं च।
विषण्णानां मोक्षणं पीडितानां ।
क्षात्रे धर्मे विद्यते पार्थिवानाम् ॥ १२.६३.२६ ॥
ആത്മത്യാഗം, സർവ്വഭൂതങ്ങളോടുമുള്ള കരുണ, ലോകജ്ഞാനം, പാലനം, വിഷാദിതരെയും പീഡിതരെയും മോചിപ്പിക്കൽ — ഇവയെല്ലാം രാജാക്കന്മാരുടെ ക്ഷാത്രധർമ്മത്തിൽ ഉണ്ട്.
12.63.27
निर्मर्यादाः काममन्युप्रवृत्ता ।
भीता राज्ञो नाधिगच्छन्ति पापम्।
शिष्टाश्चान्ये सर्वधर्मोपपन्नाः ।
साध्वाचाराः साधुधर्मं वदन्ति ॥ १२.६३.२७ ॥
മര്യാദയില്ലാത്തവരും കാമക്രോധങ്ങളാൽ പ്രേരിതരായവരും രാജാവിനെ ഭയന്ന് പാപം നേടുന്നില്ല. മറ്റു ശിഷ്ടരാകട്ടെ, സകല ധർമങ്ങളും ഉള്ളവരും സദാചാരികളും, സാധുധർമ്മം പറയുന്നു.
12.63.28
पुत्रवत्पाल्यमानानि धर्मलिङ्गानि पार्थिवैः ।
लोके भूतानि सर्वाणि चरन्ते नात्र संशयः ॥ १२.६३.२८ ॥
രാജാക്കന്മാരാൽ പുത്രന്മാരെപ്പോലെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ധർമ്മചിഹ്നങ്ങളോടെ ലോകത്ത് സർവ്വ ഭൂതങ്ങളും വർത്തിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
12.63.29
सर्वधर्मपरं क्षात्रं लोकश्रेष्ठं सनातनम् ।
शश्वदक्षरपर्यन्तमक्षरं सर्वतोमुखम् ॥ १२.६३.२९ ॥
ക്ഷാത്രധർമ്മം സകല ധർമ്മങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠവും ലോകത്തിൽ ഉത്തമവും സനാതനവുമാണ്; എന്നും അക്ഷരത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നതും അക്ഷരവും സർവ്വദിക്കിലേക്കും മുഖമുള്ളതുമാണ്.