ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.65.1
श्रुता मे कथिताः पूर्वं चत्वारो मानवाश्रमाः ।
व्याख्यानमेषामाचक्ष्व पृच्छतो मे पितामह ॥ १२.६५.१ ॥
ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਪੁੱਛਦੇ ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੱਸੋ।
12.65.2
विदिताः सर्व एवेह धर्मास्तव युधिष्ठिर ।
यथा मम महाबाहो विदिताः साधुसंमताः ॥ १२.६५.२ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ।
12.65.3
यत्तु लिङ्गान्तरगतं पृच्छसे मां युधिष्ठिर ।
धर्मं धर्मभृतां श्रेष्ठ तन्निबोध नराधिप। ॥ १२.६५.३ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਹੋਰ ਲੱਛਣ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਰਾਧਿਪ, ਉਹ ਸੁਣ।
12.65.4
सर्वाण्येतानि कौन्तेय विद्यन्ते भरतर्षभ ।
साध्वाचारप्रवृत्तानां चातुराश्रम्यकर्मणाम् ॥ १२.६५.४ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਇਹ ਸਭ ਸਾਧੂ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
12.65.5
अकामद्वेषसंयुक्तो दण्डनीत्या युधिष्ठिर ।
समदर्शी च भूतेषु भैक्ष्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.५ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਕਾਮ-ਦ੍ਵੇਸ਼ ਰਹਿਤ, ਦੰਡਨੀਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਿੱਖਿਆ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਪਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.65.6
वेत्ति दानं विसर्गं च विग्रहानुग्रहौ तथा ।
यथोक्तवृत्तो धीरश्च क्षमाश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.६ ॥
ਜੋ ਦਾਨ, ਵਿਸਰਗ, ਵਿਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕਹੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਖਮਾ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਪਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.65.7
अर्हान्पूजयतो नित्यं संविभागेन पाण्डव ।
सर्वतस्तस्य कौन्तेय भैक्ष्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.७ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਜੋ ਸਦਾ ਯੋਗ ਜਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਉਸ ਲਈ ਸਰਬ ਪ੍ਰਕਾਰ ਭੈਕਸ਼ਯ-ਆਸ਼ਰਮ ਪਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.65.8
ज्ञातिसंबन्धिमित्राणि व्यापन्नानि युधिष्ठिर ।
समभ्युद्धरमाणस्य दीक्षाश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.८ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਜਾਤੀ, ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਦੀਕਸ਼ਾ-ਆਸ਼ਰਮ ਪਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.65.9
लोकमुख्येषु सत्कारं लिङ्गिमुख्येषु चासकृत् ।
कुर्वतस्तस्य कौन्तेय वन्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.९ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜਨਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗੀ ਮੁੱਖ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵਨਯ-ਆਸ਼ਰਮ ਪਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.65.10
आह्निकं पितृयज्ञांश्च भूतयज्ञान्समानुषान् ।
कुर्वतः पार्थ विपुलान्वन्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१० ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕਰਮ, ਪਿਤਰ ਯੱਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਭੂਤ ਯੱਗ ਭਰਪੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵਨਯ-ਆਸ਼ਰਮ ਪਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.65.11
संविभागेन भूतानामतिथीनां तथाऽर्चनात् ।
देवयज्ञैश्च राजेन्द्र वन्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵ ਯੱਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵਨਯ-ਆਸ਼ਰਮ ਪਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.65.12
मर्दनं परराष्ट्राणां शिष्टार्थं सत्यविक्रम ।
कुर्वतः पुरुषव्याघ्र वन्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१२ ॥
ਹੇ ਸੱਚੇ ਵਿਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਧਰਮ ਲਈ ਪਰਾਏ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਉਸ ਲਈ ਵਨਯ-ਆਸ਼ਰਮ ਪਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.65.13
पालनात्सर्वभूतानां स्वराष्ट्रपरिपालनात् ।
दीक्षा बहुविधा राजन्सत्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪਾਲਨ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦੀਖਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਤਦ ਇਹ ਸਤਿਆਸ਼੍ਰਮ ਪਦ ਬਣਦਾ ਹੈ।
12.65.14
वेदाध्ययननित्यत्वं क्षमाऽथाचार्यपूजनम् ।
तथोपाध्यायशुश्रूषा ब्रह्माश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१४ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਅਧਿਐਨ, ਖਿਮਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉਪਾਧਿਆਏ ਦੀ ਸੇਵਾ — ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾਸ਼੍ਰਮ ਪਦ ਹਨ।
12.65.15
आह्निकाञ्जपमानस्य देवान्पूजयतः सदा ।
धर्मेण पुरुषव्याघ्र धर्माश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१५ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਜੋ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਧਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਧਰਮਾਸ਼੍ਰਮ ਪਦ ਬਣਦਾ ਹੈ।
12.65.16
मृत्युर्वा रक्षणं वेति यस्य राज्ञो विनिश्चयः ।
प्राणद्यूते व्यवस्थाप्य ब्रह्माश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१६ ॥
'ਮੌਤ ਜਾਂ ਰੱਖਿਆ' ਏਹ ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣਾ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾਸ਼੍ਰਮ ਪਦ ਹੈ।
12.65.17
अजिह्नमशठं मार्गं वर्तमानस्य भारत ।
सर्वदा सर्वभूतेषु ब्रह्माश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਕਪਟਹੀਣ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾਸ਼੍ਰਮ ਪਦ ਹੈ।
12.65.18
वानप्रस्थेषु विप्रेषु त्रैविद्येषु च भारत ।
प्रयच्छतोऽर्थान्विपुलान्वन्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥਾਂ, ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਤੇ ਤ੍ਰੈਵਿਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇਹ ਵਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮ ਪਦ ਹੈ।
12.65.19
सर्वभूतेष्वनुक्रोशं कुर्वतस्तव भारत ।
आनृशंस्ये प्रवृत्तस्य नियतः पुण्यसंचयः ॥ १२.६५.१९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੁੰਨ ਦਾ ਸੰਚਯ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
12.65.20
बालवृद्धेषु कौन्तेय सर्वावस्थं युधिष्ठिर ।
अनुक्रोशक्रिया पार्थ धर्म एष सनातनः ॥ १२.६५.२० ॥
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਕਰਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
12.65.21
बलात्कृतेषु भूतेषु परित्राणं कुरूद्वह ।
शरणागतेषु कौरव्य परं कारुण्यमाचर ॥ १२.६५.२१ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਪੀੜਿਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਕੌਰਵ, ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪਰਮ ਕਰੁਣਾ ਕਰ।
12.65.22
चराचराणां भूतानां रक्षणं चापि सर्वशः ।
यथार्हपूजां च तथा कुर्वन्गार्हस्थ्यमावसेत् ॥ १२.६५.२२ ॥
ਚਰ ਅਤੇ ਅਚਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਯੋਗ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.65.23
ज्येष्ठानुज्येष्ठपत्नीनां भ्रातॄणां पुत्रनप्तृणाम् ।
निग्रहानुग्रहौ पार्थ गार्हस्थ्यममितं तपः ॥ १२.६५.२३ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਭਰਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦਾ ਅਪਾਰ ਤਪ ਹੈ।
12.65.24
साधूनामर्चनीयानां पूजासु विदितात्मनाम् ।
पालनं पुरुषव्याघ्र गृहाश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.२४ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਘਰ, ਪੂਜਣਯੋਗ ਅਤੇ ਆਤਮਗਿਆਨੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.65.25
आश्रमस्थानि भूतानि यस्य वेश्मनि भारत ।
भुञ्जते विपुलं भोज्यं तद्गार्हस्थ्यं युधिष्ठिर ॥ १२.६५.२५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਧਰਮ ਹੈ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
12.65.26
यः स्थितः पुरुषो धर्मे धात्रा सृष्टे यथार्थवत् ।
आश्रमाणां हि सर्वेषां फलं प्राप्नोत्यनामयम् ॥ १२.६५.२६ ॥
ਵਿਧਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੁਰਸ਼ ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰੋਗ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.65.27
यस्मिन्न नश्यन्ति गुणाः कौन्तेय पुरुषे सदा ।
आश्रमस्थं तमप्याहुर्नरश्रेष्ठं युधिष्ठिर ॥ १२.६५.२७ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਜਿਸ ਪੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
12.65.28
स्थानमानं कुलेमानं वयोमानं तथैव च ।
कुर्वन्वसति सर्वेषु ह्याश्रमेषु युधिष्ठिर ॥ १२.६५.२८ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪਦ-ਮਾਨ, ਕੁਲ-ਮਾਨ ਅਤੇ ਉਮਰ-ਮਾਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ।
12.65.29
देशधर्मांश्च कौन्तेय कुलधर्मास्तथैव च ।
पालयन्पुरुषव्याघ्र राजा सर्वाश्रमी भवेत् ॥ १२.६५.२९ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਦੇਸ਼ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕੁਲ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਰਾਜਾ ਸਰਬ-ਆਸ਼ਰਮੀ ਹੋਵੇ।
12.65.30
काले विभूतिं भूतानामुपहारांस्तथैव च ।
अर्हयन्पुरुषव्याघ्र साधूनामाश्रमे वसेत् ॥ १२.६५.३० ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭੂਤੀ ਅਤੇ ਭੇਟਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.65.31
देशधर्मगतश्चापि यो धर्मं प्रत्यवेक्षते ।
सर्वलोकस्य कौन्तेय राजा भवति सोश्रमी ॥ १२.६५.३१ ॥
ਦੇਸ਼ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜੋ ਰਾਜਾ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਆਸ਼ਰਮੀ ਹੈ।
12.65.32
ये धर्मकुशला लोके धर्मं कुर्वन्ति भारत ।
पालिता यस्य विषये पादांशस्तस्य भूपतेः ॥ १२.६५.३२ ॥
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਪੁੰਨ) ਦਾ ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
12.65.33
धर्मारामान्धर्मपरान्ये न रक्षन्ति मानवान् ।
पार्थिवाः पुरुषव्याघ्र तेषां पापं हरन्ति ते ॥ १२.६५.३३ ॥
ਜੋ ਰਾਜੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ — ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਪ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
12.65.34
ये च रक्षासहायाः स्युः पार्थिवानां युधिष्ठिर ।
ते चैवांशहराः सर्वे धर्मे परकृतेऽनघ ॥ १२.६५.३४ ॥
ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹਨ; ਹੇ ਅਨਘ, ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ (ਉਹ ਵੀ ਭਾਗੀ ਹਨ)।
12.65.35
सर्वाश्रमपदेऽप्याहुर्गार्हस्थ्यं दीप्तनिर्णयम् ।
पावनं पुरुषव्याघ्र यद्वयं पर्युपास्महे ॥ १२.६५.३५ ॥
ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਨਿਰਣੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਜਿਸਦੀ ਅਸੀਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
12.65.36
आत्मोपमस्तु भूतेषु यो वै भवति मानवः ।
न्यस्तदण्डो जितक्रोधः प्रेत्येह लभते सुखम् ॥ १२.६५.३६ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਦੰਡ ਛੱਡ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ — ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.65.37
धर्मोच्छ्रिता सत्यजला शीलयष्टिर्दमध्वजा ।
त्यागवाताध्वगा शीघ्रा नौस्तया सन्तरिष्यति ॥ १२.६५.३७ ॥
ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਉੱਚੀ, ਸੱਚ ਦੇ ਜਲ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੀਲ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਵਾਲੀ, ਦਮ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੀ, ਤਿਆਗ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇਜ਼ ਕਿਸ਼ਤੀ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਰ ਲੰਘੇਗਾ।
12.65.38
यदा सर्वत्र निर्मुक्तः कामो नास्य हृदि स्थितः ।
यदा सत्यान्वितो वृत्तैस्तदा ब्रह्म सम श्नुते ॥ १२.६५.३८ ॥
ਜਦੋਂ ਹਰ ਥਾਂ ਕਾਮਨਾ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.65.39
सुप्रसन्नस्तु भावेन योगेन च नराधिप ।
धर्मं पुरुषशार्दूल प्राप्स्यसे पालने रतः ॥ १२.६५.३९ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਭਾਵ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿ ਕੇ ਤੂੰ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
12.65.40
वेदाध्ययनशीलानां विप्राणां साधुकर्मणाम् ।
पालने यत्नमातिष्ठ सर्वलोकस्य चानघ ॥ १२.६५.४० ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਵੇਦ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ।
12.65.41
वने चरन्ति ये धर्ममाश्रमेषु च भारत ।
रक्षणात्तच्छतगुणं धर्मं प्राप्नोति पार्थिवः ॥ १२.६५.४१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਬਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.65.42
एष ते विविधो धर्मः पाण्डवश्रेष्ठ कीर्तितः ।
युधिष्ठिर त्वमेनं वै पूर्वं दृष्टं सनातनम् ॥ १२.६५.४२ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਸ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
12.65.43
चातुराश्रम्यमैकाग्र्यं चातुर्वर्ण्यं च पाण्डवं ।
धर्मं पुरुषशार्दूल प्राप्स्यसे पालने रतः ॥ १२.६५.४३ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਧਰਮ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।