മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.65.1
श्रुता मे कथिताः पूर्वं चत्वारो मानवाश्रमाः ।
व्याख्यानमेषामाचक्ष्व पृच्छतो मे पितामह ॥ १२.६५.१ ॥
മനുഷ്യന്റെ നാല് ആശ്രമങ്ങളെക്കുറിച്ച് മുൻപ് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. പിതാമഹാ, ചോദിക്കുന്ന എനിക്ക് അവയുടെ വ്യാഖ്യാനം പറഞ്ഞുതരൂ.
12.65.2
विदिताः सर्व एवेह धर्मास्तव युधिष्ठिर ।
यथा मम महाबाहो विदिताः साधुसंमताः ॥ १२.६५.२ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ഇവിടെയുള്ള ധർമങ്ങളെല്ലാം നിനക്കറിയാം; എനിക്കറിയുന്നതുപോലെ സാധുക്കൾ അംഗീകരിച്ചവയും അറിയാം. മഹാബാഹോ.
12.65.3
यत्तु लिङ्गान्तरगतं पृच्छसे मां युधिष्ठिर ।
धर्मं धर्मभृतां श्रेष्ठ तन्निबोध नराधिप। ॥ १२.६५.३ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, മറ്റൊരു ലക്ഷണത്തിൽ ഉള്ള ധർമത്തെയാണ് നീ എന്നോട് ചോദിക്കുന്നത്. ധർമധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നരാധിപാ, അത് ഗ്രഹിച്ചുകൊള്ളൂ.
12.65.4
सर्वाण्येतानि कौन्तेय विद्यन्ते भरतर्षभ ।
साध्वाचारप्रवृत्तानां चातुराश्रम्यकर्मणाम् ॥ १२.६५.४ ॥
കൗന്തേയാ, ഭരതർഷഭാ, ഇവയെല്ലാം സാധു ആചാരത്തിൽ വർത്തിക്കുന്നവരിലും നാല് ആശ്രമകർമങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരിലും ഉണ്ട്.
12.65.5
अकामद्वेषसंयुक्तो दण्डनीत्या युधिष्ठिर ।
समदर्शी च भूतेषु भैक्ष्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.५ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, കാമദ്വേഷങ്ങളില്ലാതെ, ദണ്ഡനീതിയോടുകൂടി, സർവഭൂതങ്ങളിലും സമദൃഷ്ടിയുള്ളവൻ ഭിക്ഷാശ്രമപദമാകാം.
12.65.6
वेत्ति दानं विसर्गं च विग्रहानुग्रहौ तथा ।
यथोक्तवृत्तो धीरश्च क्षमाश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.६ ॥
ദാനവും വിസർഗവും വിഗ്രഹവും അനുഗ്രഹവും അറിയുന്നവനും, പറഞ്ഞ വൃത്തിയിൽ നിൽക്കുന്ന ധീരനും ക്ഷമാശ്രമപദമാകാം.
12.65.7
अर्हान्पूजयतो नित्यं संविभागेन पाण्डव ।
सर्वतस्तस्य कौन्तेय भैक्ष्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.७ ॥
പാണ്ഡവാ, യോഗ്യരെ എപ്പോഴും ആദരിക്കുകയും പങ്കിട്ടു ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന്, കൗന്തേയാ, എല്ലാ വിധത്തിലും ഭൈക്ഷ്യാശ്രമപദം ലഭിക്കും.
12.65.8
ज्ञातिसंबन्धिमित्राणि व्यापन्नानि युधिष्ठिर ।
समभ्युद्धरमाणस्य दीक्षाश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.८ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ആപത്തിലകപ്പെട്ട ജ്ഞാതികളെയും ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും പൂർണ്ണമായി ഉദ്ധരിക്കുന്നവന് ദീക്ഷാശ്രമപദം ലഭിക്കും.
12.65.9
लोकमुख्येषु सत्कारं लिङ्गिमुख्येषु चासकृत् ।
कुर्वतस्तस्य कौन्तेय वन्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.९ ॥
കൗന്തേയാ, ലോകത്തിലെ പ്രമുഖരെയും ലിംഗിപ്രമുഖരെയും ആവർത്തിച്ച് സത്കരിക്കുന്നവന് വന്യാശ്രമപദം ലഭിക്കും.
12.65.10
आह्निकं पितृयज्ञांश्च भूतयज्ञान्समानुषान् ।
कुर्वतः पार्थ विपुलान्वन्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१० ॥
പാർത്ഥാ, നിത്യകർമ്മങ്ങളും പിതൃയജ്ഞങ്ങളും മനുഷ്യരോടുകൂടിയ ഭൂതയജ്ഞങ്ങളും വിപുലമായി ചെയ്യുന്നവന് വന്യാശ്രമപദം ലഭിക്കും.
12.65.11
संविभागेन भूतानामतिथीनां तथाऽर्चनात् ।
देवयज्ञैश्च राजेन्द्र वन्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.११ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ഭൂതങ്ങൾക്കും അതിഥികൾക്കും പങ്കുവെച്ച്, അവരെ അർച്ചിച്ച്, ദേവയജ്ഞങ്ങളാലും ജീവിക്കുന്നവന് വന്യാശ്രമപദം ലഭിക്കും.
12.65.12
मर्दनं परराष्ट्राणां शिष्टार्थं सत्यविक्रम ।
कुर्वतः पुरुषव्याघ्र वन्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१२ ॥
സത്യവിക്രമാ, ശിഷ്ടധർമ്മത്തിനായി പരരാഷ്ട്രങ്ങളെ മർദ്ദിക്കുന്നവന്, പുരുഷവ്യാഘ്രാ, വന്യാശ്രമപദം ലഭിക്കും.
12.65.13
पालनात्सर्वभूतानां स्वराष्ट्रपरिपालनात् ।
दीक्षा बहुविधा राजन्सत्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१३ ॥
രാജാവേ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും സ്വരാഷ്ട്രത്തിന്റെയും പരിപാലനത്താൽ പല വിധത്തിലുള്ള ദീക്ഷകൾ ഉണ്ടാകുന്നു; അപ്പോൾ അത് സത്യാശ്രമപദമായിത്തീരുന്നു.
12.65.14
वेदाध्ययननित्यत्वं क्षमाऽथाचार्यपूजनम् ।
तथोपाध्यायशुश्रूषा ब्रह्माश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१४ ॥
വേദാധ്യയനം നിത്യമായി ചെയ്യുക, ക്ഷമ, ആചാര്യപൂജ, ഉപാധ്യായശുശ്രൂഷ — ഇവ ബ്രഹ്മാശ്രമപദമാകുന്നു.
12.65.15
आह्निकाञ्जपमानस्य देवान्पूजयतः सदा ।
धर्मेण पुरुषव्याघ्र धर्माश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१५ ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രാ, ആഹ്നികത്താൽ ജപിക്കുകയും ദേവന്മാരെ എപ്പോഴും പൂജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന് ധർമത്താൽ അത് ധർമാശ്രമപദമാകുന്നു.
12.65.16
मृत्युर्वा रक्षणं वेति यस्य राज्ञो विनिश्चयः ।
प्राणद्यूते व्यवस्थाप्य ब्रह्माश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१६ ॥
'മരണമോ രക്ഷയോ' എന്ന് ഏത് രാജാവിന്റെ നിശ്ചയമോ, പ്രാണപണയമായ ചൂതിൽ തീരുമാനം സ്ഥാപിച്ചവന് അത് ബ്രഹ്മാശ്രമപദമാകുന്നു.
12.65.17
अजिह्नमशठं मार्गं वर्तमानस्य भारत ।
सर्वदा सर्वभूतेषु ब्रह्माश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१७ ॥
ഭാരതാ, എപ്പോഴും സർവഭൂതങ്ങളോടും വക്രതയില്ലാത്തതും കപടമില്ലാത്തതുമായ മാർഗത്തിൽ നടക്കുന്നവന് അത് ബ്രഹ്മാശ്രമപദമാകുന്നു.
12.65.18
वानप्रस्थेषु विप्रेषु त्रैविद्येषु च भारत ।
प्रयच्छतोऽर्थान्विपुलान्वन्याश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.१८ ॥
ഭാരതാ, വാനപ്രസ്ഥർക്കും വിപ്രർക്കും ത്രൈവിദ്യർക്കും സമൃദ്ധമായ ധനം നൽകുന്നവന് അത് വന്യാശ്രമപദമാകുന്നു.
12.65.19
सर्वभूतेष्वनुक्रोशं कुर्वतस्तव भारत ।
आनृशंस्ये प्रवृत्तस्य नियतः पुण्यसंचयः ॥ १२.६५.१९ ॥
ഹേ ഭാരതാ, സർവ്വ ഭൂതങ്ങളോടും അനുകമ്പ കാട്ടുകയും കാരുണ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്ന നിനക്ക് പുണ്യസഞ്ചയം ഉറപ്പാണ്.
12.65.20
बालवृद्धेषु कौन्तेय सर्वावस्थं युधिष्ठिर ।
अनुक्रोशक्रिया पार्थ धर्म एष सनातनः ॥ १२.६५.२० ॥
ഹേ കുന്തീപുത്രാ യുധിഷ്ഠിരാ, ഹേ പൃഥാപുത്രാ, ബാലരോടും വൃദ്ധരോടും എല്ലാ അവസ്ഥയിലും അനുകമ്പ കാട്ടുന്നതാണ് ഈ സനാതന ധർമ്മം.
12.65.21
बलात्कृतेषु भूतेषु परित्राणं कुरूद्वह ।
शरणागतेषु कौरव्य परं कारुण्यमाचर ॥ १२.६५.२१ ॥
ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ബലാൽക്കാരത്തിന് ഇരയായ ജീവികളെ രക്ഷിക്കുക. ഹേ കൗരവാ, ശരണം തേടി വന്നവരോട് പരമമായ കാരുണ്യം കാട്ടുക.
12.65.22
चराचराणां भूतानां रक्षणं चापि सर्वशः ।
यथार्हपूजां च तथा कुर्वन्गार्हस्थ्यमावसेत् ॥ १२.६५.२२ ॥
ചരാചരങ്ങളായ സർവ്വ ഭൂതങ്ങളെയും എല്ലാ വിധത്തിലും രക്ഷിച്ചും യഥായോഗ്യം പൂജിച്ചും ഇപ്രകാരം ഗാർഹസ്ഥ്യത്തിൽ വസിക്കണം.
12.65.23
ज्येष्ठानुज्येष्ठपत्नीनां भ्रातॄणां पुत्रनप्तृणाम् ।
निग्रहानुग्रहौ पार्थ गार्हस्थ्यममितं तपः ॥ १२.६५.२३ ॥
ഹേ പൃഥാപുത്രാ, ജ്യേഷ്ഠാനുജന്മാരുടെ ഭാര്യമാരോടും സഹോദരന്മാരോടും പുത്രപൗത്രന്മാരോടും നിഗ്രഹവും അനുഗ്രഹവും കാട്ടുന്നതാണ് ഗാർഹസ്ഥ്യമെന്ന അപരിമിതമായ തപസ്സ്.
12.65.24
साधूनामर्चनीयानां पूजासु विदितात्मनाम् ।
पालनं पुरुषव्याघ्र गृहाश्रमपदं भवेत् ॥ १२.६५.२४ ॥
ഹേ പുരുഷവ്യാഘ്രാ, പൂജ്യരായ, ആത്മജ്ഞരായ സാധുക്കളെ പൂജയിൽ പാലിക്കുന്നതാണ് ഗൃഹാശ്രമത്തിന്റെ സ്ഥാനമാകേണ്ടത്.
12.65.25
आश्रमस्थानि भूतानि यस्य वेश्मनि भारत ।
भुञ्जते विपुलं भोज्यं तद्गार्हस्थ्यं युधिष्ठिर ॥ १२.६५.२५ ॥
ഭാരതാ, ആരുടെ വീട്ടിൽ ആശ്രമങ്ങളിലുള്ള ജീവികൾ സമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നുവോ, അതാണ് ഗാർഹസ്ഥ്യം, യുധിഷ്ഠിരാ.
12.65.26
यः स्थितः पुरुषो धर्मे धात्रा सृष्टे यथार्थवत् ।
आश्रमाणां हि सर्वेषां फलं प्राप्नोत्यनामयम् ॥ १२.६५.२६ ॥
സ്രഷ്ടാവ് നിശ്ചയിച്ചതുപോലെ യഥാർത്ഥമായി ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പുരുഷൻ എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളുടെയും ദോഷരഹിതമായ ഫലം നേടുന്നു.
12.65.27
यस्मिन्न नश्यन्ति गुणाः कौन्तेय पुरुषे सदा ।
आश्रमस्थं तमप्याहुर्नरश्रेष्ठं युधिष्ठिर ॥ १२.६५.२७ ॥
കൗന്തേയാ, ആരിൽ ഗുണങ്ങൾ ഒരിക്കലും നശിക്കുന്നില്ലയോ, ആശ്രമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന അവനെയും നരശ്രേഷ്ഠൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു, യുധിഷ്ഠിരാ.
12.65.28
स्थानमानं कुलेमानं वयोमानं तथैव च ।
कुर्वन्वसति सर्वेषु ह्याश्रमेषु युधिष्ठिर ॥ १२.६५.२८ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, സ്ഥാനമാനവും കുലമാനവും വയോമാനവും പാലിച്ചുകൊണ്ടാണ് മനുഷ്യൻ എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും വസിക്കുന്നത്.
12.65.29
देशधर्मांश्च कौन्तेय कुलधर्मास्तथैव च ।
पालयन्पुरुषव्याघ्र राजा सर्वाश्रमी भवेत् ॥ १२.६५.२९ ॥
കൗന്തേയാ, ദേശധർമ്മങ്ങളും കുലധർമ്മങ്ങളും പാലിച്ചുകൊണ്ട്, പുരുഷവ്യാഘ്രാ, രാജാവ് എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും ഉൾപ്പെട്ടവനാകണം.
12.65.30
काले विभूतिं भूतानामुपहारांस्तथैव च ।
अर्हयन्पुरुषव्याघ्र साधूनामाश्रमे वसेत् ॥ १२.६५.३० ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രാ, ഉചിത കാലത്ത് ജീവികൾക്ക് സമ്പത്തും ഉപഹാരങ്ങളും നൽകി, സാധുക്കളെ ആദരിച്ചുകൊണ്ട് ആശ്രമത്തിൽ വസിക്കണം.
12.65.31
देशधर्मगतश्चापि यो धर्मं प्रत्यवेक्षते ।
सर्वलोकस्य कौन्तेय राजा भवति सोश्रमी ॥ १२.६५.३१ ॥
ദേശധർമ്മം പ്രാപിച്ചവനും ധർമ്മത്തെ നോക്കുന്നവനുമായ രാജാവ് — ഹേ കൗന്തേയ, അവൻ സർവലോകത്തിന്റെയും രാജാവാകുന്നു; അവനാണ് ആശ്രമി.
12.65.32
ये धर्मकुशला लोके धर्मं कुर्वन्ति भारत ।
पालिता यस्य विषये पादांशस्तस्य भूपतेः ॥ १२.६५.३२ ॥
ലോകത്തിൽ ധർമ്മനിപുണരായവർ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; ഹേ ഭാരത, ആരുടെ രാജ്യത്ത് അവർ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുവോ ആ രാജാവിന് അവരുടെ (പുണ്യത്തിന്റെ) നാലിലൊന്ന് ഓഹരി ലഭിക്കുന്നു.
12.65.33
धर्मारामान्धर्मपरान्ये न रक्षन्ति मानवान् ।
पार्थिवाः पुरुषव्याघ्र तेषां पापं हरन्ति ते ॥ १२.६५.३३ ॥
ധർമ്മത്തിൽ രമിക്കുന്നവരെയും ധർമ്മപരായണരായ മനുഷ്യരെയും സംരക്ഷിക്കാത്ത രാജാക്കന്മാർ — ഹേ പുരുഷവ്യാഘ്ര, അവർ അവരുടെ പാപം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
12.65.34
ये च रक्षासहायाः स्युः पार्थिवानां युधिष्ठिर ।
ते चैवांशहराः सर्वे धर्मे परकृतेऽनघ ॥ १२.६५.३४ ॥
രാജാക്കന്മാരുടെ സംരക്ഷണത്തിന് സഹായികളായവർ — ഹേ യുധിഷ്ഠിര, അവരെല്ലാം ആ ഓഹരിയുടെ പങ്കാളികളാകുന്നു; ഹേ അനഘ, മറ്റുള്ളവർ ചെയ്ത ധർമ്മത്തിലും (അവർ പങ്കാളികളാകുന്നു).
12.65.35
सर्वाश्रमपदेऽप्याहुर्गार्हस्थ्यं दीप्तनिर्णयम् ।
पावनं पुरुषव्याघ्र यद्वयं पर्युपास्महे ॥ १२.६५.३५ ॥
എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളുടെയും സ്ഥാനത്തും ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തെ പ്രകാശമാനമായ നിർണയമുള്ളതും പാവനവുമെന്ന് പറയുന്നു; ഹേ പുരുഷവ്യാഘ്ര, അതിനെയാണ് നാം ഉപാസിക്കുന്നത്.
12.65.36
आत्मोपमस्तु भूतेषु यो वै भवति मानवः ।
न्यस्तदण्डो जितक्रोधः प्रेत्येह लभते सुखम् ॥ १२.६५.३६ ॥
എല്ലാ ജീവികളെയും തന്നെപ്പോലെ കാണുന്നവനും, ദണ്ഡം ഉപേക്ഷിച്ചവനും, ക്രോധത്തെ ജയിച്ചവനുമായ മനുഷ്യൻ ഇവിടെയും മരണശേഷവും സുഖം നേടുന്നു.
12.65.37
धर्मोच्छ्रिता सत्यजला शीलयष्टिर्दमध्वजा ।
त्यागवाताध्वगा शीघ्रा नौस्तया सन्तरिष्यति ॥ १२.६५.३७ ॥
ധർമ്മത്തിൽ ഉയർന്നതും സത്യമാകുന്ന ജലമുള്ളതും ശീലമാകുന്ന കൊടിമരമുള്ളതും ദമമാകുന്ന കൊടിയുള്ളതും ത്യാഗമാകുന്ന കാറ്റിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതുമായ ഒരു വേഗമുള്ള തോണിയുണ്ട്; അതിനാൽ മനുഷ്യൻ കരകടക്കും.
12.65.38
यदा सर्वत्र निर्मुक्तः कामो नास्य हृदि स्थितः ।
यदा सत्यान्वितो वृत्तैस्तदा ब्रह्म सम श्नुते ॥ १२.६५.३८ ॥
എല്ലായിടത്തും കാമം വിട്ടൊഴിഞ്ഞ്, അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലനിൽക്കാതെ, സത്യവും സദാചാരവും ഉള്ളവനാകുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അവൻ ബ്രഹ്മത്തിന് തുല്യനാകുന്നു.
12.65.39
सुप्रसन्नस्तु भावेन योगेन च नराधिप ।
धर्मं पुरुषशार्दूल प्राप्स्यसे पालने रतः ॥ १२.६५.३९ ॥
നരാധിപാ, ഭാവത്താലും യോഗത്താലും നന്നായി പ്രസന്നനായി, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, പാലനത്തിൽ രമിക്കുന്നവനായി നീ ധർമ്മം നേടും.
12.65.40
वेदाध्ययनशीलानां विप्राणां साधुकर्मणाम् ।
पालने यत्नमातिष्ठ सर्वलोकस्य चानघ ॥ १२.६५.४० ॥
പാപരഹിതാ, വേദാധ്യയനശീലരായ, സത്കർമ്മികളായ ബ്രാഹ്മണരെയും സർവലോകത്തെയും പാലിക്കാൻ യത്നം ചെയ്യുക.
12.65.41
वने चरन्ति ये धर्ममाश्रमेषु च भारत ।
रक्षणात्तच्छतगुणं धर्मं प्राप्नोति पार्थिवः ॥ १२.६५.४१ ॥
ഭാരതാ, വനങ്ങളിലും ആശ്രമങ്ങളിലും ധർമ്മം ആചരിക്കുന്നവരെ രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ രാജാവ് അവരുടെ ധർമ്മത്തിന്റെ നൂറിരട്ടി നേടുന്നു.
12.65.42
एष ते विविधो धर्मः पाण्डवश्रेष्ठ कीर्तितः ।
युधिष्ठिर त्वमेनं वै पूर्वं दृष्टं सनातनम् ॥ १२.६५.४२ ॥
പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്ക് ഈ വിവിധ ധർമ്മം പറയപ്പെട്ടു. യുധിഷ്ഠിരാ, ഈ സനാതനധർമ്മം നീ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
12.65.43
चातुराश्रम्यमैकाग्र्यं चातुर्वर्ण्यं च पाण्डवं ।
धर्मं पुरुषशार्दूल प्राप्स्यसे पालने रतः ॥ १२.६५.४३ ॥
പാണ്ഡവാ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, പ്രജാപാലനത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നതിനാൽ നീ നാലാശ്രമധർമ്മവും ഏകാഗ്രതയും നാലുവർണ്ണധർമ്മവും പ്രാപിക്കും.