Mahābhārata · Adhyāya 12.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.69.1
दण्डनीतिश्च राजा च समस्तौ तावुभावपि ।
तत्र किं कुर्वतः सिद्धिस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.६९.१ ॥
La ciencia del castigo (daṇḍanīti) y el rey son ambos iguales. ¿Qué éxito alcanza quien hace qué en ese caso? Abuelo, dímelo.
12.69.2
माहात्म्यं दण्डनीत्यास्तु साध्यं शब्दैः सहेतुकैः ।
शृणु मे शंसतो राजन्यथावदिह भारत ॥ १२.६९.२ ॥
La grandeza de la ciencia del castigo debe declararse con palabras y razones. Escúchame, oh rey, oh descendiente de Bharata, mientras lo expongo aquí tal como es.
12.69.3
दण्डनीतिः स्वधर्मेषु चातुर्वर्ण्यं नियच्छति ।
प्रयुक्ता स्वामिना सम्यगधर्मेभ्यो नियच्छति ॥ १२.६९.३ ॥
La ciencia del castigo mantiene a los cuatro órdenes sociales dentro de sus propios deberes; cuando el señor la aplica debidamente, los contiene de la injusticia.
12.69.4
चातुर्वर्ण्ये स्वधर्मस्थे मर्यादानामसंकरे ।
दण्डनीतिकृते क्षेमे प्रजानामकुतोभये ॥ १२.६९.४ ॥
Cuando los cuatro órdenes sociales permanecen en sus deberes y los límites no se confunden, la seguridad y la ausencia de temor en cualquier parte llegan a los súbditos gracias a la ciencia del castigo.
12.69.5
सोमे प्रयत्नं कुर्वन्ति वयो वर्णा यथाविधि ।
तस्मादेव मनुष्याणां सुखं विद्धि समाहितम् ॥ १२.६९.५ ॥
Las etapas de la vida y los órdenes sociales se esfuerzan, según lo prescrito, por el bienestar (soma). Por eso, sabe que la felicidad de los hombres está asegurada.
12.69.6
कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् ।
इति ते संशयो माभूद्राजा कालस्य कारणम् ॥ १२.६९.६ ॥
¿Es el tiempo la causa del rey, o es el rey la causa del tiempo? Que no te quede esta duda: el rey es la causa del tiempo.
12.69.7
दण्डनीत्यां यदा राजा सम्यक्कार्त्स्न्येन वर्तते ।
तदा कृतयुगं नाम कालः श्रेष्ठः प्रवर्तते ॥ १२.६९.७ ॥
Cuando el rey gobierna plenamente y con rectitud según la ciencia del gobierno (daṇḍanīti), entonces surge la mejor de las edades, llamada Kṛtayuga.
12.69.8
भवेत्कृतयुगे धर्मो नाधर्मो विद्यते क्वचित् ।
सर्वेषामेव वर्णानां नाधर्मे रमते मनः ॥ १२.६९.८ ॥
En la edad Kṛta existe el dharma; el adharma no se encuentra en ninguna parte, y la mente de todos los varṇas no se complace en el adharma.
12.69.9
योगक्षेमाः प्रवर्तन्ते प्रजानां नात्र संशयः ।
वैदिकानि च कर्माणि भवन्त्यपि गुणान्युत ॥ १२.६९.९ ॥
El bienestar y la seguridad (yoga-kṣema) del pueblo prevalecen, sin duda alguna; también los ritos védicos se vuelven fructíferos.
12.69.10
ऋतवश्च सुखाः सर्वे भवन्त्युत निरामयाः ।
प्रसीदन्ति नराणां च स्वरवर्णमनांसि च ॥ १२.६९.१० ॥
Todas las estaciones se vuelven agradables y libres de enfermedad; las voces, los colores y las mentes de los hombres se alegran.
12.69.11
व्याधयो न भवन्त्यत्र नाल्पायुर्दृश्यते नरः ।
विधवा न भवन्त्यत्र नृशंसो नात्र जायते ॥ १२.६९.११ ॥
Aquí no surgen enfermedades, ni se ve a ningún hombre de vida breve; aquí no hay viudas y aquí no nace ningún hombre cruel.
12.69.12
अकृष्टपच्या पृथिवी भवन्त्योषधयस्तथा ।
त्वक्पत्रफलमूलानि वीर्यवन्ति भवन्ति च ॥ १२.६९.१२ ॥
La tierra se vuelve la que da fruto sin ser arada, y así también las hierbas; la corteza, las hojas, los frutos y las raíces se vuelven potentes.
12.69.13
नाधर्मो विद्यते तत्र धर्म एव तु केवलम् ।
इति कार्तयुगानेतान्गुणान्विद्धि युधिष्ठिर ॥ १२.६९.१३ ॥
Allí no existe la injusticia, solo existe el dharma. Así, oh Yudhiṣṭhira, conoce estas cualidades de la edad Kṛta.
12.69.14
दण्डनीत्या यदा राजा त्रीनंशाननुवर्तते ।
चतुर्थमंशमुत्सृज्य तदा त्रेता प्रवर्तते ॥ १२.६९.१४ ॥
Cuando el rey, mediante la política del castigo, sigue tres partes y abandona la cuarta, entonces comienza la edad Tretā.
12.69.15
अधर्मस्य चतुर्थांशस्त्रीनंशाननुवर्तते ।
कृष्टपच्यैव पृथिवी भवन्त्योषधयस्तथा ॥ १२.६९.१५ ॥
La cuarta parte de la injusticia sigue a tres partes; entonces la tierra aún da frutos al ser labrada, y las hierbas igualmente.
12.69.16
अर्धं त्यक्त्वा यदा राजा नीत्यर्धमनुवर्तते ।
ततस्तु द्वापरं नाम स कालः संप्रवर्तते ॥ १२.६९.१६ ॥
Cuando el rey, abandonando la mitad, sigue la otra mitad mediante la política, entonces comienza aquel tiempo llamado edad Dvāpara.
12.69.17
अशुभस्य यदा त्वर्धं द्वावंशावनुवर्तते ।
कुष्टपच्यैव पृथिवी भवत्यर्धफला तथा ॥ १२.६९.१७ ॥
Cuando la mitad del mal sigue a dos partes, la tierra se vuelve de maduración difícil y produce solo la mitad de sus frutos.
12.69.18
दण्डनीतिं परित्यज्य यदा कार्त्स्न्येन भूमिपः ।
प्रजाः क्लिश्नात्ययोगेन प्रवर्तेत तदा कलिः ॥ १२.६९.१८ ॥
Cuando el rey, abandonando por completo la política del castigo, aflige a sus súbditos por la desorden, entonces surge Kali.
12.69.19
कलावधर्मो भूयिष्ठो धर्मो भवति न क्वचित् ।
सर्वेषामेव वर्णानां स्वधर्माच्च्यवते मनः ॥ १२.६९.१९ ॥
En la edad de Kali la adharma será abundante y el dharma no permanecerá en ninguna parte; la mente de todas las castas se apartará de su propio deber (svadharma).
12.69.20
शूद्रा भैक्षेण जीवन्ति ब्राह्मणाः परिचर्यया ।
योगक्षेमस्य नाशश्च वर्तते वर्णसंकरः ॥ १२.६९.२० ॥
Los śūdras vivirán de la mendicidad y los brahmanes del servicio; se perderá el bienestar (yoga-kṣema) y surgirá la confusión de las castas (varṇa-saṃkara).
12.69.21
वैदिकानि च कर्माणि भवन्ति विगुणान्युत ।
ऋतवो न सुखाः सर्वे भवन्त्यामयिनस्तथा ॥ १२.६९.२१ ॥
También los ritos védicos se volverán defectuosos, y no todas las estaciones serán agradables; todas las personas enfermarán.
12.69.22
ह्रसन्त च मनुष्याणां स्वरवर्णमनांस्युत ।
व्याधयश्च भवन्त्यत्र म्रियन्ते चाशतायुषः ॥ १२.६९.२२ ॥
Disminuirán la voz, el color y las mentes de los hombres; aquí surgirán las enfermedades y la gente morirá antes de cumplir cien años de vida.
12.69.23
विधवाश्च भवन्त्यत्र नृशंसा जायते प्रजा ।
क्वचिद्वर्षति पर्जन्यः क्वचित्सस्यं प्ररोहति ॥ १२.६९.२३ ॥
Aquí las mujeres quedarán viudas y nacerá una descendencia cruel; a veces la nube de lluvia descargará, y a veces brotarán las cosechas.
12.69.24
रसाः सर्वे क्षयं यान्ति यदा नेच्छति भूमिपः ।
प्रजाः संरक्षितुं सम्यग्दण्डनीतिसमाहितः ॥ १२.६९.२४ ॥
Cuando el rey no desea proteger bien a sus súbditos y no se mantiene firme en la ciencia del gobierno por el castigo (daṇḍa-nīti), todos los jugos (rasa) se marchitan.
12.69.25
राजा कृतयुगस्रष्टा त्रेताया द्वापरस्य च ।
युगस्य च चतुर्थस्य राजा भवति कारणम् ॥ १२.६९.२५ ॥
El rey es el creador de la edad Kṛta, y también de las edades Tretā y Dvāpara; y el rey llega a ser la causa de la cuarta edad.
12.69.26
कृतस्य करणाद्राजा स्वर्गमत्यन्तमश्नुते ।
त्रेतायाः करणाद्राजा स्वर्गं नात्यन्तमश्नुते ॥ १२.६९.२६ ॥
Al producir la edad Kṛta, el rey alcanza plenamente el cielo; al producir la edad Tretā, el rey no alcanza plenamente el cielo.
12.69.27
प्रवर्तनाद्द्वापरस्य यथाभागमुपाश्नुते ।
कलेः प्रवर्तनाद्राजा पापमत्यन्तमश्नुते ॥ १२.६९.२७ ॥
Al propiciar la edad Dvāpara, el rey obtiene su recompensa según su parte; al propiciar la edad Kali, el rey incurre plenamente en el pecado.
12.69.28
ततो वसति दुष्कर्मा नरके शाश्वतीः समाः ।
प्रजानां कल्मषे मग्नोऽकीर्ति पापं च विन्दति ॥ १२.६९.२८ ॥
Entonces ese rey malhechor mora en el infierno durante años eternos; hundido en la mancha de sus súbditos, obtiene infamia y pecado.
12.69.29
दण्डनीतिं पुरस्कृत्य क्षत्रियेण विजानता ।
लिप्सितव्यमलभ्यं च लब्धं रक्ष्यं च भारत।
योगक्षेमाः प्रवर्तन्ते प्रजानां नात्र संशयः ॥ १२.६९.२९ ॥
Teniendo ante sí la política del castigo, el kṣatriya sabio debe procurar lo no alcanzado y proteger lo alcanzado, oh Bhārata; el bienestar de los súbditos avanza por ello, no hay duda.
12.69.30
लोकस्य सीमन्तकरी मर्यादा लोकपावनी ।
सम्यङ्गीता दण्डनीतिर्यथा माता यथा पिता ॥ १२.६९.३० ॥
La política del castigo es el límite que traza la división del mundo y purifica el mundo; bien cantada, la política del castigo es como una madre y como un padre.
12.69.31
यस्यां भवन्ति भूतानि तद्विद्धि भरतर्षभ ।
एष एव परो धर्मो यद्राजा दण्डनीतिमान् ॥ १२.६९.३१ ॥
Sabe, oh toro de los Bharatas, que aquello en lo que existen los seres: este es, en verdad, el dharma supremo, que el rey posea la ciencia del castigo (daṇḍanīti).
12.69.32
तस्मात्कौरव्य धर्मेण प्रजाः पालय नीतिमान् ।
एवं वृत्तः प्रजा रक्षन्स्वर्गं जेतासि दुर्जयम् ॥ १२.६९.३२ ॥
Por tanto, oh descendiente de Kuru, con sabiduría, protege a tus súbditos conforme al dharma. Conduciéndote así y protegiendo al pueblo, conquistarás el cielo inconquistable.