మహాభారతం · అధ్యాయం 12.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.69.1
दण्डनीतिश्च राजा च समस्तौ तावुभावपि ।
तत्र किं कुर्वतः सिद्धिस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.६९.१ ॥
దండనీతి, రాజు ఈ రెండూ సమానమే. అక్కడ ఏమి చేస్తే సిద్ధి కలుగుతుంది? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
12.69.2
माहात्म्यं दण्डनीत्यास्तु साध्यं शब्दैः सहेतुकैः ।
शृणु मे शंसतो राजन्यथावदिह भारत ॥ १२.६९.२ ॥
దండనీతి మహిమను కారణాలతో కూడిన మాటలతో చెప్పాలి. ఓ రాజా, భరతవంశీయుడా, నేను చెప్పేది ఇక్కడ యథావత్తుగా విను.
12.69.3
दण्डनीतिः स्वधर्मेषु चातुर्वर्ण्यं नियच्छति ।
प्रयुक्ता स्वामिना सम्यगधर्मेभ्यो नियच्छति ॥ १२.६९.३ ॥
దండనీతి నాలుగు వర్ణాలను వారి స్వధర్మాలలో నియమిస్తుంది. యజమాని సరిగా ప్రయోగిస్తే అది అధర్మం నుండి నియంత్రిస్తుంది.
12.69.4
चातुर्वर्ण्ये स्वधर्मस्थे मर्यादानामसंकरे ।
दण्डनीतिकृते क्षेमे प्रजानामकुतोभये ॥ १२.६९.४ ॥
నాలుగు వర్ణాలు తమ స్వధర్మంలో నిలిచి, మర్యాదలు కలవకుండా ఉన్నప్పుడు, దండనీతి వల్ల ప్రజలకు క్షేమమూ, ఎక్కడి నుంచీ భయం లేకుండా ఉండటమూ కలుగుతుంది.
12.69.5
सोमे प्रयत्नं कुर्वन्ति वयो वर्णा यथाविधि ।
तस्मादेव मनुष्याणां सुखं विद्धि समाहितम् ॥ १२.६९.५ ॥
వయస్సు, వర్ణాలవారు విధి ప్రకారం సోమం (సుఖసమృద్ధి) కోసం ప్రయత్నిస్తారు. కాబట్టి మనుషుల సుఖం స్థిరమైనదని తెలుసుకో.
12.69.6
कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् ।
इति ते संशयो माभूद्राजा कालस्य कारणम् ॥ १२.६९.६ ॥
కాలమే రాజుకు కారణమా, లేక రాజే కాలానికి కారణమా? నీకు ఈ సందేహం ఉండకూడదు: రాజే కాలానికి కారణం.
12.69.7
दण्डनीत्यां यदा राजा सम्यक्कार्त्स्न्येन वर्तते ।
तदा कृतयुगं नाम कालः श्रेष्ठः प्रवर्तते ॥ १२.६९.७ ॥
రాజు దండనీతిలో పూర్తిగా, సరిగ్గా వర్తించినప్పుడు, అప్పుడు కృతయుగం అనే శ్రేష్ఠ కాలం ప్రవర్తిస్తుంది.
12.69.8
भवेत्कृतयुगे धर्मो नाधर्मो विद्यते क्वचित् ।
सर्वेषामेव वर्णानां नाधर्मे रमते मनः ॥ १२.६९.८ ॥
కృతయుగంలో ధర్మం ఉంటుంది; ఎక్కడా అధర్మం కనిపించదు. అన్ని వర్ణాల వారి మనస్సు అధర్మంలో రమించదు.
12.69.9
योगक्षेमाः प्रवर्तन्ते प्रजानां नात्र संशयः ।
वैदिकानि च कर्माणि भवन्त्यपि गुणान्युत ॥ १२.६९.९ ॥
ప్రజలకు యోగక్షేమాలు జరుగుతాయి; ఇందులో సందేహం లేదు. వైదిక కర్మలు కూడా ఫలప్రదమవుతాయి.
12.69.10
ऋतवश्च सुखाः सर्वे भवन्त्युत निरामयाः ।
प्रसीदन्ति नराणां च स्वरवर्णमनांसि च ॥ १२.६९.१० ॥
అన్ని ఋతువులూ సుఖకరంగా, రోగరహితంగా ఉంటాయి; మనుషుల స్వరం, వర్ణం, మనస్సు ప్రసన్నంగా ఉంటాయి.
12.69.11
व्याधयो न भवन्त्यत्र नाल्पायुर्दृश्यते नरः ।
विधवा न भवन्त्यत्र नृशंसो नात्र जायते ॥ १२.६९.११ ॥
ఇక్కడ వ్యాధులు ఉండవు; అల్పాయువు గల మనిషి కనిపించడు. ఇక్కడ వితంతువులు ఉండరు; క్రూరుడు ఇక్కడ జన్మించడు.
12.69.12
अकृष्टपच्या पृथिवी भवन्त्योषधयस्तथा ।
त्वक्पत्रफलमूलानि वीर्यवन्ति भवन्ति च ॥ १२.६९.१२ ॥
దున్నకుండానే పండే భూమి అవుతుంది; ఓషధులు కూడా అలాగే. బెరడు, ఆకులు, ఫలాలు, వేళ్లు కూడా బలవంతమవుతాయి.
12.69.13
नाधर्मो विद्यते तत्र धर्म एव तु केवलम् ।
इति कार्तयुगानेतान्गुणान्विद्धि युधिष्ठिर ॥ १२.६९.१३ ॥
అక్కడ అధర్మం ఉండదు, కేవలం ధర్మమే ఉంటుంది. ఓ యుధిష్ఠిరా, ఇవి కృతయుగపు గుణాలని తెలుసుకో.
12.69.14
दण्डनीत्या यदा राजा त्रीनंशाननुवर्तते ।
चतुर्थमंशमुत्सृज्य तदा त्रेता प्रवर्तते ॥ १२.६९.१४ ॥
రాజు దండనీతితో మూడు భాగాలను అనుసరించి నాల్గవ భాగాన్ని విడిచిపెట్టినప్పుడు, త్రేతాయుగం ప్రారంభమవుతుంది.
12.69.15
अधर्मस्य चतुर्थांशस्त्रीनंशाननुवर्तते ।
कृष्टपच्यैव पृथिवी भवन्त्योषधयस्तथा ॥ १२.६९.१५ ॥
అధర్మం యొక్క నాల్గవ భాగం మూడు భాగాలను అనుసరిస్తుంది; అప్పుడు భూమి దున్నితే పండేదిగా ఉంటుంది, ఓషధులూ అలాగే ఉంటాయి.
12.69.16
अर्धं त्यक्त्वा यदा राजा नीत्यर्धमनुवर्तते ।
ततस्तु द्वापरं नाम स कालः संप्रवर्तते ॥ १२.६९.१६ ॥
రాజు సగభాగాన్ని విడిచిపెట్టి నీతితో సగభాగాన్ని అనుసరించినప్పుడు, ఆ కాలం ద్వాపరం అనే పేరుతో ప్రారంభమవుతుంది.
12.69.17
अशुभस्य यदा त्वर्धं द्वावंशावनुवर्तते ।
कुष्टपच्यैव पृथिवी भवत्यर्धफला तथा ॥ १२.६९.१७ ॥
అశుభంలో సగం రెండు భాగాలను అనుసరించినప్పుడు, భూమి కష్టంగా పండేదిగా, సగం ఫలమిచ్చేదిగా అవుతుంది.
12.69.18
दण्डनीतिं परित्यज्य यदा कार्त्स्न्येन भूमिपः ।
प्रजाः क्लिश्नात्ययोगेन प्रवर्तेत तदा कलिः ॥ १२.६९.१८ ॥
రాజు దండనీతిని పూర్తిగా విడిచిపెట్టి, అయోగంతో ప్రజలను బాధపెట్టినప్పుడు, కలి ప్రారంభమవుతుంది.
12.69.19
कलावधर्मो भूयिष्ठो धर्मो भवति न क्वचित् ।
सर्वेषामेव वर्णानां स्वधर्माच्च्यवते मनः ॥ १२.६९.१९ ॥
కలియుగంలో అధర్మమే అధికంగా ఉంటుంది, ధర్మం ఎక్కడా నిలవదు. అన్ని వర్ణాల వారి మనస్సు తమ స్వధర్మం నుండి తొలగిపోతుంది.
12.69.20
शूद्रा भैक्षेण जीवन्ति ब्राह्मणाः परिचर्यया ।
योगक्षेमस्य नाशश्च वर्तते वर्णसंकरः ॥ १२.६९.२० ॥
శూద్రులు భిక్షతో జీవిస్తారు, బ్రాహ్మణులు సేవతో జీవిస్తారు. యోగక్షేమం నశిస్తుంది; వర్ణసంకరం ఏర్పడుతుంది.
12.69.21
वैदिकानि च कर्माणि भवन्ति विगुणान्युत ।
ऋतवो न सुखाः सर्वे भवन्त्यामयिनस्तथा ॥ १२.६९.२१ ॥
వైదిక కర్మలు కూడా లోపభూయిష్టమవుతాయి. ఋతువులన్నీ సుఖకరంగా ఉండవు, ప్రజలు రోగగ్రస్తులవుతారు.
12.69.22
ह्रसन्त च मनुष्याणां स्वरवर्णमनांस्युत ।
व्याधयश्च भवन्त्यत्र म्रियन्ते चाशतायुषः ॥ १२.६९.२२ ॥
మనుషుల స్వరం, వర్ణం, మనసు క్షీణిస్తాయి; ఇక్కడ వ్యాధులు పుడతాయి, వందేళ్లు నిండకముందే ప్రజలు మరణిస్తారు.
12.69.23
विधवाश्च भवन्त्यत्र नृशंसा जायते प्रजा ।
क्वचिद्वर्षति पर्जन्यः क्वचित्सस्यं प्ररोहति ॥ १२.६९.२३ ॥
ఇక్కడ స్త్రీలు వితంతువులవుతారు, సంతానం క్రూరులుగా పుడుతుంది. ఎక్కడో వాన కురుస్తుంది, ఎక్కడో పంట మొలుస్తుంది.
12.69.24
रसाः सर्वे क्षयं यान्ति यदा नेच्छति भूमिपः ।
प्रजाः संरक्षितुं सम्यग्दण्डनीतिसमाहितः ॥ १२.६९.२४ ॥
రాజు ప్రజలను సరిగ్గా రక్షించాలనుకోకుండా, దండనీతిలో నిలవనప్పుడు, సమస్త రసాలు క్షీణిస్తాయి.
12.69.25
राजा कृतयुगस्रष्टा त्रेताया द्वापरस्य च ।
युगस्य च चतुर्थस्य राजा भवति कारणम् ॥ १२.६९.२५ ॥
రాజు కృతయుగానికి సృష్టికర్త; త్రేతా, ద్వాపరాలకూ; నాలుగో యుగానికీ రాజే కారణమవుతాడు.
12.69.26
कृतस्य करणाद्राजा स्वर्गमत्यन्तमश्नुते ।
त्रेतायाः करणाद्राजा स्वर्गं नात्यन्तमश्नुते ॥ १२.६९.२६ ॥
కృతయుగాన్ని సృష్టించడం వల్ల రాజు పూర్తిగా స్వర్గాన్ని పొందుతాడు; త్రేతను సృష్టించడం వల్ల రాజు పూర్తిగా స్వర్గాన్ని పొందడు.
12.69.27
प्रवर्तनाद्द्वापरस्य यथाभागमुपाश्नुते ।
कलेः प्रवर्तनाद्राजा पापमत्यन्तमश्नुते ॥ १२.६९.२७ ॥
ద్వాపరాన్ని ప్రవర్తింపజేయడం వల్ల రాజు తన భాగానికి తగిన ఫలాన్ని పొందుతాడు; కలిని ప్రవర్తింపజేయడం వల్ల రాజు పూర్తిగా పాపాన్ని పొందుతాడు.
12.69.28
ततो वसति दुष्कर्मा नरके शाश्वतीः समाः ।
प्रजानां कल्मषे मग्नोऽकीर्ति पापं च विन्दति ॥ १२.६९.२८ ॥
అప్పుడు ఆ దుష్కర్ముడైన రాజు నరకంలో శాశ్వత కాలం నివసిస్తాడు; ప్రజల కల్మషంలో మునిగి అపకీర్తిని, పాపాన్ని పొందుతాడు.
12.69.29
दण्डनीतिं पुरस्कृत्य क्षत्रियेण विजानता ।
लिप्सितव्यमलभ्यं च लब्धं रक्ष्यं च भारत।
योगक्षेमाः प्रवर्तन्ते प्रजानां नात्र संशयः ॥ १२.६९.२९ ॥
దండనీతిని ముందుంచుకుని జ్ఞాని క్షత్రియుడు పొందలేనిదాన్ని పొందాలి, పొందినదాన్ని రక్షించాలి, ఓ భారతా; ప్రజల యోగక్షేమాలు సాగుతాయి, ఇందులో సందేహం లేదు.
12.69.30
लोकस्य सीमन्तकरी मर्यादा लोकपावनी ।
सम्यङ्गीता दण्डनीतिर्यथा माता यथा पिता ॥ १२.६९.३० ॥
దండనీతి లోకానికి హద్దును గీసి లోకాన్ని పవిత్రం చేసే మర్యాద; సమ్యక్‌గా చెప్పబడిన దండనీతి తల్లిదండ్రుల వంటిది.
12.69.31
यस्यां भवन्ति भूतानि तद्विद्धि भरतर्षभ ।
एष एव परो धर्मो यद्राजा दण्डनीतिमान् ॥ १२.६९.३१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, దేనిలో ప్రాణులు నిలుస్తాయో దానిని తెలుసుకో. దండనీతిని కలిగి ఉండటమే రాజుకు పరమధర్మం.
12.69.32
तस्मात्कौरव्य धर्मेण प्रजाः पालय नीतिमान् ।
एवं वृत्तः प्रजा रक्षन्स्वर्गं जेतासि दुर्जयम् ॥ १२.६९.३२ ॥
కౌరవా, కాబట్టి నీతిమంతుడవై ధర్మంతో ప్రజలను పాలించు. ఈ విధంగా ప్రవర్తిస్తూ ప్రజలను రక్షిస్తే, జయించరాని స్వర్గాన్ని నీవు జయిస్తావు.