മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.71.1
कथं राजा प्रजा रक्षन्नाधिबन्धेन युज्यते ।
धर्मे च नापराध्नोति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.७१.१ ॥
രാജാവ് പ്രജകളെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ മനോബന്ധനത്തിൽ എങ്ങനെ കുടുങ്ങാതിരിക്കുന്നു, ധർമ്മത്തിൽ എങ്ങനെ പിഴവു വരുത്താതിരിക്കുന്നു? പിതാമഹാ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
12.71.2
समासेनैव ते राजन्धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान् ।
विस्तरेणैव धर्माणां न जात्वन्तमवाप्नुयात् ॥ १२.७१.२ ॥
രാജാവേ, ശാശ്വതമായ ധർമ്മങ്ങളെ നിനക്ക് ചുരുക്കമായി ഞാൻ പറയാം; ധർമ്മങ്ങളെ വിസ്തരിച്ചു പറഞ്ഞാലും അവയുടെ അന്തം ആരും പ്രാപിക്കുകയില്ല.
12.71.3
धर्मनिष्ठाञ्श्रुतवतो देवव्रतसमाहितान् ।
अर्चितान्वासयेथास्त्वं गृहे गुणवतो द्विजान् ॥ १२.७१.३ ॥
ധർമ്മനിഷ്ഠരും ശാസ്ത്രജ്ഞരും ദേവവ്രതനിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ചവരും ഗുണവാന്മാരുമായ ദ്വിജന്മാരെ ആദരിച്ച് നിന്റെ വീട്ടിൽ പാർപ്പിക്കണം.
12.71.4
प्रत्युत्थायोपसंगृह्य चरणावभिवाद्य च ।
अथ सर्वाणि कुर्वीथाः कार्याणि सपुरोहितः ॥ १२.७१.४ ॥
എഴുന്നേറ്റ് അവരുടെ അടുത്തുചെന്ന് പാദങ്ങളെ സ്പർശിച്ച് വണങ്ങി, പിന്നീട് പുരോഹിതനോടൊപ്പം എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നീ ചെയ്യണം.
12.71.5
धर्मकार्याणि निर्वर्त्य मङ्गलानि प्रयुज्य च ।
ब्राह्मणान्वाचयेथास्त्वमर्थसिद्धिजयाशिषः ॥ १२.७१.५ ॥
ധർമ്മകർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി മംഗളകർമ്മങ്ങൾ നടത്തിയ ശേഷം, അർത്ഥസിദ്ധിയും വിജയവും നൽകുന്ന ആശീർവാദങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണരെക്കൊണ്ട് ചൊല്ലിക്കണം.
12.71.6
आर्जवेन च संपन्नो धृत्या बुद्ध्या च भारत ।
धर्मार्थौ प्रतिगृह्णीयात्कामक्रोधौ च वर्जयेत् ॥ १२.७१.६ ॥
ഭാരതാ, ഋജുത്വവും ധൈര്യവും ബുദ്ധിയും ഉള്ളവനായി ധർമ്മവും അർത്ഥവും സ്വീകരിക്കണം; കാമവും ക്രോധവും വർജ്ജിക്കണം.
12.71.7
कामक्रोधौ पुरस्कृत्य योऽर्थं राजाऽनुतिष्ठति ।
न स धर्मं न चाप्यर्थं प्रतिगृह्णाति बालिशः ॥ १२.७१.७ ॥
കാമക്രോധങ്ങളെ മുന്നിൽ നിർത്തി അർത്ഥത്തെ പിന്തുടരുന്ന രാജാവ്, ആ മൂഢൻ ധർമ്മത്തെയും അർത്ഥത്തെയും നേടുന്നില്ല.
12.71.8
मा स्म लुब्धांश्च मूर्खांश्च कामार्थे च प्रयूयुजः ।
अलुब्धान्बुद्धिसंपन्नान्सर्वकर्मसु योजयेत् ॥ १२.७१.८ ॥
ലോഭികളെയും മൂഢരെയും കാമാർത്ഥകാര്യങ്ങളിൽ നിയോഗിക്കരുത്; ലോഭമില്ലാത്ത ബുദ്ധിമാന്മാരെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലും നിയോഗിക്കണം.
12.71.9
मूर्खो ह्यधिकृतोऽर्थेषु कार्याणामविशारदः ।
प्रजाः क्लिश्नात्ययोगेन कामक्रोधसमन्वितः ॥ १२.७१.९ ॥
മൂഢൻ അർത്ഥകാര്യങ്ങളിൽ അധികാരിയാക്കപ്പെട്ടാൽ, കാര്യങ്ങളിൽ അവിദഗ്ധനായി, കാമക്രോധങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനായി, അനുചിതമാർഗ്ഗത്താൽ പ്രജകളെ പീഡിപ്പിക്കും.
12.71.10
बलिषष्ठेन शुल्केन दण्डेनाथापराधिनाम् ।
शास्त्रानीतेन लिप्सेथा वेतनेन धनागमम् ॥ १२.७१.१० ॥
ആറിലൊന്ന് നികുതി, ചുങ്കം, കുറ്റവാളികളുടെ ദണ്ഡം എന്നിവയിലൂടെയും ശാസ്ത്രാനുസൃതമായ വേതനത്തിലൂടെയും ധനാഗമം നേടാൻ ശ്രമിക്കുക.
12.71.11
दापयित्वा करं धर्म्यं राष्ट्रं नीत्या यथाविधि ।
तथैतं कल्पयेद्राजा योगक्षेममतन्द्रितः ॥ १२.७१.११ ॥
രാഷ്ട്രത്തിൽ നിന്ന് ധർമ്മ്യമായ കരം നീതിയോടെ യഥാവിധി വസൂലാക്കി, രാജാവ് അലസതയില്ലാതെ ഇപ്രകാരം യോഗക്ഷേമം ക്രമീകരിക്കണം.
12.71.12
गोपायितारं दातारं धर्मनित्यमतन्द्रितम् ।
अकामद्वेषसंयुक्तमनुरज्यन्ति मानवाः ॥ १२.७१.१२ ॥
സംരക്ഷകനും ദാതാവും ധർമ്മത്തിൽ നിത്യം നിലകൊള്ളുന്നവനും അലസതയില്ലാത്തവനും കാമദ്വേഷങ്ങളില്ലാത്തവനുമായവനോട് മനുഷ്യർ അനുരക്തരാകുന്നു.
12.71.13
तस्माद्धर्मेण लाभेन लिप्सेथास्त्वं धनागमम् ।
धर्मार्थावध्रुवौ तस्य यो न शास्त्रपरो भवेत् ॥ १२.७१.१३ ॥
അതിനാൽ നീ ധർമ്മപരമായ ലാഭത്തിലൂടെ ധനാഗമം ആഗ്രഹിക്കണം. ശാസ്ത്രത്തിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കാത്തവന്റെ ധർമ്മവും അർത്ഥവും അസ്ഥിരമാകും.
12.71.14
अपशास्त्रधनो राजा संचयं नाधिगच्छति ।
अस्थाने चास्य तद्वित्तं सर्वमेव विनश्यति ॥ १२.७१.१४ ॥
ശാസ്ത്രവിരുദ്ധമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ ധനം നേടുന്ന രാജാവിന് സഞ്ചയം ലഭിക്കുന്നില്ല. അവന്റെ ആ ധനം അനുചിത സ്ഥാനത്ത് ചെലവായി പൂർണ്ണമായും നശിക്കുന്നു.
12.71.15
अर्थमूलोऽपि हिंसां च कुरुते स्वयमात्मनः ।
करैरशास्त्रदृष्टैर्हि मोहात्संपीडयन्प्रजाः ॥ १२.७१.१५ ॥
ധനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയവനാണെങ്കിലും അവൻ സ്വയം തനിക്കുതന്നെ ഹിംസ വരുത്തുന്നു. മോഹത്താൽ ശാസ്ത്രാനുമതിയില്ലാത്ത നികുതികളാൽ പ്രജകളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതാണ് അതിന് കാരണം.
12.71.16
ऊधश्छिन्द्यात्तु यो धेन्वाः क्षीरार्थी न लभेत्पयः ।
एवं राष्ट्रमयोगेन पीडितं न विवर्धते ॥ १२.७१.१६ ॥
പാൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പശുവിന്റെ അകിട് മുറിച്ചുകളഞ്ഞാൽ അവന് പാൽ ലഭിക്കില്ല. അതുപോലെ അയോഗ്യമായ മാർഗ്ഗങ്ങളാൽ പീഡിതമായ രാഷ്ട്രം വളരുകയില്ല.
12.71.17
यवसोदकमादाय सान्त्वेन विनयेन च ।
यो हि दोग्ध्रीमुपास्ते च स नित्यं विन्दते पयः।
एवं राष्ट्रमुपायेन भुञ्जानो लभते फलम् ॥ १२.७१.१७ ॥
പുല്ലും വെള്ളവും നൽകി, സൗമ്യതയോടും വിനയത്തോടും കൂടി പാൽ ചുരത്തുന്ന പശുവിനെ പരിപാലിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും പാൽ നേടുന്നു. അതുപോലെ ഉചിത മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രം ഭുജിക്കുന്നവൻ ഫലം നേടുന്നു.
12.71.18
अथ राष्ट्रमुपायेन भुज्यमानं सुरक्षितम् ।
जनयत्यतुलां नित्यं कोशवृद्धिं युधिष्ठिर ॥ १२.७१.१८ ॥
ഇനി, യുധിഷ്ഠിരാ, ഉചിത മാർഗ്ഗത്തിൽ അനുഭവിക്കപ്പെടുകയും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന രാഷ്ട്രം എപ്പോഴും അതുല്യമായ ഖജനാവ് വളർച്ച ഉണ്ടാക്കുന്നു.
12.71.19
दोग्ध्री धान्यं हिरण्यं च मही राजा सुरक्षिता ।
नित्यं स्वेभ्यः परेभ्यश्च तृप्ता माता यथा पयः ॥ १२.७१.१९ ॥
നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട രാജാവ് ഭരിക്കുന്ന ഭൂമി ധാന്യവും സ്വർണ്ണവും ചുരത്തുന്ന പശുവാണ്; അമ്മ സ്വന്തം മക്കൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും എപ്പോഴും പാലുകൊണ്ട് തൃപ്തി നൽകുന്നതുപോലെ അത് എപ്പോഴും തൃപ്തമായിരിക്കും.
12.71.20
मालाकारोपमो राजन्भव माऽऽङ्गारिकोपमः ।
तथायुक्तश्चिरं राज्यं भोक्तुं शक्ष्यसि पालयन् ॥ १२.७१.२० ॥
രാജാവേ, മാലകെട്ടുന്നവനെപ്പോലെയാകൂ, കരി ഉണ്ടാക്കുന്നവനെപ്പോലെയാകരുത്; ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ച് സംരക്ഷിച്ചാൽ ദീർഘകാലം രാജ്യം ആസ്വദിക്കാം.
12.71.21
परचक्राभियानेन यदि ते स्याद्धनक्षयः ।
अथ साम्नैव लिप्सेथा धनमब्राह्मणेषु यत् ॥ १२.७१.२१ ॥
ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണത്താൽ നിന്റെ ധനനാശം ഉണ്ടായാൽ, സാമോപായത്താൽ തന്നെ ബ്രാഹ്മണേതരരുടെ പക്കലുള്ള ധനം ആഗ്രഹിക്കുക.
12.71.22
मा स्म ते ब्राह्मणं दृष्ट्वा धनस्थं प्रचलेन्मनः ।
अन्त्यायामप्यवस्थायां किमु स्फीतस्य भारत ॥ १२.७१.२२ ॥
ബ്രാഹ്മണൻ ധനത്തിൽ നിൽക്കുന്നത് കണ്ടാൽ നിന്റെ മനസ്സ് ചലിക്കരുത്; അവസാന അവസ്ഥയിൽ പോലും അങ്ങനെ പാടില്ല, പിന്നെ ഭാരതാ, സമൃദ്ധന്റെ കാര്യം പറയേണ്ടതുണ്ടോ.
12.71.23
धनानि तेभ्यो दद्यास्त्वं यथाशक्ति यथार्हतः ।
सान्त्वयन्परिरक्षंश्च स्वर्गमाप्स्यसि दुर्जयम् ॥ १२.७१.२३ ॥
നീ അവർക്ക് ശക്തിക്കും യോഗ്യതയ്ക്കും അനുസരിച്ച് ധനം നൽകുക; അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചും സംരക്ഷിച്ചും ജയിക്കാനാകാത്ത സ്വർഗ്ഗം നീ പ്രാപിക്കും.
12.71.24
एवं धर्म्येण वृत्तेन प्रजास्त्वं परिपालय ।
स्वर्ग्यं पुण्यं यशो नित्यं प्राप्स्यसे कुरुनन्दन ॥ १२.७१.२४ ॥
ഇങ്ങനെ ധർമ്മാനുസൃതമായ പെരുമാറ്റത്താൽ പ്രജകളെ പാലിക്കുക; കുരുനന്ദനാ, നീ എപ്പോഴും സ്വർഗ്ഗ്യവും പുണ്യവും യശസ്സും പ്രാപിക്കും.
12.71.25
धर्मेण व्यवहारेण प्रजाः पालय पाण्डव ।
युधिष्ठिर यथायुक्तो नाधिबन्धेन योक्ष्यसे ॥ १२.७१.२५ ॥
ധർമ്മത്താലും നീതിപൂർവ്വമായ വ്യവഹാരത്താലും പ്രജകളെ പാലിക്കുക, പാണ്ഡുപുത്രാ യുധിഷ്ഠിരാ. യഥോചിതമായി നടക്കുക; മർദ്ദനബന്ധനങ്ങളാൽ ബന്ധിക്കരുത്.
12.71.26
एष एव परो धर्मो यद्राजा रक्षति प्रजाः ।
भूतानां हि यदा धर्मो रक्षणं परमा दया ॥ १२.७१.२६ ॥
രാജാവ് പ്രജകളെ രക്ഷിക്കുന്നതാണ് പരമമായ ധർമ്മം. ജീവികളെ രക്ഷിക്കുന്നതാണ് ധർമ്മം; അതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ദയ.
12.71.27
तस्मादेवं परं धर्मं मन्यन्ते धर्मकोविदाः ।
यो राजा रक्षणे युक्तो भूतेषु कुरुते दयाम् ॥ १२.७१.२७ ॥
അതുകൊണ്ട് ധർമ്മജ്ഞർ ഇതിനെയാണ് പരമ ധർമ്മമായി കരുതുന്നത്: രക്ഷണത്തിൽ മുഴുകി ജീവികളിൽ ദയ കാണിക്കുന്ന രാജാവ്.
12.71.28
यदह्ना कुरुते पापमरक्षन्भयतः प्रजाः ।
राजा वर्षसहस्रेण तस्यान्तमधिगच्छति ॥ १२.७१.२८ ॥
രാജാവ് പ്രജകളെ രക്ഷിക്കാതെ ഭയത്താൽ ഒരു ദിവസം പാപം ചെയ്താൽ, ആയിരം വർഷംകൊണ്ട് അതിന്റെ അന്തം അവൻ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.71.29
यदह्ना कुरुते धर्मं प्रजा धर्मेण पालयन् ।
दशवर्षसहस्राणि तस्य भुङ्क्ते फलं दिवि ॥ १२.७१.२९ ॥
രാജാവ് പ്രജകളെ ധർമ്മത്താൽ പാലിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു ദിവസം ധർമ്മം ചെയ്താൽ, അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പതിനായിരം വർഷം അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
12.71.30
स्विष्टिः स्वधीतिः सुतपा लोकाञ्जयति यावतः ।
क्षणेन तानवाप्नोति प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ १२.७१.३० ॥
നന്നായി നടത്തിയ യാഗം, നന്നായി പഠിച്ച വേദം, നല്ല തപസ്സ് എന്നിവയാൽ എത്ര ലോകങ്ങൾ ജയിക്കപ്പെടുന്നുവോ, ധർമ്മത്താൽ പ്രജകളെ പാലിക്കുന്ന രാജാവ് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.71.31
एवं धर्मं प्रयत्नेन कौन्तेय परिपालय ।
ततः पुण्यफलं लब्ध्वा नानुबन्धेन योक्ष्यसे ॥ १२.७१.३१ ॥
ഇങ്ങനെ, കൗന്തേയാ, പ്രയത്നത്തോടെ ധർമ്മത്തെ പാലിക്കുക. പിന്നീട് പുണ്യഫലം നേടി, അതിൽ ആസക്തിയോടെ ബന്ധിക്കപ്പെടുകയില്ല.
12.71.32
स्वर्गलोके सुमहतीं श्रियं प्राप्स्यसि पाण्डव ।
असंभवश्च धर्माणामीदृशानामराजसु ॥ १२.७१.३२ ॥
പാണ്ഡവാ, സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നീ അതിമഹത്തായ ശ്രീയെ പ്രാപിക്കും. ഇത്തരം ധർമ്മങ്ങൾ രാജാക്കന്മാരല്ലാത്തവരിൽ അസംഭവ്യമാണ്.
12.71.33
तस्माद्राजैव नान्योऽस्ति यो धर्मफलमाप्नुयात् ।
स राज्यं धृतिमान्प्राप्य धर्मेण परिपालय।
इन्द्रं तर्पय सोमेन कामैश्च सुहृदो जनान् ॥ १२.७१.३३ ॥
അതിനാൽ ധർമ്മഫലം നേടാൻ കഴിയുന്നവൻ രാജാവു മാത്രമാണ്, മറ്റാരുമില്ല. ധൈര്യവാനായ നീ രാജ്യം നേടി ധർമ്മത്തോടെ അതിനെ പാലിക്കുക. സോമംകൊണ്ട് ഇന്ദ്രനെ തൃപ്തനാക്കുക; ഇഷ്ടവസ്തുക്കൾകൊണ്ട് സുഹൃത്തുക്കളെയും ജനങ്ങളെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുക.