Mahābhārata · Adhyāya 12.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.82.1
एषा प्रथमतो वृत्तिर्द्वितीयां शृणु भारत ।
यः कश्चिद्वेदयेदर्थं राज्ञा रक्ष्यः स मानवः ॥ १२.८२.१ ॥
Esta es la primera conducta; escucha la segunda, oh descendiente de Bharata. Cualquier hombre que informe al rey sobre la riqueza debe ser protegido por el rey.
12.82.2
ह्रियमाणममात्येन भृत्यो वा यदि वा भृतः ।
यो राजकोशं नश्यन्तमाचक्षीत युधिष्ठिर ॥ १२.८२.२ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, quien, siendo sirviente o jornalero, vea que el tesoro real está siendo robado por un ministro o se está perdiendo, debe informarlo.
12.82.3
श्रोतव्यमस्य च रहो रक्ष्यश्चामात्यतो भवेत् ।
अमात्या ह्यपहर्तारो भूयिष्ठं घ्नन्ति भारत ॥ १२.८२.३ ॥
Sus palabras deben escucharse en privado, y debe ser protegido de los ministros; pues, oh descendiente de Bharata, son sobre todo los ministros quienes son los malversadores y matan a muchos.
12.82.4
राजकोशस्य गोप्तारं राजकोशविलोपकाः ।
समेत्य सर्वे बाधन्ते स विनश्यत्यरक्षितः ॥ १२.८२.४ ॥
El guardián del tesoro real es acosado por todos los saqueadores del tesoro real que se reúnen; desprotegido, perece.
12.82.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मुनिः कालकवृक्षीयः कौसल्यं यदुवाच ह ॥ १२.८२.५ ॥
Sobre este asunto también citan esta antigua historia, que el sabio de la estirpe de Kālakavṛkṣa dijo al rey de Kosala.
12.82.6
कोसलानामाधिपत्यं संप्राप्तं क्षेमदर्शिनम् ।
मुनिः कालकवृक्षीय आजगोमेति नः श्रुतम् ॥ १२.८२.६ ॥
Habiendo obtenido el señorío de los kosalas, a un rey que velaba por el bienestar, el sabio de la estirpe de Kālakavṛkṣa — así lo hemos oído.
12.82.7
स काकं पञ्जरे बद्ध्वा विषयं क्षेमदर्शिनः ।
सर्वं पर्यचरद्युक्तः प्रवृत्त्यर्थी पुनः पुनः ॥ १२.८२.७ ॥
Tras encerrar al cuervo en una jaula, atendió con diligencia a todos los asuntos del reino del que ve seguridad, una y otra vez, deseoso de noticias.
12.82.8
अधीये वायसीं विद्यां शंसन्ति मम वायसाः ।
अनागतमतीतं च यच्च संप्रति वर्तते ॥ १२.८२.८ ॥
He aprendido la ciencia del cuervo; los cuervos me cuentan lo que aún no llega, lo pasado y lo que ocurre ahora.
12.82.9
इति राष्ट्रे परिपतन्बहुभिः पुरुषैः सह ।
सर्वेषां राजयुक्तानां दुष्कृतं परिदृष्टवान् ॥ १२.८२.९ ॥
Así, recorriendo el reino con muchos hombres, observó las malas acciones de todos los funcionarios del rey.
12.82.10
स बुद्ध्वा तस्य राष्ट्रस्य व्यवसायं हि सर्वशः ।
राजयुक्तापचारांश्च सर्वान्बुद्ध्वा ततस्ततः ॥ १२.८२.१० ॥
Conoció por completo todas las actividades de aquel reino; y tras conocer las faltas de todos los funcionarios reales, las fue conociendo más y más, paso a paso.
12.82.11
ततः स काकमादाय राजानं द्रष्टुमागमत् ।
सर्वज्ञोऽस्मीति वचनं ब्रुवाणः संशितव्रतः ॥ १२.८२.११ ॥
Entonces, tomando al cuervo, vino a ver al rey, diciendo: «Soy omnisciente», firme en su voto.
12.82.12
स स्म कौसल्यमागम्य राजामात्यमलंकृतम् ।
प्राह काकस्य वचनादमुत्रेदं त्वया कृतम् ॥ १२.८२.१२ ॥
Llegó junto al rey de Kauśala y a su ministro engalanado, y dijo: «Por la palabra del cuervo, tú hiciste esto allí.»
12.82.13
असौ चासौ च जानीते राजकेशस्त्वया हृतः ।
एवमाख्याति काकोऽयं तच्छीघ्रमनुगम्यताम् ॥ १२.८२.१३ ॥
Éste y aquél saben que el tesoro real fue robado por ti. Así lo declara este cuervo; que sea seguido de inmediato.
12.82.14
तथाऽन्यानपि स प्राह राजकोशहरांस्तदा ।
न चास्य वचनं किंचिदनृतं श्रूयते क्वचित् ॥ १२.८२.१४ ॥
Del mismo modo, entonces nombró también a los demás que habían saqueado el tesoro real. En sus palabras no se oye jamás falsedad alguna.
12.82.15
तेन विप्रकृताः सर्वे राजयुक्ताः कुरूद्वह ।
तमतिक्रम्य सुप्तं तु निशि काकमपोथयन् ॥ १२.८२.१५ ॥
Por él fueron agraviados todos los funcionarios reales, oh mejor de los Kurus. Dejándolo pasar, golpearon al cuervo que dormía de noche.
12.82.16
वायसं तु विनिर्भिन्नं दृष्ट्वा वाणेन पञ्जरे ।
पूर्वाह्णे ब्राह्मणो वाक्यं क्षेमदर्शिनमब्रवीत् ॥ १२.८२.१६ ॥
Al ver al cuervo atravesado por una flecha en su jaula, por la mañana el brahmán dijo estas palabras al que mira por el bienestar.
12.82.17
राजंस्त्वामभयं याचे प्रभुं प्राणधनेश्वरम् ।
अनुज्ञातस्त्वया ब्रूयां वचनं भवतो हितम् ॥ १२.८२.१७ ॥
Oh rey, te pido seguridad a ti, señor de la vida y de la riqueza. Habiendo sido permitido por ti, que pueda decir palabras beneficiosas para ti.
12.82.18
मित्रार्थमभिसंतप्तो भक्त्या सर्वात्मनाऽऽगतः ।
ह्रियन्ते हि महार्थाश्च पुरुषे विक्रमत्यपि ॥ १२.८२.१८ ॥
Profundamente afligido por el bien de un amigo, he venido con devoción y con todo mi ser. Grandes cosas son arrebatadas incluso cuando un hombre muestra su valor.
12.82.19
संबुबोधयिषुर्मित्रं सदश्वमिव सारथिः ।
अतिमन्युप्रसक्तो हि प्रसह्य हितकारणात् ॥ १२.८२.१९ ॥
Quien desea instruir a un amigo debe, como un auriga con un buen caballo, contener por la fuerza al que está sumido en gran ira, por su propio bien.
12.82.20
तथाविधस्य सुहृदा क्षन्तव्यं संविजानता ।
ऐश्वर्यमिच्छता नित्यं पुरुषेण बुभूषता ॥ १२.८२.२० ॥
A un hombre así debe perdonarlo un amigo que comprende; y al hombre que siempre desea el poder y quiere alcanzarlo también se le debe perdonar.
12.82.21
तं राजा प्रत्युवाचेदं यत्किंचिन्मां भवान्वदेत् ।
कस्मादहं न क्षमेयमाकाङ्क्षन्नात्मनो हितम् ॥ १२.८२.२१ ॥
El rey le respondió: '¿Por qué no habría de soportar cualquier cosa que me digáis, deseando yo mi propio bien?'
12.82.22
ब्राह्मण प्रतिजाने ते प्रब्रूहि यदिहेच्छसि ।
करिष्यामि हि ते वाक्यं यन्मां विप्र प्रवक्ष्यसि ॥ १२.८२.२२ ॥
Oh brahmán, te prometo: di aquí lo que desees. Oh sabio, haré con certeza la palabra que me digas.
12.82.23
विद्वान्नयानपायांश्च भयाख्यातॄन्भयानि च ।
भक्त्या वृत्तिं समाख्यातुं भवतोऽन्तिकमागतः ॥ १२.८२.२३ ॥
Conociendo las ventajas y los daños de la política, y a quienes proclaman los temores y los propios temores, me he acercado a ti con devoción para explicarte tu conducta.
12.82.24
प्रागेवोक्तं तु दोषोऽयमाचार्यैर्नृपसेवनम् ।
अगतेः कुगतिर्ह्येषा या राज्ञा सहजीविका ॥ १२.८२.२४ ॥
Los maestros ya lo dijeron: servir a un rey es una falta; para quien no tiene refugio es un mal camino, pues tal es el sustento compartido con un rey.
12.82.25
आशीविषैश्च तस्याहुः संगमं यस्य राजभिः ।
बहुमित्रांश्च राजानो बह्वभित्रास्तथैव च ॥ १२.८२.२५ ॥
Dicen que la compañía de quien trata con reyes es la de serpientes venenosas; los reyes tienen muchos amigos y, asimismo, muchos enemigos.
12.82.26
तेभ्यः सर्वेभ्य एवाहुर्भयं राजोपजीविनाम् ।
तथाऽस्य राजतो राजन्मुहुर्तादागतं भयम् ॥ १२.८२.२६ ॥
Dicen que el miedo viene a quienes viven del rey de todos ellos; así también, oh rey, el miedo le llega a él del propio rey en un instante.
12.82.27
नैकान्तेनाप्रमादो हि शक्यः कर्तुं महीपतौ ।
न तु प्रमादः कर्तव्यः कथंचिद्भूतिमिच्छता ॥ १२.८२.२७ ॥
No es posible en absoluto estar completamente libre de descuido con un señor de la tierra; pero quien desea prosperidad no debe descuidarse de ningún modo.
12.82.28
प्रमादात्स्खलते बुद्धिः स्खलतो नास्ति जीवितम् ।
अग्निं दीप्तमिवासीदेद्राजानप्नुपशिक्षितः ॥ १२.८२.२८ ॥
Por descuido se resbala el entendimiento, y para quien resbala no hay vida; quien esté bien instruido en servir al rey debe acercarse a él como a un fuego ardiente.
12.82.29
आशीविषमिव क्रुद्धं प्रभुं प्राणधनेश्वरम् ।
यत्नेनोपचरेन्नित्यं नाहमस्मीति मानवः ॥ १२.८२.२९ ॥
Un hombre debe servir siempre con esmero al señor, dueño de la vida y de la riqueza, que está airado como una serpiente venenosa, pensando: 'Yo no soy nada'.
12.82.30
दुर्व्याहृताच्छङ्कमानो दुःस्थिताद्दुरनुष्ठितात् ।
दुरासदाद्दुर्वृजिनादिङ्गिताद्ध्यायितादपि ॥ १२.८२.३० ॥
temiendo palabras mal dichas, una posición mal asumida, acciones mal ejecutadas, un carácter duro e inaccesible, la maldad, un gesto o incluso un pensamiento.
12.82.31
देवतेव हि सर्वार्थान्कुर्याद्राजा प्रसादितः ।
वैश्वानर इव क्रुद्धः समूलमपि निर्दहेत् ॥ १२.८२.३१ ॥
Un rey, cuando está complacido, puede cumplir todos los fines como un dios; cuando está airado, como el fuego Vaiśvānara, puede quemar a alguien hasta la raíz.
12.82.32
इति राजन्यमः प्राह वर्तते च तथैव तत् ।
अथ भूयांसमेवार्थं करिष्यामि पुनः पुनः ॥ १२.८२.३२ ॥
Así habló el más eminente de los reyes: «Así es, en efecto. Ahora cumpliré una y otra vez un propósito aún mayor.»
12.82.33
ददात्यत्मद्विधोऽऽमात्यो बुद्धिसाहाय्यमापदि ।
वायसस्त्वेष मे राजन्नन्तकायाभिसंहितः ॥ १२.८२.३३ ॥
Un ministro como yo ofrece el auxilio de la sabiduría en la calamidad. Este cuervo, oh rey, ha sido enviado contra mí por la Muerte.
12.82.34
न च मेऽत्र भवान्गर्ह्यो न च येषां भवान्प्रियः ।
हिताहितांस्तु बुद्ध्येथा मापरोक्षमतिर्भव ॥ १२.८२.३४ ॥
Aquí usted no es censurable para mí, ni tampoco aquellos a quienes usted aprecia. Distinga lo beneficioso de lo perjudicial; no se vuelva de mente incapaz de percibir lo no visto.
12.82.35
ये त्वादानपरा एव वसन्ति भवतो गृहे ।
अभूतिकामा भूतानां तादृशैर्मेऽभिसंहितम् ॥ १२.८२.३५ ॥
Los que habitan en su casa, dedicados solo a tomar y deseando la ruina de los seres: por hombres así se ha tramado esto contra mí.
12.82.36
यो वा भवद्विनाशेन राज्यमिच्छत्यनन्तरम् ।
आन्तरैराभेसंधाय राजन्सिद्ध्यति नान्यथा ॥ १२.८२.३६ ॥
Quien, mediante su ruina, desea el reino a continuación, tras tramar con los de dentro, oh rey, lo consigue; de otro modo no.
12.82.37
तेषामहं भयाद्राजन्गमिष्याम्यन्यमाश्रमम् ।
तैर्हि मे संधितो बाणः काके निपतितः प्रभो ॥ १२.८२.३७ ॥
Oh rey, por temor a ellos iré a otro ermitaño, pues por ellos mi flecha apuntada cayó sobre el cuervo, oh señor.
12.82.38
छझना मम काकश्च गमितो यमसादनम् ।
दृष्टं ह्येतन्मया राजंस्तपोदीर्घेन चक्षुषा ॥ १२.८२.३८ ॥
Por engaño mi cuervo también fue enviado a la morada de Yama. Esto lo he visto, oh rey, con el ojo que gané por mi larga austeridad.
12.82.39
बहुनक्रझषग्राहां तिमिंगिलगणैर्युताम् ।
काकेन वालिशेनेमामतार्षमहमापगाम् ॥ १२.८२.३९ ॥
Este río, lleno de muchos cocodrilos, peces y tiburones, poblado de bandadas de timingilas, lo crucé con ese necio cuervo.
12.82.40
स्थाण्वश्मकण्टकवर्तीं सिंह व्याघ्रसमाकुलाम् ।
दुरासदां दुष्प्रसहां गुहां हैमवतीमिव। ॥ १२.८२.४० ॥
Como una cueva del Himalaya, con un camino sembrado de tocones, piedras y espinas, abarrotado de leones y tigres, difícil de acercarse y difícil de soportar.
12.82.41
अग्निना तामसं दुर्गं नौभिराप्यं च गम्यते ।
राजदुर्गावतरणे नोपायं पण्डिता विदुः ॥ १२.८२.४१ ॥
Una fortaleza oscura se cruza con fuego, y se alcanza por agua con barcas; pero los sabios no conocen medio para descender a la fortaleza de un rey.
12.82.42
गहनं भवतो राज्यमन्धकारं तमोन्वितम् ।
नेह विश्वसितुं शक्यं भवताऽपि कुतो मया ॥ १२.८२.४२ ॥
Vuestro reino es denso, lleno de oscuridad y tinieblas; aquí no es posible confiar, ni siquiera en vos, ¡cómo entonces en mí!
12.82.43
अतो नायं शुभो वासस्तुल्ये सदसती इह ।
वधो ह्येवात्र सुकृते दुष्कृते न च संशयः ॥ १२.८२.४३ ॥
Por eso aquí lo bueno y lo malo son iguales, y no hay morada auspiciosa. Aquí, tanto para el que obra con rectitud como para el que obra mal, hay ciertamente muerte; no hay duda de ello.
12.82.44
न्यायतो दुष्कृते घातः सुकृते न कथनम् ।
नेह युक्तं स्थिरं स्थातुं जवेनैवाव्रजेद्वुधः ॥ १२.८२.४४ ॥
Con justicia, el malvado es abatido, y no se habla del justo. No es conveniente permanecer aquí de manera firme; el sabio debe marcharse con presteza.
12.82.45
सीता नाम नदी राजन्प्लवो यस्यां निमज्जति ।
तयोपमामिमां मन्ये वागुरां सर्वधातिनीम् ॥ १२.८२.४५ ॥
Oh rey, hay un río llamado Sītā, en el que se hunde la balsa. Con él comparo esto; lo considero una red que lo destruye todo.
12.82.46
मधुप्रपातो हि भवान्भोजनं विषसंयुतम् ।
असतामिव ते भावो वर्तते न सतामिव ॥ १२.८२.४६ ॥
Usted es como quien cae en la miel, y su comida está mezclada con veneno. Su disposición es la de los malvados, no la de los buenos.
12.82.47
आशीविषैः परिवृतः कूपस्त्वमसि पार्थिव ॥ १२.८२.४७ ॥
Oh rey, usted es como un pozo rodeado de serpientes venenosas.
12.82.48
दुर्गतीर्था बृहत्कूला कावेरी चोरसंयुता ।
नदी मधुरपानीया यथा राजंस्तथा भवान्।
श्वगृध्रगोमायुयुतो राजहंससमो ह्यसि ॥ १२.८२.४८ ॥
Como el río Kāverī, de vados difíciles y grandes orillas, un río de agua dulce, así, oh rey, eres tú. Aunque acompañado de perros, buitres y chacales, eres como un cisne real.
12.82.49
यथाऽऽश्रित्य महावृक्षं कक्षः संवर्धते महान् ।
ततस्तं संवृणोत्येव तमतीत्य च वर्धते ॥ १२.८२.४९ ॥
Como un gran matorral crece apoyándose en un gran árbol, luego cubre ese mismo árbol y crece más allá de él.
12.82.50
तेनैवोग्रेन्धनेनैनं दावो दहति दारुणः ।
तथोपमा ह्यमात्यास्ते राजंस्तान्परिशोधय ॥ १२.८२.५० ॥
Con ese mismo combustible feroz, un terrible incendio forestal lo consume. Así mismo, oh rey, esos ministros son la comparación; examínalos a fondo y purifícalos.
12.82.51
त्वया चैव कृता राजन्भवता परिपालिताः ।
भवन्तं पर्यवज्ञाय जिघांसन्ति भवत्प्रियम् ॥ १२.८२.५१ ॥
Por ti fueron hechos, oh rey, y tú los protegiste; sin embargo, despreciándote, desean matar a tu amado.
12.82.52
उषितं शङ्कमानेन प्रमादं परिरक्षता ।
अन्तः सर्प इवागारे वीरपत्न्या इवालये।
शीलं जिज्ञासमानेन राज्ञः साहसजीविनः ॥ १२.८२.५२ ॥
Quien habita con recelo y vigilancia, cuidándose de la negligencia, como en una casa con una serpiente dentro o en la morada de la esposa de un héroe, deseando conocer el carácter de un rey que vive de la audacia.
12.82.53
कच्चिज्जितेन्द्रियो राजा कच्चिदस्यान्तरा जिताः ।
कच्चिदेषां प्रियो राजा कच्चिद्राज्ञः प्रियाः प्रजाः ॥ १२.८२.५३ ॥
¿Ha conquistado el rey sus sentidos? ¿Han sido vencidos sus enemigos interiores? ¿Es el rey querido por estos? ¿Son los súbditos queridos por el rey?
12.82.54
विजिज्ञासुरिह प्राप्तस्तवाहं राजसत्तम ।
तस्य मे रोचते राजन्क्षुधितस्येव भोजनम् ॥ १२.८२.५४ ॥
Oh mejor de los reyes, deseando conocerte, he venido aquí. Oh rey, eso me agrada como agrada la comida al hambriento.
12.82.55
अमात्या मे न रोचन्ते वितृष्णस्य यथोदकम् ।
भवतोऽर्थकृदित्येवं मयि ते दोषमादधन्।
विद्यते कारणं नान्यदिति मे नात्र संशयः ॥ १२.८२.५५ ॥
Mis ministros no me agradan, como el agua no agrada a quien no tiene sed. Como sirven a vuestro propósito, cargan sobre mí la culpa. No hay otra causa, de ello no tengo duda.
12.82.56
न हि तेषामहं द्रोग्धा तत्तेषां द्रोहवद्गतम् ।
अरेर्हि दुर्हृदाद्भेयं भग्नपृष्ठादिवोरगात् ॥ १२.८२.५६ ॥
No soy su traidor; su traición ha recaído sobre ellos. Hay que temer al enemigo y al de corazón malvado, como a una serpiente de espalda rota.
12.82.57
भूयसा परिहारेण सत्कारेण च भूयसा ।
पूजितो ब्राह्मणश्रेष्ठ भूयो वस गृहे मम ॥ १२.८२.५७ ॥
Honrado con gran respeto y gran hospitalidad, mejor de los brahmanes, habita de nuevo en mi casa.
12.82.58
ये त्वां ब्राह्मण नेच्छन्ति ते न वत्स्यन्ति मे गृहे ।
भवतैव हि तज्ज्ञेयं यत्तदेषामनन्तरम् ॥ १२.८२.५८ ॥
Brahmán, quienes no te desean no habitarán en mi casa. Tú mismo debes saber lo que sigue después de ellos.
12.82.59
यथा स्यात्सुधृतो दण्डो यथा च सुकृतं कृतम् ।
तथा समीक्ष्य भगवञ्श्रेयसे विनियुङ्क्ष्व माम् ॥ १२.८२.५९ ॥
Habiendo considerado cómo el castigo pueda aplicarse bien y lo bien hecho se haga correctamente, oh venerable, dame un cargo para el bien.
12.82.60
अदर्शयन्निमं दोषमेकैकं दुर्बलं कुरु ।
ततः कारणमाज्ञाय पुरुषंपुरुषं जहि।
एकदोषा हि बहवो मृद्गीयुरपि कण्टकान् ॥ १२.८२.६० ॥
Mostrando este defecto, debilita a cada uno. Luego, conociendo la causa, abate a cada hombre. Incluso muchas espinas, cada una con un solo defecto, pueden ser aplastadas.
12.82.61
अर्थे सर्वं जगद्वद्धमर्थेनैव निबध्यते ।
अर्थे दर्पो मनुष्याणां तस्मादर्थं विरोचय ॥ १२.८२.६१ ॥
Todo el mundo está atado por la riqueza, y solo por la riqueza es atado. El orgullo de los hombres reside en la riqueza; por tanto, cultiva la riqueza.
12.82.62
एकेनैकस्य दोषेण तद्विरुद्धं प्रचोदय ।
स तस्य दोषानुद्भाव्य तस्यार्थं ग्राहयिष्यति ॥ १२.८२.६२ ॥
Incita a uno contra otro por una sola de sus faltas. Habiendo expuesto sus defectos, hará que le entregue su riqueza.
12.82.63
सामपूर्वं च केषांचिद्भेदेन च परस्परम् ।
वैरं कारय भूपाल पश्चाद्दण्डं प्रचोदय ॥ १२.८२.६३ ॥
Con algunos, comienza con la conciliación y luego, mediante la división, provoca enemistad entre ellos. Oh protector de la tierra, después pon en marcha el castigo.
12.82.64
बिल्वेन च यथा बिल्वमाकारं छाद्य बुद्धिमान् ।
अशुद्धं सचिवं राजन्नशुद्धेनैव नाशय ॥ १२.८२.६४ ॥
Así como un fruto de bilva oculta la forma de otro fruto de bilva, así, oh rey, el sabio debe destruir a un ministro impuro mediante un medio impuro.
12.82.65
मन्त्रभेदभयाद्राजंस्तस्मादेतद्ब्रवीमि ते ॥ १२.८२.६५ ॥
Oh rey, por temor a que se revele el consejo, por eso te digo esto.
12.82.66
वयं तु ब्राह्मणा नाम मृदुदण्डाः कृपालवः ।
स्वस्ति चेच्छाम भवतः परेषां च यथाऽऽत्मनः ॥ १२.८२.६६ ॥
Nosotros, sin embargo, somos brahmanes, de castigo suave y compasivos. Deseamos el bienestar para ti, para los demás y para nosotros mismos.
12.82.67
राजन्नात्मानमाचक्षे संबन्धी भवतो ह्यहम् ।
मुनिः कालकवृक्षीय इत्येवमभिसंज्ञितः।
पितुः सखा च भवतः संमतः सत्यसंगरः ॥ १२.८२.६७ ॥
Oh rey, me presento como tu pariente. Soy llamado el sabio del linaje de Kālakavṛkṣa. Fui amigo de tu padre, estimado por ti, guardián de votos verdaderos.
12.82.68
व्यापन्ने भवतो राज्ये राजन्पितरि संस्थिते ।
सर्वकामान्परित्यज्य तपस्तप्तं तदा मया ॥ १२.८२.६८ ॥
Oh rey, cuando tu reino fue arruinado y tu padre había fallecido, entonces yo, abandonando todos los deseos, practiqué austeridades.
12.82.69
स्नेहात्त्वां तु ब्रवीम्येतन्मा भूयो विभ्रो दिति ॥ १२.८२.६९ ॥
Por afecto te digo esto: no vuelvas a caer en la confusión, oh hijo de Diti.
12.82.70
उभे दृष्ट्वा दुःखसुखे राज्यं प्राप्य यदृच्छया ।
राज्येनामात्यसंस्थेन कथं राजन्प्रमाद्यसि ॥ १२.८२.७० ॥
Habiendo visto el dolor y el placer, y habiendo obtenido el reino por azar, ¿cómo, oh rey, te descuidas con un reino sostenido por tus ministros?
12.82.71
ततो राजकुले नान्दी संजज्ञे भूयसा पुनः ।
पुरोहितकुले चैव संप्राप्ते ब्राह्मणर्षभे ॥ १२.८२.७१ ॥
Entonces, en la familia real, surgió de nuevo una gran bendición auspiciosa (nāndī), y también en la familia del sacerdote, cuando llegó el mejor de los brahmanes.
12.82.72
एकच्छत्रां महीं कृत्वा कौसल्याय यशस्विने ।
मुनिः कालकवृक्षीय ईजे क्रतुभिरुत्तमैः ॥ १२.८२.७२ ॥
Tras haber hecho la tierra de un solo parasol para el glorioso Kauśalya, el sabio del linaje de Kālakavṛkṣa ofreció sacrificios con excelentes ritos.
12.82.73
हितं तद्वचनं श्रुत्वा कौसल्योऽप्यजयन्महीम् ।
तथा च कृतवान्राजा यथोक्तं तेन भारत ॥ १२.८२.७३ ॥
Tras escuchar aquel consejo benéfico, también Kauśalya conquistó la tierra; y, oh Bhārata, el rey hizo tal como se le había dicho.